HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP
QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
I- HÌNH THỨC QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
Thời gian: 8giờ 50 đến 9 giờ 05 phút
Phương pháp: Thuyết trình, hỏi đáp
Giáo cụ: Máy tính trình chiếu power point, bảng phấn, micro
1. Khái niệm:
- Giảng viên hỏi đáp cùng học viên:
+ Có anh /chò nào biết hình thức là gì không?
+ Để dễ hiểu, tôi nghó trong lớp chúng ta đa phần các ban chưa đi làm nhiền,
nhưng chắc hẳn cũng có người từng vào các cơ quan hành chính nhà nước, hoặc
công tác trong các cơ quan hành chính nhà nước. Vậy thì, các anh/chò ai có thể cho
tôi biết “trong cơ quan hành chính nhà nước anh/chò thấy có những hoạt động nào?
Hình thức gì?
- Mời một hoặc hai học viên phát biểu:
Khi học viên phát biểu, giảng viên có thể khái quát lên bảng, chẳng hạn:
+ Giấy tờ, văn bản;
+ Gửi, nhận và lưu công văn đến đi;
+ Triển khai nội dung văn bản;
+ Tiếp dân;
+ Họp
+ v.v
- Giảng viên tóm lại vấn đề:
+ Hỏi tên học viên và cảm ơn;
+ Ngoài những hoạt động mà các anh/chò vừa nêu vậy có anh/chò nào phát
hiện hoạt động nào thêm không?
+ Vậy thì những hoạt động mà anh/chò trong hoạt động của các cơ quan hành
chính nhà nước, nó được thể hiện ra bên ngoài đó chính là hình thức hoạt động của
cơ quan hành chính nhà nước.
- Giảng viên nêu Khái niệm trong giáo trình, để khẳng đònh hình thức quản
lý hành chính nhà nước cho các học viên: “Hình thức quản lý hành chính nhà nước

hình thức đặc thù của từng cơ quan đó đó:
Ví dụ: tiếp dân thì không cơ quan nào cũng có hoạt động này, chẳng hạn Uỷ
ban nhân dân sẽ có những bộ phận tiếp dân riêng.
- Bây giờ chúng ta, sẽ lần lượt tìm hiểu 6 hình thức cơ bản của quản lý hành
chính nhà nước.
Thời gian: 9 giờ 05 đến 9 giờ 20 phút
Phương pháp: Thuyết trình, hỏi đáp
Giáo cụ: Máy tính trình chiếu power point, bảng phấn, micrô.
2
a. Hình thức ra văn bản quản lý nhà nước:
Đây chính là nói đến tất cả các loại văn bản quản lý nhà nước. Vậy thì
anh/chò hiểu “văn bản quản lý là gì?”, thì vấn đề trong chuyên đề tiếp theo các
bạn sẽ hiểu rõ hơn, cụ thể hơn.
Ví dụ: Trong quá trình ban hành một văn bản quản lý bao gồm rất nhiều giai
đoạn:
+ Soạn thảo;
+ Nhận gửi;
+ Vào số để lưu trữ;
+ Lập hồ sơ văn bản;
+ Các công tác liên quan khác.
- Nhưng ở đây chúng ta tiếp cận và hiểu “văn bản quản lý” theo góc độ “là
một hình thức quản lý”.
- Một điều chúng ta cần lưu ý, tất cả các cơ quan nhà nước thì hình thức văn
bản là chủ yếu nhất. Vì làm việc bằng văn bản mới là cơ quan hành chính nhà
nước, nghóa là, nói đến nhà nước là nói đến văn bản quản lý.
Ví dụ: Dù hai cơ quan nhà nước tuy rất gần nhau, nhưng muốn trao đổi bất
cứ một vấn đề gì, thì cần phải có văn bản gửi đến và thực hiện đầy đủ các thủ tục
luật đònh. Chứ không thể, dùng quan hệ bằng miệng như người dân trong cuộc
sống hành ngày.
- Mậc khác, mọi hoạt động quản lý đều gắn liền với văn bản quản: tuỳ theo

Các loại văn bản quản lý:
- Gồm có 3 loại cơ bản: Văn bản quy phạm, văn bản cá biệt và văn bản
thông thường.
- Vì đây là hình thức quan trọng cho nên tôi cung cấp nhiều vấn đề liên quan
cho các anh/chò, tuy nhiên vì giới hạn thời gian và chương trình cho nên tôi cũng
không thể làm rõ hơn về các loại văn. Nhưng trong các chuyên đề sau các anh/chò
sẽ được nghiên rõ hơn.
b. Hình thức hội nghò:
Thời gian: 9 giờ 20 phút
Phương pháp: Thuyết trình, hỏi đáp
Giáo cụ: Máy tính trình chiếu power point, bảng phấn, micrô.
- Đây là hình thức hoạt động chính thức của cơ quan nhà nước, và chính thức
thì phải nghi thức, thực hiện thường xuyên và có tính bắt buộc.
Ví dụ: quy đònh chính thức về ăn mặc khi lên lớp của các giảng viên nam ở
trường Chính trò Tây Ninh đó là: quần tây, áo sơ mi bỏ thùng, thắt caravat và phải
đảm bảo thường hiện thường xuyên.
- Và hội nghò cũng vậy, nó có ý nghóa quan trọng, bắt buộc đối với các cơ
nhà nước, nhất là cơ quan thẩm quyền chung.
Ví dụ: Uỷ ban nhân dân, Hội đồng nhân dân sẽ có quy đònh những hội nghò, kỳ
họp theo đònh kỳ theo quý.
- Tuy nhiên, chúng ta cũng cần lưu ý không nên lạm dụng quá mức hình
thức hội họp vì nó sẽ dẫn đến những lãng phí không đáng có.
- Mặc khác, hội nghò là hình thức chính thức là vì nó nằm trong hoạt động
của mỗi cơ quan nhà nước. Nó có đầy đủ nghi thức, có người chủ trì, nội dung cuộc
họp rõ ràng, quy trình kết thúc hội nghò.
Ví dụ: Các hội nghò lớn có nghi thức do nhà nước quy đònh
4
+ Chào cờ khai mạc hội nghò;
+ Giới thiệu người chủ trì, đại biểu hội nghò
- Một điều chúng ta cần lưu ý về tính bắt buộc của hội nghò:

Hội nghò phối hợp các cơ quan
Hội nghò tập trung
Hội nghò không tập trung
+ Phối hợp nội bộ (giữa các phòng, ban với nhau);
+ Phối hợp giữa các cơ quan với nhau.
Hình thức phối hợp bao gồm nhiều loại cơ bản sau:
Ví dụ:
+ Khi xảy ra thiên tai, bảo lụt, hạn hán thì các cơ quan tiếp hành phối hợp
với nhau để tìm biện pháp giải quyết (từ Trung ương đến đòa phương, các ban
ngành với nhau …)
+ Các quốc gia khi tổ chức hội nghò sẽ ban hành các văn bản, tuyên bố
chung về nhửng vấn đề trong hội nghò.
+ Tổ chức các đoàn công tác phối hợp;
- Hai hình thức phối hợp quan trọng hiện nay:
+ Tổ chức các hội thảo khoa học: để lấy các ý kiến chuyên gia;
+ Lập và thực hiện dự án: dựa trên các nguồn lực hiện có, đặc điểm thực tế
của từng cơ quan tổ chức để lập các dự án khả thi nhất.
+ Lập ra các hội đồng, uỷ ban …
Ví dụ:
+ Lập các hội đồng: khoa học, xét thi đua - khen thưởng, tư vấn …
+ Lập các uỷ ban: phòng chống tham nhũng, uỷ ban cơ mật quốc gia, uỷ ban
an ninh - quốc phòng …
- Hình thức khác (nhưng ít được phổ biến);
+ Biệt phái cán bộ;
đ. Hình thức tác nghiệp, xử lý điều hành công việc hàng ngày nhằm thực
hiện các kế hoạch theo quý, tháng, tuần của các cơ quan hành chính nhà nước
hoặc công chức hành chính;
- Máy văn phòng: đầu tiên là máy tính, đây là điều cơ bản mà các cán bộ,
công chức cần phải biết, sử dụng thành thạo.
- Điện thoại, telex, fax, máy ghi âm, ghi hình …

Ví dụ: Rất nhiều người thích làm kiểm toán Nhà nước vì có thẩm quyền
rộng và có nhiều lợi ích. Tuy nhiên, nếu làm kiểm toán nhà nước cần có nhiều tiêu
chuẩn: trình độ chuyên môn cao, phẩm chất đạo đức tốt … Có như vậy thì kiểm
toán nhà nước mới thật sự là công cụ giúp ích và góp phần phát triển hoạt động
quản lý nhà nước.
Các hình thức quản lý khác
- Ngoài 6 hình thức cơ bản nêu trên, thì tuỳ vào mỗi cơ quan sẽ có những
hình thức đặc thù riêng. Ở đây, giảng viên nêu 5 hình thức để học viên tham khảo:
+ Cưỡng chế hành chính:
Phòng ngừa hành chính;
7
Ngăn chận hành chính;
Cưỡng chế hành chính.
+ Thực hiện thủ tục hành chính với công dân;
+ Công chứng: trước kia còn khó khăn, tốn nhiều thời gian, nhưng từ ngày
Chính phủ ra quyết đònh đưa công chứng về đòa phương, cấp xã huyện và thực hiện
cả ngày thứ 7 thì “công chứng” đã được giải quyết nhanh chóng và mang nhiều
hiệu quả khả quan.
+ Xác nhận các sự kiện pháp lý;
+ Tiếp dân, giải quyết các yêu cầu.
Cuối cùng, hỏi học viên:
- Trong thực tế thì ngoài 6 hình thức cơ bản và các hình thức mà giảng viên
vừa nêu thì anh/chò còn thấy hình thức nào khác không.
- Giảng viên kết nhanh, để trong quá trình thảo luận chúng ta sẽ tiến hành
nghiên cứu vấn đề này.
II. PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
1. Khái niệm:
- Giảng viên hỏi đáp cùng học viên:
+ Đầu tiên, chúng ta cần hiểu phương pháp là gi?
+ Hay cụ thể hơn, anh/chò có thể cho tôi biết phương pháp làm việc, phương

không được tư lợi. Và sử dụng quyền lực nhà nước phải tuân thủ đúng quy trình do
luật đònh.
Ví dụ:
+ Sự dụng vào mục đích công;
+ Đảm bảo nguyên tắc dân chủ, chí công vô tư;
- Bên cạnh đó cách phương pháp quản lý luôn có sự tác động và tương tác
lẫn nhau. Cho nên để thấy rõ vấn đề này, chúng ta cần tìm hiểu tính chất của
phương pháp quản lý hành chính nhà nước
2. Tính chất:
a. Được pháp luật quy đònh chặt chẽ về thủ tục hành chính
Ví dụ:
+ Khi công dân vi phạm luật giao thông, thì bò xử lý theo trình tự thủ tục do
pháp luật quy đònh và thủ tục này giống nhau, vi phạm mức nào thì xử lý mức đó
theo mọi nơi, đòa phương, theo mọi đối tượng, không phân biệt đều như nhau trước
pháp luật.
+ Nghóa là, quy đònh của nhà nước, bắt buộc mọi người phải tuân thủ và tuân
thủ theo quy trình do nhà nước quy đònh.
b. Chỉ do chủ thể quản lý hành chính nhà nước có thẩm quyền áp dụng:
9
+ Cần lưu ý, chống mọi hình thức thực hiện sai thẩm quyền, giảng viên nêu
3 hình thức sai thẩm quyền sau:
Một là, lạm quyền: có nghóa là xử lý vượt mức quy đònh của nhà nước.
Chẳng hạn, khi vi phạm luật giao thông nhà nước quy đònh khung vi phạm đó xử
phạt hành chính là 100 ngàn đồng nhưng cán bộ nhà nước phạt đến 200 ngàn đồng,
như vậy là lạm quyền.
Hai là, vi quyền: không có thẩm quyền mà vẫn làm, làm sai trái quy đònh;
Ba là, chậm thực hiện quyền: hẹn lần này đến lần khác, kéo dài …
c. Mang tính quyền lực nhà nước:
- Được thể hiện qua đặc trưng một chiều, nghóa là ý chí nhà nước không
được thương thuyết, bắt buộc thực hiện.

f. Phải mang lại hiệu quả thiết thực
- Phải làm một cách thật sự, có cái tâm và đạt kết quả thiết thực chứ không
nên làm cho đạt chỉ tiêu và đem lại kết quả ảo;
- Cho nên chúng ta cần phân biệt được “làm được” (kết quả chưa chắc tốt,
đôi khi còn tốn kém và lãng phí) và rất khác với “làm có hiệu quả”.
g. Phải mềm dẻo, linh hoạt, sáng tạo trong mọi tình huống.
4. Các phương pháp quản lý hành chính nhà nước cụ thể:
- Phương pháp quản lý hành chính nhà nước bao gồm hai nhóm:
+ Phương pháp khoa học (hay ta có thể gọi là nhóm nội tại)
+ Phương pháp tổng hợp: bao gồm phương pháp của các môn khoa học khác
- Để thuận tiện cho việc nghiên cứu và theo dõi của các bạn, tôi tiến hành
đảo nhóm, cho nên tôi thực hiện giống trong giáo trình.
- Tuy nhiên, anh/chò cần lưu ý một điều, chúng ta chỉ phân nhóm, nhưng
không phải là phân biệt nhóm nào là nhóm chính, nhóm nào là nhóm phụ mà chỉ
xét trên khía cạnh là nhóm tổng hợp và nhóm nội tại.
Ví dụ: trong thực tế hoạt động quản lý, không nhất thiết phải sử dụng nhóm
này hay nhóm kia, mà tuỳ vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể, phương pháp nào ở
nhóm nào mang lại hiệu quả cao nhất sẽ được chọn.
- Bây giờ chúng ta đi vào nội dung:
Nhóm 1: nhóm tổng hợp của các môn khoa học khác
a. Phương pháp kế hoạch hóa:
- Đặc biệt là trong hoạt động kinh tế việc lập kế hoạch hóa là rất cần thiết,
quản lý nhà nước mượn kế hoạch hóa loại này. Trong kế hoạch hóa quản lý nhà
nước bao gồm:
11
+ Lập quy hoạch, kế hoạch nhà nước;
+ Lập các dự án, chương trình, chiến lược phát triển;
+ Phân tích, dự báo các xu thế phát triển kinh tế – xã hội;
- Bên cạnh đó, kế hoạch hóa còn là một kỷ luật nhà nước. Bởi vì:
+ Nó xuất phát từ đặc điểm của hoạt động quản lý nhà nước vì hoạt động

- Còn việc làm công tác thống kê như thế nào, thì đó là công việc chuyên
môn của “Nhà thống kê” chúng ta không quan tâm nhiều thêm.
d. Phương pháp toán học:
- Sử dụng công cụ văn phòng, máy tính;
- Sửng dụng các con số;
- Ngày nay máy tính sẽ giúp con người lập các chương trình, dự án một cách
tự động và chính xác tuyệt đối;
- Việc lập các dự án, chương trình, kế hoạch: thì người xây dựng, soạn thảo
phải sử dụng những phép tính toán, ma trận, sơ đồ … đó chính là sử dụng phương
pháp toán học.
- Vì không có thời gian nên giảng viên không thể trình bày về “lạm phát”
nếu các anh/chò hiểu được, biết được cách tính lạm phát, tăng phát như thế nào thì
các anh/chò sẽ hiểu rõ hơn về vai trò của phương pháp toán học.
đ. Phương pháp tâm lí - xã hội học:
- Ngày nay các quản lý hay sử dụng biện pháp nghiên cứu xã hội nhân văn
trong hoạt động quản lý của mình. Nghiên cứu tâm lý cá nhân, tập thể, lãnh đạo,
cấp dưới để từ các hiện tượng tâm lý - xã hội nhà quản lý tìm ra đối sách quản lý
phù hợp nhất.
Ví dụ: Khi nghiên cứu, tìm hiểu nhu cầu của cá nhân từ đây có thể biết được
động cơ của họ, thông qua động cơ sẽ có nhưng đối sách hợp lý cho từng trường
hợp cụ thể.
Ví dụ: Tháp nhu cầu của con người (theo Masdow)
13
- Từ tháp nhu cầu này, nhà quản lý nghiên cứu tìm hiểu xem người lao động
nằm của tầng tháp nào, để từ đó có chính sách quản lý thích hợp nhất.
e. Phương pháp xã hội học:
- Thông qua quá trình điều tra xã hội học;
- Xem xét phản ánh của dư luận, khi ban hành văn bản, quyết đònh đó như
thế nào, từ đó có những điều chỉnh chủ trương, chính sách phù hợp nhất.
Ví dụ:

Nhóm 2: nhóm phương pháp “nội tại”
a. Phương pháp giáo dục, thuyết phục:
- Phương pháp này có nhiều tên gọi: phương pháp giáo dục đạo đức, tư
tưởng xã hội chủ nghóa; phương pháp giáo dục chủ nghóa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, phương pháp giáo dục, thuyết phục … Chung quy lại, nó đều lấy giáo
dục, thuyết phục làm nền tảng. Cho nên, ta nhận thấy:
+ Đây là phương pháp dân chủ, phương pháp dùng đạo lý thuyết phục, cải
hóa con người. Nội dung chính của nó là dùng cách giáo dục, thuyết phục các đối
tượng quản lý để họ tự nguyện chấp nhận các đường lối, chủ trương và chính sách
quản lý của nhà nước.
- Giảng viên hỏi đáp cùng học viên:
+ Phương pháp giáo dục thuyết phục được thực hiện thông qua rất nhiều
hình thức khác nhau. Vậy các anh/chò có thể kể cho tôi một số phương pháp giáo
dục thuyết phục phổ biến mà cách anh/chò thấy được, biết được?
+ Mời một hoặc hai học viên nêu ý kiến.
- Giảng viên tóm lược và ghi bảng:
+ Phổ biến, tuyên truyền giáo dục pháp luật chongười dân. Thường thì cấp
xã, phường, thò trấn thường xuyên tổ chức các cuộc học tập tuyên truyền giáo dục
pháp luật cho bà con, con em trong đòa phương mình.
+ Thông tin, tổ chức mittinh, diễn đàn, diễu hành để tuyên truyền, phát động
phong trào …
15
+ Thông qua phim ảnh, sách báo, sân khấu cũng là một hình thức tuyên
truyền, phổ biến thích hợp hiệu quả nhất;
+ Hình thức games show trên ti vi cũng là hình thức tuyên truyền, giáo dục
thích hợp;
+ Hình thức tổ chức hội nghò, hội thảo khoa học, viết báo tập san …
+ Tổ chức các phong trào thi đua, yêu nước, các phong trào của Đảng , Nhà
nước phát động.
- Tóm lại: phương pháp giáo dục thuyết phục có ý nghóa to lớn, nó biểu thò

nhau, nếu làm tốt công tác tổ chức phân bố hợp lý, đúng người, đúng vò trí, đúng
khả năng thì sẽ phát huy tác dụng và ngược lại.
- Cũng chính vì lẽ đó mà phương pháp tổ chức được nghiên cứu và áp dụng
rất nhiều.
c. Phương pháp kinh tế:
- Vì động cơ và mục đích kinh tế của con người là rất cao, nhất là trong tình
hình kinh tế thò trường như hiện nay thì nhu cầu lợi ích chiếm vò trí số một của con
người.
- Và chính những động cơ này nó sẽ kích con người tự động, tự giác và tự
nguyện thực hiện hoạt động theo chỉ đạo của nhà quản lý;
Ví dụ:
+ Trong nền kinh tế thò trường cạnh tranh tự do theo đònh hướng sã hội chử
nghóa đã đem lại rất nhiều lợi ích cho con người. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng có
không ít những phức tạp do mặt trái của nền kinh tế thò trường mang lại.
+ Trước đây, vùng sâu xa rất thiếu giáo viên vì ít người muốn về đây công
tác, giảng dạy, nhưng từ khi nhà nước ra các chính sách ưu đãi (thêm 70% lương,
nâng cao phụ cấp và các chính sách ưu đãi khác …) thì đã thu hút không ít cán bộ,
giáo viên tự nguyện về vùng sâu, vùng xa công tác. Không những vậy, khi bò
thuyên chuyển ngược về miền xuôi, đô thò họ lại không muốn đi và họ nghó như bò
chèn ép …
- Phương pháp kinh tế còn nhiều cách thể hiện và thực hiện khác như:
+ Tác động vào giá;
+ Điều chỉnh mức thuế;
+ Dùng các đòn bẩy kinh tế
17
- Tuy nhiên, một điều mà chúng ta cần lưu ý đó là không nên quá lạm dụng
vào phương pháp kinh tế, trước hết là những mặt trái của nên kinh tế thò trường
mang lại.
Ví dụ:
+ Do cạnh tranh nên các công ty, doanh nghiêp tiến hành làm ăn gian lận,

Câu 2: Trình bày và phân tích các nguyên tắc của quản lý hành chính nhà
nước. Hãy cho biết nguyên tác nào được xem là quan trọng?
Câu 3: Anh/chò hãy cho biết nội dung của các phương pháp quản lý hành
chính nhà nước. Cách thức sử dụng những phương pháp đó như thế nào để có hiệu
quả (nêu ý nghóa, nội dung của các phương pháp, cách sử dụng như thế nào là hiệu
quả_chỉ tìm hiểu nhóm thức 2 (nhóm nội tại)).
19