Website: Email : Tel : 0918.775.368
I. đặt vấn đề
Trong thời gian vừa qua, chính sách cải cách kinh tế ở nớc ta có ảnh hởng
tích cực tới tăng trởng và cấu trúc lại nền kinh tế. Sự kết hợp chặt chẽ giữa các
biện pháp ổn định nền kinh tế ( kiểm soát lạm phát, giảm thiếu hụt ngân
sách ... ) với các biện pháp tự do hoá, mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế đã tạo
nên những chuyển biến rõ nét về tóc độ tăng trởng kinh tế và ổn định môi trờng
kinh tế vĩ mô. Vấn đề phát triển nền kinh tế thị trờng theo định hớng xã hội chủ
nghĩa nh là sự nhận thức lại và khắc phục những sai lầm của cơ chế quản lý tập
trung quan liêu bao cấp. Lịch sử phát triển sản xuất xã hội đã cho thấy rằng cơ
chế điều tiết nền kinh tế đạt hiệu quả cao. Song cơ chế thị trờng vẫn cha phải là
giải pháp hoàn hảo. Những ảnh hởng có tính hai mặt của cơ chế thị trờng đòi hỏi
nhà nớc phải có sự can thiệp để bảo đảm cho nền kinh tế phát triển ổn định và
có hiệu quả.

Vai trò định hớng của nhà nớc: Trong nền kinh tế vài trò định hớng của
nhà nớc là nhân tố quan trọng, mức độ can thiệp của nhà nớc tuỳ thuộc vào đặc
điểm của từng nớc, từng giai đoạn và phụ thuộc vào nhận thức của chính phủ n-
ớc đó. Tuy nhiên bất cứ nớc nào nhà nớc đều thực hiện vai trò quản lý của mình
qua hai chức năng cơ bản là định hớng, hớng dẫn hoạt động kinh tế và điều tiết
hoạt động kinh tế. Vai trò định hớng của nhà nớc là rất cần thiết và quan trọng
trọng trong mọi giai đoạn phát triển kinh tế. Thực tiển đã chỉ ra rằng những nớc
có định hớng đúng đắn sẽ dẫn đến sự phát triển không ngừng của nền kinh tế.
Ngợc lại nhiều nớc có nguồn tài nguyên phong phú, lao động dồi dào, nhng do
định hớng không đúng đã đa đất nớc tới nợ nần, nghèo đói. Việc định hớng nền
kinh tế nhằm xác định hớng phân bố tài nguyên, tạo ra cơ cấu kinh tế mới, họp
lý bảo đảm sử dụng có hiệu quả nhất mọi nguồn lực.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Vai trò định hớng của nhà nớc thể hiện ở chỗ, nhà nớc là ngời hoach định
các chơng trình phát triển kinh tế xã hội, mà mỗi chơng trình là cơ hội đầu t mở

mặt khác nhà nớc vẫn còn phải kiểm soát nghĩa vụ của các doanh nghiệp đối với
nhà nớc.
Nhà nớc xây dựng hệ thống pháp luật tạo ra hành lang pháp luật cho hoạt
động kinh tế bằng cách đặt ra những điều luật cơ bản về quyền sở hữu tài sản và
sự hoạt động của thị trờng, đặt ra các quy định, các chỉ tiêu cho hoạt động của
các doanh nghiệp. Bên cạnh việc xây dựng khung pháp luật tạo môi trờng pháp
lý thông thoáng tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh. Nhà nớc còn phải xây
dựng hệ thống pháp lý, kiểm tra, giám sát các hoạt động về kinh tế thông qua
việc ban hành các đạo luật về thống kê, quyết toán, kiểm toán...
Vai trò điều tiết các hoạt động sản xuất kinh doanh: nền kinh tế thị tr-
ờng với những u điểm mà chúng ta đã biết, nó cũng có những mặt hạn chế mà
chúng ta rất đáng quan tâm, trong đó quan trọng nhất là xu hớng phát triển tự do
vô chính phủ ngày càng ra tăng và sự phân hoá trong xã hội ngày càng lớn. Nền
kinh tế luôn bị chấn động bởi các cuộc khủng kinh tế và kèm theo các hiện tợng
thất nghiệp, lạm phát .... trách nhiệm của nhà nớc xã hội chủ nghĩa là phải điều
tiết toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế theo đúng quỹ đạo
đã định và từng bớc thực hiện công bằng trong đời sống kinh tế xã hội của đất n-
ớc. Sự điều tiết này chủ yếu đợc thông qua đòn bẩy kinh tế nh chính sách thuế,
chính sách lãi xuất, chính sách mức lơng và tiền thởng, chính sách bảo trợ và
bảo hiểm với ngời sản xuất kinh doanh.
Nhà nớc đã sử dụng công cụ thuế để điều tiết quy mô sản xuất, điều tiết thu
nhập và sử dụng ngân sách để đầu t cho lĩnh vực kinh tế và phi kinh tế. Đông
thời dùng chính sách tiền tệ để điều chỉnh mức cung và cầu tiền trong lu thông
để ổn định giá cả, kiểm soát lạm phát, điều tiết chính sách lãi suất cho vay, để
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
kích thích hoặc hạn chế quy mô sản xuất của một ngành hay một doanh nghiệp
nào đó.
Mặt khác nhà nớc còn sử dụng chính sách phân phối thu nhập để bảo vệ
các thành viên trong xã hội, những khó khăn về kinh tế, nâng cao mức sống cho

dùng. Nền kinh tế vận hành theo các quy luật khách quan và chính sách kinh tế
thích hợp, bảo đảm thị trờng thống nhất mở rộng các mục tiêu tăng trởng, hiệu
quả, cân bằng và ổn định. Nhà nớc dùng luật pháp, kế hoạch định hớng và chính
sách kinh tế dẫn dắt thị trờng phát triển lành mạnh, dùng chính sách phân phối
và điều tiết để đảm bảo phúc lợi cho toàn dân và thực hiện công bằng xã hội. Từ
đó ta có thể xác định đợc những đặc trng cơ bản của kinh tế thị trờng theo định
hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Kinh tế nớc ta là kinh tế nhiều thành phần trong đó kinh tế nhà nớc
giữ vai trò chủ đạo :
Nghị quyết đại hội đảng lần thứ VI và VII nền kinh tế nớc ta là nền kinh tế
hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trờng có sự quản lý của nhà
nớc.
Nền kinh tế thị trờng, kinh tế hàng hoá phải là một nền kinh tế đa dạng, đa
thành phần, đa hình thức sở hữu. Thế nhng chúng ta đang xây dựng nền kinh tế
thị trờng hiện đại, theo định hớng xã hội chủ nghĩa mà cần có sự quản lý và điều
tiết của nhà nớc. Sự quản lý, điều tiết và định hớng phát triển nền kinh tế thị tr-
ờng của nhà nớc là thông qua các công cụ chính sách kinh tế vĩ mô và vai trò
chủ đạo của các khu vực kinh tế của nhà nớc. Kinh tế nhà nớc luôn phải giữ vai
trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân, hớng dẫn, hỗ trợ và tạo điều kiện cho
các thành phần kinh tế cùng phát triển hớng theo mục tiêu đã định.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Nhà nớc phải là ngời đứng ra tổ chức và chỉ đạo sự hoạt động của nền kinh
tế, phải có sự kết hợp hài hoà giữa năm thành phần kinh tế: kinh tế nhà nớc, kinh
tế hợp tác, kinh tế t bản nhà nớc, kinh tế cá nhân và kinh tế t bản t nhân, để tạo
thành hệ thống phát triển đúng nục tiêu mà chúng ta đã đề ra.
Sự phát triển kinh tế phải gắn liền với giải quyết các vấn đề xã hội:
Đây là đặc trng nổi bật nhất của thể chế thị trờng xã hội chủ nghĩa. Hai mặt
kinh tế và xã hội của nền kinh tế thị trờng chủ động kết hợp với nhau qua luật
pháp, chính sách kinh tế và chính sách xã hội. Thực hiện phúc lợi xã hội thông

trờng sinh thái.
Tốc độ phát triển kinh tế cao:
Đây là yêu cầu rất quan trọng của định hớng xã hội chủ nghĩa, nhng đây
không phải là điều kiện đủ bởi lẽ nhiều nớc có nền kinh tế phát triển cao nhng
lại không phải là nền kinh tế xã hội chủ nghĩa.
Trong nền kinh tế thị trờng, hệ thống thị trờng phải đợc phát huy đầy đủ,
mỗi thực thể kinh tế có lợi ích riêng và là chủ thể của thị trờng, tham gia hoạt
động cạnh tranh với nhau và hình thành một thị trờng, một mạng lới sản xuất xã
hội có trật tự. Do đặc trng của cơ chế thị trờng, lấy lợi nhuận làm mục tiêu cạnh
tranh, là môi trờng cạnh tranh, vì vậy bắt buộc tất cả các chủ thể kinh tế đều
phải hoạt động với tốc độ cao để có thể đứng vững trên thị trờng đầy tính cạnh
tranh này.
Vai trò lãnh đạo, quản lý cuẩ nhà nớc:
Đây là một điều kiện quan trọngbảo đảm định hớng xã hội chủ nghĩa của
nền kinh tế nớc ta. Trong nền kinh tế thị trờng chạy theo lợi nhuận, trong môi tr-
ờng cạnh tranh, cho nên nảy sinh rất nhiều vấn đề phức tạp mà chỉ có nhà nớc
mới có thể giải quyết đợc. Vì thế chúng ta muốn xây dựng thành công nền kinh
Website: Email : Tel : 0918.775.368