Trường THCS Vĩnh Mỹ A GV: Lê Kim Ngọc
PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH
TRONG DẠY HÁT
I. PHẦN MỞ ĐẦU:
Trong vấn đề đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, phát huy tính tích
cực của học sinh trong quá trình dạy học là nội dung cần quan tâm nhất.Với bộ
môn âm nhạc ở trường Trung học cơ sở, dạy hát có vị trí quan trọng hàng đầu vì:
thông qua học hát, các em được giáo dục về âm nhạc để nâng cao năng lực cảm
thụ và thẩm mĩ âm nhạc ở mức độ cần thiết theo mục tiêu chung của môn học.
Hơn nữa lứa tuổi học sinh THCS là lứa tuổi nhạy cảm, hiếu động, ham thích ca
hát. Nếu giáo viên gây được hứng thú trong bài dạy sẽ tạo cho học sinh sự phấn
chấn, hào hứng để tiêp thu bài học một cách có hiệu quả và tích cực hơn trong
việc học tập bộ môn âm nhạc.
Việc dạy âm nhạc ở trường THCS mặc dù không nhằm đào tạo các em
thành những con người hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp mà chủ yếu là giáo
dục văn hoá âm nhạc, làm cho các em yêu thích nghệ thuật âm nhạc, hình thành
ở học sinh một tâm hồn trong sáng, một thị hiếu âm nhạc lành mạnh, cách tư duy
sắc sảo, lòng khát khao sáng tạo, giàu tình cảm, nhanh nhẹn hoạt bát và sống vui
tươi. Âm nhạc phát triển tối đa những tố chất sinh lý, những phẩm chất tâm lý
của lứa tuổi học sinh, tạo điều để các em hoàn chỉnh và cân đối về tâm hồn, trí
tuệ và thể chất, làm phong phú tình cảm của lứa tuổi học trò.
Tính tích cực trong dạy hát cần được xác định cụ thể thông qua các
hoạt động của thầy và trò, cho nên người giáo viên phải biết để có thể vận dụng
vào trong các tiết dạy của mình nhằm đạt hiệu quả giảng dạy cao nhất. Tuy nhiên
để phát huy được tác dụng và ý nghĩa của giờ học hát đòi hỏi phải có sự phối
hợp và tương tác của nhiều yếu tố khác nhau, đặc biệt là thu hút được sự tham
gia học tập của học sinh là rất quan trọng. Đó là lí do cần thiết để “phát huy
tính tích cực của học sinh trong dạy hát”.
II. PHẦN NỘI DUNG:
Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật được đưa vào học bắt buộc ở bậc
THCS. Ở đây môn âm nhạc không phải là đào tạo các em thành những ca sỹ,

Giáo viên cho HS luyện theo đàn cao độ đi lên dần rồi đi xuống dần, hoặ theo
mẫu do giáo viên qui định.
- Dạy hát từng câu: giáo viên đàn cho học sinh nghe nhẫm và tập hát hòa
giọng theo đàn. Những câu hát khó, luyến láy nhiều giáo viên cần hát mẫu vì học
sinh nghe đàn không thể hiện rõ bằng nghe giọng hát. Đôi khi, giáo viên nên chỉ
định học sinh giỏi hát mẫu thay cho giáo viên nhằm phát huy tính tích cực của
học sinh, đồng thời làm cho môi trường học tập trở nên gần gũi và thân thiện
hơn. Trong khi dạy từng câu, giáo viên cần cho học sinh nhận xét lẫn nhau và kết
hợp sửa sai cho các em.
- Hát cả bài: giáo viên cho học sinh hát cả bài theo giai điệu của đàn, chú
ý những chổ ngân, nghỉ và sửa sai cho các em, lưu ý học sinh cách phát âm, hát
rõ lời và cảm xúc của bài hát, tránh gào thét đây là lỗi hay mắc phải ở giáo viên,
sau đó kết hợp nhạc đệm, nhạc đệm giáo viên chuẩn bị và lưu sẳn trong đàn.
Giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày bài hát với nhiều hình thức như đơn ca,
song ca, tốp ca…
- Kết hợp gõ đệm, vận động và phụ họa: GV hướng dẫn cho HS thực hiện
gõ đệm, cách gõ đệm tùy thuộc vào từng bài cụ thể.
Phần kết hợp vận động và phụ họa không đòi hỏi nhất thiết HS phải thực
hiện thật thành thạo vì vận động và phụ họa có thể tiến hành ở tiết tiếp theo ở
phần ôn tập bài hát. Tiết học hát chủ yếu HS biết kết hợp gõ đệm, GV hướng dẫn
một vài động tác cho các em làm quen với nhịp của bài ở tiết tiếp theo khi đã
thuộc lời ca các em kết hợp thực hiện vận động và phụ họa dễ dàng hơn.
SKKN Môn Âm Nhạc Năm học: 2014-2015
Trường THCS Vĩnh Mỹ A GV: Lê Kim Ngọc
Để học sinh có thể chủ động hơn trong phần múa minh họa, giáo viên có
thể cho học sinh tự chọn nhóm cho mình, mỗi nhóm từ 4 đến 5 em có cùng sở
thích, chất giọng, cách trình bày, từ đó các em sẽ hăng hái hơn, thích thú hơn khi
thể hiện bài hát có minh họa.
- Củng cố, kiểm tra: Cho các em trình bày theo cá nhân, nhóm hoặc theo
tổ, GV có thể tranh thủ kiểm tra mức độ tiếp thu của các em. Tùy vào từng bài

chưa tích cực phát huy năng khiếu của mình.
Âm nhạc là lĩnh vực nghệ thuật của cái hay, cái đẹp qua âm thanh của giọng
hát và tiếng đàn trên những bài ca, bản nhạc cụ thể. Chính nhờ cái hay, cái đẹp
của nghệ thuật âm thanh mà âm nhạc đã đem đến cho con người những cảm xúc
thẩm mĩ, làm cho người ta thoải mái, thích thú, tâm hồn và tình cảm được nâng
cao, trí tuệ được mở rộng, con người trở nên tốt đẹp, cao thượng và hướng thiện.
SKKN Môn Âm Nhạc Năm học: 2014-2015
Trường THCS Vĩnh Mỹ A GV: Lê Kim Ngọc
Với tư cách là một môn học nghệ thuật nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục thẩm
mĩ, dạy học âm nhạc, trong đó dạy hát là một nội dung quan trọng cần phải đạt
được những yêu cầu sau:
- Giáo dục cho học sinh cách cảm thụ là giáo dục cách nghe, cách đánh
giá hay là cách biểu lộ thái độ, tình cảm của mình về cái hay, cái đẹp trong âm
nhạc.
- Giáo dục cho học sinh cách biểu cảm nhằm giúp học sinh cách tái hiện,
sáng tạo khi thể hiện trình diễn bài hát.
Bài hát, bản nhạc đều là phương tiện để giáo dục âm nhạc. Đối tượng
mà học sinh lĩnh hội ở đây chính là bài hát bởi cái hay, cái đẹp của chúng gắn
liền với chính nội dung và hình thức của tác phẩm. Để thấy được cái hay, cái đẹp
đó các em phải có những kĩ năng và tri thức cần thiết khi nghe, cảm thụ, đánh
giá hoặc tái tạo khi trình diễn bài hát. Đồng thời các em phải có một thái độ tích
cực, chủ động trong giờ học mới đem lại kết quả như mong muốn.
Bên cạnh đó vai trò của người giáo viên cũng rất quan trọng, học sinh
có chủ động hay không, có tích cực hay không là do người giáo viên có tạo được
hứng thú cho các em trong giờ học hay không. Từ khi mở bài cho đến lúc kết
thúc giáo viên luôn là chủ thể sáng tạo để khơi gợi lòng ham muốn, ham học tập
ở học sinh.
Muốn học sinh tích cực, trước tiên bản thân người giáo viên đó phải là
người tích cực, nhiệt tình trong công tác giảng dạy, sáng tạo, luôn luôn phải biết
đổi mới trong những tiết dạy khác nhau và có những phương pháp dạy học thu

yêu cầu giáo dục thẩm mĩ qua môn học của mình, chắc chắn rằng người giáo
viên đó luôn có những suy nghĩ để cải tiến, sáng tạo làm cho giờ học thêm sinh
động, hấp dẫn và mang đến cho học sinh những xúc cảm, tình cảm thẩm mĩ âm
nhạc thực sự, từ đó các em sẽ có những hưng phấn, thích thú và tích cực hơn
trong việc học hát.
Muốn đẩy mạnh giáo dục thẩm mĩ để nâng cao năng lực thẩm mĩ âm
nhạc cho học sinh thì không có cách nào khác ngoài việc nâng cao chất lượng
giờ dạy âm nhạc qua các yếu tố như: nội dung, phương pháp, phương tiện… và
nhất là phải tạo ra môi trường âm nhạc sinh động làm cho học sinh vừa là người
học, vừa là người hưởng thụ và sáng tạo, điều đó góp phần rất quan trọng vào
việc làm đẹp tâm hồn của các em.
Công việc chuẩn bị dạy một bài hát và các bước tiến hành trên lớp là một
qui trình đã được tổng kết và đang vận dụng ở tất cả các lớp ở các trường THCS.
Tuy nhiên làm thế nào để phát huy được tính tích cực của học sinh trong dạy hát,
đòi hỏi cần có nhiều yếu tố khách quan cũng như chủ quan. Trên đây là những ý
kiến riêng của bản thân tôi, đương nhiên còn nhiều vướng mắc, rất mong các bạn
đồng nghiệp tham khảo và góp ý để sáng kiến này ngày càng hoàn thiện hơn.
Vĩnh Mỹ A ngày 02 tháng 01 năm 2015
Người viết

Lê Kim Ngọc

SKKN Môn Âm Nhạc Năm học: 2014-2015