Đoạn văn nghị luận xã hội 9. Ôn vào 10. Năm 2012 - 2013
CHUYấN 2: VN NGH LUN
Tit 1+ 2: CCH LM BI VN NGH LUN V
MT S VIC HIN TNG TRONG I SNG
A. TểM TT KIN THC.
- Vn ngh lun l a ra cỏc lý l dn chng bo v hoc lm sỏng t mt quan im, t tng (lun
im) no ú.
- Mt bi vn ngh lun u phi cú lun im, lun c v lp lun. Trong mt vn cú th cú mt lun
im chớnh v cỏc lun im ph.
+ Lun im: L ý kin th hin t tng, quan im ca bi vn c nờu ra di hỡnh thc cõu khng
nh (hay ph nh), c din t sỏng t, d hiu, nht quỏn. Lun im l linh hn ca bi vit, nú thng
nht cỏc on vn thnh mt khi. Lun im phi ỳng n, chõn tht, ỏp ng nhu cu thc t thỡ mi cú sc
thuyt phc.
+Lun c: l lớ l, dn chng a ra lm c s cho lun im. Lun c phi chõn tht, ỳng n, tiờu
biu thỡ mi khin cho lun im cú sc thuyt phc.
+ Lp lun l cỏch nờu lun c dn n lun im. Lp lun phi cht ch, hp lớ thỡ bi vn mi cú
sc thuyt phc.
* Cỏc dng ngh lun lp 9.
- Ngh lun xó hi:
+ Ngh lun v mt s vic, hin tng trong i sng.
+ Ngh lun v mt t tng o lý.
- Ngh lun vn hc:
+ Ngh lun v mt tỏc phm truyn (hoc on trớch).
+ Ngh lun v mt bi th, on th.
- Vn ngh lun v mt s vic, hin tng trong i sng l bn v mt s vic, hin tng cú ý ngha i vi
xó hi, ỏng khen hay ỏng chờ hay cú vn ỏng suy ngh.
* Yờu cu chung ca bi vn ngh lun v mt s vic, hin tng trong i sng.
- Bi ngh lun phi nờu c s vic, hin tng cú vn . Phõn tớch mt ỳng, mt sai, nguyờn nhõn v by
t thỏi ca ngi vit.
- Hỡnh thc phi cú b cc mch lc, rừ rng, lun im rừ rng, lun c xỏc thc, lp lun phự hp.
* Cỏch lm bi vn ngh lun v mt s vic, hin tng trong i sng.

- HS xỏc nh nhng s vic, hin tng ni bt, núng bng a phng mỡnh nh: Vn rỏc thi, ụ
nhim ngun nc, cht phỏ rng để viết bài văn nghị luận.
2. Dng 5 hoc 7 im.
2.
Mt hin tng khỏ ph bin hin nay l vt rỏc ba bói, tu tin ra ng, ra ni cụng cng. í kin,
thỏi ca em nh th no trc hin tng ny v em hóy t nhan cho bi vit ca mỡnh.
Dn bi:
* M bi
- Gii thiu hin tng s vic .
* Thõn bi .
- Trỡnh by cỏc biu hin ca hin tng.
- Ch rừ nguyờn nhõn ca vic vt rỏc ba bói: Do ý thc ca con ngi tu tin, vụ ý, kộm hiu bit
- Tỏc hi ca vic vt rỏc ba bói (Cn a ra nhng dn chng tiờu biu, thuyt phc).
+ Lm mt cnh quan, m quan mụi trng.
+ ễ nhim mụi trng sng, lõy lan mm bnh, dch
+ Sinh ra cỏc thúi quờn xu.
- Thỏi , suy ngh ca em nh th no? Hnh ng v nờu ra bin phỏp khc phc
* Kt bi.
- Li kờu gi cng ng hóy chung tay vỡ mt mụi trng trong sch.

Tit 3+4: NGH LUN V MT VN T TNG O Lí
A.TểM TT KIN THC C BN .
- Ngh lun v mt vn t tng o lý l bn v mt vn thuc lnh vc t tng, o c, li sng
ca con ngi.
- Yờu cu v ni dung ca bi ngh lun l phi lm sỏng t cỏc vn , t tng, o lý bng cỏch: Gii
thớch, chng minh, so sỏnh, i chiu, phõn tớch ch ra ch ỳng ( hay ch sai) ca mt t tng no
ú, nhm khng nh t tng ca ngi vit.
- V hỡnh thc: Bi vit phi cú b cc ba phn:
* M bi: Gii thiu vn t tng, o lý cn bn lun.
* Thõn bi:

a. M bi.
- Gii thiu chung v truyn thng thng yờu, on kt giỳp ln nhau ca dõn tc Vit Nam.
- Trớch dn cõu ca dao.
b. Thõn bi.
* Hiu cõu ca dao nh th no?
- Bu bớ l hai th cõy khỏc ging nhng cựng loi, thng c trng cho leo chung gin nờn cựng iu kin
sng.
- Bu bớ c nhõn hoỏ tr thnh n d núi v con ngi cựng chung lng xúm, quờ hng, t nc.
- Li bớ núi vi bu n cha ý khuyờn con ngi phi yờu thng on kt dự khỏc nhau v tớnh cỏch, iu kin
riờng.
* Vỡ sao phi yờu thng on kt?
- Yờu thng on kt s giỳp cho cuc sng tt p hn.
+ Ngi c giỳp s vt qua khú khn, to lp v n nh cuc sng.
+ Ngi giỳp thy cuc sng cú ý ngha hn, gn bú vi xó hi, vi cng ng hn.
+ Xó hi bt ngi khú khn.
- Yờu thng giỳp nhau l o lý, truyn thng ca dõn tc ta.
* Thc hin o lý ú nh th no?
- T nguyn, chõn thnh.
- Kp thi, khụng c ớt nhiu tu hon cnh.
- Quan tõm giỳp ngi khỏc v vt cht, tinh thn.
* Chng minh o lý ú ang c phỏt huy.
Dơng Văn Biền
3
Đoạn văn nghị luận xã hội 9. Ôn vào 10. Năm 2012 - 2013
- Cỏc phong tro nhõn o.
- Ton dõn tham gia nhit tỡnh, tr thnh np sng t nhiờn.
- Kt qu phong tro.
c. Kt bi.
- Khng nh tớnh ỳng n ca cõu ca dao.
C.BI TP V NH

T ú cõu ca dao khuyờn : Gi gỡn tỡnh anh em thm thit dự hon cnh sng thay i.
* Vỡ sao phi gi gỡn tỡnh anh em?
- Anh em cựng cha m sinh ra d dng thụng cm giỳp nhau.
- Anh em ho thun lm cha m vui.
- ú l tỡnh cm nhng cng l o lý.
- L trỏch nhim, bn phn ca mi con ngi.
- L truyn thng dõn tc.
* Lm th no gi c tỡnh cm anh em?
Dơng Văn Biền
4
Đoạn văn nghị luận xã hội 9. Ôn vào 10. Năm 2012 - 2013
- Quan tõm n nhau t lỳc cũn nh cho n khi ó ln.
- Quan tõm giỳp nhau v mi mt: Vt cht, tinh thn.
- Gi ho khớ khi xy ra xung khc, bt ng.
- Nghiờm khc nhng v tha khi anh, ch em mc sai lm.
c. Kt bi.
- Khng nh tớnh ỳng n ca cõu ca dao.
Cỏc bi vn ngh lun xó hi mụn Vn 9.
Bi vit s 1
Vit mt vn bn ngh lun ( khụng quỏ mt trang giy thi ) trỡnh by suy ngh v c hi sinh.
Gi ý
Bn v phm cht ca con ngi thỡ c hi sinh l biu hin cao nht ca lũng nhõn ỏi, tỡnh yờu
thng gia con ngi vi con ngi. Bi c hi sinh bao gm trong ú lũng nhõn ỏi v tỡnh yờu
thng, tinh thn nhõn o ca con ngi. Nhng c hi sinh ũi hi con ngi phi bit san s cuc
sng tinh thn v vt cht ca mỡnh cho ngi khỏc, cho ng loi h cú th vt qua khú khn
trong cuc sng.
Lch s ca mi tụn giỏo trờn th gii, t Gia tụ giỏo, Ki tụ giỏo, o Islam o Pht u
khuyờn con ngi hóy sng nhõn hu, gi gỡn lũng nhõn ỏi. o Pht cao c tớnh t bi h x l
cao c hi sinh ca con ngi. Con ngi sn sng x thõn vỡ ngi khỏc. X thõn vỡ ngi khỏc l
mt cỏch t nguyn v ly ú lm nim vui khụng mt tớnh toỏn v li. Hi sinh vỡ ngi khỏc, x thõn

kỡ vng vo tụi.
Bi vit s 3
Vit mt vn bn ngn trỡnh by suy ngh ca em v vic thanh niờn chun b hnh trang bc vo th
k mi, trong ú cú cõu cha thnh phn ph chỳ.
Gi ý
Mt nm khi u t mựa xuõn. Mt i khi u t tui tr. Tui tr l mựa xuõn vnh cu ca
nhõn loi v tui tr bao gi cng hng ti tng lai. Tng lai - ú l nhng gỡ cha cú trong hụm
nay, nhng chớnh vỡ th m nú li cú sc hp dn ghờ gm i vi con ngi, nu khụng núi rng nh
cú nim hi vng vo tng lai m con ngi cú th vt qua mi khú khn tr ngi tip tc sng
mt cỏch cú ớch hn. Con ngi ta, nht l thanh niờn khụng th th ng ch i tng lai, cng
khụng th i ti tng lai vi hai bn tay trng, ngha l phi chun b cho mỡnh mt hnh trang cn
thit, c bit l hnh trang tinh thn cú th vng bc ti tng lai. Hnh trang - ú l tri thc, k
nng, thúi quen, c coi l iu kin cn v thanh niờn cú th t tin trc s phỏt trin ca
khoa hc k thut, ca s hi nhp kinh t th gii vi tớnh k lut v cng lao ng cao.
Mun cú hnh trang nh vy bc vo th k mi, thỡ hn bao gi ht thanh niờn phi l
nhng ngi i tiờn phong trong hc tp, hc tp cú hiu qu. Nhanh chúng nm vng tri thc v kp
thi vn dng cỏc tri thc y vo s nghip cng hoỏ, hin i hoỏ t nc. Ch cú nh vy thỡ t
nc chỳng ta mi nhanh chúng thoỏt khi tỡnh trng úi nghốo, lc hu hi nhp vi kinh t khu
vc v th gii mt cỏch bỡnh ng, phỏt trin t nc mt cỏch bn vng. V cng ch cú nh vy,
thanh niờn mi xng ỏng l nhng ngi ch tng lai ca t nc.
Bi vit s 4
Vit mt vn bn ngn ni dung núi v hu qu xu ca vic gia tng nhanh dõn s ca nc ta
Gi ý
Trong my thp k qua, dõn s th gii ó tng mt cỏch kinh khng. Vit Nam ca chỳng ta cng nm
trong s ú.
Nm 1976, dõn s nc ta ch cú trờn 30 triu ngi. Hai mi nm sau, dõn s nc ta ó ó
lờn ti 74 triu ngi. Nhiu gia ỡnh min nỳi v nụng thụn cú t 4 n 5 con. S bựng n v dõn s
l mt trong nhng nguyờn nhõn ch yu gõy ra khng hong v kinh t v xó hi ca nc ta trong
nhiu nm qua. Vit Nam thuc din nhng nc nghốo v kộm phỏt trin. Thu nhp quc dõn tớnh
theo u ngi cũn rt thp. Thiu trng hc, nht l min nỳi v nụng thụn tr em phi hc ca

+ a ta n nhng cm xỳc lóng mn, nhng tỡnh cm tt p, giỏo dc ta thnh ngi tt.
- Dn chng: nhiu ngi thnh t ni ting trờn th gii u t nhiu thnh cụng trong s nghip
nh c sỏch: ấixn, Bỏc H, Lờ nin
- Sỏch l ngi bn tt, luụn cn thit cho mi ngi dự cho khoa hc k thut cú phỏt trin cao. Phi
bit nõng niu, gi gỡn sỏch mói mói l ngi bn quớ.
Trong cuc sng ca con ngi sỏch cú vai trũ v ý ngha vụ cựng quan trng. Sỏch l ti sn quớ giỏ,
l bn tt ca con ngi trong sut cuc hnh trỡnh di rng chim lnh tri thc, lm cho tõm hn
con ngi phong phỳ hn.
Sỏch l sn phm trớ tu ca con ngi, do con ngi sỏng to t rt xa xa. Sỏch l ti sn vụ cựng quớ
giỏ, ni lu gi kin thc phong phỳ ca nhõn loi t xa ti nay. Giỳp con ngi cp nht thụng tin
mt cỏch n gin, nhanh chúng v hiu qu nht. Sỏch a ta n nhng chõn tri kin thc vụ tn,
m rng tm hiu bit ca ta mi lnh vc khỏc nhau trong i sng, l chỡa khoỏ m ra cỏnh ca tri
thc. a ta n nhng cm xỳc lóng mn, nhng tỡnh cm tt p, giỏo dc ta thnh ngi tt. Sỏch
m ra trc mt chỳng ta nhng chõn tri mi l. Cú tp th bi p tõm hn ta, cho chỳng ta cm xỳc
p v tỡnh yờu v l sng. Cú quyn sỏch dn chỳng ta i cựng cỏc nhõn vt phiờu lu, ru hn ta lc
vo bao mng tng kỡ diu. Sỏch giỏo khoa l ngi bn thõn thit ca la tui hc trũ. Cuc i s
vụ v bit bao nu thiu hoa thm v thiu sỏch, nhng sỏch phi hay, phi p v tt mi cú giỏ tr v
b ớch. Nh vn M.Gorki ó tng núi : Sỏch lm cho tụi gn bú vi th gii, cuc i cng tr nờn
rc r, cú ý ngha hn sỏch lm cho khp trỏi t trn ngp ni bun nh cỏi tt p hn
Trong cuc sng, nhiu bc v nhõn, nhiu ngi thnh t ni ting trờn th gii ó thnh cụng trong
s nghip mt phn l nh c sỏch: nh bỏc hc v i ấixn, Bỏc H kớnh yờu, lónh t Cng sn
quc t v ca nhõn dõn Liờn Xụ - Lờn nin
Hóy yờu sỏch! Nú l ngun kin thc. Ch cú kin thc mi l con ng sng, ch cú nú mi cú th
lm cho chỳng ta tr thnh nhng ngi cng ngh, chớnh trc, khụn ngoan, cú kh nng thnh tht
yờu mn con ngi, tụn trng lao ng ca con ngi v thnh tõm khõm phc nhng thnh qu tuyt
vi do cụng trỡnh lao ng v i, liờn tc ca con ngi lm nờn.
Trong tt c nhng gỡ m con ngi ó v ang lm ra, trong mi vt u cha ng tõm hn con
ngi, cỏi tõm hn thun khit v cao quớ y cú nhiu trong khoa hc, ngh thut, nú lờn ting hựng
hn nht v d hiu nht, trong sỏch.
Bi vn s 6

Chớ Minh.
*Dn ý chi tit.
Cú mt con ngi m khi nhc n tờn, nhng ngi Vit Nam u vụ cựng kớnh yờu v
ngng m, ú l H Chớ Minh: v lónh t v i ca nhõn dõn Vit Nam, anh hựng gii phúng dõn tc,
danh nhõn vn hoỏ th gii .
Trc ht ta thy Bỏc H l v lónh t v i, anh hựng gii phúng dõn tc ca nhõn dõn Vit
Nam. Ngi bụn ba khp nm chõu bn b tỡm ng i v tng lai cho t nc, gii phúng dõn tc
thoỏt khi ỏch thng tr ca thc dõn Phỏp v quc M. Ngi ó dn dt dõn tc ta thoỏt khi úi
nghốo, i lờn xõy dng ch xó hi tt p. T tng ca Ngi cú giỏ tr vụ cựng to ln i vi
cỏch mng Vit Nam, nhõn dõn Vit Nam. Ngi ó hy sinh c cuc i vỡ nn c lp t do ca dõn
tc, Ngi yờu nc thng dõn sõu sc, bi vy triu triu ngi dõn Vit Nam u l con chỏu ca
Ngi. cng v lónh o cao nht ca ng v Nh nc nhng cỏch i x ca Bỏc i vi cỏ
nhõn tng ngi vụ cựng thõn mt v gn gi:
Bỏc i tim Bỏc mờnh mụng th
ễm c non sụng mi kip ngi .
( T Hu )
Cha bao gi trong lch s dõn tc Vit Nam li cú mt v lónh t gin d v gn gi vi mi
ngi nh th: Sng trong ngụi nh sn nh, n nhng mún n dõn dó, mc ỏo b ba nõu v t trang
ch l mt chic rng nh v my b qun ỏo bc mu Cú l bi vy m vi ngi Vit Nam, Bỏc
H khụng ch l anh hựng gii phúng dõn tc m cũn l v lónh t v i c mi ngi dõn Vit Nam
kớnh yờu v ngng vng .
Bỏc H cũn c bit n cng v mt danh nhõn vn hoỏ th gii. Bỏc ó tng l ch bỳt t
bỏo Ngi cựng kh Phỏp, ó tng vit Bn ỏn ch thc dõn Phỏp gõy ting vang ln.
Dơng Văn Biền
8
Đoạn văn nghị luận xã hội 9. Ôn vào 10. Năm 2012 - 2013
Ngi cũn l nh vn, nh th ln ca dõn tc Vit Nam vi nhng tp truyn ký bng ting Phỏp,
Tuyờn ngụn c lp v Nht ký trong tự cựng rt nhiu nhng vn th khỏc naBỏc H ó tng
i khp cỏc chõu lc trờn th gii, thụng tho nhiu th ting, am hiu nn vn hoỏ ca nhiu dõn tc.
Bỏc ó rốn gia v to dng cho mỡnh mt phong cỏch riờng, kt hp hi ho gia truyn thng v hin

suy kit. Vy m anh ó khụng gc ngó. Chng trai 23 tui bi lit, chõn tay teo túp, trng lng ch
12kg v gn nh mt hon ton kh nng vn ng ó tr thnh mt chuyờn gia tin hc v c tụn
vinh l Hip s cụng ngh thụng tin nm 2005 vỡ nhng úng gúp khụng v li ca mỡnh cho cng
ng. Thỏng 5 -2005 anh c trung tõm sỏch k lc Vit Nam a vo Danh mc k lc Vit Nam
v ngi khuyt tt b bi lit ton thõn u tiờn lm giỏm c c s o to tin hc v ngoi ng nhõn
o
iu gỡ khin nhng con ngi tt nguyn y cú th vt qua bnh tt v khng nh c bn
thõn mỡnh? H ó to dng cuc sng t muụn vn khú khn, gian kh, th thỏch bng s kiờn trỡ,
nhn ni v quyt tõm chin thng s phn ca mỡnh. H ó khụng mt i nim tin yờu vo cuc sng,
khụng gc ngó trc nhng au n, h dng cm, t tin ng lờn sng bng ngh lc, ý chớ , khỏt
vng v sc sng tinh thn mnh m ca h. Song bờn cnh ú cũn cú nhng nguyờn nhõn khỏc. ú
chớnh l s ng viờn, khớch l , giỳp ca bn bố, ca ngi thõn, l khỏt khao khụng mun ngi
Dơng Văn Biền
9
Đoạn văn nghị luận xã hội 9. Ôn vào 10. Năm 2012 - 2013
thõn ca mỡnh au kh, tht vng v cũn nh dũng mỏu kiờn cng v truyn thng anh hựng ca dõn
tc Vit Nam .
Nhng con ngi vt lờn s phn ng lờn bng ngh lc, khỏt vng v ý chớ ca mỡnh khin
em vụ cựng khõm phc. Chớnh nhng tm gng v h ó xõy p nhng c m, hoi bóo trong em,
dy em phi bit vt qua nhng khú khn trong cuc sng thc hin nhng khỏt khao ca mỡnh .
Nhng ngi khụng chu thua s phn, nhng con ngi tn m khụng ph thc s l nhng
tm gng cho la tui hc sinh chỳng em, khớch l bn thõn mi ngi c gng phn u hc tp, rốn
luyn tr thnh nhng con ngi cú ớch cho xó hi .
Bi vit s 9
Cht c mu da cam m quc M ó ri xung cỏc cỏnh rng min Nam thi chin tranh ó li
di ho nng n cho hng chc vn gia ỡnh. Hng chc vn ngi ó cht. Hng vn tr em chu tt
nguyn sut i. C nc lp qu giỳp cỏc nn nhõn nhm phn no ci thin cuc sng v xoa du
ni au ca h. Em hóy nu suy ngh ca mỡnh v cỏc s kin ú
Gi ý
Chin tranh ó lựi xa nhng di ho m nú li vn hng ngy hng gi lm bao ngi Vit

1. Trũ chi in t ang l mún tiờu khin dn ti nhiu hu qu khú lng
- Trũ chi in t cú mt mi ni t thnh ph n thụn quờ.
Dơng Văn Biền
10
Đoạn văn nghị luận xã hội 9. Ôn vào 10. Năm 2012 - 2013
- S lng ca hng dch v trũ chi in t rt nhiu.
- Hc sinh ham chi in t quờn c hc hnh, kt qu gim sỳt.
- Mi chi in t nờn cn tin sinh ra trm cp, quen vi bn xu qua mng b r rờ d mc t nn xó
hi
2. Nguyờn nhõn ca nhng hin tng trờn ?
- Bn thõn trũ chi in t rt hp dn, d b mờ mi n quờn thi gian.
- í thc t giỏc ca cỏc bn hc sinh cha cao, cha nhn ra cỏi tớch cc cng nh mt trỏi ca trũ
chi ny.
- Nhiu gia ỡnh qun lớ v giỏo dc con cha tt.
3. Phng hng gii quyt hin tng trờn.
- Mi bn hc sinh phi t giỏc thc hin qui nh ca gia ỡnh v thi gian dnh cho vic vui chi,
khụng nh hng n hc tp. Cn trỏnh nhng trũ chi xu khụng phự hp vi la tui.
- Chớnh quyn cn qun lớ cht ch hn cỏc im dch v in t.
- Nh trng, cỏc t chc on th xó hi cn t chc nhiu sinh hot tp th b ớch cho cỏc bn tr.
Trũ chi in t vn l mt trũ gii trớ lnh mnh song hin tng am mờ trũ chi ny m sao
nhóng hc hnh v gõy nhiu hu qu ti hi ó tr thnh mt vn bc xỳc la tui hc sinh .
Cú th thy khp cỏc ph phng v cỏc no ng thụn ngừ xúm nhng quỏn Intenet. Hc
sinh n ú khụng phi truy cp thụng tin phc v cho vic hc m chi in t. Nhiu bn ngi
hng gi, hng ngy trc mn hỡnh vi tớnh, mờ mn vi nhng trũ chi trờn mỏy, quờn thi gian thm
chớ b hc chi, trong u lỳc no cng ch ngh n cỏc trũ chi v ham mun chinh phc khỏm
phỏ nú khin gng mt ng ngn nh mt hn
Cú nhiu nguyờn nhõn dn n hin tng ú. Do b m khụng quan tõm , do bun, do bn bố
r rờ, do khụng t ch c bn thõn Song dự lý do no i na, ham mờ trũ chi in t cng l mt
iu tai hi. Trc ht ngi quỏ gn mn hỡnh vi tớnh trong mt thi gian di cú th lm cho mt b cn
th, ngi mt mi, sc kho b tn hi. Khụng ch cú th, ham mờ trũ chi in t cũn dn n sao