MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của vấn đề:
ăn nghò luận nói chung và văn lập luận chứng minh nói riêng là một thể
loại nhằm pháp biểu tư tưởng, tình cảm, thái độ, quan điểm của người viết
một cách trực tiếp về văn học hoặc chính trò, đạo đức, lối sống. Tuy nhiên phải
được trình bày, chuyển tải bằng một thứ ngôn ngữ trong sáng, hùng hồn với
những lập luận chặt chẽ, mạch lạc, giàu sức thuyết phục. Đây là một lý do khiến
người hành văn cần xác đònh cho mình một phương pháp thể hiện nhất đònh.
V
Lập luận chứng minh được viết ra nhằm xác lập cho người đọc, người
nghe một tư tưởng, quan điểm nào đó. Muốn thế bài viết phải có luận điểm rõ
ràng, có lý lẽ, dẫn chứng thuyết phục. Điều này lại đòi hỏi người lập luận phải
có được một số kỷ năng và phương pháp phù hợp.
Mặt khác những luận điểm, lí lẽ mà người viết đưa ra trong bài văn phải
hướng tới giải quyết những vấn đề đặt ra trong đời sống thì mới có ý nghóa, bài
văn mới có giá trò. Muốn vậy người viết phải qui hợp toàn bộ những giá trò thực
tiễn để làm sáng tỏ lý luận. Nhưng không phải ai cũng làm được điều đó ngoại
trừ chúng ta có được một hệ thống biện pháp để áp dụng.
Vì những lý do trên mà không thể không nghiên cứu để tìm ra một hệ
thống biện pháp nhằm giúp cho người hành văn có được một hành trang khi tiếp
cận và thực hành văn nghò luận. Bởi vậy tôi mạnh dạn tìm hiểu từ thực trạng,
nghiên cứu từ lý luận và xây dựng lên một số biện pháp để Giáo viên và học
sinh cùng áp dụng khi thực hành văn nghò luận chứng minh.
Qua quá trình thực nghiệm cho thấy kết quả áp dụng là khá khả quan nên
tôi quyết đònh xây dựng thành đề tài sáng kiến để áp dụng vào thực tiễn dạy học
có hiệu quả hơn, chất lượng bài viết của các em tốt hơn.
2. Mục đích nghiên cứu.
Đề tài này được nghiên cứu với mục đích nâng cao chất lượng bài viết kiểu
văn lập luận chứng minh của học sinh.
3. Đối tượng nghiên cứu.

giờ cũng chứa đựng những hạt nhân riêng biệt. Chúng ta sẽ tìm hiểu về khái
niệm của loại văn mà chúng ta đề cập ở chuyên đề này (lập luận chứng minh) để
đưa ra giải pháp có tính đồng nhất.
 Lập luận chứng minh.
Chứng minh là một phép lập luận dùng những lý lẽ, bằng chứng chân thực đã
được thừa nhận để chứng tỏ một điều gì đó là đáng tin (SGK –NV7).
Đề bài văn lập luận chứng minh bao giờ cũng nêu ra một vấn đề đòi hỏi
người viết dùng khả năng lập luận của mình từ dẫn chứng cụ thể, từ lí lẽ biện
chứng để làm sáng tỏ vấn đề đó vậy nên bài làm phải vận dụng các biện pháp
phù hợp.
Tổ: Văn – GDCD: 2
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
Trong SGK Ngữ văn 7 – tập 2 có một tiết đề cập đến “Cách làm bài văn
lập luận chứng minh”. Tuy nhiên nội dung bài học chỉ nêu ra các bước làm một
bài văn và dừng lại ở đó mà thôi. Thiết nghó, đối với tất cả các kiểu văn thì kiểu
văn nào mà không tuân thủ theo các bước như vậy. Điều quan trọng là muốn
thực hiện theo các bước như vậy thì cần phải làm như thế nào. Điều này thì lại
không nói đến trong chương trình. Vậy nên, chúng tôi mạnh dạn đưa ra các biện
pháp cụ thể nhằm hướng dẫn HS hiểu cách thức, biết thực hiện để nâng cao khả
năng hành văn và chất lượng bài văn của các em.
2.2/ Những điều kiện để giáo viên áp dụng biện pháp.
Thứ nhất: Dựa trên cơ sở biên soạn chương trình SGK Ngữ văn 7 (tập 2) có 5 tiết
nói về văn nghò luận và 5 tiết nói cụ thể về văn lập luận chứng minh. Trong 10
tiết đó có tới 2 tiết tìm hiểu về cách làm, 2 tiết luyện tập và 2 tiết thực hành. Như
vậy đó là một điều kiện thuận lợi để GV áp dụng giải pháp trực tiếp vào 2 tiết
cách làm, từ đó kiểm chứng lại biện pháp của mình trong 2 tiết luyện tập và
đánh giá kết quả ở 2 tiết thực hành.
Thứ hai: Giáo viên bộ môn Văn trong trường đều đạt chuẩn, đều được đào tạo
đúng chuyên ngành, đều nắm chắc lý luận và phương pháp thực hành văn chứng
minh. Mặt khác đều có kinh nghiệm giảng dạy từ 3 năm trở lên nên khả năng

+ Năm học 2005-2006: Tỉ lệ bài viết kém tương đương với tỉ lệ bài viết
giỏi (cho thấy số lượng bài viết có sức thuyết phục là quá ít). Đa số các em viết
theo lối kể chuyện, biểu cảm nên xa rời với đặc điểm văn nghò luận. Trong khi
đó số lượng bài viết yếu kém lại chiếm hơn 20% (số bài viết này chưa xác đònh
được đối tượng chứng minh và chưa hình dung được phạm vi của đối tượng).
+ Tới năm học 2006-2007: Đây là thời điểm chúng tôi áp dụng 4 thao tác
khi dạy kiểu bài lập luận chứng minh. Kết quả cho thấy đã có bước tiến chuyển
(hơn 87% số bài viết đạt trên trung bình). Tuy nhiên số bài viết khá giỏi vẫn còn
hạn chế. Điều này một phần vì giáo viên chưa mạnh dạn áp dụng triệt để các
thao tác, phần còn lại do học sinh chưa sẵn sàng đón nhận các thao tác và chưa
áp dụng phổ biến vào bài viết của mình nên đa số các bài viết còn hạn chế phần
dẫn chứng và lí lẽ, mặt khác còn chưa nhìn nhận được vai trò của đối tượng
chứng minh trong đời sống nên thiếu đi tính thực tiễn.
+ Tuy nhiên, đến học kì I của năm học này số lượng bài viết khá, giỏi đã
có mức gia tăng đột biến, không còn trường hợp bài viết kém. Nội dung bài viết
các em đã có sức thuyết phục cao, lý lẽ rõ ràng, lập luận chặt chẽ.
Trên đây là thực trạng của quá trình hành văn lập luận chứng minh của các
em. Từ thực trạng đó chúng tôi đã tìm ra giải pháp và áp dụng trong năm học vừa
qua. Thực trạng khi đã áp dụng giải pháp cũng cho ta thấy tính khả thi của các
thao tác khi làm bài văn lập luận chứng minh. Chúng tôi xin trình bày để tất cả
chúng ta cùng nghiên cứu.
II. Giải pháp.
Muốn khắc phục thực trạng trên một cách có hiệu quả và đồng loạt, yêu
cầu giáo viên phải nắm vững cấu trúc chương trình, nắm chắc lý thuyết về đặc
điểm và cách làm kiểu văn lập luận chứng minh, đồng thời thành thạo về kó năng
thực hành …Tức là phải tìm tòi nghiên cứu, đầu tư để có thể sẵn sàng vào cuộc
nhằm thực hiện giải pháp một cách đồng bộ. Ở đây giải pháp chúng tôi chỉ đưa
ra 4 thao tác cơ bản.
Thao tác là cách thức, là kó năng hình thành thói quen hành văn. Vậy nên
cách thực hiện các thao tác mà chúng tôi giới thiệu sau đây chính là cách trả lời

không sử dụng trong bài văn chứng minh.
- Những ý chúng ta vừa trả lời trong câu hỏi thứ nhất ở bước một và
nhận đònh chúng ta trả lời ở thao tác hai này chúng ta có thể đưa tất cả vào
phần mở bài của bài viết.
Ví dụ: Để xây dựng bài viết cho đề bài trên thì trước hết chúng ta phải khẳng
đònh: “Dân tộc ta có một lòng nồng nàn yêu nước là đúng”.
Chúng ta lấy: bước (1) + bước (2) = (Mở bài) như sau:
Tổ: Văn – GDCD: 5
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
“ Dân ta luôn luôn có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là truyền thống q
báu của dân tộc trãi qua 4000 năm giữ nước. Đó là lòng căm thù giặc và đó là ý
chí đấu tranh quật cường. Không những thế tinh thần yêu nước còn được thể hiện
qua từng chặng đường phát triển quang vinh của đất nước.
Như vậy chúng ta đã thực hiện được hai thao tác. Như vậy đồng nghóa với
việc chúng ta đã xác đònh được luận điểm mà chúng ta chứng minh là đúng hay
sai. Tuy nhiên nhận đònh mà chúng ta vừa đưa ra mới chỉ tồn tại trên lý thuyết
mà thôi, hoàn toàn chưa có sức thuyết phục.
3. Trả lời câu hỏi: “Tại sao lại đúng hoặc sai?”.
- Đây là bước bắt buộc chúng ta phải chứng minh nhận đònh mà chúng ta
vừa đưa ra ở bước thứ 2. Muốn hoàn thành bước này chúng ta phải dùng hai thứ
chất liệu đề chứng minh đó là: dẫn chứng và lý lẽ.
a/ Dùng dẫn chứng.
Chúng ta sẽ tìm tòi dẫn chứng trong ba thời kỳ:
+ Quá khứ: Lấy những điều đã xảy ra để chứng minh cho lập luận của
mình là có cơ sở.
+ Hiện tại: Lấy dẫn chứng hiện tại để chứng tỏ lập luận của mình là thiết
thực.
+ Tương lai: Giả thiết trong tương lai để chứng tỏ lập luận của mình là bền
bỉ.
Ví dụ: Nhân dân ta luôn có một lòng nồng nàn yêu nước vì:

- Lòng yêu nước đó là sức mạnh tổng hợp của dân tộc, từ khi khai
thiên lập đòa tới bây giờ sức mạnh đó như ngọn lửa âm ỉ trong lòng
dân tộc
- Tinh thần đó đã sưởi ấp bao nhiêu trái tim Việt Nam, tôi cảm thấy
ấp lên trong truyền thống vẻ vang đó.
- Tinh thần đó như một thứ của q nên tất cả chúng ta phải biết cất
giữ, phải phát huy
Thao tác cuối cùng này chúng ta áp dụng để xây dựng phần kết bài.
 Trên dây là 4 thao tác nằm trong nội dung trả lời của 4 câu hỏi lớn chúng tôi
sẽ phác thảo thành mô hình vận dụng sau
ĐỀ
TÌM HIỂU ĐỀ
(xác đònh (khẳng đònh (Dẫn chứng và (Với cá nhân
đối tượng, luận điểm lý lẽ) xã hội và
Tổ: Văn – GDCD: 7
(1)
Chứng minh
cái gì?
(4)
Điều c/m có
ý nghóa gì?
(3)
Tại sao lại
đúng hoặc
sai?
(2)
Cái c/m đó
đúng hay sai?
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
và phạm vi) chứng minh) nhiệm vụ )

Tuy nhiên bài viết thực sự tốt của các em còn rất ít, một số bài còn
chưa mang tính thuyết phục, chưa làm sáng tỏ được đối tượng chứng minh.
Tuy nhiên sau khi công bố chuyên đề này với sự áp dụng đồng bộ của giáo
viên thì chúng tôi nghó rằng thực trạng trên sẽ được sớm giải quyết.
Tổ: Văn – GDCD: 8
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
2. Kết luận.
Nghò luận là một hình thức hoạt động ngôn ngữ phổ biến trong đời sống và
giao tiếp của con người để nêu ý kiến đánh giá, nhận xét, bàn luận về các hiện
tượng, sự vật, vấn đề xã hội, tác phẩm nghệ thuật Nghò luận chủ yếu dùng lí lẽ,
dẫn chứng và cách lập luận nhằm thuyết phục nhận thức của người đọc.
Vậy nên, qua quá trình dạy học văn theo chương trình đổi mới, tập thể giáo
viên Ngữ văn thấy việc rèn luyện cho học sinh kó năng lập luận trong bài văn
chứng minh là rất cần thiết. Qua đó học sinh không những nắm được các bước,
các thao tác mà sẽ tạo cho học sinh một thói quen để các em dần dần hình thành
kó năng hành văn.
Các em biết cách tạo lập một bài văn lập luận chứng minh tốt thì việc vận
dụng những kó năng đó vào đời sống ứng xử hàng ngày của các em cũng chuẩn
mực hơn . Không những thế sẽ rèn luyện cho các em cách dùng từ, đặt câu, nhận
diện các kiểu câu ở phần tiếng Việt càng vững vàng hơn.
Kính thưa q thầy cô giáo là đồng nghiệp. Chuyên đề này theo quan điểm
của chúng tôi là rất cần thiết đới với đối tượng học sinh ở đây, chúng tôi có thể
khẳng đònh rằng chất lượng môn Ngữ văn sẽ được nâng cao hơn, bài viết của các
em sẽ chất lượng hơn. Nhưng không phải như vậy là hoàn hảo, cho nên chúng tôi
báo cáo lên đây mong rằng q thầy cô sẽ tìm ra những điểm bất cập để bổ
khuyết cho hoàn chỉnh hơn. Để chúng ta tìm ra một giải pháp một tiếng nói
chung hơn.
CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN. CHỊU TRÁCH NHIỆM THỰC HIỆN
BGH TỔ VĂN – GDCD
Tổ: Văn – GDCD: 9

1. Ổn định: (1’)
KDSS.2. Kiểm tra bài cũ:
2. Kiểm tra bài cũ:
(?) Thế nào là văn lập luận chứng minh? Khi làm bài văn lập luận chứng
minh chúng ta cần thông qua mấy bước?3. Bài mới:
3. Bài mới:
- Giới thiệu tiết luyện tập.
- Kiểm tra sự chuẩn bị của HS.
Tổ: Văn – GDCD: 10
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
Hoạt động 1:
Hoạt động 1:
Hướng dẫn HS tìm hiểu đề và tìm ý.
Hướng dẫn HS tìm hiểu đề và tìm ý.
Phương pháp
Phương pháp
Nội dung
Nội dung
Ghi chú
Ghi chú
Hoạt động 1 (Hướng dẫn HS về nhà
chuẩn bò trước)
Hoạt động 2 (Hướng dẫn thực hành)
GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu đề và tìm ý:

- Giới thiệu đối tượng CM.
- Khẳng đònh luận điểm là
đúng.
b. TB:
- Ngày xưa ông cha ta đã
chung lưng đấu cật với nhau
trong chế ngự thiên nhiên,
trong đấu tranh giữ nước.
- Ngày nay toàn Đảng, toàn
dân đồng tâm một lòng xây
dựng và bảo vệ đất nước,
đoàn kết trong lao động.
Tổ: Văn – GDCD: 11
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 7 LÀM TỐT BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
?Tinh thần đoàn kết đó cần lưu truyền
cho đời sau không?
GV: Ngoài những dẫn chứng đó ra thì các
em cần sử dụng lí lẽ để biện luận cho vấn
đề chứng minh.
 Minh hoạ xong thao tác 3.
? Tinh thần đoàn kết đó có ý nghóa gì ?
nhiệm vụ của chúng ta là phải làm gì?
(Minh hoạ xong thao tác 4)
 Hướng dẫn HS viết bài và sửa bài.
- Đoàn kết vượt qua mọi khó
khăn, hoạn nạn
- Đoàn kết là sức mạnh thành
công nên cần được lưu
truyền.
c. KB: