MỞ ĐẦU
Xây dựng Nhà nước pháp quyền trong đó Nhà nước quản lý đất nước bằng
pháp luật và đảm bảo pháp luật có hiệu lực trên thực tế luôn là một vấn đề được
Nhà nước quan tâm đến. Vì thế vấn đề về bảo đảm pháp chế trong quản lý hành
chính Nhà nước luôn được xem là mối quan tâm hàng đầu cho việc xây dựng một
Nhà nước pháp quyền. Bảo đảm cho pháp chế được củng cố, tăng cường và hoàn
thiện là yêu cầu khách quan của quá trình xây dựng Nhà nước của dân, do dân và
vì dân và cũng là yêu cầu của quá trình hoàn thiện con người và các quyền của họ
trong xã hội, đặc biệt là trong quản lý hành chính nhà nước. Trong số những biện
pháp pháp lý bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính Nhà nước không thể
không nói đến hoạt động khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo của công
dân. Đây là một trong những biện pháp pháp lý quan trọng góp phần rất lớn trong
việc phát huy tính bảo đảm pháp chế trong hoạt động quản lý hành chính Nhà
nước. Trong bài tập lớn học kì môn Luật Hành chính, em xin phép đưa ra bài viết
với chủ đề về “Vai trò của khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo đối
với việc bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước” . Do trình độ
hiểu biết cũng như kiến thức còn hạn hẹp nên không tránh khỏi những sai sót,
mong thầy cô giáo góp ý, bổ sung thêm để em hoàn thiện thêm về bài viết của
mình.Em xin cảm ơn!

1


NỘI DUNG
Cơ sở lý luận
1. Khái niệm đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước
Nói đến pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước là nhấn mạnh đến trật tự
pháp luật nhằm bảo vệ và phát triển quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, củng
cố và duy trì địa vị pháp lý hành chính của các cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội.
Bảo đảm pháp chế là tổng thể các biện pháp, phương tiện tổ chức – pháp lý do
các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và công dân áp dụng nhằm thực hiện chức



người khiếu nại, tố cáo hoặc lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu cáo
làm hại người khác”.
Khái niệm pháp lý khiếu nại, tố cáo được định nghĩa và giải thích tại Điều 2
Luật khiếu nại, tố cáo sửa đổi, bổ sung năm 2005.
Khoản 1 Điều 2 “Khiếu nại” là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ,
công chức theo thủ tục do Luật này quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có
thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định
kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là
trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình
Khiếu nại là quyền, là hành vi của các chủ thể như cơ quan nhà nước, tổ
chức và cá nhân, còn hoạt động giải quyết khiếu nại là hoạt động mang tính quyền
lực nhà nước, chỉ được thực hiện bởi người có thẩm quyền trong cơ quan hành
chính nhà nước theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định. Quyền khiếu nại của
công dân xuất hiện trong mối liên hệ với quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà
nước. Quá trình công dân thực hiện quyền khiếu nại chính là quá trình cung cấp
cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền các tài liệu, chứng cứ về sự vi phạm quyền
và lợi ích hợp pháp của công dân từ phía cơ quan và người có thẩm quyền trong cơ
quan hành chính nhà nước. Bởi người khiếu nại không được sử dụng quyền lực
nhà nước trong lĩnh vực giải quyết khiếu nại nên họ không thể tự mình khôi phục
lại những quyền và lợi ích hợp pháp đã bị xâm phạm, do đó họ phải đề nghị cơ
quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại tiến hành giải quyết
khiếu nại của họ theo thủ tục mà pháp luật quy định. Các cơ quan nhà nước, tổ
chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết khiếu nại một mặt sử dụng những tài liệu,
chứng cứ tiếp nhận từ người khiếu nại; mặt khác thu thập, xác minh thêm thông
tin, tài liệu từ những nguồn khác để làm căn cứ cho việc giải quyết khiếu nại một
cách chính xác.
Khoản 2 Điều 2 “Tố cáo” là việc công dân theo thủ tục do Luật này quy định báo
cho cơ quan Nhà nước, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm

hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ nhưng đã xâm phạm tới quyền, lợi ích
hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.Quyết định kỷ luật cũng là đối tượng của
khiếu nại, được hiểu là: “quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ quan, tổ
chức để áp dụng một trong các hình thức kỷ luật như khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc
lương, hạ ngạch, cách chức, buộc thôi việc đối với cán bộ, công chức thuộc quyền
quản lý của mình theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức ”.
- Đối tượng của tố cáo là hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ
chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước,
quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức. Nội dung tố cáo của
công dân rất đa dạng và phức tạp; có tố cáo về những việc làm trái pháp luật của
cán bộ, công chức trong bộ máy nhà nước khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ; có
những tố cáo về những sai phạm trong công tác quản lý của các cơ quan, trong đó
có cơ quan quản lý hành chính nhà nước. Ngoài ra, công dân có thể tố cáo các hành
vi vi phạm về đạo đức, lối sống của cán bộ, công chức. Quy định này đã chỉ rõ
hành vi bị tố cáo không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại mà còn bao
gồm cả những hành vi vi phạm pháp luật đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà
nước, tổ chức và cá nhân.
4


4. Vai trò của khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với việc
đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước.
Bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước là việc làm cho pháp
luật được thực hiện một cách có hiệu quả nhất trong lĩnh vực quản lý hành chính
Nhà nước. Bằng những cơ chế và hoạt động pháp lý làm cho pháp luật được thực
hiện có hiệu quả trên thực tế và hoạt động của bộ máy nhà nước mà trước hết là bộ
máy hành chính nhà nước phải thực sự vì dân, do dân và vì dân, đem lại những tiện
ích và thủ tục thực hiện thực sự dễ hiểu, dễ làm và việc thực hiện quyền và nghĩa
vụ của công dân theo một trật tự nhất định. Qua đó có thể thấy được vai trò của
khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo là rất quan trọng đối với việc bảo

dựng bộ máy hành chính nhà nước trong sạch vững mạnh. Thực hiện quyền khiếu
nại, tố cáo sẽ tạo cơ hội thuận lợi để công dân phát huy một cách có hiệu quả nhất
quyền làm chủ của mình. Thông qua khiếu nại, tố cáo Nhà nước biết và kiểm tra
được tính đúng đắn của đường lối, chính sách, pháp luật, thấy được các hành vi của
các cơ quan Nhà nước, nhân viên nhà nước có đúng pháp luật hay không? Có hợp
lòng dân hay không? Đồng thời cũng thông qua khiếu nại, tố cáo công dân bày tỏ ý
nguyện của mình đối với Nhà nước. Người khiếu nại, tố cáo có thể vạch ra trước
cơ quan Nhà nước có thẩm quyền những việc làm sai trái chính sách, pháp luật của
cơ quan Nhà nước, nhân viên Nhà nước, các tổ chức xã hội và đoàn thể quần
chúng. Họ có quyền yêu cầu chấm dứt những hành vi trái pháp luật, nhằm khôi
phục lại quyền lợi đã bị xâm phạm, giúp các tổ chức, đoàn thể, cơ quan nhà nước
đấu tranh chống các hành vi lạm quyền, làm sai chính sách, pháp luật và đặc biệt
tố cáo vạch ra những hành vi tiêu cực như tham nhũng, buôn lậu, lãng phí của
công. Từ đó nhằm khôi phục bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, Nhà
nước.
Pháp luật không chỉ tạo cơ sở pháp lý cho công dân thực hiện quyền khiếu
nại, tố cáo mà còn quy định cơ quan nhà nước và cán bộ nhà nước có thẩm quyền
phải kiểm tra, xem xét lại những quyết định hành chính và hành vi hành chính, nếu
thấy trái pháp luật thì phải kịp thời sửa chữa khắc phục để tránh phát sinh khiếu
nại, tố cáo. Có sự nhìn nhận và đánh giá lại khi có khiếu lại tố cáo sẽ kịp thời đưa
ra được những biện pháp thích hợp để điều chỉnh hoặc sửa chữa góp phần nâng cao
hiệu quả của việc tổ chức thực hiện pháp luật chặt chẽ đảm bảo thực hiện nó trong
hoạt động hành chính có hiệu quả nhất, đồng thời có thể phát hiện ra những người
cán bộ không đủ tư cách làm người bảo vệ lợi ích của nhân dân.
Nhờ có khiếu nại, tố cáo mà có thể làm một cuộc cách mạng triệt để để cải
tổ, hoàn thiện bộ máy quản lý hành chính nhà nước với những đại biểu, cán bộ có
đầy đủ đức và tài, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.
Thứ tư Khiếu nại, tố cáo là một kênh thông tin khách quan phản ánh việc
thực thi quyền lực của bộ máy nhà nước, phản ánh tình hình thực hiện công vụ của
cán bộ, công chức. Do đó, công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo không những có vai

hành mới các quy định của pháp luật cho phù hợp với tình hình thực tiễn của cuộc
sống. Xét ở khía cạnh khác, công tác giải quyết khiếu nại tố cáo cũng giúp các cơ
quan nhà nước cải tiến lề lối, tác phong làm việc, giữ gìn kỷ luật, thực hành dân
chủ, góp phần củng cố và xây dựng bộ máy nhà nước ngày càng trong sạch, vững
mạnh, hiệu lực, hiệu quả hơn trong điều hành quản lý đất nước, quản lý xã hội. Nói
cách khác, công tác giải quyết khiếu nại tố cáo không chỉ phát hiện hành vi sai
phạm, cán bộ mắc khuyết điểm để xử lý, mà còn giúp các cấp lãnh đạo, các cơ
quan bị thanh tra …có được cái nhìn đầy đủ, khách quan và chính xác hơn về
những yếu kém trong công tác, kịp thời có những giải pháp chấn chỉnh, uốn nắn
cho phù hợp, đáp ứng yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của xã hội.
Cuối cùng, làm tốt và thông qua công tác giải quyết khiếu nại tố cáo đã giải
quyết kịp thời và chính xác mọi vướng mắc, bức xúc, mâu thuẫn của người dân,
7


góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Điều này đã góp phần
bảo đảm trên thực tế cho pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước.
II.
Thực tiễn của hoạt động, khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố
cáo và một số giải pháp kiến nghị
1. Thực tiễn đạt được của hoạt động khiếu nại,tố cáo và giải quyết khiếu nại
tố cáo trong việc đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước:
Luật Khiếu nại, tố cáo và các văn bản hướng dẫn thi hành đã đóng vai trò là cơ
sở pháp lý quan trọng cho việc khuyến khích người dân tích cực tham gia phát hiện
các hành vi vi phạm pháp luật, tăng cường trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong
giải quyết tố cáo . Trong những năm vừa qua, Chính phủ đã tăng cường hướng dẫn
đôn đốc, chỉ đạo công tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo; đã ban hành
nhiều nghị định, chỉ thị và nhiều công điện về vấn đề này. Lãnh đạo một số bộ,
ngành và địa phương đã quan tâm hơn đến công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Nội dung tố cáo chủ yếu là về một số cán bộ đảng viên lợi dụng chức vụ quyền hạn

cảm.
2.2. Thủ tục tố cáo và giải quyết tố cáo
Việc người tố cáo không nêu rõ thông tin thật về họ tên, địa chỉ thường thể hiện
dưới hai dạng chủ yếu là không đề tên, địa chỉ hoặc mạo tên, mạo danh, mạo địa
chỉ của người khác để thực hiện việc tố cáo. Đây là vấn đề phức tạp và ít nhiều đã
gây khó khăn cho việc giải quyết tố cáo của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Với quy định không xem xét, giải quyết những tố cáo giấu tên, không rõ địa chỉ thì
vô hình trung, chúng đã hạn chế vai trò của công dân trong việc phát hiện những
hành vi vi phạm pháp luật và như vậy cũng có nghĩa là các cơ quan nhà nước có
thẩm quyền sẽ bỏ sót, không phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp
luật. Xuất phát từ việc bảo vệ lợi ích Nhà nước, tập thể và công dân, cho nên trên
thực tế nhiều tố cáo không ghi rõ họ tên, địa chỉ người tố cáo đã được cơ quan nhà
nước có thẩm quyền thụ lý giải quyết. Thực tế hiện nay, tố cáo nặc danh nhưng có
sự việc thật như tố cáo chiếm tỷ lệ lớn, nhưng do nhiều nguyên nhân, người tố cáo
không muốn nêu rõ tên, địa chỉ của mình, đặc biệt là những trường hợp người bị tố
cáo là người có chức vụ, quyền hạn, có thế lực khác trong xã hội, do vậy, họ sợ bị
trù dập, trả thù, mặc dù đã có quy định về bảo vệ người tố cáo nhưng hiệu lực thực
tế của quy định này cũng là vấn đề mà chúng ta cần phải suy nghĩ.
Thực tế có nhiều tố cáo về hành vi vi phạm pháp luật đã diễn ra từ lâu, không
còn tính nguy hiểm cho xã hội nhưng cơ quan nhà nước vẫn thụ lý và xem xét, giải
quyết. Điều này gây tốn kém, lãng phí trong quá trình giải quyết tố cáo, vì pháp
luật hiện hành không quy định về thời hiệu tố cáo trong lĩnh vực hành chính.
2.3. Quyền, nghĩa vụ của người tố cáo, người bị tố cáo, người giải quyết tố
cáo
Theo Luật Khiếu nại, tố cáo thì công dân có thể tố cáo bằng hình thức gửi đơn
hoặc trực tiếp tố cáo với cơ quan, tố chức, cá nhân có thẩm quyền . Như vậy, pháp
luật hiện hành chưa quy định việc tiếp nhận tố cáo thông qua điện thoại, thư điện
tử vì vậy bỏ lọt nhiều thông tin có giá trị của người dân về việc phát giác các hành
vi vi phạm.
Luật Khiếu nại, tố cáo quy định về việc người tố cáo phải chịu trách nhiệm

quyền trong cơ quan nhà nước không thực hiện các biện pháp bảo vệ người tố cáo,
chưa quy định nội dung bảo vệ người tố cáo; trình tự, thủ tục tiến hành bảo vệ
người tố cáo như thế nào và việc bảo vệ đó được bảo đảm bằng các biện pháp gì,
trách nhiệm của người tiết lộ bí mật liên quan đến người tố cáo... là những nội
dung mà pháp luật về tố cáo còn bỏ ngỏ. Tình trạng đó đã và đang làm cản trở việc
tố cáo và giải quyết tố cáo hiện nay.
Ngoài những bất cập trên thì thực tế công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, nhiều
đơn thư vừa chứa nội dung khiếu nại, vừa chứa nội dung tố cáo gây khó khăn cho
quá trình tiếp nhận, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo, nhiều trường hợp
phát sinh tranh chấp về thẩm quyền giải quyết, kéo dài thời gian giải quyết vụ việc.
10


Một phần nguyên nhân là do pháp luật hiện hành quy định khiếu nại và giải quyết
khiếu nại, tố cáo và giải quyết tố cáo trong cùng một đạo luật.
Một số phương hướng giải quyết, khắc phục hạn chế của Luật khiếu nại,
tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo hiện nay
Một là, rà soát các quy định của pháp luật hiện hành về tố cáo và giải quyết tố cáo.
Để khắc phục kịp thời các hạn chế do phát sinh trong quá trình giải quyết khiếu
nại, tố cáo cần phải tiến hành việc rà soát các quy định pháp luật về khiếu nại, tố
cáo và giải quyết tố cáo để phát hiện các vướng mắc, sơ hở đang tồn tại trong pháp
luật; kịp thời phát hiện để loại bỏ những quy định đã không còn hiệu lực, hoặc
không còn phù hợp với thực tiễn; sửa chữa, bổ sung các quy định cho rõ; hạn chế
tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các văn bản.
Hai là, tổng kết thực tiễn việc thực hiện pháp luật về tố cáo và giải quyết tố cáo.
Để phát huy vai trò của pháp luật, bảo đảm các quy định pháp luật phù hợp với yêu
cầu thực tế thì phải tiến hành tổng kết, đánh giá việc áp dụng các quy định pháp
luật trong đời sống kinh tế - xã hội. Việc tổng kết phải chỉ ra được các ưu điểm,
nhược điểm trong các quy định pháp luật, nhất là các quy định về trách nhiệm,
thẩm quyền giải quyết tố cáo; trình tự, thủ tục tố cáo và giải quyết tố cáo... Việc


KẾT LUẬN
Xây dựng nhà nước pháp quyền là một đòi hỏi tất yếu, khách quan và phù
hợp với xu thế phát triển lịch sử chung của xã hội loài người, bởi Nhà nước pháp
quyền là một giá trị chung của nhân loại trên con đường phát triển tiến bộ và cũng
phù hợp với mục tiêu "Nhà nước của dân, do dân, vì dân" mà Đảng và Nhà nước
ta xác định. Muốn xây dựng thành công nhà nước pháp quyền cần coi trọng việc
tôn trọng, đảm bảo trên thực tế các quyền con người và các giá trị xã hội, như
công bằng, nhân đạo, dân chủ... phải là định hướng căn bản trong tổ chức và hoạt
động thực tiễn của Nhà nước.
Để làm được điều đó, chúng ta phải xây dựng được một hệ thống pháp luật
về khiếu nại,tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo hành chính trên nền tảng các
quyền cơ bản của con người. Nhằm bảo vệ các quyền đó, pháp luật phải có chất
lượng tốt, phản ánh xu thế phát triển tiến bộ chung của xã hội, phù hợp với hiện
thực khách quan, thể hiện đúng đắn ý chí của nhân dân

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
12


1. Hiến pháp 1992
2. Luật khiếu nại tố cáo năm 1998 (sửa đổi, bổ sung năm 2004, 2005).
3. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình thanh tra và giải quyết khiếu nại tố
cáo, Nxb. CAND, Hà Nội, 2008
4. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam, Nxb.
CAND, Hà Nội, 2008.
5. http://moj.gov.vn
6. vi.wikimedia.vn

13