Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Khoa Phát thanh - Truyền hình
TIỂU LUẬN
Môn: Cơ sở Lý luận Báo chí
Đề bài: Anh chị hãy chọn 1 vấn đề trong môn Cơ sở Lý luận Báo chí mà anh chị
cho là nóng hổi, thiết thực nhất để làm đề tài cho tiểu luận. Liên hệ thực tế?
Giảng viên: TS. Nguyễn Thị Trường Giang
Sinh viên: Nguyễn Kim Bách – Lớp: Báo mạng điện tử K33
Tháng 5 – 2014
MỞ ĐẦU
Cùng với bước chuyển biến mạnh mẽ của đất nước , trong những năm qua
hệ thống báo chí trong cả nước ngày cang phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng,
góp phần xây dựng , củng cố dường lỗi của Đảng, phát triển kinh tế đất nước và
hoàn thiện hơn trong lĩnh vực văn hóa xã hội.
Tuy nhiên hệ thống báo chí không thể thể tự vận động, phát triển nếu
khong có những người làm báo – những nhà báo. Nhà báo luôn là những người có
vai trò quyết định cho sự phát triển, tạo chỗ đứng cho hệ thống báo chí trong xã
hội.
Đề tài được chọn để tìm hiểu trong bài tiểu luận này là “Mô hình nhân
cách nghề nghiệp và vai trò xã hội của nhà báo”. Với đề đề tài này tôi và mọi
người có thể tìm hiểu sâu hơn về nhân cách của một người làm báo và những vai
trò, trách nhiệm xã hội của nhà báo.
Nắm giữ những vai trò quan trọng trong xa hội, tuy nhiên hiện nay nghề
báo ở nước ta không chỉ có những mặt tốt mà còn tồn tai rất nhiều vấn đề đáng
quan tâm. Vì vật đưa ra đề tài nhân cách nghề nghiệp của nhà báo trong thời điểm
hiện nay là điều rất cần thiết. Không chỉ những người đã và đang làm báo mà cả
những sinh viên học báo chí, những người đang có ý định hoạt động báo chí cũng
cần xem xét về vấn đề hoàn thiện bản than, trở thành một nhà báo với đúng nghĩa
của nó và đáp ứng được các yêu cầu, mong đợi của công chúng, xã hội.
MỤC LỤC
Phần I: Mở đầu

II. Những vai trò của nhà báo trong xã hội
Hệ thống báo chí hình thành và phát triển không ngừng đã kéo theo vai
trò của nhà báo trong xã hội ngày một quan trọng. Bởi nhà báo là nhân tố quyết
định sự tồn tại của một nền báo chí, một cơ quan báo chí, một tờ báo; một xã hội
ổn định và phát triển lành mạnh có sự đóng góp không nhỏ của nhà báo trong việc
định hướng thông tin chính xác. Dù hoạt động ở vị trí nào trong tòa soan và trong
quá trình sản xuất tin tức, nhà báo có thể và cần phải đảm trách các vai trò quan
trọng.
1. Vai trò về chính trị
Nhà báo là nhà tư tưởng, tức là anh ta luôn đứng trên lập trường tư
tưởng nào đó, đứng về phía tiến bộ xã hội, đứng về phía nhân dân, luôn luôn có
tinh thần, thái độ và bản lĩnh bảo vệ chân lý. Mặt khác, nhà báo là người khởi
động, phát huy tư tưởng và dư luận xã hội bảo vệ, ủng hộ cái mới, nhân tố mới.
Đảng ta đã khéo léo sử dụng báo chí như một công cụ để chiến đấu
giành lại chủ quyền, bảo vệ chế độ, giữ vững và phát triển đất nước đi theo đường
lối của mình.
1.1. Vai trò định hướng tư tưởng chính trị vững vàng cho quân chúng nhân dân, ủng hộ
chế hộ Xã hội Chủ nghĩa(XHCN)
Như đã nói ở trên, Đảng đã sử dụng rất linh hoạt báo chí trong việc định
hướng nhân dân có tư tưởng chính trị vững vàng. Thông qua các chuyên mục, với
những nhà báo có trình độ chuyên môn cao về chính trị tư tưởng của Đảng để nhân
dân hiểu và ủng hộ đi theo con đường XHCN, chống lại các luận điệu xuyên tạc,
của kẻ thù.
Ví dụ: Trên báo Nhân Dân điện tử , tại mục Chính trị có chuyên muc
‘Tuyên truyền Hiến pháp’ của Mục Chính trị có các định hướng tư tưởng cho nhân
dân ngày 06/04/2014 “Ðẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các nội dung của Hiến
pháp (sửa đổi)” – PV. Ngày 5-4, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo T.Ư phối hợp Bộ Tư
pháp tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc giới thiệu, phổ biến nội dung, ý nghĩa
của Hiến pháp (sửa đổi) cho các báo cáo viên, tuyên truyền viên. Dự hội nghị, có
đồng chí Nguyễn Xuân Phúc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ; đại

bày tỏ quan điểm đúng cách, không quậy phá, bảo vệ công việc của mình.
3. Vai trò trong văn hóa xã hội
Nhà báo là nhà văn hóa. Sản phẩm tin tức, bài bở, mà anh ta cung cấp cho
công chúng xã hội cần có hàm lượng văn hóa cao và tính nhân văn sâu sức, đưa ra
đúng lúc…; trên cơ sở ấy giúp công chúng mở mang thêm hiểu biết, góp phần bảo
vệ chuẩn mực giá tri và sáng tạo giá trị mới.
Nhà báo là nhà tổ chức – nhân tố tích cực liên kết swucs mạnh xã hội, can
thiệp xã hội, tham gia giải quyết các vấn đề xã hội thông qua nghề nghiệp của
mình. Ngoài ra nhà báo còn có vai trò lớn trong việc duy trì, phát triển văn hóa
Việt Nam mang đậm đà bản sắc dân tộc.
Tất cả các trang báo mạng ở Việt Nam hiện nay đều có mục Văn Hóa. Các
bài báo thường xuyên được cập nhật, mỗi nhà báo am hiểu về văn hóa của một
vùng, một địa phương nhất định họ đều viết về văn hóa mỗi ngày.
Các chương trình văn nghệ, đi tìm hiểu văn hóa, đặc sắc của mỗi vùng miền
ngày càng được đầu tư nhiều hơn như YAN AROUND, Hà Nội 360, Trò chơi âm
nhạc,…
Nhìn chung trong lĩnh vực văn hóa, xã họi báo chí có tầm ảnh hưởng khá lớn
đối với sự tò mò, muốn khám phá những nét văn hóa mới, độc đáo của nhiều nơi
trên mọi vùng miền của đất nước.
4. Nhà báo – người bảo vệ lẽ phải
Nhà báo là nhà bảo vệ - bảo vệ chân lý, lẽ phải, bảo vệ giá trị của đạo lý và
đạo đức cộng đồng, bảo vệ pháp luật được thực thi,… Nhà báo bảo vệ các sự kiện
vấn đề đã và đang xảy ra được phản ánh chính xác, khách quan, không để nó bị vo
tròn, bóp méo.
Trong mọi lĩnh vực, nhà báo chỉ có thể bảo vệ quyên lợi của nhân dân khi họ
thực thi đúng pháp luật. Trách nhiệm của nhà báo được thể hiện qua tính xác thực,
chính xác, nhanh nhạy, không bao che cho bất kì bên nào sai phạm.
Đăc biệt khi xây dựng hình ảnh người tốt, một việc làm tốt của họ sẽ là tấm
gương để các cá nhân xung quanh học tập và noi theo. Trong khi các tệ nan xã hội,
suy thoái về đạo đức đang có dấu hiệu gia tăng thì việc biểu dương, ghi nhận

I. Các cách tiếp cận mô hình phẩm chất nghề nghiệp của nhà báo
+ Cách tiếp cận thứ nhất: nêu ra 4 nhóm phẩm chất nghề nghiệp cơ bản
của nhà báo.
+ Cách tiếp cận tứ hai: phân chia và miêu tả chi tiết hơn các phẩm chất
cần có trong mô hình phẩm chất nghề báo.
Dưới đây ta sẽ đi sâu tìm hiểu cách tiếp cận thứ hai.
II. Các nhóm phẩm chất nghề nghiệp của nhà báo
1. Lập trường xã hội của nhà báo
Bao gôm lập trường chính trị, lập trường xã hôi – nghề nghiệp. Lập
trường chính trị của nhà báo có thể dược hiểu là việc tiếp cận, xem sét và giải
quyết vấn đề thời sự xuất phát từ lý tưởng, đường lối, mục đích và nhiệm vụ đấu
tranh chính trị của các chính đảng hay của quần chúng nhân dân, các giai cấp hay
các nhóm xã hội. Mục đích và lợi ích chính trij là cơ sở và mục tiêu cơ cản nhất
của lập trường chính trị. Lập trường chính trị của nhà báo thể hiện trước hết ở thái
độ dối với quyền lực thống trị và với lợi ích của đông đảo nhân dân. Nhà báo khó
co thể che giấu hay khước từ lập trường chính trị, dù trực tiếp hay gián tiếp , dù
biểu hiện dưới hình thức và phương thức vào đi chăng nữa.
Trong thời đại hiện nay, mặc dù con người đã đạt tới trình độ khoa học
công nghê rất cao, nhưng sự phân chia và áp bức giai cấp vấn còn là một vấn đề
nhức nhối. Ngay trong chủ nghĩa tư bản khi phát triển cũng không thể tự điều
chỉnh các mâu thuẫn xã hội cơ bản, không thể tự đổi mới cơ chế hoạt động để trở
thành một hình thái chủ nghĩa điển hình của nhân loại. Hình thái kinh tế cổng san
chủ nghĩa ra đời để thay thế hình thái chủ nghĩa tư bản, xóa bỏ mọi sự áp bức giai
cấp, dân tộc là điều tất yếu trong sự phát triển của nhân loại. Trong sự chuyển giao
giữa hai hình thái kinh tế sẽ có rất nhiều chiều hướng phủ nhận các thành tựu mà
ca hai hình thái đạt được, những nhà báo trong giai đoạn này phải hết sức cảnh
giác, giữ vững lâp trường chính trị của mình. Mỗi bài báo dù ở vấn đề nào cũng
đều có tư tưởng chính của mình trong đó, người làm báo phải có trình độ và ý thức
tự giác chính trị cao. Nghề báo đòi hỏi nhà báo phải có trình độ chính trị, phải nắm
vững tư tưởng, lý luận Mác – Leenin, đường lối chính sách của Đảng trong mối

phát hay góc độ tiếp cận, xem xét, giải quyết các vấn đề và sự kiên trong xã hội
nhưng phải bán sát sự thật, dựa vào sự thật mà làm báo. Có thể nói lâp trường
chính trị - xã hội của nhà báo là điểm xuất phát, đích đến của sự nghiệp anh ta theo
đuổi. Đó là mục tiêu và là động lực sáng tạo, là ý thức tự giác về nghề mà sớm hay
muộn, mỗi nhà báo đều phải nhận thức và tuân thủ một cách tự giác.
2. Năng khiêu nghề nghiệp
Một nhạc sĩ, ca sĩ để đi đên được thành công không chỉ cần có yếu tố
chăm chỉ luyện tập mà còn cần phải có chất giọng riêng, có năng khiêu bẩm sinh.
Nghề báo cũng vậy rất cần có năng khiếu. Năng kiếu là cơ sơ quan trọng cho sự
phát triển của nhà báo, giúp nhà báo thể hiện những năng lực rõ rệt và đạt được
hiệu suất làm việc cao nhất.
Năng kiếu báo chí có thể được thể hiện ở nhiều cấp độ khác nhau.
Trước hết, đó là tố chất thông minh, năng lực tư duy, hiểu nhanh, tiếp
thu nhanh, phát hiện nhanh, có khả năng phán đoán nhanh và chính xác về bản chất
và xu hướng của sự kiện, vấn đề đang diễn ra; đó là sức bật của trí tuệ, độ linh hoạt
của tư duy, khả năng ứng biến trong những hoàn cảnh phức tạp và ngay tức thời có
thể giải thích và giải đáp vấn đề công chúng quan tâm một cách thuyết phục bằng
những sự kiện sống động và lý lẽ rành mạch; đó là khả năng chịu đựng áp lực công
việc cao. Nhu cầu của xã hổi về báo chí đặc biệt là các chủ thể hoạt động báo chí
như nhà báo lại càng cao. Nhà báo muốn làm tốt chức trách của mình phải am hiểu
tri thức chuyên môn khoa học về lĩnh vực hoạt động. Tuy nhiên hoạt động báo chí,
dù có chuyên môn cao đến đâu, nhưng nếu không thể chịu đựng được áp lực công
việc thì khó có thể làm báo tốt, cũng tương tự như vậy nếu không thể phát hiện
được vấn đề một cách nhanh nhất sẽ trở nên bị động trước những tình huống khó
có thể hoàn hành công việc và sống chung với nghề này.
Thứ hai, đó là tố chất phát hiện sự kiện và vấn đề khi mới manh nham
phát hiện và “chắp nối”, liên tưởng so sánh mối liên hệ giữa sự kiện với vấn đề
nóng hổi mà xã hội đang quan tâm hoặc tiềm ẩn sự quan tâm; biết cách tiếp cận,
nghiên cứu, khai thác thông tin – dữ tiệu, đặc biệt là khả năng xem xét phát hiện
những chi tiết bình thường mà tiêu biểu, đặc trưng bản chất để lột tả bản chất sư

ảnh hưởng thông qua sản phẩm báo chí truyên thông cũng nhu thông qua hoạt dộng
nghề nghiệp hàng ngày. Ngô Thanh Thủy Giám – đốc khối các định chế tài chính
Việt Nam, Ngân hàng ANZ. từng nói“Trong tất cả các kỹ năng mềm, kỹ năng
thuyết phục rất quan trọng”. Dù bạn đầy năng lực nhưng khi mọi người không
lắng nghe bạn nghĩa là bạn sẽ nhanh chóng bị cô lập, sẽ trở thành kẻ bại trận, bị
đào thải thậm chí phải tự “đào ngũ” bởi không chịu nổi áp lực. Là một nhà báo
không thể không có nghệ thuật thuyết phục trong mình, những bài báo tạo được
niềm tin của công chúng mới có thể đạt được sự thuyết phục. Nếu như nhà báo
đánh mất niềm tìn của công chúng thì cung giống như một cầu thủ bóng đá bị gãy
một chân. Cần phải đưa nhưng thông tin có chiều sâu thay vì chỉ đưa ra những gì
‘tai nghe mắt thấy’, báo chí cần có sự phân tích để thỏa mãn nhu cầu độc giả.
3. Tư chất cá nhân
Tư chất cá nhân là yếu tố tâm – sinh lý, thần kinh, và năng lực riêng
có của mỗi người. Tư chất cá nhân là cơ sở hình thành tính cách, phong cách sppng
và làm việc. Do đặc thù hoạt động nghề nghiệp báo chí, nếu tư chất cá nhân của
nhà báo phù hợp với hoạt động nghề nghiệp, anh ta sẽ phát huy được hiệu quả
công tác. Nhận biết được tư chất cá nhân của mình, nhà báo sẽ có thể rèn luyện để
phát huy những mặt tích cực hoặc hạn chế những tác động ngược chiều so với yêu
cầu nghề nghiệp. Nghề báo chỉ dung nạp những người có tính cách, tâm lý hướng
ngoại, thường xuyên quan tâm đến cộng đồng, có quan hệ xã hội rộng rãi và giết
giéo vào người khác niềm tin cậy, sự cảm thông để họ có thể nói lên được những
điều muốn nói.
4. Kiến thức, vốn sống
Đối với bất kì nhà báo nào cũng cần phải trang bị kiến thức, vốn sống để
viết chính xác, viết hay; do đặc thù nghề nghiệp, nhà báo phải tiếp xúc với nhiều
đối tượng, tầng lớp khác nhau để lấy nguồn tin vì vậy đòi hỏi nhà báo cần có sự
chuẩn bị chu đáo trước khi bước vào quá trình tác nghiệp, tự mình có thể kiểm
chứng thông tin để sử dụng trong bài viết. Nhà báo cần có vốn kiến thức phong
phú về cả tự nhiên và xã hội, nó không chỉ giúp cho anh ta hình thành phông văn
hóa với tư cách là nhà văn hóa, nhà hoạt động chính trị - xã hội, mà còn giúp anh ta

cụ hộ trợ này. Đối với nghề báo, cập nhật thông tin không chỉ là áp lực công việc
mà còn là nhu cầu bản thân, nếu không muốn bị xã hội, nghề nghiệp đào thải. Và
con đường tự hoàn thiện tốt nhất đối với nhà báo, là con đường tự học. Kĩ năng chỉ
có được thông qua rèn luyện phương pháp trong hoạt động nghiệp vụ hàng ngày,
và cũng thông qua cách tự học, tự đào tạo, tự sáng tạo là chính.
Kinh nghiệm đối với nhà báo là vốn liếng quan trọng, được tích lũy từ
lý thuyết trong trường học và từ thực hành được bản thân, đồng nghiệp rút ra sau
những lần vận dụng kĩ năng. Kinh nghiệm giúp đánh giá, kiểm soát thông tin khi
họ thu thập và phân tích, xử lý thông tin. Kinh nghiệm nghề nghiệp là sự tự phản
biện đối với mỗi nhà báo. Có kinh nghiệm nghề nghiệp sẽ giúp cho nhà báo tự tin
hơn trong hoạt động. Muốn có kinh nghiệm, cần chú ý, biết và thường xuyên tổng
kết kinh nghiệm hoạt dộng. Đối với công chúng, kinh nghiệm cá nhân của nhà báo
mang ý nghĩa như một sự bảo đảm về giá trị của thông tin mà nhà báo đưa ra. Mỗi
nhà báo thường chuyên sâu một lĩnh vực, một vấn đề mà họ am hiểu. Kinh nghiệm
tạo nên thương hiệu của một nhà báo, nó là những thông tin mà nhà báo tích góp
được trong cuộc sống.
Cùng viết về một vấn đề trong xã hội Việt Nam, nhưng khi ta đọc
những thông mà nhà báo Hữu Thọ đưa ra thì rất dễ nhận thấy những giá trị riêng,
sự thẳng thắn, tính chính xác, khách quan và bị thuyết phục bởi những lý lẽ, góc độ
nhìn nhân vấn đề của ông.
6. Trách nhiệm xã hôi
Nghề báo là một nghề đòi hỏi ý thức trách nhiệm to lớn. Báo chí góp
phần xây dựng, phát triền đời sống văn hóa – xã hổi, sử dụng và truyền bá giá trị
văn hóa. Báo chí bắt nguồn từ nhu cầu của xã hội và để giải quyết những vấn đề xã
hội liên quan đến cộng đồng, nhà báo có trách nhiệm vô cùng lớn với đời sống tinh
thần xã hội. Nhà báo nếu không có ý thức đầy đủ về điều này trong quá trình hoạt
động báo chí có thể để lại những sai sót, ảnh hưởng to lớn đến sự ổn định và phát
triển của xã hội. Ý thức được trách nhiệm xã hội, trách nhiệm trước Đảng và nhân
dân sẽ giúp nhà báo bồi đắp bản lĩnh chính trị - xã hội – nghề nghiệp, nhanh chóng
phát hiện chủ đề và đề tài cho bài viết và viết với dũng khí, bản lĩnh và cảm xúc

8. Lòng yêu nghề
Nghề báo là một nghề mà nhìn vào ai cũng ao ước, đặc biệt là thế hệ trẻ
ngày nay luôn yêu thích môi trường làm việc năng động, không gò bó trên một
khuôn khổ nghất định. Nhưng một khi đã bước vào, chỉ có những người thực sự
yêu nghề, muốn gắn bó lâu dài với báo chí mới vượt qua những áp lực xã hội, gánh
nặng thời gian khi đưa tin. Có thể nói, trong xã hội nhà báo là một trong những
người có tiếng nói nhất, họ góp phần ổn định xã hội, làm nền tảng để xã hội phát
triển. Nghề báo là một nghề có tính sáng tạo cao, bởi nó đưa đến công chúng
những vấn đề theo nhiều chiều hướng khác nhau, giúp công chúng biết và hiểu vấn
đề. Mỗi bài báo là một sự sáng tạo của riêng nhà báo, nghề báo giúp nhà báo phát
huy tối đa tính sáng tao, khả năng tưởng tượng, khả năng nghiên cứu, thể hiện
quan điểm, bộc lộ tính cách của mình và đem về cho những người làm báo sự tự
tin trong mọi hoạt động đời thường.
III. Tiểu kết
Hoạt động báo chí là một nghề, hơn nữa là một nghề có nhiều người yêu
thích – nhất là thanh niên. Thế nhưng không nhiều người có thể bám trụ với nghề
này theo đúng nghĩa của nó. Số người bám trụ được, trở thành nhà báo giỏi, có
tiếng nói, thẩm quyền lại càng hiếm. Bởi vì báo chí là một nghề khắc nhiệt, nhiều
thử thách và lắm gian nguy. Tình yêu nghề nghiệp của nhà báo bắt nguồn từ công
chúng vã xã hội, từ lý tưởng và sự nghiệp cách mạng của nhân dân. Tuy là một
nghề khắc nhiệt nhưng nếu phấn đấu, rèn luyện năng lực trí tuệ, phẩm chất tư duy
đạo đức và ý thức trách nghiệm làm nghề thì nghề sẽ không phụ người, anh ta sẽ
trở thành một nhà báo với đúng nghĩa của nó.
KẾT LUẬN
Báo chí quả là một nghề thú vị. Mặc dù có nhiều thú vị nhưng cũng có
vô vàn những khó khăn tồn tại. Nhưng nhìn vào những gì mà báo chí Việt Nam đã
đạt được từ những năm chống Pháp – Mỹ tới giờ, chúng ta không thể không tự hào
về nền báo chí với đội ngũ nhà báo đầy nhiệt huyết và tài giỏi. Nghề báo được
công chúng tôn trọng, vì vậy việc học hỏi thêm kinh nghiệm của những người
đồng nghiệp trong nước và nước ngoài để làm phong phú thêm kiến thức của mình