Website: Email : Tel (: 0918.775.368
A. Phần mở đầu
Ta đã biết đất nớc ta bớc vào thời kì quá độ lên CNXH khi mà nền sản
xuất cha vận động theo con đờng bình thờng của nó. Lịch sử đã để lại cho
chúng ta một nền sản xuất nghèo nàn và lạc hậu, lại bị chiến tranh tàn phá
nặng nề, lực lợng sản xuất rất thấp kém. Nhng ngày nay khi độc lập dân tộc
gắn kiền với CNXH là một xu thế tất yếu của lịch sử, khi giai cấp công nhân đã
nắm quyền lãnh đạo cách mạng thì kết thúc cuộc cách mạng dân tộc dân chủ
cũng là lúc bắt đầu cuộc cách mạng XHCN. Cách mạnh XHCN ở nớc ta là một
quá trình biến đổi cách mạng toàn điện, sâu sắc và triệt để.Đó là một quá trình
vừa xoá bỏ cái cũ, vừa xây dựng cái mới từ gốc đến ngọn. Phải tạo ra cả cơ sở
kinh tế lẫn kiến trúc thợng tầng mới, tạo ra của cải đời sồng vật chất mới lẫn đời
sống tinh thần và văn hoá mới. Do đó, trong quá trình đi lên CNXH chúng ta
phải tiến hành công nghiệp hoá , hiện đại hoá đất nớc. Theo quan điểm của ban
chấp hành trung ơng Đảng khoá VII đã khẳng địnhCông nghiệp hoá-hiện đại
hoá là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh
doanh, dịch vụ, quản lý kinh tế xã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính
sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phơng tiện
và phơng pháp tiên tiến hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến
bộ khoa học công nghệ tạo ra năng suất lao động xã hội cao. Quan điểm này
đã gắn công nghiệp hoá với hiện đại hoá đồng thời đã xác định vai trò khoa
học-công nghệ là then chốt đẩy mạnh công nghiệp hoá. Trong điều kiện giao lu
kinh tế giữa các nớc cha đợc mở rộng, quá trình chuyển giao công nghệ giữa
các nớc cha phát triển mạnh mẽ phảitự lực cánh sinh thì đó chính là một trình
tự hợp lí để tiến hành công nghiệp hoá. Song hiên nay cuộc cách mạng khoa học
và công nghệ đang tác động một cách sâu rộng trên phạm vi toàn thế giới
khoảng thời gian để phát minh mới ra đời thay thế phát minh cũ ngày càng đợc
rút ngắn lại, xu hớng chuyển giao công nghệ giữa các nớc ngày càng trở thành
đòi hỏi cấp bách, không chỉ đối với các nớc lạc hậu, mà ngay cả đói với các nớc
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

ớc khác nhau cũng mang những màu sắc, những đặc điểm khác nhau. Do đó,
khi xem xét cuộc cách mạng KH- KT ở nớc ta cần phải đặt nó trong bối cảnh
chung của cách mạng KH- KT trên thê giới.
Sau khi giành đợc độc lập về chính trị, nớc ta có nguyện vọng sử dụng
những thành tựu của cuộc cách mạng KT- CN hiện đại, muốn tiến hành cuộc
cách mạng đó để phát triển kinh tế, văn hoá, khoa học và kỹ thuật để đa đất nớc
ta khỏi tình trạng nghèo nàn và lạc hậu. Nguyện vọng đó là hoàn toàn chính
đáng. Tuy nhiên, việc tiến hành cách mạng KH- CN ở nớc ta gặp phải những
khó khăn lớn, do nhiều nguyên nhân
Trớc hết, nớc ta còn ở tình trạng lạc hậu về mặt kinh tế, khoa học và
công nghệ. Nông nghiệp và công nghiệp cha hết hợp thành một cơ cấu thống
nhất, sự mất cân đối trong các ngành kinh tế quốc dân trở nên trầm trọng
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Về mặt văn hoá, khoa học và công nghệ thì số đông dân c nớc ta vẫn ở
tình trạng mù chữ, thiếu lực lợng lao động có trình độ chuyên môn cao, thiếu
cán bộ văn hoá và kỹ thuật. Thêm vào đó, sự tăng dân số quá nhanh đã gây ra
những khó khăn cho việc bảo đảm lơng thực, giải quyết công ăn việc làm cho
những ngời lao động
Ngoài những khó khăn trong nớc, nớc ta còn phải chịu những di sản
nặng nề do sự nô dịch của chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa thực dân để kại,
đồng thời các cờng đế quốc lại đang thực hiện chính sách kìm hãm sự phát triển
khoa học và kỹ thuật nhằm duy trì tình trạng bất bình đẳng của họ trong sự phân
công lao động quốc tế
Do đó, điều kiện kiên quyết để tiến hành cách mạng KH- CN ở nớc ta là
phải tiến hành cải tạo xã hội sâu sắc, chống chủ nghĩa đế quốc, chống chủ nghĩa
thực dân mới và các thế lực phản động để đi lên CNXH.
Sau 15 năm tiến hành công cuộc đổi mới, khoa học và công nghệ nớc ta
bớc đầu có sự chuyển biến tích cực. Tuy nhiên cho đến nay, nền khoa học và kỹ
thuật nớc ta vẫn đang trong tình trạng lạc hậu, chậm phát triển cha đáp ứng đợc

coi là trung tâm. Đây là con đờng phát triển chacó tiền lệ. Muốn đạt tới đó,
chúng ta phải có nỗ lực và sáng tạo rất cao, phải biết vận dụng những thành tựu
mới nhất của nhân loại, tránh những sai lầm mà các nớc khác đã vấp phải. Nếu
không đủ trình độ trí tuệ, không đủ năng lực nội sinh thì khó có thể thành công.
Do vậy, đẩy mạnh phát triển khoa học và kỹ thuật càng trở nên rất quan trọng
và bức thiết.
2.Nội dung KH-CN và hớng tác động của KH- CN ở Việt Nam
a.Nội dung KH-CN
Hiện nay cuộc cách mạng khoa học- công nghệ có nhiều nội dung
phong phú, trong đó có thể chỉ ra những nội dung nổi bật sau:
Một là, cách mạng về phơng pháp sản xuất: đó là tự động hoá. Ngoài
phạm vi tự động nh trớc đây, hiện nay tự động hoá còn bao gồm cả việc sử dụng
rộng rãi ngời máy thay thế con ngời trong quá trình vận hành sản xuất.
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Hai là, cách mạng về năng lợng: bên cạnh những năng lợng truyền
thống mà con ngời sử dụng trớc kia nh nhiệt điện, thuỷ điện thì ngày nay con
ngời càng tạo ra nhiều năng lợng mới và sử dụng chúng rộng rãi trong sản xuất
nh năng lợng nguyên tử, năng lợng mặt trời.
Ba là, cách mạng về vật liệu mới : ngày nay ngoài việc sử dụng các vật
liệu tự nhiên, con ngời ngày càng tạo ra nhiều vật liệu tự nhiên, con ngời ngày
càng tạo ra nhiều vật liệu nhân tạo mới thay thế có hiệu quả cho các vật tự nhiên
khi mà các vật liệu tự nhiên đang có xu hớng ngày càng cạn dần .
Bốn là, cách mạng về công nghệ sinh học, các thành tựu của cuộc cách
mạng này đang đợc áp dụng rông rãi trong lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp,
y tế, hoá chất, bảo vệ môi trờng sinh thái.
Năm là, cách mạng về điện tử và tin học : đây là lĩnh vực hiện nay loài
ngời đang đặc biệt quan tâm trong đó phải kể đến lĩnh vực máy tính điện tử.
Nh vậy, khoa học công nghệ ngày nay bao gồm một phạm vi rộng, nó
không chỉ là các phơng tiện, thiết bị do con ngời sáng tạo ra mà còn là các bí

chiếm lợc này, việc nhanh chóng khắc phục sự lạc hậu về công nghệ, sự yêú
kém về năng lực quản lý, sự thiếu hụt về lực lợng lao động có kỹ thuật là yêu
cầu bức bách phải giải quyết .Bởi vậy việc giành một phần nỗ lực đủ mạnh hớng
vào việc giải quyết các nhu cầu khoa học và công nghệ phục vụ phát triển công
nghiệp nông thôn có tầm quan trọng đặc biệt
Những phân tích nêu trên đã tới gợi ý quan trọng là chiến lợc phát triển
khoa học và kỹ thuật không thể không quan tâm đến việc nâng cao trình độ kỹ
thuật và công nghệ ,cải tiến .. và nên coi đây là một hớng có ý nghĩa chiến lợc
cả trớc mắt và lâu dài .
Kết hợp hữu cơ việc tập trung nỗ lực giải quyết các vấn đề trớc mắt
và tiếp tục tăng cờng tiềm lực khoa học và kỹ thuật nhằm đáp ứng những yêu
cầu mới của giai đoạn phát triển tiếp theo
3.Vai trò của khoa học công nghệ
Trong thời đại ngày nay, có lẽ không còn ai không nhận thức đợc rằng
khoa học và công nghệ có vai trò rất quan trọng về nhiều mặt đối với sự phát
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
triển. Khoa học và công nghệ là cái không thể thiếu đợc trong đời sống kinh tế
văn hoá của một quốc gia. Vai trò này của khoa học và công nghệ càng trở
lên đặc biệt quan trọng đối với nớc ta đang trên con đờng rút ngắn giai đoạn
phát triển để sớm trở thành một xã hội hiện đại. Ngay từ khi bắt đầu tiến hành
công cuộc đổi mới đất nớc, Đảng ta đã xác định khoa học và công nghệ là cái
giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển lực lợng sản xuất và nâng cao trình độ
quản lý, bản đảm chất lợng và tốc độ phát triển của nền kinh tế. Công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất nớc vì mục tiêu dân giàu nớc mạnh xã hội công bằng, văn
minh, khoa học và công nghệ phải trở thành quốc sánh hàng đầu.
Nớc ta đang bớc vào một thời kỳ phát triển mới- thời kỳ đẩy mạnh
CNH- HĐH. Nghị quyết Trung ơng hai của Ban chấp hành Trung ơng Đảng
khoá VIII đã xác định rõ :CNH- HĐH đất nớc phải bằng và dựa vào khoa học
và công nghệ khoa học và công nghệ phải trở thành nền tảng và động lực cho

xuất nông nghiệp và kinh tế nông thôn đặt ra đối với các lực lợng KH- CN đến
nay cha giải quyết đợc, trong đó đáng lu ý hơn cả là :
- Việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn là nội dung
quan trọng trong quá trình thực hiên CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn, mà
sự chuyển đổi đó phụ thuộc vào việc tổ chức áp dụng thành tựu KH- CN vào sản
xuất và các chính sách thúc đẩy phát triển sản xuất. Chỉ trên cơ sở có đủ giống
tốt và các tiến bộ kỹ thuật khác, kết hợp với việc phát triển các quan hệ thị trờng
đúng hớng mới có thể chuyển cơ cấu sản xuất nông nghiệp từ thuần nông, độc
canh sang đa dạng hoá cây trồng. Hiện nay việc chuyển đổi kinh tế nông thôn
từ nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ mới chỉ xuất hiện ở một số ven vùng
có cơ sở hạ tầng kỹ thuật, có trình độ dân trí cao, có khả năng tiếp thu các tiến
bộ kỹ thuật
-Giá trị kim ngạch xuất khẩu hàng nông, lâm, thuỷ sản hàng năm tuy
chiếm gần 40% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu của cả nớc, nhng nhìn chung,
năng suất, chất lợng và sức cạnh tranh của nông sản hàng hoá còn thấp so với
các nớc trong khu vực và trên thế giới, khiến cho các sản phẩm làm ra tiêu thụ
khó khăn, ảnh hởng bất lợi đến thu nhập của ngời sản xuất. KH-CN cha có sự
tác động cần thiết và hiệu quả bản đảm tính ổn định, bền vững của nông sản
hàng hoá khi gặp phải rủi ro của thiên tai và thị trờng
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Phát triển công nghệ chế biến là nhiệm vụ hàng đầu trong quá trình
thực hiện CNH- HĐH nông nghiệp, nông thôn, nhng phát triển công nghiệp,
chế biến nh thế nào lại là vấn đề bức xúc đang đòi hỏi nghiên cứu và làm rõ
- Gần đây, Nhà nớc tiếp tục tăng cờng đầu t xây dựng cơ sở vật chất kỹ
thuật cho nông nghiệp, nông thôn. Hiện có rất nhiều vấn đề về kỹ thuật để bảo
đảm hiệu quả vốn đầu t của nhà nớc cha đợc giải quyết tốt. Do đó, nông nghiệp,
nông thôn đang rất cần có sự tác động của lực lợng KH- CN
Tình hình trên khẳng định vai trò của KH- CN trong quá trình thực
hiện CNH- HĐH nông nghiệp, nông thôn ở nớc ta hiện nay và đó cũng chính là

Việc xây dựng rõ vị trí tơng quan vai trò và ảnh hởng của KH- CN
trong hệ thống các thành tố lực lợng sản xuất nh trên đã đồng thời làm sáng tỏ
giới hạn tác động của nó về mặt xã hội. Sự phát triển của khoa học không trực
tiếp dẫn tới sự thay đổi quan hệ sản xuất và chế độ sở hữu. Trái lại, vai trò
cách mạng hoá của khoa học đối với việc thúc đẩy sự tăng trởng của lực lợng
sản xuất lại bị chế ớc bởi một quan hệ sản xuất và kiến trúc thợng tầng xã hội
nhất định. Nói cách khác, tiềm năng thúc đẩy lực lợng sản xuất phát triển của
khoa học là vô tận, nhng mức độ, giới hạn hiện thực hoá tiềm năng này lại phụ
thuộc khuôn khổ của quan hệ sản xuất thống trị
Tuy nhiên, sự phát triển nh vũ bão của cách mạng KH- CN hiện đại
đang diễn ra từng ngày, từng giờ ở khắp mọi nơi trên thế giới đã có tác dụng cụ
thể. Sức tiến công vũ bão của phong trào giải phong dân tộc, giai cấp t sản đã
chủ động ra sức đẩy mạnh cuộc cách mạng KH- KT, sử dụng các thành quả của
nó để phát triển lực lợng sản xuất, phát triển kinh tế một cách thành công
Tuy không lạc quan đến mức vội vã và ngộ nhận mà cho rằng, cuộc
cách mạng KH- CN hiện đại sẽ tự động và trực tiếp đa ngay đến một xã hội thực
sự là hậu TBCN , nhng chúng ta vẫn có thể ghi nhận những thành tựu lớn lao
của cuộc cách mạng này và có đủ cơ sở để tin tởng rằng, những thành tựu ấy
trong hôm qua, hôm nay và ngày mai đều góp phần thiết thực thúc đẩy CNTB đi
nhanh hơn tới điểm kết thúc không thể tránh khỏi.
c.Khoa học công nghệ đã nhanh chóng trở thành lực l ợng sản xuất trực
tiếp ở nớc ta
11
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Việc khoa học trở thành lực lợng sản xuất trực tiếp là dự đoán thiên tài
của C.Mác. Dựa trên cơ sở phân tích rõ vai trò của khoa học trong sự phát triển
của công nghiêp, ông đã kết luận : Việc biến khoa học thành lực lợng sản xuất
trực tiếp là một quy luật khách quan của sự phát triển xã hội. Ngày nay dự đoán
ấy đang trở thành hiện thực trong nhiều nớc công nghiệp phát triển
Khoa học là một hệ thống tri thức đợc tích luỹ trong quá trình lịch sử