LỜI CẢM ƠN
Chúng tôi xin được cảm ơn PGS.TS. (…) - Trưởng Khoa Báo
chí - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – ĐHQGHN,
người đã trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ chúng tôi hoàn thành niên
luận này. Xin cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa đã nhiệt tình giúp
đỡ và cung cấp những thông tin có giá trị trong phạm vi nội dung
niên luận.
Đặc biệt, chúng tôi xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất
đến các phóng viên, cộng tác viên báo điện tử vietnamnet những
người đã gợi mở ý tưởng, góp ý và tạo điều kiện thuận lợi cho
chúng tôi hoàn thành n ội dung trong niên luận này.

LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài.
Báo mạng điện tử là phương tiện truyền thông đại chúng ra đời muộn
hơn truyền hình, báo in, phát thanh. Trước đây, khi một sự kiện xảy ra thì
“phát thanh đưa tin, truyền hình minh hoạ, báo in minh hoạ và giải thích”.
Nhưng giờ đây báo mạng điện tử có thể đảm đương nhiệm vụ của cả phát
thanh, truyền hình lẫn báo in một cách dễ dàng. Báo mạng điện tử trở thành
kênh truyền thông vô cùng hiệu quả, đặt các PTTTĐC truyền thống vào
một cuộc đua quyết liệt. Bản thân nó mang trong mình sức mạnh của
PTTTĐC truyền thống, nhưng do kết hợp với mạng máy tính mà nó có
nhiều điểm ưu việt riêng.
Báo mạng điện tử có nhiều ưu thế vượt trội so với các PTTTĐC khác
ở khả năng tương tác, tương tác qua lại giữa báo chí - công chúng và giữa
công chúng với nhau qua nhiều kênh thu nhận, tạo điều kiện thuận lợi nhất
tạo lên diễn đàn báo chí; khả năng đa phương tiện; tính thời sự với khả
năng cập nhật thông tin nhanh mới, nóng và nằm ở tâm điểm – tính thời sự
của báo mạng điện tử đạt đến tính phi định kỳ; ngoài ra báo mạng điện tử
còn có khả năng lưu giữ, tìm kiếm và truy xuất thông tin nhanh nhất.
Tuy nhiên, cùng với những ưu việt trên của báo mạng điện tử, thì

hiểu cặn kẽ về những thông tin trái chiều trên các báo mạng điện tử hiện
nay. Đó chính là điều đặc biệt thôi thúc tôi thực hiện và hoàn thành niên
luận này.
3. Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài.
Thực hiện đề tài này người viết nhằm 2 mục tiêu sau:
Một là, khảo sát thực trạng những thông tin trái chiều trên một số tờ
báo mạng điện tử và tiếp nhận của người đọc.
Hai là, từ việc phân tích thực trạng thông tin trái chiều trên một số tờ
báo mạng điện tử, đề tài đưa ra những nhận định và đề xuất giải pháp nhằm
khắc phục tinh trạng đó trên báo mạng điện tử.
Hai mục tiêu cốt yếu trên đây đặt ra cho niên luận những nhiệm vụ
cụ thể sau:
- Tìm kiếm, thẩm thấu các tài liệu, lý thuyết cơ bản nhất về báo
mạng điện tử để hình thành một “ phông” kiến thức vững vàng
làm cơ sở cho việc khảo sát, phân tích những thông tin trái chiều.
- Khảo sát, thống kê những thông tin trái chiều về 10 sự kiện tiêu
biểu năm 2007 làm nguyên liệu cho việc nghiên cứu.
- Phân tích, chỉ ra những biểu hiện khác nhau của việc sử dụng
thông tin trái chiều và đưa ra tiếp nhận của người đọc qua việc
khảo sát 20 ý kiến của công chúng khi gặp nhưng thông tin trái
chiều.
- Khái quát, tổng hợp để rút ra những nhận định riêng và đưa ra
một số giải pháp cho việc hạn chế những thông tin trái chiều trên
báo mạng điện tử hiện nay và cách iếp nhận của công chúng.
4. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu.
Với mục tiêu và nhiệm vụ như trên, niên luận của tôi tập chung chủ
yếu vào nghiên cứu, tổng hợp và đưa ra một số lý luận chung về báo mạng
điện tử. Để nghiên cứu đề tài được sâu và tập trung, tôi đã tiến hành khảo
sát thông tin trái chiều của 10 sự kiện tiêu biểu năm 2007 trên một số tờ
báo mạng điện tử. Đồng thời khảo sát lấy ý kiến của 20 người ( công

Chương III. Một số giải pháp cho tình hình thông tin trên báo mạng
điện tử hiện nay và tương lai.
3.1 Cách đánh giá mức độ chính xác thông tin trên báo điện tử
3.2. Góc nhìn tích cực của nhà báo trước một nguồn tin
3.3. Công chúng học cách nhìn nhận đánh giá trước nguồn tin.
NỘI DUNG
CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ
1.1. Khái niệm.
Hiện nay, việc sử dụng thuật ngữ định danh loại hình báo chí mà
thông tin được truyền tải và tiếp nhận qua mạng internet vẫn chưa thống
nhất và là vấn đề đang được tranh cãi.
Trên thế giới loại hình có nhiều tên gọi khác nhau như online
newpaper ( báo chí trên mạng/ trực tuyến), e- journal (electronic journal-
báo chí điện tử), e- zine ( electronic magazine- tạp chí điện tử)…
Ở Việt Nam, thuật ngữ báo mạng điện tử được sử dụng khá phổ biến,
chẳng hạn báo nhân dân điện tử, lao động điện tử… Ngoài ra, còn nhiều
người gọi chúng bằng cái tên khác như: báo mạng, báo chí internet, báo
trực tuyến…
Điều 3, luật báo chí ( luật báo chí năm 1989 được sửa đổi, bổ sung
tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội khoá X) quy định: “ báo điện tử là loại hình báo
chí được thực hiện trên mạng thông tin máy tính”. Cách hiểu này đã dẫn
đến sự xuất hiện các: “ báo điện tử” đối với các tờ báo đưa thông tin lên
mạng internet như Nhân Dân, Lao Động, thời báo kinh tế Sài Gòn…hay
các trang thông tin của các nhà cung cấp thông tin trên mạng internet như
tin nhanh Việt Nam ( VnExpress) của FPT, VASC ORIENT của Công ty
Phát triển phần mềm VASC- hiện nay là VietNamNet, VDC Media của
công y điện toán và truyền số liệu VDC…Và cũng từ cách gọi này mà văn
bản pháp lý của Bộ Văn hoá - Thông tin cấp cho các bảo trực tuyến đầu
tiên ở Việt Nam gọi là “ giấy phép hoạt động báo điện tử”.
Ngoài thuật ngữ “ online newpaper” được sử dụng rộng rãi trên trong

phú hơn bao giờ hết.
1.3. Khái quát báo mạng điện tử ở Việt Nam.
Chúng ta hoà mạng internet vào năm 1997 và cho đến nay mật độ
internet nước ta ngày càng tăng đáng kể. Chúng ta đang cố gắng để ngày
càng mở rộng cơ sở hạ tầng.
Trong điều kiện thuận lợi đó, báo mạng điện tử Việt Nam ra đời và
có những bước phát triển bắt kịp thế giới. Tháng 2/1998 tờ Quê Hương –
cơ quan của Uỷ Ban về người Việt Nam ở nước ngoài được đưa lên mạng
internet, trở thành tờ báo điện tử đầu tiên ở Việt Nam. Sự kiện có ý nghĩa
mở đường này được ghi nhận như một dấu ấn quan trọng trong lịch sử báo
chí nước ta. Từ đây các phương tiện truyền thông đại chúng của nước ta có
thêm một thành viên mới, hiện đại và rất hữu ích trong khả năng truyền
thông in đến công chúng và thông tin đói ngoại.
Ngày 19/12/1997 mạng thông in điện tử VNN, tiền thân của VASC
ORIENT ra đời. Đây là bước chuẩn bị quan trọng cho ngày 2/9/2001, trang
chủ www.vnn.vn lần ầu tiển mắt công chúng mang tên VASC ORIENT
trên nền mạng VNN. VASC ORIENT phát triển theo hướng thời sự và
chuyên sâu, công chúng có thể thu nhận thông tin, thảo luận trao đổi trực
tiếp về nội dung vấn đề trong và ngoài nước. Hiện nay lượng truy cập
VietNamNet đã lên tới con số trên 2 tỷ/ tháng. Đây là một trong những báo
mạng điện tử hàng đầu Việt Nam hiện nay. Và hiện nay đây là tờ báo có
nhiều đổi mới khiến nó luôn hấp dẫn và được công chúng hưởng ứng, bàn
tròn trực tuyến là ví dụ tiêu biểu. Giao lưu trực tuyến lần đầu tiên ra đời tại
toà soạn này, hiện nay ở VietNamNet các chương trình giao lưu trực tuyến
được tổ chức thường xuyên đều đặn, hấp dẫn và sinh động.
Như vậy ở Việt Nam hiện nay, báo mạng điện tử trở thành phương
tiện công cụ đặc biệt hiệu quả trong việc đưa tiêng nói của Đảng, nhà nước
và Việt kiều bè bạn năm châu. Báo mạng điện tử đang cùng các PTTTĐC
xây dựng củng cố và hoàn thiện hình ảnh đất nước con người và văn hoá
dân tộc Việt Nam trên trường quốc tế.

“cảnh phòng the” trên mạng.
Trước sự kiện này các báo đua nhau đưa tin, đặc biệt báo Thể thao
và Văn hoá có bài: "Diễn viên chính Nhật kí Vàng Anh đóng phim sex",
trong trang thể thao văn hoá trong nước, có nêu hiện tượng diễn viên Thuỳ
Linh. Trong đó, đặc biệt có nêu 1 dòng rằng đạo diễn Thanh Hải và Khải
Anh cũng đã xem đoạn phim này và xác nhận với các thành viên trong
đoàn làm phim đó là Thuỳ Linh.
Tác giả bài viết kí tên là Lam Nghi. Khi được triệu, anh Thanh Hải
và Khải Anh lên gặp Giám đốc Trung tâm sản xuất phim đạo diễn Khải
Hưng. Hai anh đều sửng sốt với tin này và đều khẳng định rằng chưa bao
giờ tiếp xúc với cô Lam Nghi và chưa bao giờ biết việc này. Lập tức, 2 anh
gọi điện đến toà báo và gọi cho cô Lam Nghi. Cô Lam Nghi tên thật là
Huyền, là cộng tác viên của báo.
Cô Lam Nghi đã chính thức xin lỗi anh Khải Anh và Thanh Hải. Cô
xác nhận cô chưa tiếp xúc với hai đạo diễn này bao giờ, cô cũng chỉ nghe
tin và muốn đưa lên cho "hot". Qua hiện tượng này, thấy rằng việc tung tin
của những người nổi tiếng, đặc biệt là những thông tin không xác thực rất
bất lợi cho nền báo chí nước nhà.
Việc Báo Thể thao Văn hoá đưa tin trên của báo Thể thao Văn hoá là
không đúng với luật báo chí. Tôi muốn báo phải có lời xin lỗi chính thức
và cải chính - lời của đạo diễn Khải Hưng.
Trong thời điểm này, các thông tin được đưa ra đều không thống
nhất, nhiều thông tin sai lệch. Ví dụ như có thông tin Diễn viên chính
Nhật kí Vàng Anh đã tự tử hay Hoàng Linh đã tạo điều kiện để quay phim
chụp ảnh rồi phát tán lên mạng để gây sự chú ý của công chúng, thu hút bộ
phim Là người trong cuộc, đạo diễn Khải Hưng khẳng định, những thông
tin trên hoàn toàn sai lạc. Vàng Anh hoàn toàn khoẻ mạnh. Sáng nay, đoàn
làm phim vẫn làm việc bình thường và Vàng Anh không có mặt vì đang
quay về cảnh của một nhân vật khác.
- Sai theo phản ứng dây chuyền? 15/08/2007 15:25 (GMT + 7) 70 triệu

nhiều hạt sạn khoa trương, trước tiên là liệu bản danh sách “100 thiên tài
đương thời thế giới” có chính xác và Creator Synectics có đủ tư cách để
chọn ra danh sách này trong khi chỉ là một công ty tư vấn kinh doanh
chuyên tư vấn hỗ trợ cho các công ty, tổ chức liên quan đến phát minh,
sáng tạo và các tư tưởng đột phá. Thay vì mời một hội đồng các nhà khoa
học, các chuyên gia đầu ngành có uy tín ở các lĩnh vực, công ty này đã đề
nghị 4.000 người Anh hiểu biết (?!) đề cử 10 người họ cho là “thiên tài
hiện còn sống”. Và vì thế, để hướng tới những giá trị thực, không chỉ cần
sự trung thực và bản lĩnh của các nhà khoa học mà còn cần cả những yếu tố
đó cho các nhà báo khi đứng giữa xa lộ thông tin.
• Cùng một sự kiện nhưng mỗi cơ quan báo chí lại đưa thông tin một
kiểu khác nhau.
- Vụ nổ bình bia xảy ra tại Tp.HCM. Tuy nhiên đọc tin thấy có nhiều bất
ổn.
Báo Tuổi trẻ viết: "12h10 ngày 19/11, một tiếng nổ kinh hoàng vang
lên từ quán bia hơi Kiều - 54 Trịnh Đình Trọng (P.Phú Trung, Q.Tân Phú,
TP.HCM). Bồn bia hơi có đường kính 0,60m, cao 1,5m vụt bay lên cao
xuyên thủng mái và rơi trên mái nhà của bà Nguyễn Ngọc Hoa cách đó
hơn 30m."
Trong khi báo Dân trí lại viết: "Một số người có mặt tại hiện trường
cho biết, lúc đó chủ quán bia cùng nhân viên bơm được khoảng 2kg gas
vào thùng bia hơi loại 300 lít (cao 2m, rộng 0,8m) thì bất ngờ thùng bia
phát nổ, hất những người đứng xung quanh văng ra xa. Thùng bia bay hất
tung mái nhà tôn, phá vỡ cửa kính và một số vật dụng của quán nhậu rồi
vút lên độ cao gần 100m. Trước khi rơi xuống, thùng bia đã ghim thẳng
vào và làm sập hoàn toàn phần gác gỗ diện tích 2x3m căn nhà cấp 4 của
bà Nguyễn Thị Hoa nằm cách đó chừng 50m đường chim bay. Do sức
xuyên quá mạnh của thùng bia khi ập xuống nên một số vật dụng bên trong
nhà bà Hoa bị hư hỏng nặng."
Ở đây có sự sai lệch về con số rất lớn. Dễ nhận thấy đây là con số

nhưng chưa có bằng chứng gây ung thư ở người, mà mới chỉ thí nghiệm
trên chuột, thỏ. Trong khi đó, bệnh ung thư phát sinh có thể từ rất nhiều tác
nhân khác mà thuốc lá là một “thủ phạm” đáng gờm. Thế nhưng, có tờ báo
đã không ngần ngại kết rằng các bệnh nhân ung thư đều là nạn nhân của
nước tương có 3-MCPD. Với cách nhìn nhận này, những ý kiến trái chiều
“bênh vực” cho nhà quản lý hay cơ sở sản xuất ngay lập tức đều bị “phang”
lại tới bến.
Cũng trên tờ báo vừa nêu có hẳn một bài khóc thương những bệnh
nhân ung thư với ý ám chỉ nước tương là thủ phạm. Bài báo viết: “Một
chuyên gia hàng đầu về ung bướu ở Việt Nam nhận định tỉ lệ các loại ung
thư trên thế giới, trong đó có Việt Nam, đang tăng nhanh, trên cả bệnh tim
và tai biến não, chủ yếu do tác động của môi trường, thực phẩm, tuổi thọ
cao. Như vậy, cũng không quá võ đoán nếu nghĩ đến tác động tiêu cực có
thể có của nước tương chứa 3-MCPD trong thời gian vài năm qua. Hãy đến
Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM một lần để thấm thía nỗi đau bệnh tật:
Người bệnh đi lại lặng lẽ, đứng ngồi vạ vật, nhìn ngó thất thần ”.
Sau đó vài ngày, cũng trên tờ báo này có đăng một phóng sự ảnh tại
Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM. Phóng sự ảnh này có lời dẫn: “Hóa chất
công nghiệp nói chung và chất 3-MCPD nói riêng trong thực phẩm là
những 'thủ phạm' gây ung thư. Hàng chục ngàn người hoặc đã tử vong,
hoặc phải điều trị dài ngày trong bệnh viện, di họa cho người thân Những
hình ảnh dưới đây phần nào nói lên tình trạng nhức nhối đó”. Sau đó là loạt
ảnh với những dòng chú thích như bệnh viện luôn trong tình trạng quá tải,
bệnh nhân và người thăm nuôi chen chúc, người nuôi bệnh phải nghỉ ở vỉa
hè
Cách sử dụng hình ảnh và chú thích như vừa nêu theo chúng tôi là
gán ghép khiên cưỡng. Tình trạng quá tải này không chỉ xảy ra ở Bệnh viện
Ung Bướu TP.HCM mà còn ở nhiều bệnh viện khác. Mà ngay tại Bệnh
viện Ung Bướu TP.HCM, tình trạng quá tải này lúc nào chẳng có, đâu chỉ
khi chất 3-MCPD được phát hiện từ năm 2001 thì bệnh viện mới bị quá tải.

Toàn Mỹ có khả năng gây ung thư.
Dư luận “nóng” đến mức Sở Khoa học Công nghệ Bình Dương
phải tổ chức một cuộc họp xung quanh vấn đề này. Trong cuộc họp, các
nhà khoa học nhận định thông những thông tin vừa nêu chỉ là tin đồn, chưa
có cơ sở khoa học.
Phát ngôn của các nhà khoa học từ cuộc họp trên vẫn không mấy
làm dư luận dịu bớt. Phải đến khi có kết quả kiểm tra chất lượng của Trung
tâm kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3 và Trung tâm kiểm nghiệm
vệ sinh an toàn thực phẩm thì dư luận mới dịu bớt. Theo đó, hàm lượng
mangan của nước chứa trong bồn inox Toàn Mỹ không thay đổi so với mẫu
nước trước khi cho vào bồn nước, đảm bảo được các tiêu chuẩn về nước ăn
uống theo quy định của Bộ Y tế.
Khi “hung tin” vừa lan ra, mỗi ngày công ty này thiệt hại khoảng
một tỷ đồng. Hàng từ các đại lý cứ tới tấp trả về. “Chưa biết đúng sai thế
nào, nhưng cứ liên quan đến chữ ung thư là họ sợ rồi”, đại diện Công ty
Toàn Mỹ cho biết. Đến nay, Toàn Mỹ đã cứu vãn được về mặt thông tin,
nhưng để doanh nghiệp “khỏe mạnh” lại thì không biết đến bao giờ.
- Vụ thông tin "ăn bưởi gây ung thư": Kiểm điểm và phạt tiền một số
cơ quan báo chí
Lao Động số 214 Ngày 15/09/2007 Cập nhật: 8:30 AM,
15/09/2007(LĐ) - Ngày 29.8, Văn phòng Chính phủ có công văn số
4854/VPCP-TTBC truyền đạt ý kiến của Thủ tướng về việc giao Bộ Thông
tin và Truyền thông kiểm tra, làm rõ và xử lý nghiêm cơ quan báo chí, ban
biên tập và phóng viên đã viết và đăng thông tin "ăn nhiều bưởi làm tăng
nguy cơ ung thư vú", gây thiệt hại về vật chất cho những người trồng bưởi
trong nước.
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Thông tin và Truyền
thông đã yêu cầu các cơ quan báo chí: Thanh niên, Khuyến học và Dân trí,
Khoa học phổ thông và trang tin Thời báo Việt.com của Cty Netnam tổ
chức kiểm điểm, xử lý kỷ luật nghiêm khắc đối với những cá nhân có liên

Việc các báo đồng loạt đưa tin con số 100 tỉ đồng liệu có phải là việc đưa
tin sai theo phản ứng dây chuyền? Hay là thông tin trên trang tin của Bộ
Xây dựng công bố ban đầu là sai?
Thiết nghĩ, thông tin về các con số đầu tư trong kinh tế là vô cùng
quan trọng và đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối.
2.2. Khảo sát ý kiến của 20 nhân vật khi tiếp nhận những thông tin trái
triều trên báo điện tử.
Tôi đã tiến hành khảo sát về việc tiếp nhận những thông tin trái triều
trên báo điện tử của 20 nhân vật thông quan Bảng hỏi (có phụ lục). Kết quả
thu được những số liệu như sau:
Câu 1. Anh/ chị có thường xuyên theo dõi các thông tin trên báo mạng điện
tử không?
- Có 12 người (60%) thường xuyên theo dõi các thông tin trên báo
mạng điện tử.
- Có 6 người (30%) có đọc nhưng không thường xuyên.
- Có 2 ng ười không theo dõi thông tin trên mạng.
Câu 2. Anh/chị thường theo dõi thông tin trên mấy tờ báo điện tử?
- Có 10 ( 55%) người chỉ theo dõi thông tin ở 1 tờ báo mạng điện tử.
- Có 6 ( 33%) ngưòi theo dõi thông tin trên 2 tờ báo mạng điện tử.
- Có 2 ( 12%) người theo dõi thông tin trên 2 tờ báo mạng điện tử trở
lên.
Câu 3. Khi tiếp nhận những sự kiện trên báo mạng, nhất là những sự kiện
đang được nhiều người chú ý đặc biệt, anh/ chị có tin ngay thông tin khi chỉ
đọc 1 tờ báo không?
- Có 10 (55%) tin ngay.
- Có 6 người (33%) nghi ngờ.
- Có 2 người (12%) đọc nhiều báo khác nhau rồi tổng hợp để có
được thông tin chính xác nhất.
Câu 4. Khi xuất hiện nhiều luồng thông tin trái chiều trên báo mạng hiện
nay, anh/ chị thường kiểm tra độ tin cậy bằng cách nào?

Nam hiện đạt khoảng gần 16 triệu người, chiếm tới gần 20% dân số. Người
đọc báo mạng ngày càng nhiều và trình độ chung của người đọc đã cao hơn
hẳn, ý thức của họ về độ chính xác thông tin ngày càng cao. Báo mạng
ngày nay đã trở thành một lực lượng truyền thông quan trọng, lấn át báo
giấy ở một số khía cạnh. Chính vì vậy, giải pháp cho vấn đề thông tin trên
báo mạng điện tử hiện nay và tương lai là hết sức quan trọng.
3.1. Cách đánh giá mức độ chính xác thông tin trên báo mạng điện tử.
Thời đại công nghệ cao như hiện nay, khi cần tìm thêm thông tin cho
bài viết, ngoài việc đi gõ cửa khắp nơi thì có thêm một nguồn nhanh chóng:
Internet. Tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung đều có trên
mạng. Nhưng không nên tin tất cả những gì bày sẵn đó.
Những người đã quen với kiểu làm việc của thời đại @ thấy rằng họ
luôn có một trợ thủ đắc lực, lại được cái hay là phụng sự hết mình mà
chẳng đòi tiền công. Chỉ cần gõ vài từ khóa, sử dụng các công cụ tìm kiếm
của thế giới như Google, MSN, Altavista, Yahoo hay các công cụ tìm kiếm
của Việt Nam như Vinaseek thì trước mắt là hàng triệu trang thông tin.
Đương nhiên, cách thức để nhanh chóng tìm ra thông tin mình cần
trong cả cái đống khổng lồ đó cũng là một vấn đề, song khó khăn hơn
chính là cách thẩm định những nguồn tin vô tư và không mất tiền này. Nếu
sử dụng đúng, ta sẽ có một bài viết chững chạc, nhiều thông tin, nếu trích
dẫn sai thì bên cạnh những tác động xấu gián tiếp có thể có đối với vấn đề