MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do cấp thiết.
ập luận chứng minh là một phép lập luận dùng những lí lẽ, bằng chứng
chân thực. Tuy nhiên phải được trình bày, chuyển tải bằng một thứ ngôn
ngữ trong sáng, hùng hồn với những lập luận chặt chẽ, mạch lạc, giàu sức thuyết
phục. Đây là một lý do khiến người hành văn cần xác đònh cho mình một phương
pháp thể hiện nhất đònh.
L
Lập luận chứng minh được viết ra nhằm xác lập cho người đọc, người
nghe một tư tưởng, quan điểm nào đó. Muốn thế bài viết phải có luận điểm rõ
ràng, có lý lẽ, dẫn chứng thuyết phục. Điều này lại đòi hỏi người lập luận phải
có được một số kỷ năng và phương pháp phù hợp.
Mặt khác những luận điểm, lí lẽ mà người viết đưa ra trong bài văn phải
hướng tới giải quyết những vấn đề đặt ra trong đời sống thì mới có ý nghóa, bài
văn mới có giá trò. Muốn vậy người viết phải qui hợp toàn bộ những giá trò thực
tiễn để làm sáng tỏ lý luận. Nhưng không phải ai cũng làm được điều đó ngoại
trừ chúng ta có được một hệ thống biện pháp để áp dụng.
Vì những lý do trên mà không thể không nghiên cứu để tìm ra một hệ
thống biện pháp nhằm giúp cho người hành văn có được một hành trang khi tiếp
cận và thực hành văn nghò luận. Bởi vậy tôi mạnh dạn tìm hiểu từ thực trạng,
nghiên cứu từ lý luận và xây dựng lên một số biện pháp để Giáo viên và học
sinh cùng áp dụng khi thực hành văn nghò luận chứng minh.
Qua quá trình thực nghiệm cho thấy kết quả áp dụng là khá khả quan nên
tôi quyết đònh xây dựng thành đề tài sáng kiến để áp dụng vào thực tiễn dạy học
có hiệu quả hơn, chất lượng bài viết của các em tốt hơn.
2. Mục đích nghiên cứu.
Đề tài này được nghiên cứu với mục đích nâng cao chất lượng bài viết kiểu
văn lập luận chứng minh của học sinh.
3. Đối tượng nghiên cứu.
Một số biện pháp để làm tốt bài văn lập luận chứng minh.

giờ cũng chứa đựng những hạt nhân riêng biệt. Chúng ta sẽ tìm hiểu về khái
niệm của loại văn mà chúng ta đề cập ở chuyên đề này (lập luận chứng minh) để
đưa ra giải pháp có tính đồng nhất.
 Lập luận chứng minh.
Chứng minh là một phép lập luận dùng những lý lẽ, bằng chứng chân thực đã
được thừa nhận để chứng tỏ một điều gì đó là đáng tin (SGK –NV7).
Đề bài văn lập luận chứng minh bao giờ cũng nêu ra một vấn đề đòi hỏi
người viết dùng khả năng lập luận của mình từ dẫn chứng cụ thể, từ lí lẽ biện
Hồ Thò Nhung Trang: 2
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
chứng để làm sáng tỏ vấn đề đó vậy nên bài làm phải vận dụng các biện pháp
phù hợp.
Trong SGK Ngữ văn 7 – tập 2 có một tiết đề cập đến “Cách làm bài văn
lập luận chứng minh”. Tuy nhiên nội dung bài học chỉ nêu ra các bước làm một
bài văn và dừng lại ở đó mà thôi. Thiết nghó, đối với tất cả các kiểu văn thì kiểu
văn nào mà không tuân thủ theo các bước như vậy. Điều quan trọng là muốn
thực hiện theo các bước như vậy thì cần phải làm như thế nào. Điều này thì lại
không nói đến trong chương trình. Vậy nên, chúng tôi mạnh dạn đưa ra các biện
pháp cụ thể nhằm hướng dẫn HS hiểu cách thức, biết thực hiện để nâng cao khả
năng hành văn và chất lượng bài văn của các em.
2.2/ Những điều kiện để giáo viên áp dụng biện pháp hướng dẫn học
sinh.
Thứ nhất: Dựa trên cơ sở biên soạn chương trình SGK Ngữ văn 7 (tập 2) có 5 tiết
nói về văn nghò luận và 5 tiết nói cụ thể về văn lập luận chứng minh. Trong 10
tiết đó có tới 2 tiết tìm hiểu về cách làm, 2 tiết luyện tập và 2 tiết thực hành. Như
vậy đó là một điều kiện thuận lợi để GV áp dụng giải pháp trực tiếp vào 2 tiết
cách làm, từ đó kiểm chứng lại biện pháp của mình trong 2 tiết luyện tập và
đánh giá kết quả ở 2 tiết thực hành.
Thứ hai: Giáo viên bộ môn Văn trong trường đều đạt chuẩn, đều được đào tạo
đúng chuyên ngành, đều nắm chắc lý luận và phương pháp thực hành văn chứng

đó số lượng bài viết yếu kém lại chiếm hơn 20% (số bài viết này chưa xác đònh
được đối tượng chứng minh và chưa hình dung được phạm vi của đối tượng).
+ Tới năm học 2009-2010: Đây là thời điểm chúng tôi áp dụng 4 thao tác
khi dạy kiểu bài lập luận chứng minh. Kết quả cho thấy đã có bước tiến chuyển
(hơn 87% số bài viết đạt trên trung bình). Tuy nhiên số bài viết khá giỏi vẫn còn
hạn chế. Điều này một phần vì giáo viên chưa mạnh dạn áp dụng triệt để các
thao tác, phần còn lại do học sinh chưa sẵn sàng đón nhận các thao tác và chưa
áp dụng phổ biến vào bài viết của mình nên đa số các bài viết còn hạn chế phần
dẫn chứng và lí lẽ, mặt khác còn chưa nhìn nhận được vai trò của đối tượng
chứng minh trong đời sống nên thiếu đi tính thực tiễn.
+ Tuy nhiên, đến học kì I của năm học 2010-2011 số lượng bài viết khá,
giỏi đã có mức gia tăng đột biến, không còn trường hợp bài viết kém. Nội dung
bài viết các em đã có sức thuyết phục cao, lý lẽ rõ ràng, lập luận chặt chẽ.
Trên đây là thực trạng của quá trình hành văn lập luận chứng minh của các
em. Từ thực trạng đó người viết đề tài đã tìm ra giải pháp và áp dụng trong năm
học vừa qua. Thực trạng khi đã áp dụng giải pháp cũng cho ta thấy tính khả thi
của các thao tác khi làm bài văn lập luận chứng minh. Chúng tôi xin trình bày để
tất cả chúng ta cùng nghiên cứu.
II. MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LÀM TỐT BÀI VĂN.
Thao tác là cách thức, là kó năng hình thành thói quen hành văn. Vậy nên
cách thực hiện các thao tác mà chúng tôi giới thiệu sau đây chính là cách trả lời
4 câu hỏi lớn khi lập luận chứng minh.
1. Trả lời câu hỏi: “Chứng minh cái gì?”.
- Đây là thao tác tiền đề cho các thao tác còn lại. Muốn làm một bài văn
chứng minh thì đương nhiên người làm văn phải xác đònh được đối tượng chứng
minh. Có nghóa là phải trả lời được câu hỏi “Chứng minh cái gì?”.
Hồ Thò Nhung Trang: 4
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
- Tuy nhiên điều quan trong mà chúng tôi muốn đề cập đến trong thao tác
này không phải là vấn đề xác đònh đối tượng nữa mà là xác đònh phạm vi của

chí đấu tranh quật cường. Không những thế tinh thần yêu nước còn được thể hiện
qua từng chặng đường phát triển quang vinh của đất nước.
Hồ Thò Nhung Trang: 5
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
Như vậy chúng ta đã thực hiện được hai thao tác. Như vậy đồng nghóa với
việc chúng ta đã xác đònh được luận điểm mà chúng ta chứng minh là đúng hay
sai. Tuy nhiên nhận đònh mà chúng ta vừa đưa ra mới chỉ tồn tại trên lý thuyết
mà thôi, hoàn toàn chưa có sức thuyết phục.
3. Trả lời câu hỏi: “Tại sao lại đúng hoặc sai?”.
- Đây là bước bắt buộc chúng ta phải chứng minh nhận đònh mà chúng ta
vừa đưa ra ở bước thứ 2. Muốn hoàn thành bước này chúng ta phải dùng hai thứ
chất liệu để chứng minh đó là: dẫn chứng và lý lẽ.
a/ Dùng dẫn chứng.
Chúng ta sẽ tìm tòi dẫn chứng trong ba thời kỳ:
+ Quá khứ: Lấy những điều đã xảy ra để chứng minh cho lập luận của
mình là có cơ sở.
+ Hiện tại: Lấy dẫn chứng hiện tại để chứng tỏ lập luận của mình là thiết
thực.
+ Tương lai: Giả thiết trong tương lai để chứng tỏ lập luận của mình là bền
bỉ.
Ví dụ: Nhân dân ta luôn có một lòng nồng nàn yêu nước vì:
- Dân ta đã trải qua quá trình lòch sử đấu tranh vẻ vang, không chòu
khuất phục trước kẻ thù đã làm nên những trang sử vàng bất hủ
- Tới bây giờ truyền thống đó luôn ấp ủ trong bước đường xây dựng
đất nước
- Cho tới mai sau để bảo vệ và phát huy thành quả đã đạt được hôm
nay thỉ truyền thống đó càng phải được nhân lên gấp bội
b/ Dùng lý lẽ:
Khi lập luận đòi hỏi lý lẽ của mình phải vừa mang tính lý luận vừa mang tính
thực tiễn thì mới thuyết phục người nghe. Muốn vậy chúng ta áp dụng cách viết

sẽ phác thảo thành mô hình vận dụng sau
ĐỀ
TÌM HIỂU ĐỀ
(xác đònh (khẳng đònh (Dẫn chứng và (Với cá nhân
đối tượng, luận điểm lý lẽ) xã hội và
và phạm vi) chứng minh) nhiệm vụ )
LẬP DÀN BÀI
MỞ BÀI THÂN BÀI KẾT BÀI
Hồ Thò Nhung Trang: 7
(1)
Chứng minh
cái gì?
(4)
Điều c/m có
ý nghóa gì?
(3)
Tại sao lại
đúng hoặc
sai?
(2)
Cái c/m đó
đúng hay sai?
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
 Đó là các thao tác yêu cầu được áp dụng trong giờ dạy bài lý thuyết về văn
nghò luận, trong tiết luyện tập văn lập luận chứng minh và cả trong giờ làm
bài, trả bài viết. Chúng ta liên tục cung cấp cho các em những cách thức thì
các em sẽ liên tưởng ngay đến cách tiến hành. Nên nhớ rằng chúng ta nên
lấy sản phẩm của học sinh để làm thước đo cho chính phương pháp của mình.
Không có phương pháp nào là tối ưu, không có biện pháp nào là hữu hiệu
nhưng biết cách áp dụng biện pháp vào từng thời điểm cụ thể lại là điều hữu

Thông qua đề tài này bản thân mạnh dạn đề xuất tới Ban giám hiệu nhà
trường, tới các đoàn thể cũng như tới tất cả các đồng nghiệp một số vấn đề sau:
- Ban giám hiệu cần xây dựng kế hoạch cho giáo viên thi sáng kiến,
mở chuyên đề tự nguyện để nâng cao chất lượng, từ đó bản thân
giáo viên sẽ thành thạo hơn qui cách để nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo
trong việc làm sáng kiến.
- Các đoàn thể thường xuyên động viên, tạo điều kiện để chúng tôi
xâm nhập thực trạng, thống kê chính xác số liệu để hỗ trợ trong việc
làm sáng kiến.
- Các giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm cần phối hợp chặt chẻ
và đồng bộ trong việc áp dụng các giải pháp đã được công bố để kòp
thời nâng cao chất lượng.
Mỹ Phước 30/11/2011
Người viết
Hồ Thò Nhung
Ý kiến Hội Đồng Khoa Học trường
……………………………………………………………………….
……………………………………………………………………….
……………………………………………………………………….
……………………………………………………………………….
Hồ Thò Nhung Trang: 9
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
Hồ Thò Nhung Trang: 10