Lời mở đầu
Quan hệ đất đai từ lâu đã trở thành một trong những quan hệ xã hội chính
cần được pháp luật điều chỉnh. Đặc biệt, trong những năm gần đây, với quá
trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, hiện đại hóa diễn ra nhanh chóng, tình
hình diễn biến của các vấn đề thuộc lĩnh vực này càng trở nên đa dạng và
phức tạp. Giá đất trong nhiều khu vực lên cao đã đẩy đất đai trở thành một
trong những tài sản vô cùng giá trị. Và lẽ đó, những tranh chấp, khiếu kiện
liên quan đến các vấn đề như sở hữu, sử dụng đất…ngày một gia tăng.
Bài viết dưới đây của em xin nêu ra một trong những tình huống liên
quan đến lĩnh vực này cùng hướng giải quyết phù hợp theo quy định của
pháp luật.
I. Đặt vấn đề
Bà C hiện ở trên mảnh đất 120m
2
. Hiện diện tích đất này đang có tranh
chấp về ranh giới sử dụng với hộ bà N sử dụng đất liền kề. Do tuổi già, bà C
làm giấy ủy quyền cho ông H là người bà con họ hàng xa thay mặt mình giải
quyết việc tranh chấp ranh giới sử dụng đất với bà N. Năm 2007, bà C
không để lại di chúc. Ông H làm đơn gửi UBND xã X đề nghị được đứng
tên chủ sử dụng mảnh đất này. UBND xã X không đồng ý và ra quyết định
thu hồi mảnh của bà C với lý do bà không có người thừa kế. Ông H không
đồng ý với quyết định thu hồi đất này đã viết đơn khiếu nại gửi Chủ tịch
UBND huyện.
Hỏi:
1. Anh (chị) hãy bình luận về các việc làm của UBND xã X
2. Ông H có được đứng tên chủ sử dụng mảnh đất này
không? Vì sao?
3. Ông H gửi đơn khiếu nại đến Chủ tịch UBND huyện là
đúng hay sai? Vì sao?
4. Theo anh (chị) vụ việc này cần được giải quyết như thế
nào?

có thể quản lý đất đó sau khi đã được thu hồi (theo khoản 3 Điều 41 và
khoản 5 điều 36 Nghị định số 181/2004/NĐ – CP ngày 29/10/2004 của
Chính phủ quy định: Nhà nước thu hồi đất đối với trường hợp quy định tại
các khoản 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 và 12 Điều 38 của Luật Đất đai và
giao cho UBND xã quản lý nếu đất đã thu hồi thuộc khu vực nông thôn,
giao cho tổ chức phát triển quỹ đất quản lý nếu đất đã thu hồi thuộc khu
vực đô thị và khu vực có quy hoạch phát triển đô thị).
2, Ông H có được đứng tên chủ sở hữu mảnh đất này không ? Vì
sao?
Thứ nhất, nếu ông H muốn được sử dụng mảnh đất đó với tư cách đại
diện: Ông H tham gia tranh chấp với bà N với tư cách là người đại diện được
ủy quyền của bà C nên về nguyên tắc ông chỉ có quyền, nghĩa vụ giải quyết
các công việc trong tranh chấp đó mà không có quyền định đoạt tài sản của
bà C là quyền sử dụng mảnh đất 120 m
2
. Hơn nữa, sau khi bà C chết, tư cách
đại diện của ông H cũng sẽ mất theo điểm c khoản 2 điều 147 luật dân sự
2005: “ Chấm dứt đại diện của các nhân :
2. Đại diện theo ủy quyền của cá nhân chấm dứt trong các trường hợp
sau đây:
c. Người ủy quyền hoặc người được ủy quyền chết, bị tòa án tuyên
bố mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, mất tích
hoặc là đã chết.”
Thứ hai, nếu ông H muốn được sử dụng mảnh đất đó với tư cách người
thừa kế của bà C : Vì bà C chết mà không để lại di chúc nên tài sản của bà sẽ
được chia theo pháp luật, khoản 1 điều 676 Bộ luật dân sự 2005 quy định :
“Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a. Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi,
mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b. Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại,

4. Theo anh (chị) vụ việc này nên giải quyết như thế nào ?
Qua đây ta có thể thấy rõ khó khăn khi phải giải quyết vụ việc này chính
là ở chỗ bà C chết mà không có người thừa kế trong khi tài sản của bà C là
quyền sử dụng đất vẫn còn đang tranh chấp. Việc UBND xã X thu hồi đất
chứng tỏ có cơ sở để khẳng định rằng mảnh đất 120m
2
đó thuộc quyền sử
dụng của bà C, tuy nhiên lại chưa thể khẳng định rõ ràng về ranh giới sử
dụng đất. Như vậy, để có thể hoàn thành việc thu hồi đất của UBND huyện,
cũng như giải quyết một cách hợp tình, hợp lý thì phải làm rõ được ranh
giới diện tích sử dụng đất của bà C, bà N.
Trước tiên, các cơ quan chức năng có thẩm quyền cần phối hợp với nhau
để giải quyết việc làm rõ ranh giới sử dụng đất cho 2 hộ sử dụng liền kề là
bà C và bà N dựa trên những cơ sở pháp lý, lịch sử và các bằng chứng được
cung cấp bởi 2 bên là bà N và bà C trước khi chết ( ông H). Bà N và ông H
có trách nhiệm cung cấp những điều mình biết một cách trung thực nhằm
giúp cho việc điều tra, làm rõ được thuận lợi. Trong trường hợp đã làm sáng
tỏ về ranh giới sử dụng đất, UBND huyện sẽ tiến hành thu hồi phần đất
thuộc quyền sở hữu của bà C ứng với phần ranh giới đã được làm sáng tỏ
trước đó. Nếu dựa trên nhưng điều kiện đã nêu mà cơ quan chức năng vẫn
không thể làm sáng tỏ về ranh giới sử dụng đất của 2 hộ do thiếu bằng
chứng thì UBND huyện sẽ tiến hành thu hồi mảnh đất 120m
2
của bà C. Việc
thu hồi trong trường hợp này chưa thể gọi là giải quyết triệt để, hợp tình hợp
lý nhưng là phương án tối ưu trong hoàn cảnh không thể làm rõ ranh giới sử
dụng đất của bà C.