MỤC LỤC

1.MỞ ĐẦU ……………………………………………… ……. Trang 2-4
1.1. Lí do chọn đề tài……………………………………………Trang 2
1.2. Mục đích nghiên cứu……………. ……………………… Trang 3
1.3. Đối tượng nghiên cứu…………………………………… . Trang 3
1. 4. Phương pháp nghiên cứu ……………………………… Trang 3
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN …………………………………. Trang 4 - 15
2.1. Cơ sở lí luận của SKKN ………………… ……………… Trang 3 - 4
2.2. Thực trạng vấn đề
…………………………………….. Trang 4 - 5
2.3. Các giải pháp
…………………………………….. Trang 5- 15
2.4. Hiệu quả của SKKN
………………… ……………… Trang 15
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
…………………………. Trang 16

1


RÈN KỸ NĂNG VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
CHO HỌC SINH LỚP 12
1. MỞ ĐẦU:
1.1. Lý do chọn đề tài:
Những năm gần đây Bộ GD&ĐT ngày càng chú trọng nhiều hơn đến việc
nâng cao chất lượng giáo dục ở các cấp học nhằm cung cấp tri thức toàn diện cho
người học , đặc biệt là nâng cao chất lượng dạy và học Ngữ văn trong trường PT.
Trên cơ sở đó rèn luyện năng lực cảm thụ văn học, bồi dưỡng tình cảm tâm hồn
nhân cách chuẩn bị cho các em hành trang tri thức vào đời. Trong xu thế đổi mới
việc dạy và học Ngữ văn nói chung cụ thể là đổi mới chương trình và SGK sau một



Đó là lý do tôi chọn đề tài “ Rèn kỹ năng viết đoạn văn nghị luận xã hội cho
học sinh lớp 12 THPT ”.
1.2. Mục đích nghiên cứu:
Người viết SKKN nghiên cứu đề tài với mục đích giúp học sinh vận dụng
hiểu biết kiến thức xã hội để làm văn nghị luận xã hội, có kỹ năng viết đọan văn
nghị luận xã hội nhằm đáp ứng yêu cầu việc đổi mới kiểm tra đánh giá của Bộ
GD&ĐT.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
- Phân môn làm văn trong nhà trường THPT, cụ thể là văn nghị luận xã hội
- Cấu trúc một đoạn văn .
- Cách viết một đoạn văn nghị luận xã hội về tư tưởng đạo lý hoặc một hiện
tượng đời sống.
- Học sinh THPT nhất là học sinh khối 12 chuẩn bị tham gia kỳ thi THPTQG
1.4 . Phương pháp nghiên cứu.
Với đề tài này người viết SKKN sử dụng phương pháp:
- Phương pháp nghiên cứu xây dụng cơ sở lý thuyết
- Phương pháp khảo sát thực tế.
2.NỘI DUNG SÁNG KIẾN:
2.1. Cơ sở lí luận:
2.1. 1. Vai trò, vị trí của văn nghị luận xã hội :
a. Trong đời sống: Nghị luận xã hội được ứng dụng rộng rãi trong đời sống, các
bài bình luận về xã hội về một hiện tượng vấn đề thuộc lĩnh vực chính trị xã hội,
văn hóa, kinh tế.. Dù tồn tai ở dạng nói hay dạng viết thì nó luôn có vai trò và vị trí
quan trọng trong đời sống xã hội. Nó giúp con người nhìn nhận một cách đầy đủ
cập nhật khách quan các vấn đề lien quan trực tiếp đến đời sống hang ngày. Từ đó
xác định hướng tốt cho sự phát triển tích cực của con người theo quy luật vần xã
hội. Nghị luận xã hội thực sự cần thiết trong đời sống đặc biệt là học sinh THPT. Vì
qua đó giáo viên có thể kiểm tra đánh giá chính xác năng lực của học sinh , tránh

tập huấn hàng năm cho giáo viên với mục đích giúp giáo viên nắm vững tinh thần
đổi mới của chương trình sách giáo khoa và dạy học tốt hơn.
- Bắt đầu từ khi đổi mới chương trình thay SGK, ( 2006 - 2007), các bộ SGK,
SGV được in ấn kịp thời, các phương tiện truyền thông : báo, đài, internet…rộng
khắp đã giúp học sinh chủ động, hứng thú hơn trong việc học tập Ngữ văn.
- Hiện nay với sự phát triển của đời sống xã hội thì nghị luận xã hội đóng vai trò
quan trọng. Cái hay của dạng văn này là học sinh không phải học thuộc làu làu,
không phụ thuộc tài liệu mà được tự do trình bày suy nghĩ, quan điểm của bản thân
về một vấn đề cụ thể, từ đó rút ra những bài học nhận thức và hành động. Vì vậy
học sinh cũng có hứng thú hơn khi làm bài nghị luận xã hội .
2.2.2. Khó khăn:
Bài nghị luận xã hội đóng vai trò vị trí quan trọng, học sinh cũng được rèn luyện
nhiều nhưng kết quả bài làm của học sinh chưa thực sự tốt. Điều này có nhiều
nguyên nhân:
+ Do tuổi đời học sinh còn ít nên nhận thức và sự đánh giá nhìn nhận vấn đề của
các em còn hạn chế, chưa tòan diện chưa có chiều sâu.
+ Việc tìm hiểu văn nghị luận xã hội trong nhà trường còn hạn chế. ở khối 10
phần làm văn chỉ ôn lại văn tự sự ,thuyết minh. Ở khối 11 phần nghị luận xã hội
mang tính tích hợp với một số văn bản đọc hiểu. Chương trình khối 12 nghị luận
xã hội được tái hiện qua hai bài lí thuyêt: nghị luận về tư tưởng đạo lý và hiện
tượng đời sống. Các bài văn nghị luận xã hôi học sinh được viết ít . Trong giảng
day, giáo viên chỉ chủ yếu rèn cho học sinh kỹ năng làm văn nghị luận văn học vì
liên quan trực tiếp đến các tác phẩm trong chương trình. Vì thế học sinh còn mơ hồ
về phương pháp làm bài nghị luận xã hội.
- Trước năm 2016, học sinh chủ yếu viết bài văn nghị luận xã hội, trong các kỳ thi
học sinh đã quen thuộc với cách làm phần nghị luận xã hội viết thành một bài văn
vói bố cục ba phần. Năm 2017 , với yêu cầu đổi mới trong cấu trúc đề thi của Bộ
GD&ĐT , học sinh viết một đoạn văn nghị luận xã hội, điều này khiến các em lúng
4


+ Lập dàn ý:
- Giải thích ý kiến : chú ý các khái niệm, ,các vế, rút ra ý khái quát của vấn đề.
Cần giới thiệu một cách ngắn gọn, rõ ràng, tránh trình bày chung chung.
- Phân tích bàn bạc vấn đề trên các phương diện đúng - sai, tốt – xấu, tích cựctiêu cực, đóng góp – hạn chế….( Cần kết hợp dẫn chứng để chứng minh)
- Khẳng định ý nghĩa của vấn đề trong lí luận và đời sống thực tiễn.
- Liên hệ bản thân rút ra bài học nhận thức và hành động.
b.Nghị luận về hiện tượng đời sống.
* Khái niệm:
Nghị luận về hiện tượng đời sống là bài nghị luận có sử dụng các thao tác lập
luận để làm người đọc hiểu rõ , đúng, hiểu sâu về những hiện tượng đời sống có
ý nghĩa xã hội. Có các dạng như sau;
5


+ Nghị luận về hiện tượng lien quan đến môi trường sống tự nhiên của con
người,
+ Nghị luận về một hiện tượng lien quan đến môi trường sống xã hội.
+ Nghị luận về một sự việc hiện tương tích cực đáng biểu dương hoặc tiêu cực
đáng phê phán…[ 1 ]
* Kỹ năng làm bài:
+ Tìm hiểu đề;
- Đọc kỹ đê bài, chú ý những từ quan trọng, những khái niệm, nghĩa đen , nghĩa
bóng, chia vế ngăn đoạn, mối tương quan giữa các vế...
- Về nội dung: vấn đề nghị luận là gì, có bao nhiêu ý, các ý cần triển khai…
- Thao tác lập luận : Sử dụng các thao tác lập luận nào; giải thích, phân tích,
bình luận, chứng minh….
- Phạm vi tư liệu dẫn chứng : Dẫn chứng từ thực tế - Từ tác phẩm văn học.
+ Lập dàn ý:
- Giải thích phân tích chứng minh biểu hiện, nguyên nhân và hậu quả của sự
việc hiện tượng .

Phân – Hợp
Đọc đoạn đọc hiểu sau:
“ Leo lên đỉnh núi không phải là để cắm cờ mà là để vượt qua thách thức tận
hưởng bầu không khí và ngắm nhìn quang cảnh rộng lớn xung quanh. Leo lên đỉnh
cao là để các em có thể nhình ngắm thế giới chứ không phải để thế giới nhận ra
các em. Hãy đến Paris để tận hưởng cảm giác đắm chìm trong Paris chứ không
phải lướt qua đó để ghi Paris vào danh sách các địa điểm các em đã đi qua và tự
hào mình là con người từng trải. Tập luyện những suy nghĩ độc lập, sáng tạo, và
táo bạo không phải để mang lại sự thỏa mãn cho bản thân mà là đề đem lại lợi ích
cho 6,8 tỉ người trên trái đất của chúng ta. Rồi các em sẽ phát hiện ra sự thật thú
vị và vĩ đại mà những kinh nghiệm trong cuộc sống mang lại, đó là lòng vị tha mới
chính là điều tốt đẹp nhất mà các em có thể làm cho bản thân mình. Niềm vui lớn
nhất trong cuộc đời thực ra lại đến vào lúc các em nhận ra các em chẳn có gì đặc
biệt cả. Bởi tất cả mọi người đêu như thế” .
( Trích bài phát biểu tại
buổi lễ tốt nghiệp trường trung học Wellesley của thầy Hiệu trưởng Dvid
McCullough)
Câu nghị luận xã hội được cho là : Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200
chữ ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến được nêu trong đoạn trích ở
phần đọc hiểu : . “Leo lên đỉnh cao là để các em có thể nhìn ngắm thế giới chứ
không phải để thế giới nhận ra các em”.
Như vậy phần nghị luận xã hội được tích hợp trong phần đọc hiểu . Vậy để
làm tốt phần nghị luận xã hội, học sinh phải đọc kỹ phần đọc hiểu để hiểu được câu
trên nằm trong một chỉnh thể mà ở đó tác giả đã dạy chúng ta về cách cảm nhận thế
giới và thái độ ứng xử văn hóa trước thế giới trước cuộc đời.
*Bước 2: Xây dựng phần mở đoạn
- Phần mở đoạn viết khoảng 1-3 câu, thể hiện cái nhìn tổng quát, khái quát được
nội dung vấn đề cần nghị luận mà đề bài yêu cầu.
- Nên viết theo hướng: nêu khái quát nội dung- dẫn câu nói vào ( hoặc trích cụm
từ khóa)

- Khi viết đoạn văn nghị luận phải đáp ứng được cả yêu cầu về hình thức và nội
dung:
+ Về hình thức : Đoạn văn phải được bắt đầu bằng chữ cái viết hoa lùi dòng
cho đến dấu chấm kết thúc. Dung lượng đoạn văn khoảng 200 – không thừa
quá nhiều so với yêu cầu đề bài.
+Về nội dung : Đoạn văn phải đáp ứng được các nội dung đã trình bày ở các
bước như trên đã hướng dẫn.
Như vậy việc rèn kỹ năng viết đoạn văn nghị luận xã hội cho học sinh được
tiến hành qua 5 bước. Trong quá trình hướng dẫn học sinh viết đoạn văn, giáo viên
đi từng bước và hướng dẫn học sinh cụ thể để rèn cho các em kỹ năng viết đoạn
văn nghị luận xã hội theo yêu cầu đề thi THPTQG của Bộ GD&ĐT. Để các em
làm tốt đoạn văn này, giáo viên nên định hướng cho học sinh viết đoạn văn TổngPhân –Hợp
2.4. Nội dung thực nghiệm và kết quả.
Một số đề bài cụ thể - Hướng dẫn cách viết đoạn văn:
Đề số 1:
Đọc đoạn trích sau:
“ 2.10.1971
Nhiều lúc mình không ngờ nổi rằng mình đã đến đây. Không ngờ rằng trên mũ là
một ngôi sao. Trên cổ áo là quân hàm đỏ. Cuộc đời bộ đội đến với mình tự nhiên
quá, bình thản quá và cũng đột ngột quá.
Thế là thế nào? Cách đây ít lâu mình còn là sinh viên. Bây giờ thì xa vời lắm rồi
những ngày cắp sách lên giảng đường, nghe thầy Đường, thầy Đạo…Không biết
bao giờ mình sẽ trở lại những ngày như thế! Hay chẳng bao giờ nữa.! Có thể lắm.
8


Mình đã lớn rồi. Học bao lâu, mà đã làm được gì đâu, đã sống được gì đâu? Chỉ
còm cõi vì trang sach, gầy xác đi vì mộng mị hão huyền.
28 ngày trong quân ngũ, mình hiểu được nhiều điều có ích. Sống được nhiều ngày
có ý nghĩa. Dọc đường hành quân, có dịp xem lại lòng mình, soát lại lòng mình.

+ Yêu quê hương đất nước, tự hào tự tôn dân tộc, có ý thức bảo vệ chủ
quyền lãnh thổ quốc gia, bảo vệ tinh hoa văn hóa, truyền thống của dân
tộc…
+ Tích cực lao động ,học tập để khẳng định bản thân phục vụ đất nước, sẵn
sàng lên đường khi Tổ Quốc cần.
+ Quan tâm đến tình hình chng của đất nước, tỉnh táo chống lại luận điệu
xuyên tạc, âm mưu và hành động thù địch chống phá Đảng và Nhà nước.
9


+ Phê phán những hành vi ích kỷ , cá nhân, thiếu trách nhiệm với Tổ Quốc.
*Bước 4 : Xây dựng kết đoạn :
- Liên hệ bản thân, bài học nhận thức hành động :Tuổi trẻ xây dựng lý tưởng
sống…, ý thức sâu sắc trách nhiệm với Tổ Quốc.
*Bước 5: Viết đoạn văn
- Khi viết đoạn văn nghị luận phải đáp ứng được cả yêu cầu về hình thức và nội
dung:
+ Về hình thức : Đoạn văn phải được bắt đầu bằng chữ cái viết hoa lùi dòng
cho đến dấu chấm kết thúc. Dung lượng đoạn văn khoảng 200 chữ - không thừa
quá nhiều so với yêu cầu đề bài.
+Về nội dung : Đoạn văn phải đáp ứng được các nội dung đã trình bày ở các
bước như trên theo hướng dẫn.
Đề số 2 :
Đọc đoạn văn bản về nữ sinh lớp 7 ở Trà Vinh bị đánh hội đồng :
« Một nữ sinh lớp 7 ở Trà Vinh bị các bạn trong lớp dồn vào góc tường và đánh túi
bụi, nhiều học sinh khác trong đó có cả học sinh nam đã lấy ghế nhựa đập vào đầu
cô bé. Thế nhưng không một ai can ngăn dù nạn nhân khóc thét van xin… »
( Theo Quỳnh Trân- Tri thức trẻ, ngày 10-3-2015)
Câu nghị luận xã hội : « Viết đoạn văn nghị luận xã hội (khoảng 200 chữ) thể
hiện quan điêmt « noí không với bạo lực học đường »

+ Biện pháp : Bản thân mỗi người phải có ý thức, cần nghiêm khắc xử lý với
những hình phạt đích đáng, tuyên truyền động viên mọi người…
- Bài học bản thân : Ngăn chặn, tố giác những hành vi bạo lực…
*Bước 4: Xây dựng phần kết đoạn :
- Bài học bản thân : Ngăn chặn, tố giác những hành vi bạo lực…
*Bước 5: Viết đoạn văn
- Khi viết đoạn văn nghị luận phải đáp ứng được cả yêu cầu về hình thức và nội
dung:
+ Về hình thức : Đoạn văn phải được bắt đầu bằng chữ cái viết hoa lùi dòng
cho đến dấu chấm kết thúc. Dung lượng đoạn văn khoản 200 chữ - không thừa
quá nhiều so với yêu cầu đề bài.
+Về nội dung : Đoạn văn phải đáp ứng được các nội dung đã trình bày ở các
bước như trên đã hướng dẫn.
Đề số 3 :
Đọc mẩu chuyện sau :
« Có một con kiến đang tha chiếc lá trên lưng. Chiếc lá lớn hơn con kiến gấp
nhiều lần. Đang bò ,kiến gặp phải một vết nứt trên nền xi măng. Nó dừng lại
trong giây lát , đặt chiếc lá ngang vết nứt, rồi vượt qua bằng cách bò lên trên
chiếc lá. Đến bờ bên kia con kiến lại tiếp tục tha chiếc lá và tiếp tục cuộc hành
trình. »
Câu nghị luận xã hội : Viết đoạn văn ( khoảng 200 chữ) trình bày suy
nghĩ của anh/ chị về bài học cuộc sống được rút ra từ câu chuyện trên .
Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu qua các bước :
*Bước 1 : Đọc kỹ đề và tìm hiểu
- Đọc kỹ câu chuyện ở phần Đọc hiểu, nắm được nội dung câu chuyện – Xác
định vấn đề cần nghị luận : Cuộc sống nhiều khó khăn thử thách đòi hỏi mỗi
người phải có ý chí, nghị lực, sự dũng cảm, niềm tin để vượt qua.
- Xác định thao tác lập luận : giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận.
- Tìm các dẫn chứng tiêu biểu.
- Xác định loại đoạn văn :Tổng- Phân – Hợp

- Khi viết đoạn văn nghị luận phải đáp ứng được cả yêu cầu về hình thức và nội
dung:
+ Về hình thức : Đoạn văn phải được bắt đầu bằng chữ cái viết hoa lùi dòng
cho đến dấu chấm kết thúc. Viết khoảng 200 chữ - không thừa quá nhiều so với
yêu cầu.
+Về nội dung : Đoạn văn phải đáp ứng được các nội dung đã trình bày ở các
bước như trên đã hướng dẫn.
Đề 4 :
Đọc đoạn trích sau :
Giọt nước mắt “lạ” của Ánh Viên
Sau khi giành huy chương vàng và phá kỷ lục SEA Games ở nội dung 200m
tự do, Ánh Viên- người hùng của thể thao Việt Nam đã khiến tất cả ngỡ ngàng khi
cô khóc. Một cô gái cứng rắn, được mệnh danh là “cô gái thép” liệu có dễ “nhỏ
nước mắt” vì hạnh phúc?
Không phải, Ánh Viên khóc là bởi cô chưa hài lòng về chính mình về những
gì đã đạt được. Cô nói: “Tôi khóc không phải vì giành huy chương vàng và phá kỷ
lục SEA Games mà vì trong lúc thi đấu đã mắc một số lỗi. Tôi không hài lòng khi
bản thân lại có sai lầm như vậy, ngay cả khi chiến thắng. Tôi sẽ không ngừng phấn
đấu. Nếu tôi hài lòng với những gì đã đạt được, tôi là kẻ thất bại ngay từ bây giờ,
chứ không phải chờ tới ngày mai. Tôi không nhớ đến chiến thắng, mỗi ngày đều
nỗ lực như chưa giành được gì” – Đó là Ánh Viên, vận động viên bơi lội Việt Nam
đã bước vào ngôi nhà SEA Games.
12


(Dẫn theo Thọ Nghĩa, , ngày 11-6-2015)
Hãy viết một đoạn văn khoảng 200 chữ, trình bày suy nghĩ của anh/ chị về
câu nói của Ánh Viên:“Nếu tôi hài lòng với những gì đã đạt được, tôi là kẻ thất
bại ngay từ bây giờ, chứ không phải chờ tới ngày mai”.
Giáo viên hướng dẫn học sinh làm bài theo các bước sau :

cho đến dấu chấm kết thúc. Dung lượng đoạn văn khoản 200 chữ - không thừa
quá nhiều so với yêu cầu đề bài.
+Về nội dung : Đoạn văn phải đáp ứng được các nội dung đã trình bày ở các
bước như trên đã hướng dẫn.
Kết quả :
13


Trên tinh thần hướng dẫn học sinh viết đoạn văn nghị luận xã hội theo 4
bước như trên, tôi áp dụng vào một đề bài cụ thể ( Đề bài số 1), kết quả khảo sát
như sau :
*Trước khi áp dụng SKKN:
STT Lớp/Sĩ số
1
12A/42
2
12H/42

Giỏi
9 – 21,4%
5- 11,9%

Khá
21- 50,2%
19- 45,3%

TB
11- 26,1%
15 – 35,7%


12A/42
12H/42

Như vậy, từ bảng so sánh kết quả bài làm của học sinh hai lớp trước và sau
khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, tôi nhận thấy học sinh đã biết cách viết đoạn
văn nghị luận xã hội.Từ nội dung sáng kiến kinh nghiệm, tôi đã hướng dẫn học sinh
viết một đoạn văn nghị luận xã hội, thường xuyên rèn luyện kỹ năng viết cho học
sinh. Vì vậy các em đã có những kỹ năng cần thiết, biết cách làm câu nghị luận xã
hội là viết một đoạn văn. Cùng với việc vận dụng kiến thức làm phần đọc hiểu và
nghị luận văn học học sinh có thể làm tốt bài thi THPTQG năm 2019.
3.KẾT LUẬN :
Đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh, là việc
làm cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục ở các cấp học, đặc biệt là bậc THPT.
Có như vậy mới đạt được những mục tiêu giáo dục của đất nước trong thời kỳ hội
nhập. Mỗi giáo viên cần phải ý thức sâu sắc được điều đó và tích cực đổi mới
phương pháp dạy học, vận dụng các kỹ thuật dạy học tích cực, đổi mới cách thức
kiểm tra đánh giá học sinh.
Với những yêu cầu về đổi mới kiểm tra đánh giá của Bộ GD&ĐT từ kỳ thi
THPTQG năm 2017. Cấu trúc đề thi có sự thay đổi, thời gian làm bài cũng có
những thay đổi, giáo viên Ngữ văn THPT, nhất là giáo viên đang trực tiếp dạy khối
12 bên cạnh việc ôn tập bổ sung kiến thức, cần rèn cho học sinh những kỹ năng
cần thiết để làm bài thi THPT đạt hiệu quả cao nhất. Đó là kỹ năng làm phần đọc
hiểu, kỹ năng làm bài nghị luận xã hội và nghị luận văn học- đặc biệt là kỹ năng
làm phần nghị luận xã hội.

14


Viết sáng kiến kinh nghiệm này, bản thân tôi muốn rèn cho học sinh lớp 12
kỹ năng viết đoạn văn nghị luận xã hội. Bài viết chắc chắn còn nhiều hạn chế thiếu

16