MỤC LỤC
Trang
BNG CH VIT TT i
DANH MC CÁC BNG ii
DANH MC CÁC HÌNH iii
M U
1. Tính cp thit c tài 1
2. Mc tiêu và nhim v nghiên cu 3
3. Phm vi nghiên cu 3
5. Nhng lum bo v 4
6. c và thc tin c tài 4
7. tài liu, s liu 4
8. Cu trúc ca lun án 5
. LÝ LUU
1.1. TNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN C TÀI 6
ng tip c a lý cho phát trin nông - lâm nghip 6
1.1.2. Tng quan các công trình nghiên cu v tng kt kinh nghim và xây dng mô
hình h kinh t sinh thái nông h 13
1.1.3. Tng quan các công trình nghiên cn các huyn ven bin
tnh Qung Nam 14
1.2. LÝ LUN V A LÝ CHO PHÁT TRIN NÔNG - LÂM NGHIP 17
1.2.1. Mt s khái nin 17
1.2.2. Lý lun v a lý cho phát trin nông - lâm nghip 20
U 25
m nghiên cu 25
u 27
1.3.3. Quy trình nghiên cu 31
. M CNH QUAN CÁC HUYN VEN BIN TNH
QUNG NAM VÀ V PHÁT TRIN NÔNG - LÂM NGHIP
2.1. CÁC NHÂN T THÀNH TO CNH QUAN VÀ NG CN SN
3.4.2. Gii pháp phát trin mô hình h kinh t sinh thái các tiu vùng cnh quan 130
3.4.3. Gii pháp v th ng 131
3.4.4. Gii pháp v bo v ng 131
KT LUN VÀ KIN NGH 133
1. KT LUN 133
2. KIN NGH 134
DANH MC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HC CA TÁC GI
B N LUN ÁN 135
TÀI LIU THAM KHO 136
PH LC 147
i BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
CQ : Cnh quan
CLN :
CTCNN: Cây trng cn ngn ngày
FAO : T chc Nông - th gii (Food and Agriculture Organization)
KTST : Kinh t sinh thái
KTXH : Kinh t - xã hi
MT : ng
NLKH : Nông - lâm kt hp
NLN : Nông - lâm nghip
NTTS : Nuôi trng thy sn
SX : Sn xut
SXNLN: Sn xut nông - lâm nghip
TB : Trung bình
TVCQ : Tiu vùng cnh quan
Bng 3.8. Hiu qu sn xut ca các lo các huyn
ven bin tnh Qu.ng) 101
Bng 3.9. Phân cm các ch u qu kinh t 101
Bng hp hiu qu XH và MT ca mt s loi hình SX 104
Bng 3.11. Kt qu ng hp các dng CQ có kh dng cho nông nghip . 105
Bng 3.12. Kt qu ng hp các dng CQ có kh dng cho NLKH 107
Bng 3.13. Din tích và sng mt s loi cây trn 2005 - 2012 . 108
Bt mt s cây tr/ha) 109
Bng 3.15. S ng gia súc và gia cn 2005 2012 (con) 109
Bng 3.16. Tng hp kt qu i hình SXNLN ch yu 114
B xung s dng hp lý lãnh th cho nông - lâm nghip các
huyn ven bin tnh Qu cnh quan 116
B xung s dng hp lý lãnh th cho nông - lâm nghip theo tiu
vùng cnh quan 117
Bng 3.19. Li nhua các mô hình sn xut NLN 122
Bng 3.20. Quy mô s dt nông nghip theo h 123
iii
DANH MỤC CÁC HÌNH
Trang
Hình 1.1. B m, tuyn kho sát tha 28
Hình 1.2. 32
Hình 2.1. B hành chính các huyn ven bin trong tnh Qung Nam 34
Hình 2.2. B a cht các huyn ven bin tnh Qung Nam 36
Hình 2.3. B phân kia hình theo trng hình thái các huyn ven
bin tnh Qung Nam 38
Hình 2.4. B dc các huyn ven bin tnh Qung Nam 39
Hình 2.5. B a mo các huyn ven bin tnh Qung Nam 40
Hình 2.6. B sinh khí hu các huyn ven bin tnh Qung Nam 46
Hình 2.7. B mi thcác huyn ven bin tnh Qung Nam 51
nh khung lãnh th sp xp phi hp gia các ngành sn xut,
ging sn xut nông - lâm nghip (SXNLN) trong mi liên h không
gian và thi gian nhm s dng mt cách hp lý các ngun lc phát trim bo
hiu qu kinh t - xã hi (KTXH) cao, ci thii sn bn
vng mt lãnh th nh nh [115]. Ngày nay, phát trin nông - lâm nghip
(NLN) không ch gii h n s phát
trin ct trong mi quan h liên vùng. Chính vì vy, vai trò và s
c ca lý là rt quan trng. Trong khoa ha lý, cnh
quan (CQ) hc là mt b phn quan trng ca lý t nhiên hii và ngày
càng phát tring CQ ng dng phát trin ca nghiên cu CQ
ng tip c l, liên vùng và c s bii cu trúc,
ch, ng lc ca CQ theo không gian và thi gian. Vì vy, vic nghiên cu
xác lp nhng lun c khoa ha lý vng ch nghiên cu CQ là tin
phc v quy hoch phát trin NLN và giúp cho các nhà qu nhng
quyt sách n v nh ng s dng hp lý lãnh th.
Trong mt vài thp k g th gi
cu v c bii vn. Do vy,
sn xut nông - lâm nghip (SXNLN) bn vng nhm bc
ng. Vit Nam, vi lãnh th trng Bc -
Nam kt hp vi s ng v a hình, khí hu kin thun li cho
SX là mt th mnh ca Vit Nam trong quá trình phát trin và hi nhp
vì nó không ch m bc, to vic làm và thu nhp cho i
dânng thi còn to ra các sn phm th hin c li th so sánh ca Vit Nam
trên th ng quc t u, cao su, cà phê, Hin nay, phát trin
NLN Vit Nam cn quan tâm không ch v s ng mà còn v c chng sn
phm, v ng, v sn ph (dng sn
phm ch da lí);
2
Qung Nam là tnh thuc vùng Duyên hi Nam Trung B có 4 huyn
ng bn v Cơ sở địa lý cho phát triển nông - lâm nghiệp các huyện
ven biển tỉnh Quảng Namc la chn.
3
2. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
a. Mc tiêu
Xác lp lun c khoa hc phc v ng phát trin nông - lâm nghip
các huyn ven bin tnh Qung Nam mt cách hp lý nghiên cu và
ng tip cn kinh t sinh thái.
b. Nhim v nghiên cu
c mc tiêu nói trên, lun án cn thc hin các nhim v nghiên
c
-
-
n .
- sinh thái (KTST) cho
.
-
TVCQ).
3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- V không gian:
Phm vi không gian nghiên cu ca lun án là phn t lin ca
hành chính cp huyn nm giáp bin ca tnh Qung Nam (huyn Bàn, huyn
Duy Xuyên, thành ph Hi An, thành ph Tam K, huyn
Núi Thành) ng b bin (0 m).
- V ni dung khoa hc:
Ni dung khoa hc ca lun án tp trung nghiên cu nhng v sau:
- Nghiên cu CQ là m a lý t nhiên tng h xác lp lun c
khoa hc ng s dng hp lý lãnh th.
hoch s dng hp lý lãnh th.
- Kt qu nghiên cu s là tài liy hu ích cho các nhà qun lý,
các nhà quy hoch vn dng trong thc tin, có th nhân rng mô hình h KTST
các quy mô kinh t h trang tri và quy hoch s dng hp lý lãnh
th nhm thc hi nông thôn Qung Nam.
TÀI LIU, S LIU
Nó:
khác nhau:
-
riêng
C
5
-
, b .
-
Các tCQ
thiên nhiên,
; 2009 -
" hóa
" B2011--01) và nghiên
- 18) "
" (2013 - 2015) do PGS.TS.
; K
- trong
m
, trên
FAO (1976)
và
128s
83)
[129] [130] [131], n 1990,
ngh thc hin NLN
u
[132].
nh ch yu da vào các ch n
u ki d dày tu
kii tiêu, nhi phân cp các ch tiêu, tin hành chng xp các
b thành phn thành lp b
a FAO và mi cây trng
hoc nhóm cây trng.
7
T n nay, qc nhic trên
th gii vn dng phc v quy hoch ng s dt cho NLN và phm vi
nghiên cc m rng. Có nhng c
a FAO vi vic phân tích h thng s
dt, h thng nông tri [139, 125]
Ofresco L.
th
phc vng c
c c c [64]
phc v
nh trong NLN.
b. ng nghiên cu cnh quan
ng nghiên cu CQ cho phát trin NLN là mt trong các ng nghiên
cu CQ ng dc các nhà khoa ha lý quan tâm nghiên cu. C
nay, cn các v lý lun và phân tích,
* Trên th gii: CQ
T v V. V.; Berg L. C.;
G. N.; Morozov Passarge Z.; Hettner A. ), Anh (Gerbertson
CQ
(Ixatrenko A. G., 1953) [36]. ng phát trin ca khoa hc CQ là theo chiu
ng sinh thái hóa CQ [5, 120, 133, 140, 142].
- Farina A.
133
9
- Ostasnewska K.
10
-
Batten P. (2008)
L. K.
G. (2013)
dng GIS có s tham gia ca cng trong nghiên c
phân hng CQ
,
(Regional Geography), dn d
* Vit Nam: N
bao gm các công trình cung cp
lý lun
[ 36, 56, 82].
(1997)
nhiên (tc là
-
.
-to h quan
nhân tác).
-CQ
Nguyn Thành Long (1993) [56]
[55]; [39, 76, 85, 91]
[74, 81, 97].ng
CQ.
12
- Mc c v cho phát tri
[74, 81, 97][76].
Bên c
[39, 76, 85, 91] (
) [74, 98].
-
MT thì có
mt s công trình ng [39,
85, 91],
-
kinh
t
1.1.1.2. Hướng tiếp cận nghiên cứu của đề tài
phân tích và tng quan ng nghiên cu v
phc v ng quy hoch s dng hp lý lãnh th cho phát trin NLN trên
th gii và Vit Nam cho thy rng, các tng hp th t nhiên có th là t
hay CQ c phân chia dm tng
h m h th m lch s ng nht
ng s dng hp lý tài nguyên thiên nhiên cho phát trin kinh t nói chung
và phát trin NLN nói riêng th hic tính quy lut theo cng và cu
trúc ngang, th hic quan h v mt vt chng gia tng
th CQ) phân loi rt phc tp nên ch s d nghiên cu
các lãnh th i ln có s phân hóa v lãnh th, th hic tính kiu loi
trong nghiên cu CQ và có th áp dng cho nhic nghiên cu phát trin
kinh t n khai thác tài nguyên thiên nhiên ch, xây dng
Vi nhm cng tip cn nghiên cu cnh quan so vi nghiên
c c thù lãnh th nghiên cu rng gn
1.588km
2
, chy dài theo chiu Tây Bc - i s
d tài lula chn ng nghiên cu CQ theo tip cn ca a lý tng
hp cho phát trin NLN các huyn ven bin tnh Qung Nam.
1.1.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu về tổng kết kinh nghiệm và xây
dựng mô hình hệ kinh tế sinh thái nông hộ
Song
Do nhu cu thc tin nên nhiu nhà khoa hn Anh, Trn Th
Vân Anh [4117] u v kinh t h
nhiu khía cnh khác nhau. Tuy nhiên, kinh t h ng quy mô nh,
SX mang tính truyn thng, t cung t cp, k thut canh tác và nông c ít bii
14
nên hiu qu không th ng. Kinh nghim ca nhi
thy, kinh t trang tri là loi hình kinh t có hiu qu n xut nông phm
mang tính hàng hóa và theo nhu cu ca th i hình
kinh t i vn, kinh nghim và k n lý cao, lng lao
ln nên vic nhân rng mô hình kinh t trang tri còn gp nhi
bng ven bin ng - Quu kia m
tai bin cho quy hoch phát tri [10]; Ca cht Khoáng sn Vi
công b v các dng tài nguyên khoáng sn Qung Nam [25
tim hin trng khai thác, s dng nguc mt
ng bng ven bin tnh Qung Nam trong bi cnh bii khí hu [79] hay nh
ng c hóa và bii khí h t trng lúa mt s tnh min
ng Nam [80c m
xâm nhp mn vùng cng bng ven bin Qung Nam [46]; Phân
vin Quy hoch và Thit k Nông nghip miu tra b sung,
chnh lý và xây dng b t tnh Qung Huy Rm và Nguy
Trang tp trung nghiên cu v a cht c sông Thu Bn, Qung
Nam và khu vc lân cn [63, 90]; trong d án P1-08-Vie ca Mai Tr
ánh giá nhng ca bii khí hu kin t nhiên, môi
ng và phát trin KTXH ming Nam [83]
- Phân tích hin trng MT tnh Qung Nam có các báo cáo hin trng MT
ca S Tài nguyên & ng Qung Nam, báo cáo hin trng MT
tnh Qung Nam n 2006 - 2010 ca UBND tnh Qung Nam. Vi
giá MT chi c quy hoch th c sông Vu Gia - Thu Bn, tnh
Qu c thc hin bi Trung tâm Quc t v Qun lý Môi
ng [94
- Nhng v ng, quy hoch và chic phát
trin a bàn nghiên cc th hin qua các báo báo hin trng và chic
phát trin kinh t bin tnh Qun 2020, báo cáo thuyt minh tng hp
quy hoch s d t ng phát trin bn vng tnh
Qung Nam ca UBND Tnh [105, 108, 109; nhóm nghiên cu ca Nguyn
Tác An [1]
s phân hóa t xut các ng phát
trin, khai thác s dng và qun lý bng cách phân chia lãnh th i b Qung
cu chuyên sâu v nông thôn, nông nghip và thy sn.
- Tình hình phát trin nông nghic phòng Nông nghip
các huyn, thành ph hoc S Nông nghip và Nông thôn tnh Qung Nam phân
tích trong các Báo cáo tng kt sn xut nông nghi 2006-2012.
- Công trình "i t i các huy ng bng,
trung du tnh Qung Nam phc v quy hoch phát trin nông nghip bn vng"
c Co [32] i và xây dng b t,
xây dng b ánh giá m thích nghi
T
theo quy trình ca FAO
17
có liên qu
CQ
KTST
Na
.
1.2. LÝ -
1.2.1. Một số khái niệm cơ bản
:
lãnh
MT.
c
Theo Xolsev N.A. a lý là mt th tng hp lãnh th t
ng nht v mt phát sinh, có mt na chng nht, có mt kia
hình, có mt khí hng nht và bao gm mt tp hp da lý, ch yu và
th yu liên kt vi nhau v mng lc và lp li mt cách có quy lut trong
không gian; tp hp này ch thuc riêng cho c82].
Ixatrenko A.G. (1969là mt phn riêng bit v mt phát
sinh ca mt phn CQ, mi CQ hay nói chung là ca m phân vùng ln
bt kng s ng nht c i li, có mt
cu trúc riêng và mt cu to hình thái riêng[48].
- Quan ni mang tính kiu loi, th hin s phi hp, thng
nht bin chng ca các hp phn t t tng hp th lãnh th t nhiên
ng nhc xem xét không ph thuc vào phm vi lãnh th phân
b. Nhng nhà khoa hc theo quan nim này Markov, Perelman, Gvozdexki N.A.,
Nikolaiev V.A. [56]
Theo Nikolaiev V.A. (1979), CQ là tng th lãnh th t nhiên có tính kiu loi
và h thng phân v ca phân loi CQ gm Ngành - H - Ph h - Lp - Ph lp -
Nhóm - Kiu - Ph kiu - Hng - Ph hng - Loi - Th loi hình thái (Ph loi) [82]
- Quan nim CQ là mt khái nim chung có th dùng cho m phân
loi và phân vùng các tng hp th t nhiên các cKuznhesov
P.X., Prokaev V.I., Armand D.L.56].
D.L. Armand cho rTng th lãnh th (khu vc) t nhiên là phn lãnh
th hay khu vc phân chia mc l bng các ranh gii thng
theo nguyên tng nhi và các ranh gii nm ngang theo nguyên tc
mt dn ng ca nhân t ng th nh rat ng
19
tng th lãnh th hay khu vc t nhiên rt dàin
tin khi dùng riêng nên có th thay nó bng thut ng ngn g
cnh quan[5].
Vi 3 quan nim nói trên thì trong nghiên ca lý phc v phát trin NLN,
ven bin [143].
20
-
N
.
1.2.2. Lý luận về cơ sở địa lý cho phát triển nông - lâm nghiệp
1.2.2.1. Mối quan hệ giữa điều kiện địa lý với cấu trúc CQ và hoạt động SXNLN
g 1.1).
là
Bu kia lý, cu trúc CQ và hong SXNLN
TT
1
2