SỞ GD&ĐT ĐIỆN BIÊN
TRƯỜNG THPT BÚNG LAO
Giáo viên: Vũ Trường Giang
Năm học: 2012 - 2013
SỞ GD&ĐT TỈNH ĐIỆN BIÊN QUỸ LAURENCES’TINH
Cuộc thi Thiết kế bài giảng điện tử E-Learning

BÀI GIẢNG
TIẾNG VIỆT: PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN
(TIẾT 105-PPCT)
Chương trình Ngữ văn, Lớp 11
Trường THPT Búng Lao, Huyện Mường Ảng – Tỉnh Điện Biên
Tháng 1, năm 2015
Giáo viên: Nguyễn Thị ThắmPHÂN
LOẠI
VĂN
BẢN
THEO
PCNN
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ SINH HOẠT
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ NGHỆ THUẬT
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ KHOA HỌC
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ HÀNH CHÍNH
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN
PCNN
PCNN
NGHỆ
NGHỆ
THUẬT
THUẬT
PCNN
PCNN
CHÍNH
CHÍNH
LUẬN
LUẬN
PCNN
PCNN
HÀNH
HÀNH
CHÍNH
CHÍNHNội dung

Mối quan hệ và sự khác
biệt giữa chính luận với
nghị luận.

Tìm hiểu về văn bản
chính luận và ngôn ngữ
chính luận.

lập,
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên
xưng đế một phương.
Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau,
Song hào kiệt đời nào cũng có.”
(Trích Đại cáo bình Ngô- Nguyễn Trãi, SGK
NV10, Tập 2, NXBGD)
“Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền
bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền
không ai có thể xâm phạm được; trong những
quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do
và quyền mưu cầu hạnh phúc.”
Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn
Độc lập năm 1776 của nước Mĩ. Suy rộng ra,
câu ấy có nghĩa là: tất cả các dân tộc trên
thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào
cũng có quyền sống, quyền sung sướng và
quyền tự do.
Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân
quyền của Cách mạng Pháp năm 1791 cũng
nói: “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về
quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và
bình đẳng về quyền lợi.”
Đó là những lẽ phải không ai chối cãi
được.”
(Trích Tuyên ngôn độc lập- Hồ Chí Minh, SGK
NV12, Tập 1, NXBGD)
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN



Hiện đại
Hiện đại
Mục đích
Mục đích
viết
viết
T
T
uyên bố rộng khắp về việc dẹp yên
uyên bố rộng khắp về việc dẹp yên
giặc Ngô,
giặc Ngô,
khẳng định quyền độc lập dân tộc.
khẳng định quyền độc lập dân tộc.
Tuyên bố về việc nước ta đã giành
dược quyền độc lập, dân ta đã được tự
do; khai sinh ra một nhà nước mới
Lĩnh vực
Lĩnh vực
của
của
vấn
vấn

đề
đề
Quan điểm công khai,
Quan điểm công khai,
rõ ràng,
rõ ràng,
nhất
nhất
quán.
quán.
Quan điểm công khai,
Quan điểm công khai,
rõ ràng,
rõ ràng,
nhất quán.
nhất quán.I. Văn bản chính luận và ngôn ngữ chính luận
I. Văn bản chính luận và ngôn ngữ chính luận
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN
* Nhận xét:
- Khái niệm:

- Phân loại( theo thời đại ra đời):
1. Văn bản chính luận

* Tìm hiểu ngữ liệu
+ Văn bản chính luận Trung đại:

nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều
nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều
sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có
sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có
quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự
quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự
do. Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân
do. Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân
quyền của Cách mạng Pháp năm 1791cũng
quyền của Cách mạng Pháp năm 1791cũng
nói:”Người ta sinh ra tự do, bình đẳng về
nói:”Người ta sinh ra tự do, bình đẳng về
quyền lợi, và phải luôn luôn tự do và bình
quyền lợi, và phải luôn luôn tự do và bình
đẳng về quyền lợi”
đẳng về quyền lợi”
Đó là những lẽ phải không ai chối được.
Đó là những lẽ phải không ai chối được.
(Hồ Chí Minh)
(Hồ Chí Minh)
TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP
Tuyên ngôn
(Hồ Chí Minh)
(Hồ Chí Minh) “Ngày 9/3/1945, ở Đông Dương, phát
xít Nhật quật thực dân Pháp xuống chân
đài chính trị. Không đầy hai mươi bốn tiếng
đồng hồ, trong các thành phố lớn, thực dân

* Tìm hiểu ngữ liệu
1. Văn bản chính luận
- Thể loại
- Đề tài, vấn đề
- Thái độ, tư tưởng, quan điểm,
tình cảm của người phát ngôn
- Phương tiện diễn đạt( Từ ngữ,
câu văn, biện pháp tu từ…)
- Vị thế xã hội của người phát ngônPHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬNPHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬNVi deo 1: Lời phát biểu của Thủ
tướng Nguyễn Tấn Dũng
Vi deo 2: Lời bài hát- Nơi đảo xa
của nhạc sĩ Thế Song
“Nơi anh đến là biển xa, nơi anh tới ngoài
đảo xa
Từ mảnh đất quê ta giữa đại dương, mang
tình thương quê nhà
Đây Trường Sa, kia Hoàng Sa
Ngàn bão tố phong ba đã vượt qua, vượt
qua

Quốc …đánh chiếm Chính phủ lâm thời
lúc đó… cũng ra tuyên bố phản đối hành
vi chiếm đóng này. Lập trường nhất quán
của chúng ta là quần đảo Hoàng Sa là của
Việt Nam… Đó là loại vấn đề thứ
hai…”…PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN
NL
NL
Tiêu
Tiêu
chí
chí
Video-
Video-
1
1
, NL1
, NL1
Video-
Video-
2
2
, NL2
, NL2
Thể loại
văn bản

quyền , cho đất nước phát biểu trước đại
biểu
Nhạc sĩ, ca sĩ hoặc bất kì ai …có thể hát
- Đề tài; Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
- Chủ đề: Quan điểm, thái độ của nhà
nước, của chính phủ về Chủ quyền biển
đảo quê hương, chủ quyền lãnh thổ của
đất nước…
- Đề tài: Quần đảo Hoàng Sa, Trường
Sa và tình yêu của người lính biển
- Chủ đề: Tình cảm, thái độ, trách nhiệm
của công dân đối với chủ quyền biển đảo
quê hương ; Tình yêu quê hương và tình
yêu lứa đôi
- Dùng nhiều từ ngữ mang màu sắc chính trị
- Chủ yếu dùng câu văn ngắn gọn, lời lẽ rõ ràng,
dứt khoát, sử dụng nhiều câu khẳng định…
- Giọng văn mạnh mẽ, hùng hồn, …
- Điệp từ, điệp câu, lập luận chặt chẽ,
dùng lí lẽ và dẫn chứng logic, hợp lí
-
Thái độ trân trọng, ý chí quyết tâm
tình cảm tha thiết, xúc cảm dạt dào, …
-
Dùng nhiều từ ngữ mang màu sắc biểu
cảm, mang tính nghệ thuật…
-
Câu văn linh hoạt về dung lượng và
mục đích và sắc thái…
-

tưởng… theo một quan điểm chính trị nhất định.
Dạng tồn
Dạng tồn
tại
tại
+ Dạng nói: phát biểu tại hội nghị, các cuộc thảo luận, tranh
+ Dạng nói: phát biểu tại hội nghị, các cuộc thảo luận, tranh
luận mang tính chất chính trị
luận mang tính chất chính trị
+ Dạng viết: tác phẩm lí luận, tài liệu chính trị…
+ Dạng viết: tác phẩm lí luận, tài liệu chính trị…
Mục đích
Mục đíchTrình bày ý kiến hoặc bình luận, đánh giá một sự kiện, vấn
Trình bày ý kiến hoặc bình luận, đánh giá một sự kiện, vấn
đề chính trị,
đề chính trị,
chính sách, chủ trương về văn hóa, xã hội theo quan điểm nhất
chính sách, chủ trương về văn hóa, xã hội theo quan điểm nhất
định.
định.
Biểu
Biểu
hiện ở
hiện ở
văn bản
văn bản


Phân biệt hai khái niệm
nghị luận
và chính luận

-Trình bày quan điểm về vấn đề
-Trình bày quan điểm về vấn đề
chính trị.
chính trị.
-
-
Sử dụng ở tất cả các lĩnh vực.
Sử dụng ở tất cả các lĩnh vực.
Phạm vi sử dụng
Phạm vi sử dụng
- Là phong cách ngôn ngữ
- Là phong cách ngôn ngữ
độc lập.
độc lập.- Là thao tác tư duy, là phương tiện
- Là thao tác tư duy, là phương tiện
biểu đạt dùng để diễn giải, phân
biểu đạt dùng để diễn giải, phân
tích, bình luận về vấn đề hoặc hiện
tích, bình luận về vấn đề hoặc hiện
tượng nào đó.

4. Luyện tập
* Bài tập 2(SGK-99)
Vì sao có thể khẳng định đoạn văn
sau đây thuộc phong cáh ngôn ngữ chính luận?
Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là truyền
thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc
bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành
một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi
sự nguy hiểm khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán
nước và cướp nước.
(Trích” Tinh thần yêu nước của nhân dân ta”,
Hồ Chí Minh)
Gợi ý
- trả lời
- Từ ngữ chính trị được dùng nhiều( dân ta, yêu nước, truyền thống,
tổ quốc, xâm lăng,…)
- Câu văn rõ ý, mạch lạc, chặt chẽ…
- Phương thức diễn đạt: bằng các lập luận chặt chẽ, hình ảnh so
sánh cụ thể, sát thực, giọng văn hùng hồn có điểm nhấn tạo ấn
tượng mạnh …Trong các văn bản sau, văn bản nào không thuộc văn bản chính
Trong các văn bản sau, văn bản nào không thuộc văn bản chính
luận?
luận?
A) "Về luân lí xã hội ở nước ta" (Phan Châu Trinh)
B)
"Tiếng mẹ đẻ" - nguồn giải phóng các dân tộc
bị áp bức (Nguyễn An Ninh")

-
Các tài liệu có liên quan trên trang mang VIOLET

Chân thành cảm ơn sự theo dõi của các bạn!
Chân thành cảm ơn sự theo dõi của các bạn!