Tiểu luân Hành chính
LỜI MỞ ĐẦU
Trong giai đoạn xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc
bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân là mục tiêu hàng đầu trong các
hoạt động của các cơ quan công quyền. Để phục vụ công cụ công nghiệp hoá -
hiện đại hoá đất nước, phát triển và hội nhập kinh tế thế giới, những người cán
bộ - công chức trong các cơ quan nhà nước cũng phải tự hoàn thiện, nâng cao
trình độ để đáp ứng được nhu cầu thực tiễn đặt ra. Cán bộ - công chức dần tiến
tới thực hiện một nền hành chính hiện đại và dân chủ - không chỉ thuần “quản lý”
mà còn là “phục vụ”, đáp ứng được những nhu cầu của mọi tầng lớp nhân dân
trong hoạt động quản lý hành chính Nhà nước của mình. Một khi cán bộ Nhà
nước có những sai phạm trong hoạt động của mình, gây thiệt hại cho quyền và
lợi ích hợp pháp của người dân, người dân có thể thực hiện quyền hợp pháp của
mình: khiếu kiện những quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật.
Bản thân quan hệ hành chính, với tính chất quyền uy - mệnh lệnh của những cơ
quan Nhà nước, đã thể hiện một quan hệ không thực sự bình đẳng giữa cơ quan
Nhà nước và đối tượng quản lý. Vì vậy, việc khởi kiện vụ án hành chính đối với
những quyết định hành chính, hành vi hành chính là một tín hiệu đáng mừng, thể
hiện phần nào trình độ dân trí, ý thức pháp luật của người dân được nâng cao và
nền hành chính ngày một trong sạch và phát triển.
Chính vì tính cấp thiết này, tôi đã chọn “Những nội dung về khởi kiện vụ
án hành chính – Cơ sở pháp lý và ý nghĩa thực hành” làm đề tài tiểu luận hành
chính trong khuôn khổ khoá học Đào tạo nghề luật sư của mình.
Anh Hồng Ngân
Trang 1
Tiểu luân Hành chính
NHỮNG NỘI DUNG VỀ KHỞI KIỆN VỤ ÁN HÀNH CHÍNH –
CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ Ý NGHĨA THỰC HÀNH
Luật hành chính Việt Nam điều chỉnh những quan hệ xã hội hình thành
trong lĩnh vực quản lý hành chính Nhà nước, đó có thể là những quan hệ chấp
hành - điều hành hoặc những quan hệ quản lý hành chính Nhà nước. Đặc trưng

hành chính đó. Theo đó, người này phải tiến hành khiếu naị lần đầu đối với đã ra
quyết định hành chính hoặc cơ quan có cán bộ, công chức có hành vi hành chính
mà người khiếu nại có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật.
Sau khi có quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu mà người khiếu nại vẫn không
đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại này thì có thể tiếp tục khiếu nại lên cơ
quan cấp trên của cơ quan ra quyết định hành vi hành chính, hành vi hành chính
trái pháp luật đó hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại toà án có thẩm quyền.
Riêng đối với quyết định hành chính liên quan đến quyền và lợi ích hợp
pháp của người chưa thành niên, người có nhược điểm về thể chất, tâm thần nếu
không có ai khởi kiện thì Viện kiểm sát nhân dân có quyền khởi tố vụ án hành
chính (Điều 18 Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính).
Tương ứng với người có quyền khởi kiện như nêu trên, người bị kiện
trong vụ án hành chính là những cá nhân, cơ quan nhà nước, tổ chức có quyết
định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc bị khiếu
kiện.
2. Quyết định hành chính, hành vi hành chính là đối tượng khiếu kiện
theo thủ tục tố tụng hành chính tại toà án
Như vậy, đối tượng của việc khởi kiện vụ án hành chính theo pháp luật
Việt Nam là những quyết định hành chính, hành vi hành chính xâm phạm quyền
và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức xảy ra trong quá trình các cơ quan
nhà nước thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước.
Anh Hồng Ngân
Trang 3
Tiểu luân Hành chính
Quyết định hành chính là “quyết định bằng văn bản của cơ quan hành
chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà
nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể về một vấn
đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính” (Điều 1 Luật khiếu nại, tố cáo
được sửa đổi bổ sung năm 2004).
Ngoài ra, trong việc xác định phạm vi quyết định hành chính thuộc đối

thủ tục giải quyết các vụ án hành chính;
- Việc khởi kiện phải được tiến hành trong thời hiệu khởi kiện theo quy
định tại Điều 30 Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính;
- Người khởi kiện phải có đơn khởi kiện hợp pháp theo Điều 30 Pháp lệnh
thủ tục giải quyết các vụ án hành chính.
• Đơn khởi kiện phải có những nội dung cần thiết: ngày tháng năm
làm đơn, Toà án được yêu cầu giải quyết vụ án, tên và địa chỉ của
người khởi kiện và người bị kiện, nội dung quyết định hành chính
hoặc quyết định buộc thôi việc của cán bộ công chức hoặc tóm tắt
diễn biến hành vi hành chính, nội dung quyết định giải quyết khiếu
nại lần đầu (nếu có); cam đoan không khiếu nại đến người có thẩm
quyền giải quyết khiếu nại tiếp theo, các yêu cầu đề nghị Toà án
xem xét giải quyết;
• Đơn kiện phải do người khởi kiện ký (trừ trường hợp học là người
chưa thành niên, người có nhược điểm về thể chất, tâm thần thì do
người đại diện ký thay). Ngoài ra, đính kèm với đơn kiện cần có
những tài liệu chứng minh cho yêu cầu của người khởi kiện.
Anh Hồng Ngân
Trang 5
Tiểu luân Hành chính
Khi nhận được đơn khởi kiện của người khởi kiện, Toà án phải tiến hành
kiểm tra những điều kiện khởi kiện nói trên. Nếu người khởi kiện đáp ứng đủ
những điều kiện khởi kiện thì Toà án ra thông báo để người khởi kiện nộp tạm
ứng án phí theo quy định pháp luật có liên quan. Trong thời hạn 07 ngày kể từ
ngày nhận được thông báo của Toà án, người khởi kiện phải nộp tiền tạm ứng án
phí. Toà án sẽ thụ lý vụ án vào ngày người khởi kiện xuất trình biên lai nộp tạm
ứng án phí; trường hợp được miễn tạm ứng án phí thì Toà án thụ lý vụ án vào
ngày nhận được đơn kiện.
Trong trường hợp việc khởi kiện không đáp ứng được những điều kiện nói
trên thì Toà án trả lại đơn theo quy định tại Điều 31 Pháp lệnh thủ tục giải quyết

lý đất đai;
- Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính trong việc cấp –
thu hồi giấy phép về xây dựng cơ bản, sản xuất kinh doanh;
- Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính trong việc trưng
dụng, trưng mua, tịch thu tài sản;
- Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính trong việc thu thuế,
truy thu thuế;
- Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính trong việc thu phí,
lệ phí;
- Các khiếu kiện khác theo quy định pháp luật; bao gồm:
Anh Hồng Ngân
Trang 7
Tiểu luân Hành chính
• Khiếu kiện quyết định hành chính liên quan đến việc xác lập quyền
sở hữu công nghiệp hoặc trong việc cấp li-xăng theo Điều 51 Nghị
định 63 ngày 24/10/1996 của Chính phủ (đã được sửa đổi, bổ sung
theo Nghị định 06 ngày 01/02/2001) quy định chi tiết về sở hữu
công nghiệp;
• Khiếu kiện quyết định hành chính trong việc cấp giấy chứng nhận
bản quyền tác giả (Điều 26 và Điều 33 Nghị định 76/CP ngày
19/11/1996 của Chính phủ hướng dẫn thi hành một số quy định về
quyền tác giả trong Bộ luật dân sự);
• Khiếu kiện quyết định hành chính trong việc phê duyệt Hợp đồng
chuyển giao công nghệ (Điều 36 Nghị định số 45/CP ngày
01/07/1998 của Chính phủ quy định chi tiết về chuyển giao công
nghệ);
• Khiếu kiện quyết định hành chính đối với việc từ chối công chứng,
chứng thực trái pháp luật (Điều 69 Nghị định số 75 ngày
08/12/2000 của Chính phủ về công chứng, chứng thực);
• Khiếu kiện quyết định hành chính vi phạm pháp luật về hành chính

• Người đứng đầu cơ quan, tổ chức (trừ những trường hợp thuộc
thẩm quyền TAND cấp huyện);
• UBND, Chủ tịch UBND cấp huyện (trong trường hợp lấy lên để
giảI quyết khiếu kiện thuộc thẩm quyền của TAND cấp huyện theo
Anh Hồng Ngân
Trang 9
Tiểu luân Hành chính
quy định tại đoạn 2, khoản 2, Điều 12 Pháp lệnh thủ tục giải quyết
các vụ án hành chính).
- TAND Tối cao lấy lên để xét xử sơ thẩm đồng thời chung thẩm khiếu kiện
thuộc thẩm quyền của TAND cấp tỉnh theo khoản 3 Điều 12 Pháp lệnh thủ
tục giải quyết các vụ án hành chính đối với quyết định hành chính, hành vi
hành chính của:
• Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Văn phòng Chủ
tịch nước, Văn phòng Quốc hội, TANDTC, VKSNDTC) và của
cán bộ, công chức các cơ quan đó;
• Chủ tịch UBND cấp tỉnh.
- Thủ tướng Chính phủ: Trong trường hợp Thủ tướng Chính phủ nhận thấy
bản án, quyết định của TAND đã có hiệu lực pháp luật là không đúng thì
có quyền yêu cầu Chánh án TANDTC, Viện trưởng VKSNDTC xem xét,
giảI quyết theo thẩm quyền và báo cáo Thủ tướng trong thời hạn 30 ngày
(Điều 8 Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính).
4.3. Phân định thẩm quyền của Toà án và của người có thẩm quyền giải
quyết khiếu nại tiếp theo
Người khiếu nại sau khi đã khiếu nại lần đầu mà không được giải quyết
trong thời hạn luật định hoặc không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại
lần đầu đó thì có quyền khiếu nại tiếp tục với người có thẩm quyền giải quyết
khiếu nại tiếp theo hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Toà án có thẩm quyền.
Tuy nhiên, trên thực tế, có nhiều trường hợp người khiếu nại chọn đồng thời cả
hai thủ tục này. Vì vậy, Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính có quy

Anh Hồng Ngân
Trang 11
Tiểu luân Hành chính
KẾT LUẬN
Việc khởi kiện vụ án hành chính đòi hỏi phải tuân thủ những quy định
pháp luật, cả về mặt hình thức lẫn nội dung, thể hiện qua Pháp lệnh thủ tục giải
quyết các vụ án hành chính; Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính; Luật khiếu nại,
tố cáo; những văn bản hướng dẫn thi hành và cả những văn bản pháp luật có liên
quan khác. Tuân thủ những quy định này sẽ giúp cho việc khởi kiện vụ án hành
chính nói riêng và việc giải quyết khiếu nại hành chính nói chung diễn ra thuận
lợi, quyền và lợi ích hợp pháp của các bên được đảm bảo. Quá trình khởi kiện vụ
án hành chính là tiền đề cho những giai đoạn tố tụng tiếp theo của quá trình giải
quyết vụ án hành chính tại Toà án.
Anh Hồng Ngân
Trang 12