I. Mở đầu
1.1.

Lí do chọn đề tài
Trong chương trình học môn Ngữ văn ở THPT, việc lập luận trong đoạn
văn được đặt ra như một kĩ năng cần phải rèn luyện. Kĩ năng này có thể được
luyện ngay trong một câu, một số câu, một đoạn văn hay trong cả một bài văn.
Do đó việc hình thành kĩ năng lập luận trong đoạn văn, trong văn bản cho học
sinh là điều rất quan trọng đặc biệt đối với học sinh lớp 12, làm cơ sở để các em
làm tốt bài thi THPT Quốc gia.
Ở bậc THCS, trong phân môn Tập làm văn, học sinh đã học về đoạn
văn và các thể văn nghị luận. Bậc THPT, trong chương trình Ngữ văn 10, học
sinh đã được học các bài luyện tập viết đoạn văn như: Luyện tập viết đoạn văn
tự sự( tiết 29), Luyện tập viết đoạn văn thuyết minh( tiết 69), Luyện tập viết
đoạn văn nghị luận( tiết 98). Trong chương trình Ngữ văn 12, các em được củng
cố thêm kiến thức viết đoạn văn trong bài: Rèn luyện kĩ năng mở bài, kết bài
trong văn nghị luận( tiết 78).
Với mục tiêu giáo dục phổ thông là "giúp học sinh phát triển toàn diện
về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực
cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam
xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học
sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo
vệ tổ quốc". Hiện nay việc đổi mới chương trình sách giáo khoa, đổi mới
phương pháp giảng dạy và đổi mới kiểm tra đánh giá đã và đang được ngành
giáo dục và đào tạo thực hiện đồng bộ. Theo phương án tổ chức kì thi Trung học
phổ thông quốc gia của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bài thi môn Ngữ văn có cấu
trúc gồm hai phần: Phần Đọc – hiểu (3,0 điểm) và phần Làm văn (7,0 điểm).
Phần Làm văn có hai câu: một câu nghị luận xã hội và một câu nghị luận văn
học, nhằm kiểm tra năng lực tạo lập văn bản của học sinh. So với đề đề hai năm
trước, câu Nghị luận xã hội vẫn là phần thi bắt buộc, vẫn chủ yếu là những câu
hỏi dạng mở, nhưng phần thi này năm nay, có một số điểm mới:

lạc, chặt chẽ, nhất là đối với đối tượng học sinh từ trung bình trở xuống. Trong
quá trình làm bài kiểm tra ở lớp cũng như ở kiểm tra học kì, ở môn ngữ văn
nhiều lớp kĩ năng viết đoạn văn của học sinh còn nhiều hạn chế. Bài làm của học
sinh thường sơ sài, chung chung, lan man, vừa thừa, vừa thiếu, có khi xa đề, lạc
đề. Có bài chỉ viết được 7 đến 8 dòng là hết, có nhiều em không biết xây dựng
luận điểm…Thực trạng ấy làm cho bản thân tôi phải trăn trở, suy nghĩ, tìm tòi để
giúp các em có những kĩ năng cần thiết để làm kiểu đề này.
Với những băn khoăn, trăn trở trong quá trình giảng dạy, nhằm nâng cao
chất lượng dạy và học văn nói chung, rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn nói riêng
cho học sinh, vì vậy tôi đã thực hiện đề tài “Một số biện pháp rèn luyện kĩ
năng viết đoạn văn nghị luận xã hội ( khoảng 200 chữ) cho học sinh lớp
12A2 Trường THPT Quan Sơn 2 trong kì thi THPT Quốc gia”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Mục đích của sáng kiến là thiết kế và thử nghiệm một số giải pháp trong
đổi mới giảng dạy môn Ngữ văn để có thể thực hiện được tốt nội dung chủ đề
năm học 2016 – 2017, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục đối với học sinh
lớp 12A2 của trường Trung học phổ thông Quan Sơn 2.
Cụ thể:
Góp phần vào quản lí, giáo dục học sinh một cách hiệu quả nâng cao năng
lực của học sinh.
Góp phần đa dạng hóa các hình thức trong giờ học Ngữ văn.
Góp phần củng cố kiến thức và rèn kĩ năng tạo lập văn bản, nâng cao chất
lượng dạy và học môn Ngữ văn cấp THPT nói chung và lớp 12 nói riêng, nâng
cao kết quả kì thi THPT Quốc gia môn Ngữ văn.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu về kĩ năng viết đoạn văn nghị luận xã hội( khoảng 200
chữ). Từ đó đưa ra định hướng, cách thức dễ hiểu nhất giúp học sinh tiếp cận,
nhận diện và có kĩ năng làm dạng đề này. Đối tượng áp dụng của sáng kiến là
học sinh lớp 12A2 và học sinh ôn khối C, D của trường THPT Quan Sơn 2.
2

Hơn thế nữa, Làm văn là môn học thực hành tổng hợp ở trình độ cao của
môn Ngữ văn, nó có vị trí cốt lõi trong mối tương quan chặt chẽ với Văn và
Tiếng Việt. Chúng ta dạy Làm văn cho học sinh là dạy cho các em nắm vững
văn bản, biết xây dựng các đoạn văn thông thường. Giáo viên biết rèn cho các
em các thao tác, những cách thức, những bước đi trong quá trình tạo lập văn
bản. Vì thế, cách xây dựng đoạn văn trong phân môn Tập làm văn có vị trí hàng
đầu.
Việc rèn cách viết đoạn văn cho học sinh THPT được tiến hành theo trục
tăng dần qua các phương thức biểu đạt như: tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết
minh, hành chính công vụ, nghị luận. Từ đó, việc rèn luyện kĩ năng viết đoạn
văn giúp các em biết vận dụng các loại văn bản để phục vụ cho học tập và trong
đời sống. Qua việc tiếp thu những kiến thức của môn Văn - Tiếng Việt, học sinh
vận dụng sáng tạo, tổng hợp để có thể nói hoặc viết theo những yêu cầu, những
đề tài khác nhau, những kiểu văn bản khác nhau mà cuộc sống đặt ra cho các
em. Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn, các em đồng thời được ôn luyện, củng cố
về kiến thức văn học, kiến thức xã hội, được rèn luyện các nội dung về từ ngữ,
ngữ pháp như: từ loại, cụm từ, các biện pháp tu từ, các kiểu câu...
Thêm vào đó, hoàn thành bậc học THPT, học sinh phải tham dự kì thi
THPT Quốc gia. Đề thi sử dụng câu hỏi 2 điểm cho phần viết đoạn văn nghị
luận (khoảng 200 chữ) theo một yêu cầu nhất định tích hợp với văn bản phần
đọc – hiểu. Do vậy, giáo viên hướng dẫn học sinh căn cứ vào yêu cầu cụ thể của
đề bài để điều chỉnh nội dung nghị luận cho hợp lí, tránh làm bài chung chung,
thiếu ý và không đảm bảo được bố cục của đoạn văn nghị luận xã hội.
2.2. Thực trạng của vấn đề
2.2.1. Thuận lợi
Trong quá trình giảng dạy môn Ngữ văn ở các khối lớp, tôi nhận thấy
rằng các em học sinh 12A2 nói riêng và các em học sinh Trường THPT Quan
4



định hướng từ gia đình, do sự phát triển ồ ạt của các trang mạng xã hội, do ham
chơi, lười học nên ngày càng nhiều học sinh lười học văn, ngại học văn. Đặc
biệt việc sử dụng mạng xã hội ồ ạt đã dẫn tới tình trạng học sinh sử dụng ngôn
ngữ mạng vào cả trong bài văn, làm giảm đi chất văn trong bài viết của mình.

5


Hơn nữa, chương trình văn nghị luận xã hội rất rộng và khó hơn dạng nghị
luận văn học. Khả năng giải thích, chứng minh, mở rộng vấn đề của học sinh
còn yếu.
Mặt khác, trình độ dân trí của nhiều bậc phụ huynh còn thấp, không quan
tâm đến việc học của con cái nên việc sát sao, đôn đốc con em học tập, rèn luyện
hầu như không có.
Về nguyên nhân chủ quan: Nhiều em học sinh chưa chú ý vào việc học,
không thiết tha học. Một bộ phận các em quan niệm học chỉ để lấy bằng cấp 3.
Cho nên các em đến lớp mà không chuẩn bị bài, không làm bài tập được giao
hoặc có chuẩn bị cũng chỉ là sự miễn cưỡng chống đối; có học sinh không tự
làm bài mà mượn vở của bạn, chép trong sách tham khảo để đối phó với cô giáo
khi bị kiểm tra...
2.3. Khảo sát thực trạng của vấn đề
Năm học 2016 - 2017 tôi được nhà trường phân công dạy Ngữ văn lớp
12A2. Ngay từ đầu năm học, tôi đã xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm của mình đó
là ngoài giảng dạy kiến thức trong sách giáo khoa theo phân phối chương trình
37 tuần thì việc ôn luyện, rèn kĩ năng làm văn để cuối năm học các em thi tốt
nghiệp THPT Quốc gia vô cùng cấp thiết. Chính vì thế ngay từ đầu năm học tôi
đã ra tiến hành ra đề cho học sinh tích cực ôn luyện. Sau đó tôi tiến hành chấm
bài, mục đích để nắm bắt được khả năng viết đoạn văn nghị luận của học sinh.
KÕt quả bài kiểm tra của các em như sau:
Lớp Sĩ Giỏi - Tỷ lệ % Khá - Tỷ lệ % TB - Tỷ lệ % Yếu- Tỷ lệ %

ngữ được dùng làm đề mục hoặc được lặp lại nhiều lần( thường là chỉ từ, đại từ,
các từ đồng nghĩa) nhằm duy trì đối tượng biểu đạt. Câu chủ đề mang nội dung
khái quát, lời lẽ ngắn gọn, thường đủ hai thành phần chính và đúng ở đầu hoặc
cuối đoạn văn. Các câu trong đoạn văn có nhiệm vụ triển khai và làm sáng tỏ chủ
đề của đoạn.
Khi viết đoạn văn, cần đảm bảo yêu cầu diễn đạt mạch lạc. Chẳng những
từ ngữ phải dùng chuẩn xác, câu đúng ngữ pháp mà cách trình bày cần đảm bảo
tính lô gic.
2.4.1.2. Các cách trình bày nội dung trong đoạn văn thường sử dụng:
Cách diễn dịch: là cách trình bày ý đi từ khái quát đến cụ thể. Câu chủ đề
mang ý nghĩa khái quát đứng ở đầu đoạn, các câu còn lại triển khai những nội
dung chi tiết cụ thể ý tưởng của chủ đề đó. Các câu triển khai được thực hiện
bằng các thao tác giải thích, chứng minh, phân tích, bình luận; có thể kèm những
nhận xét, đánh giá và bộc lộ sự cảm nhận của người viết.
Mô hình trình bày đoạn văn diễn dịch:
1

2

3

4

n

Câu 1: câu chủ đề của đoạn văn (mang ý khái quát), đứng đầu đoạn văn
Câu 2,3,4,…n là câu mang ý cụ thể, có tác dụng bổ sung giải thích, làm rõ
ý ở câu chủ đề.
Cách qui nạp: là cách trình bày ý ngược lại với diễn dịch - đi từ các ý
chi tiết, cụ thể đến ý khái quát. Câu chủ đề nằm ở cuối đoạn. Các câu trên được


4

1’
Câu 1: Câu chủ đề đứng ở đầu đoạn văn.
Câu 2,3,4: Câu mang ý chi tiết.
Câu 1’: Câu mang ý tổng hợp, khái quát (không được trùng lặp ý với câu
chủ đề), đứng ở cuối đoạn văn.
Ngoài ra, cũng cần mở rộng hơn một số cách trình bày đoạn khác cho học
sinh khá giỏi qua các giờ bồi dưỡng học sinh giỏi như cách suy luận nhân quả,
tương đồng, tương phản, đòn bẩy...
2.4.2. Đoạn văn Nghị luận xã hội
2.4.2.1. Khái niệm: Đoạn văn nghị luận hội là đoạn văn trình bày ý kiến, quan
điểm về một vấn đề xã hội.
2.4.2.2. Các bước viết đoạn văn nghị luận
Để viết đoạn văn thành công, cần chú ý tuân thủ các bước:
Bước 1: Xác định yêu cầu của đề
8


Căn cứ vào yêu cầu của đề bài, xác định rõ nội dung cần trình bày trong
đoạn là gì? (Nội dung đó sẽ được “gói” trong câu chủ đề. Và cũng là định hướng
để viết các câu còn lại). Nội dung đó được trình bày theo cách nào, có yêu cầu
nào khác về hình thức, ngữ pháp.
Bước 2: Xác định câu chủ đề cho đoạn văn
Căn cứ yêu cầu của đề bài, xác định rõ chủ đề cần bàn luận của đoạn văn
là gì? Chủ đề cần được giới thiệu trực tiếp, ngắn gọn ở phần mở đoạn (viết bằng
1-2 câu văn phải nêu được chủ đề của đoạn gồm vấn đề cần nghị luận và quan
điểm của người viết: đồng tình, phản đối hay có ý kiến riêng nào đó).
Bước 3: Tìm ý cho đoạn (Triển khai ý)

- Nghị luận về một vấn đề xã hội đặt ra từ một văn bản văn học
Tuy nhiên, trong thực tế, có những đề văn nghị luận không hẳn thuộc về một
kiểu nào. Một tư tưởng, đạo lí bất kì nào đó bao giờ cũng được thể hiện soi
chiếu sinh động trong thực tiễn đời sống. Ngược lại, bản thân một hiện tượng
đời sống đã chứa đựng một vấn đề nào đó của tư tưởng, đạo lí. Vì thế, một bài
văn nghị luận xã hội chỉ có sức thuyết phục khi gắn với thực tiễn sinh động của
đời sống. Mặt khác, biết suy nghiệm, khái quát những vấn đề tư tưởng, đạo lí
hiện tượng đời sống sẽ giúp đoạn văn sâu sắc hơn.
2.4. 3. Rèn luyện kĩ năng dựng đoạn cho học sinh bằng các dạng bài tập
2.4.3.1. Rèn kĩ năng viết đoạn nghị luận xã hội
Dạng 1: Rèn kĩ năng viết đoạn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí.
* Khái niệm: Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí là bàn về một vấn đề thuộc tư
tưởng, đạo đức, lối sống, nhân cách…của con người
Dạng đề này thường lấy một một nhận định, một đánh giá nào đó trong
văn bản đọc – hiểu để yêu cầu người viết bàn luận.
* Cách làm bài:
- Mở đoạn: Giới thiệu khái quát vấn đề cần nghị luận, tóm tắt được sự việc
hoặc trích dẫn được ý kiến nhận định…
- Thân đoạn:
+ Giải thích ngắn gọn ý nghĩa của nhận định, câu danh ngôn …để xác định rõ
vấn đề cần nghị luận.
+ Bày tỏ ý kiến: Đưa ra đánh giá về vấn đề (Đúng hay sai?), luận giải bằng lí
lẽ và dẫn chứng (Vì sao?)
+ Bàn mở rộng: Nhận định/ câu danh ngôn khuyên con người điều gì? Phê
phán điều gì? Cần phải hiểu rộng ra như thế nào (nếu có)? Nêu bài học nhận
thức và hành động.
- Kết đoạn: Khẳng định lại vấn đề cần bàn luận hoặc nêu trải nghiệm của bản
thân.
* Đề minh họa:
Đọc đoạn trích:

giấy trắng mực đen và những nét chữ.
Đam mê là một ngọn lửa mà các thế hệ nối tiếp truyền cho nhau. Khổ nỗi,
phần phật bốc cao cùng một lúc là ngọn lửa sinh tồn và ngọn lửa hủy diệt. Cả
hai quấn quýt lấy nhau bao nhiêu là để sớm loại trừ nhau bấy nhiêu. Sống chết
đều bằng một ngọn lửa do ta đốt lên mà thôi”.
(Theo Bửu Ý, Tạp chí Tia sáng, tháng 9-1999)
Hãy viết 01 đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày ý kiến của anh/ chị
về chủ đề: “Đam mê học hỏi là niềm đam mê không bao giờ phản bội con
người”
Gợi ý làm bài:
* Mở đoạn: Nêu vấn đề cần nghị luận: Tác dụng của đam mê học hỏi.
* Thân đoạn
- Giải thích:
+ Đam mê: Sự ham thích một thứ/một việc gì đó mà quên hết những thứ khác.
+ Đam mê học hỏi: Sự ham thích học hỏi.
11


=> Tác dụng của sự ham thích học hỏi.
- Bày tỏ ý kiến: Ý kiến là một lời khuyên quý báu, vì:
+ Một người có thể có nhiều đam mê, trong đó có đam mê hữu ích nhưng cũng
có những đam mê hủy hoại con người…
+ Đam mê học hỏi là niềm đam mê cần thiết và rất hữu ích vì:
Sự hiểu biết và kĩ năng của con người là hữu hạn, con người cần không
ngừng tích lũy, bổ sung. Đam mê học hỏi giúp con người làm được việc đó dễ
dàng. Hơn nữa, sự hiểu biết và kĩ năng lại là những nhân tố quan trọng đánh giá
con người.
Đam mê học hỏi sẽ giúp con người có thêm ý chí, nghị lực để vượt qua
những khó khăn trên con đường khám phá tri thức… để thành công.
Đam mê thổi bùng lên những ý tưởng mới mẻ, khơi nguồn sự sáng tạo.

(1) Trào lưu "Like là làm" đang gây cơn sốt trong giới trẻ. Trước đó, mở
đầu trào lưu này là sự việc một chàng trai có tài khoản Facebook N.T đăng chia
sẻ: "Bức hình này đủ 40.000 like sẽ đổ xăng từ trên người xuống, lấy hộp quẹt
tự đốt người rồi nhảy cầu Tân Hóa! Đủ like sẽ làm, tôi nói là làm. Share mạnh
để có cái hay hấp dẫn mà xem".
Bài viết thu hút gần 100.000 like (thích) cùng hàng nghìn bình luận cổ vũ lẫn
thách thức.
Giữ đúng lời hứa “nói là làm”, tối ngày 20/9, N.T này có mặt tại cầu Tân Hóa
(TP.HCM) thực hiện thử thách. Được biết, sau khi tẩm xăng đốt, do kịp thời
nhảy xuống dòng kênh ngay cạnh nên N.T chỉ bị bỏng nhẹ. Tiếp đó, hàng loạt
người trẻ khác đua nhau đăng status (dòng trạng thái) thách thức dân mạng
theo cú pháp quen thuộc: “Chỉ cần đủ like tôi sẽ…” và khẳng định chắc nịch
“nói là làm”. Một số thanh niên sẵn sàng đổi like lấy những hành động gây sốc
như: mặc đồlót, nhảy xuống và uống hết một ca nước sông, mặc quần áo con
gái đi ra đường…
(2) Xung quanh vấn đề này, dưới góc nhìn của một nhà văn, Trang Hạ
chia sẻ: “Tôi không ngạc nhiên với sự ngông cuồng của một bộ phận thanh niên
trên mạng. Tuy nhiên tôi vẫn phải kinh hãi trước những hành vi thiếu nhân văn
của người biết bấm like này.
(3) Không bố mẹ nào đẻ con ra với mục đích con sống cho người ta bấm
like. Vậy thì tại sao người trẻ lại dùng like làm thước đo của cuộc sống? … Hóa
ra nhân cách và trí tuệ chỉ dành để trang trí, còn giá trị sống của bạn là mong
người ta bấm like?
(Theo Minh Giang, Trào lưu “Like là làm” – Báo điện tử Vietnamnet,
14/10/2016)
Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về
trào lưu "Like là làm" được đề cập trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
Gợi ý làm bài:
* Mở đoạn: Giới thiệu hiện tượng cần nghị luận: Trào lưu "Like là làm".
* Thân đoạn

Like cho những hang động dũng cảm…
* Kết đoạn: Nêu bài học nhận thức và hành động cho bản thân: Sử dụng trang
mạng xã hội hợp lí. Suy nghĩ chín chắn trước khi Like hay Share những bài viết
trên mạng xã hội...
2.4.3.2. Rèn kĩ năng viết đoạn nghị luận về một vấn đề xã hội rút ra từ một
văn bản văn học
* Khái niệm: Dạng đề này là từ một tác phẩm/đoạn trích văn học (ở phần Đọc –
hiểu), yêu cầu bàn một vấn đề mang ý nghĩa xã hội nào đó gợi lên từ tác phẩm
ấy.
* Cách làm bài:
- Mở đoạn: Giới thiệu ngắn gọn về văn bản, nêu vấn đề xã hội rút ra từ văn bản.
- Thân đoạn
14


+ Phân tích sơ qua ý nghĩa các hình ảnh, ngôn từ then chốt (đối với văn bản
thơ); tóm tắt cốt truyện (đối với văn bản truyện) để rút ra vấn đề cần nghị luận
+ Tiến hành nghị luận về vấn đề theo một trong hai dạng trên.
- Kết đoạn: Đánh giá ý nghĩa của văn bản, của vấn đề xã hội ấy.
* Đề minh họa:
Đọc văn bản:
Có một cậu bé đang chơi ở đống cát trước sân. Khi đào một đường hầm
trong đống cát, cậu bé đụng phải một tảng đá lớn. Cậu bé liền tìm cách đẩy nó
ra khỏi đống cát.
Cậu bé dùng đủ mọi cách, cố hết sức lực nhưng rốt cục vẫn không thể đẩy
được tảng đá ra khỏi đống cát. Đã vậy bàn tay cậu còn bị trầy xước, rướm máu.
Cậu bật khóc rấm rứt trong thất vọng.
Người bố ngồi trong nhà lặng lẽ theo dõi mọi chuyện. Và khi cậu bé bật
khóc, người bố bước tới: “ Con trai, tại sao con không dùng hết sức mạnh của
mình?”

+ Ý nghĩa của sự giúp đỡ từ người khác:
Khi nhận được sự giúp đỡ từ người khác, thành công sẽ đến với mỗi
người nhanh hơn và bền vững hơn.
Người nhận sự giúp đỡ có thêm sức mạnh và niềm tin, hạn chế được
những rủi ro và thất bại.
Tạo lập mối quan hệ tốt đẹp, gắn kết giữa người với người, nhất là trong
xu thế hội nhập hiện nay.
+ Giúp đỡ không phải là làm thay, giúp đỡ phải vô tư, chân thành, tự nguyện.
Phê phán những người tự cao tự đại không cần sự giúp đỡ của người khác và
những người ỷ lại, dựa dẫm vào người khác.
* Kết đoạn: Nêu bài học nhận thức và hành động: Phải nhận thấy sức mạnh của
cá nhân là sức mạnh tổng hợp. Chủ động tìm sự giúp đỡ và chỉ nhận sự giúp đỡ
khi bản thân thực sự cần. Đồng thời không chỉ nhận sự giúp đỡ từ người khác
mà còn phải biết giúp đỡ người khác....
2.4.4. Sửa chữa đoạn văn
Sau khi viết xong phải sửa chữa: Đây là một kĩ năng rất quan trọng nhưng
HS thường lười thực hiện, chủ quan, viết xong rồi thì nghĩ là xong. Chính vì vậy
kĩ năng tự kiểm tra của HS thường yếu. Viết xong một đoạn văn mà không hề
kiểm soát được đúng sai ở chỗ nào. Vì vậy phải làm tốt khâu này.
Để tự kiểm tra, GV hướng dẫn HS trả lời các câu hỏi sau:
- Câu chủ đề đã đúng chưa, đảm bảo ngắn gọn và rõ ý chưa?( Nếu là câu
chủ đề tự viết)?
- Các câu triển khai đã đúng tính chất làm rõ cho chủ đề chưa? Có chứng
minh phân tích được cụ thể không? Có hướng vào trúng trọng tâm chủ đề
không?
- Có những lỗi nào về diễn dạt, dùng từ, đặt câu?
- Cuối cùng, GV đưa ra các đoạn văn mẫu đã chuẩn bị để học sinh tham
khảo.
2.4.5. Hướng dẫn học sinh tự luyện tập ở nhà


0% đến 12,1,%, khá tăng từ 15,2% lên 51,5%, bài trung bình giảm từ 48,5%
xuống 36,4%, tỉ lệ học sinh yếu không còn. Như vậy:
Về kiến thức: Học sinh đã hiểu và nắm được cách làm một đoạn văn nghị
luận xã hội, biết nhận diện, chỉ ra được thực trạng, nguyên nhân, giải pháp cụ
thể cho hiện tượng; đưa ra quan điểm thái độ về một vấn đề xã hội. Biết cách
tìm hiểu đề, triển khai ý, viết đoạn văn nghị luận. Đa số bài viết đã đáp ứng
được yêu cầu của đề, các em đạt nhiều điểm khá, không bài nào bị điểm liệt
trong trong kì thi thử do trường THPT Quan Sơn 2 và Sở GD & ĐT Thanh Hóa
tổ chức. Điều đó hứa hẹn kết quả khả quan trong kì thi tốt nghiệp THPT Quốc
gia 2017 diễn ra sắp tới.
Về kĩ năng: Trong quá trình làm bài rèn luyện được kĩ năng diễn đạt, khả
năng lập luận, rèn kĩ năng dựng đoạn, viết đoạn.

17


Về thái độ: Sau thời gian thực hiện sáng kiến, tôi nhận thấy các em tích
cực học môn Ngữ văn hơn. Các em tỏ ra tích cực, chủ động và hứng thú khi giáo
viên giao đề. Đặc biệt nhiều em còn có ý thức chủ động tìm tòi nghiên cứu tham
khảo trên nhiều kênh thông tin khác nhau, dám tỏ bày chính kiến trước hiện
tượng trong đời sống. Từ đó, kết quả học tập môn Ngữ văn của các em được cải
thiện rõ rệt.
2.6. Hiệu quả của việc áp dụng sáng kiến
Sau thời gian thực hiện đổi mới phương pháp, cách thức hướng dẫn cho
học sinh 12A2 làm dạng đề nghị luận xã hội ( khoảng 200 chữ), tôi đạt được
những kết quả cụ thể như sau:
Về mặt lí luận: Thực hiện việc học tập, nghiên cứu, ứng dụng để giảng
dạy, rèn kĩ năng viết đoạn văn nghị luận, kĩ năng sống cho các em. Đây là một
dạng đề mới trong kì thi THPT Quốc gia năm 2017, tôi muốn truyền tải tới học
sinh những kiến thức và kĩ năng cần thiết để các em không còn lúng túng khi

nâng cao kĩ năng làm văn nghị luận, nhất là nghị luận văn học cho học sinh,
từng bước nâng cao chất lượng học tập của học sinh ở bộ môn Ngữ văn trong
nhà trường cũng như khả năng tạo lập văn bản khi bước vào cuộc sống. Tạo cho
các em luôn có khả năng lập luận mạch lạc, chặt chẽ, thuyết phục khi trình bày
một vấn đề, một ý tưởng. Hơn nữa, là đoạn văn nghị luận xã hội nên các em có
thể bày tỏ ý kiến của mình về các vấn đề trong xã hội, trong đời sống hàng ngày,
trong những tư tưởng, đạo lí của dân tộc. Từ đó hình thành ý thức, nhân cách
cho học sinh và rèn luyện kĩ năng, sự thích ứng cho các em trước những vấn đề
trong đời sống xã hội.
Qua việc thực hiện đề tài này, tôi rút ra một số bài học sau:
Giáo viên cần cho học sinh nắm vững kiến thức về đoạn văn: Khái niệm,
cách trình bày nội dung trong đoạn văn.
Giáo viên phải có điều tra khảo sát thực tế, và tuỳ theo đối tượng học sinh
khá, giỏi hay trung bình, yếu mà vận dụng lựa chọn các dạng bài tập phù hợp.
Qua đó mà củng cố hoặc nâng cao kiến thức về đoạn văn, rèn luyện kĩ năng
dựng đoạn văn cho học sinh.
3.2. Kiến nghị
Thứ nhất, cần tích cực trao đổi giữa các giáo viên trong nhóm chuyên
môn để có những kĩ năng cần thiết để hướng dẫn học sinh làm tốt kiểu đề này.

19


Thứ hai, Giáo viên cần tích lũy vốn tri thức về tác phẩm, về lịch sử, các
vấn đề thời sự, xã hội có liên quan để giúp các em nhận diện được vấn đề nghị
luận cũng như cách xây dựng luận điểm cho đoạn văn.
Thứ ba, giáo viên cần đa dạng hóa các bài tập để học sinh thực hành, từ
đó rút ra được kĩ năng cần thiết trong quá trình làm bài. Quá trình luyện đề cũng
giúp cho các em trau dồi thêm từ ngữ và cách hành văn của mình. Từ đó, bài
làm của các em hấp dẫn, thuyết phục hơn.