BÀI DỰ THI
CUỘC THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC
TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
1. Tên tình huống.
“BIỆN PHÁP ĐỂ TRỒNG BƯỞI DIỄN ĐẠT HIỆU QUẢ”
2. Mục tiêu giải quyết tình huống.
Vận dụng kiến thức liên môn để áp dụng vào trồng Bưởi diễn trong nông nghiệp
giúp cho người nông dân có năng suất cao hơn và chất lượng đạt được tốt hơn.
3. Tổng quan về các nghiên cứu có liên quan để giải quyết tình huống.
Để đạt hiệu quả cao ta cần áp dụng vào nhiều môn học khác nhau:
- Về toán học:
* Mật độ, khoảng cách:
Tuỳ theo từng vùng đất xấu hay tốt và bố trí mật độ khác nhau:
- Đất xấu: Khoảng cách trung bình (5 m x 6m), mật độ 12 cây/sào Bắc Bộ
- Đất tốt, điều kiện thâm canh cao có thể trổng dày:
+Khoảng cách (3 x 3,5 m), mật độ 35 cây/sào Bắc Bộ
+ Khoảng cách 3x3m, mật độ 40 cây/sào Bắc Bộ
* Thiết kế vườn trồng
Tuỳ theo quy mô diện tích và địa hình đất mà có thiết kế vườn trồng một
cách phù hợp. Đối với đất bằng hoặc có độ dốc từ 3 - 50 nên bố trí cây theo kiểu
hình vuông, hình chữ nhật hoặc hình tam giác (kiểu nanh sấu).
Không nên trồng bưởi ở nơi có độ dốc >150m.
Kích thước liếp rộng 5-8m,chiều dài tuỳ theo kích thước vườn nhưng không
quá 30m.Quanh vườn nên đào mương rộng từ 1,5-2m, sâu1-1,2m và đắp bờ
ao;mương nội đồng rộng từ 0,5-1m,sâu 0,8-1m.

- Về vật lí: Bưởi diễn không thích hợp với ánh sáng trực tiếp, ánh sáng thích
hợp nhất cho Bưởi diễn là ánh sáng lúc 8 giờ sáng và 4 -5 giờ chiều trong mùa nắng.
Cần bố trí mật độ trồng dày hợp lý có được ánh sáng tán xạ, tránh được giám quả.
Bưởi không chịu được úng,độ ẩm thích hợp là 70%-80%.
Nhiệt độ thích hợp cho bưởi sinh trưởng và phát triển là 12-39 độ.


* Tác dụng của lá bưởi:
- Hơ nóng lá bưởi xoa bóp vào chỗ bong gân rất nhanh lành.
- Lá bưởi đun cùng các loại lá khác dùng xông trị cảm rất tốt.

Bưởi còn là phẩm vật thờ cúng từ ngàn đời trên mâm ngũ quả vào ngày lễ
tết.Cùi bưởi dùng nấu chè bưởi rất ngon.

Ở nhiều các vùng nông thôn trên cả nước đang chuyển đổi từ trồng lúa nước
sang làm kinh tế trang trại hiệu quả kinh tế cao hơn trồng lúa rất nhiều. Bưởi diễn là
một trong những giống bưởi ngon và nổi tiếng ở nước ta.Bưởi diễn rất dễ trồng, là
loại hoa quảsạch, bổ dưỡng. Một ha bưởi diễn sau 5năm tuổi có thể đạt năng suất từ
50-65ngàn qủa/năm. Đạt giá trị từ 70-90triệu đồng.
Mà quê hương Em thuộc đồng bằng Sông Hồng đất thịt pha rất phù hợp để
trồng Bưởi diễn.Và quê em cũng đã và đang chuyển đổi sang kinh tế trang trại hiệu
quả kinh tế cao hơn trồng lúa rất nhiều. Nên chúng em xin trình bày kỹ thuật trồng
Bưởi diễn của quê hương em.
5. Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống.
Chọn đất trồng: Bưởi thích hợp với các loại đất màu mỡ có tầng canh tác dày từ
0,5 -1 m, đất thịt pha, thoát nước tốt, thoáng khí,pH từ 5-7. Không nên trồng nơi đất
trống nhiều gió sẽ bị ảnh hưởng làm quả dễ bị rơi rụng, đối với các trang trại riêng lẻ
ngoài cánh đồng trống nên trồng xen các loại cây cản gió.
Chọn giống:
Bưởi diễn tôm vàng
- Lá: có màu xanh đậm, đuôi lá hơi tròn và xẻ thùy.

- Quả: tròn, vỏ quả nhắn, khi chín có màu vàng cam. Trọng lượng trung bình 0,8 –
1kg.Số múi/quả: 10 – 12 múi.

- Thịt quả màu vàng. Tép không dòn như bưởi tôm xanh.

- Vụ Thu trồng tháng 8-10.
* Mật độ, khoảng cách:
Tuỳ theo từng vùng đất xấu hay tốt và bố trí mật độ khác nhau:
- Đất xấu: Khoảng cách trung bình (5 m x 6m), mật độ 12 cây/sào Bắc Bộ
- Đất tốt, điều kiện thâm canh cao có thể trổng dày:
+Khoảng cách (3 x 3,5 m), mật độ 35 cây/sào Bắc Bộ
+ Khoảng cách 3x3m, mật độ 40 cây/sào Bắc Bộ
* Cách trồng:
- Chuẩn bị hố trồng: Trộn đều toàn bộ lượng phân bón lót với lớp đất trên mặt, sau
đó cho xuống đáy hố, tiếp theo lấp đất thành ụ cao so với mặt hố 10-15cm.Hố cần
phải được chuẩn bị trước khi trồng ít nhất 1 tháng.
- Cách trồng: Vét một hố nhỏ đặt bầu rồi lấp đất vừa kín bầu và nén chặt. Sau đó
cắm cọc chéo chữ X vào cây và buộc để tránh làm lay gốc làm chết cây.
Khi xuống giống nên tỉa bớt lá.Cây giống khi trồng nên đựt thẳng với cây tháp hoặc
cây chiết có nhánh phân bố đều.Đặt nghiêng với cây chiết ít nhánh ,giúp các đọt bên
mọc lên để tạo tán.

c. Chăm sóc sau khi trồng
* Tưới nước: Sau khi trồng xong cần phải tưới nước ngay. Nếu trời nắng hạn tưới
1lần/ngày đến khi cây hồi phục sinh trưởng. Sau đó tuỳ điều kiện sinh trưởng và thời
tiết để tưới(đặc biệt chú ý trong 30 ngày đầu tiên sau trồng).
Về lượng nước tưới và số lần tưới phải dựa vào khả năng giữ nước của đất,
lượng bốc hơi và lượng mưa để quyết định, phương pháp tưới có thể là tưới bề mặt
hoặc tưới nhỏ giọt, mỗi lần bón phân cần phải tưới nước để phân có thể hoà tan tạo
điều kiện cho cây hấp thụ tốt hơn.

*Chăm sóc khác:
Sau khi trồng được 10 ngày nên sử dụng chế phẩm sinh học Vườn Sinh Thái
phun qua lá:
Dùng 100ml chế phẩm VST pha với 200-250 lít nước phun đều 2 mặt lá, cứ 1

Cắt bỏ những cành xuân chất lượng kém, cành sâu bệnh, cành mọc lộn xộn trong
tán, những chùm hoa nhỏ, dầy, dị hình.
Cắt tỉa vụ hè: được tiến hành từ tháng 4 đến hết tháng 6: Cắt bỏ những cành
hè mọc quá dày hoặc yếu, cành sâu bệnh, tỉa bỏ những quả nhỏ, dị hình.
* Bón phân:
- Thời kỳ kiến thiết cơ bản (Thời kỳ cây còn nhỏ 1-3 tuổi):
Lượng bón cho 1 cây/năm:
Năm trồng Phân hữu cơ
(kg)
Đạm urê
(gam/cây)
Lân supe
(gam)
Kaliclo rua
(gam)
Vôi bột (kg)
Năm thứ 1 30 300 500 110 1
Năm thứ 2 30 500 800 330 1
Năm thứ 3 50 860 1.200 460 1
Bón vào các đợt:
+ Đợt bón tháng 2: Bón 100% phân hữu cơ + 40% đạm + 40% kali
+ Đợt bón tháng 5: 30% đạm + 30% kali
+ Đợt bón tháng 8: 30% đạm + 30% kali
+ Đợt bón tháng 11: 100% lân + 100% vôi
Khi bón cần kết hợp xới xáo, làm cỏ.
- Thời kỳ kiến kinh doanh từ năm thứ 4 trở đi: Trong thời kỳ cho quả, lượng phân
bón được thiết lập dựa trên năng suất của vụ trước. Có thể tham khảo bảng hướng
dẫn sau:
Năng suất thu


- Thời kỳ sau thu hoạch
- Thời kỳ trước khi ra hoa
- Thời kỳ đậu quả đến quả nhỏ
- Thời kỳ nuôi quả đến khi thu hoạch
Một số biện pháp chăm sóc khác
* Biện pháp kích thích ra hoa
Khoanh vỏ: vào cuối tháng 11, đầu tháng 12, khi lá đã thành thục, chọn những cây
sinh trưởng khoẻ, lá xanh đen tiến hành khoanh vỏ. Khoanh toàn bộ số cành cấp 1.
Phương pháp là dùng dao sắc khoanh bỏ hết lớp vỏ đến phần gỗ với chiều rộng vết
khoanh 0,2 - 0,3 cm theo hình xoắn ốc 1,5 - 2 vòng, tuyệt đối không dùng liềm, cưa.
Xử lý thuốc trừ nấm bệnh cho vết khoanh.

* Biện pháp tăng khả năng đậu quả
+ Trước khi nở hoa: dùng các loại phân bón lá: Atonic, Mastrer - Grow, kích phát tố
thiên nông (theo chỉ dẫn trên bao bì) phun 2 lần, lần 1 khi mới xuất hiện nụ, lần 2
cách lần 1 là 15 ngày.
+ Sau khi đậu quả: khi quả non có đường kính 1 - 2 cm, phun Atonic, Mastrer -
Grow, kích phát tố thiên nông 2 - 3 lần với nồng chỉ dẫn, các lần phun cách nhau 10
- 15 ngày.
Phòng trừ sâu bệnh
Thường xuyên kiểm tra vườn cây, phát hiện sâu bệnh kịp thời.
Sử dụng các biện pháp canh tác (xén tỉa cành lá sâu bệnh ) sử dụng các loại
thuốc BVTV sinh học, thuốc hoá học ít độc, không dùng thuốc cấm và chú ý sử
dụng thuốc theo nguyên tắc 4 đúng và chú ý một số loại sâu bệnh
- Bọ xít, nhện chích hút, rầy, rệp phun: Sherpa 25 EC; Trebon 2,5 EC; Pegasus 500
EC; Actara 25 WG; Danitol 10 EC
- Sâu đục thân, ruồi đục quả, dòi hại lá (sâu vẽ bùa), hại hoa phun: Sumicidin 20 EC;
Padan 95 SP
- Bệnh loét sẹo, đốm lá thân và cành lớn, thân quả cần phun: Rhidomil MZ 73 WP;
Score 250 EC; thuốc gốc đồng

mặt lá bệnh biến vàng loang lổ hoặc phiến lá vàng nhưng gân lá thì xanh. Bệnh ban
đầu xuất hiện trên một số lá non sau đó lan dần ra toàn lá, rồi toàn cây. Ở đọt non
thấy rõ triệu chứng trong khi những phần còn lại thì vẫn thấy bình thường. Cây bị
bệnh lùn nhỏ, tán lá không đều, lá nhỏ và có thể bị rụng sớm, lá già cũng biến vàng,
cành khô, cây bị tàn lụi. Trên cành cây bị bệnh nặng, quả nhỏ, tâm lệch, hạt có màu
vàng nâu và bị lép, quả chua, tép khô.
Triệu chứng giống như thiếu Fe, Zn, Bo, Mg

b. Đặc điểm phát sinh, phát triển.
Bệnh lan truyền theo hai cách: chiết ghép cây do cành ghép từ cây bị bệnh và
qua môi giới là rầy chổng cánh Diaphorina citri trong suốt thời gian hình thành lá
non, lộc non.
c. Biện pháp phòng trừ.
- Áp dụng các biện pháp phòng trừ rầy chổng cánh một cách tích cực vào 2
cao điểm xuất hiện rầy chổng cánh.
- Bón phân đầy dủ, tạo điều kiện cho cây phát triển tốt
- Dùng giống sạch bệnh, chọn cành ghép kỹ lưỡng. Lấy mắt ghép từ các cây
mẹ không bị bệnh. Dùng các cây gốc ghép kháng bệnh Greening.
- Khi phát hiện cây bệnh phải kịp thời nhỏ bỏ và thiêu hủy.
- Dùng thuốc trừ rầy chổng cánh: Selecron (0,2%); Vifel (0,2%); Viphensa
(0,2%)
3. Rầy chổng cánh (Diaphorina citri)
Phòng trừ rầy là biện pháp phòng trừ bệnh Greening hiệu quả nhất và cực kỳ
quan trọng.
a. Triệu chứng.
Chích hút lộc non, nếu mật độ cao sẽ làm lá và chồi non dị dạng. Nguy hiểm
nhất là truyền bệnh Greening từ cây bệnh tới cây khỏe, làm cây tàn lụi.
b. Đặc điểm phát sinh, phát triển.
Rầy hoạt động từ tháng 2 đến tháng 11, 1 năm có khoảng 10 lứa, chích hút lộc
non của cây: lộc xuân (T1 -2), lộc hè, lộc thu và lộc đông.

5. Sâu đục thân cành (Chelidonium argentatum, Nadezhiella cantorri,
Anoplophora sp)
a. Triệu chứng.
Sâu non đục lỗ vào trong thân gỗ, tạo thành đường hầm ngày càng lớn theo sự
phát triển của nó, phá hủy phần giác gỗ. Lỗ đục có thể tròn hay elíp. Ở chỗ sâu đục,
cây chảy nhựa và một số mùn gỗ trắng rơi ra ngoài từ các lỗ đục. Mức độ phá hại có
thể nhận biết qua lượng mùn cưa do sâu non đẩy ra ngoài. Cành bị sâu đục khô héo
và chết.
Sâu đục thân phá hại cây từ 2 - 10 năm tuổi.

b. Đặc điểm phát sinh, phát triển.
Sâu chỉ có 1 lứa trong năm, xuất hiện chủ yếu (đẻ rộ) trong thời gian tháng 5,
8, 9. Con cái đẻ trứng trên thân cây hoặc cành, thường là những vết nứt của vỏ. Sâu
non có màu trắng sữa, dài tới 60mm, không rõ chân, phía trước to hơn phía sau. Bọ
trưởng thành là một loài xén tóc có màu nâu xám hoặc màu lục ánh bạc. Bọ trưởng
thành rất ít gây hại, đẻ trứng vào nách cành nhỏ cỡ 66mm, mỗi cành 1 - 2 trứng.
Trứng hình vảy ốc, màu vàng nhạt giống hạt ớt.
Nhộng hình thành từ tháng 3 - tháng 5. Vòng đời của sâu: trưởng thành (4 - 5
ngày); trứng (8 - 13 ngày); sâu non (9 tháng); nhộng (1 - 1,5 tháng)
Sâu non sau khi nở đục ngay vào trong cành rồi đục xuống thân, gây hại
nghiêm trọng cho cam từ 2 - 10 tuổi, hại từ 20 - 100 số cành. Một cây có thể bị tới
50 sâu đục phá hủy phần thân gỗ làm cây bị khô héo cành và chết.
c. Biện pháp phòng trừ.
- Bắt bằng tay lúc trưởng thành ra rộ (tháng 5)
- Dùng gai mây luồn vào lỗ đục để bắt và giết sâu non
- Cắt cành mới héo từ dưới lỗ không cho sâu trưởng thành chui ra ngoài.
- Phun thuốc trừ sâu: Sau khi phát hiện ra lỗ đục, dùng xi lanh tiêm thuốc sâu
vào lỗ đục bằng các thuốc như: Supracide (0,5%); Selecron (0,5%); Padan (0,5%);
Sherpa (0,1%)
6. Ruồi vàng đục quả (Dacus dorsalis Hendel)

Quả chín thường dễ bị chích hút nhưng quả xãnh cũng bị hại, trên vỏ quả có
thể có nhiều lỗ đục, có trường hợp có đến 40 - 50 lỗ đục. Quả bị đục thừng bị nhiễm
nấm bán ký sinh rồi rụng, dùng tay bóp mạnh sẽ thấy dịch quả phụt ra từ các lỗ đục.
b. Đặc điểm phát sinh, phát triển.
Xuất hiện 2 - 4 lứa trong năm, bướm chủ yếu xuất hiện vào mùa hè và mùa
thu khi quả chín. Ngài có thân dài 3 - 4mm, cánh trước có màu nau, cánh sau màu
vàng với 2 vệt đen to hình vòng cung. Là loài ngài đêm nên thường gây hại chủ yếu
và để trứng vào ban đêm.
c. Biện pháp phòng trừ.
- Dùng túi nilon hoặc túi lưới bọc quả lại có thể chống ruồi vàng và một số
sâu khác.

- Quả chín không để lâu trên cây, cần thu hái nhanh gọn.
- Thu gom các quả rụng, chôn sâu vào đất xa vườn cây.
- Thu gom và đốt lá khô vào ban đêm đuổi ngài bay đi nơi khác.
- Dùng bẫy đèn bắt ngài kết hợp với dùng chậu bả trong vườn thu hút bướm
đến hút nước bả (nước quả cam + đường + thuốc sâu) như: Methyl parathion.
Azondrin
- Mùa quả chín dùng Diazinon phun vào ban đêm
8. Rệp sáp (Pseudococcus sp)
a. Đặc điểm và triệu chứng.
Sinh sống gây hại ở chùm quả, mặt dưới lá, cành tiêu và ngay cả ở dưới rễ.
Chích hút nhựa làm chùm quả héo rụng non và tạo điều kiện, môi trường cho nấm
muội phát triển làm đen vỏ quả, mặt lá, ảnh hưởng đến quang hợp.
Sống thành ổ, trứng nở rệp non trên mình chưa có sáp trắng di động rát nhanh
tìm nơi sinh sống cố định (chùm quả, cuống lá…) sau vài lần lột xác trên mình phủ
lớp sáp bông trắng do rệp tiết ra từ các hạch, sáp tiết ra ngày càng nhiều phủ kín rệp
và cả ổ rệp. Chính lớp sáp không thấm nước này bảo vệ rệp chống lại ngoại cảnh bất
lợi cũng như thuốc trừ sâu.
Rệp sáp có loài kiến cộng sinh bằng cách kiến đen tha rệp từ nơi này sang nơi

lần ở thời kì lá non. Khi xuất hiện rệp, muốn trị có hiệu quả cần pha thêm vào thuốc
1 ít xà phòng để có tác dụng phá lớp sáp phủ trên người rệp làm cho thuốc dễ thấm.
10.Bệnh loét và bệnh sẹo.
• Bệnh loét (Xanthomonas campestris)
Đặc điểm gây hại: Bệnh gây hại ở thời kì vườn ươm và cây mới trồng 1 - 3 năm, ở
thời kỳ cây cho thu hoạch bệnh gây hại cả trên lá bánh tẻ, cành, quả non. Trên lá
thấy xuất hiện các vết bệnh không định hình, mới mầu xanh vàng, sau chuyển thành
màu nâu xung quanh có quầng vàng. Gặp điều kiện ẩm ướt gây thối rụng lá, gặp
điều kiện khô gây khô giòn vết bệnh làm giảm quang hợp. Gây hại nặng trong điều
kiện nóng, ẩm (vụ xuân hè).

• Bệnh sẹo (Ensinoe fawcetti Bit. et Jenk)
Triệu chứng gây hại: Vết bệnh thường có mầu nâu nhạt nhô lên khỏi bề mặt lá. Có
thể lốm đốm hoặc dày đặc trên mặt lá, hình tròn, bề mặt vết bệnh sần sùi, gồ ghề.
Nếu bệnh xuất hiện trên cành sẽ nhìn thấy các đám sần sùi giống như ghẻ lở, màu
vàng hoặc nâu. Cành bị nhiều vết bệnh sẽ khô và chết. Bệnh đặc biệt gây hại nặng
trong điều kiện nống và ẩm ( vụ xuân hè).

- Phòng trừ:
+ Cắt bỏ lá bệnh, thu gom đem tiêu huỷ
+ Phun thuốc: Boocđo 1 - 2% hoặc thuốc Kasuran 0,2%.
- Cách pha thuốc boocđô (pha cho 1bình 10 lít):
+ Dùng 0,1 kg Sunfat đồng + 0,2 kg vôi đã tôi (nồng độ 1/100), nếu nồng độ 2% thì
lượng sunfat đồng và vôi tăng gấp đôi.
+ Lấy 7 lít nước pha với đồng sunfat, 3 lít còn lại pha với vôi, lọc bỏ cặn bã, sau đó
lấy dung dịch đồng loãng đổ vào nước vôi đặc vừa đổ vừa quấy cho tan đều sẽ được
dung dịch boocđô.
11.Nhện hại.
- Đặc điểm gây hại:
+ Nhện đỏ (Panonychus citri): Phát sinh quanh năm hại lá là chính, chủ yếu vào vụ

kéo để cắt chùm quả sau đó lau sạch, phân loại, cho vào thùng hoặc sọt tre có lót
giấy hoặc xốp, để nơi thoáng mát và đem đi tiêu thụ.
6. Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống.
3-4năm đầu, có thể trồng xen những loại cây ngắn ngày:Các cây họ đậu ,rau
xanh…
Các biện pháp trên đều được lấy từ những kinh nghiệm đời sống và dựa vào các
kiến thức đã học. Ví dụ: Nhà vườn có thể dùng một dụng cụ đựng nước như thùng
nhựa, lu để cố định trong vườn rồi pha vôi vào nước với tỷ lệ 1kg vôi pha 100 lít
nước và xử lý 100 trái bưởi. Sau đó, thu gom những trái bưởi bị sâu hại trong vườn
cho vào lu nước vôi đã pha sẵn. Khoảng 24 giờ sau, sâu trong trái bưởi tự động chui
ra ngoài hoặc số còn lại trong trái cũng chết. Phần nước vôi sau khi không sử dụng
sẽ tưới trong vườn để cung cấp canxi cho cây.Việc dọn cỏ, tỉa cành, thu cây đậu
tương cho vào một chiếc thùng to hoặc ta có thể đào 1 chiếc hố rồi lót vải bạt áo
mưa vào trong lòng hố rồi cho cho cây xanh vào. Tưới nước lã vào thùng hoặc chiếc
hố đó để cây xanh tự phân hủy để làm phân bón hoặc trồng xen cây đậu tương để
tăng thu nhập,tăng sự màu mỡ cho đất, giảm công làm cỏ cũng là dựa trên cơ sở
môn Công nghệ. Việc lựa chọn phân lân, phân đạm, thuốc trừ sâu dựa trên cơ sở
của môn Hóa học. Các biện pháp trên, nếu biết cách áp dụng đúng cách và hợp lý
với từng loại cây trồng thì ta sẽ thu được năng suất cao hơn trước và chất lượng thu
được cũng tốt hơn. Cây Bưởi diễn là một loại cây rất rễ trồng trong nông nghiệp,
đem lại hiệu quả kinh tế cao mà lại mất rất ít thời gian chăm sóc.
Trên đây là một số học hỏi của bản thân em về tự nhiên và những hiểu biết dựa
trên những gì đã được học. Em mong rằng các biện pháp trên sẽ được áo dụng vào
thực tiễn và đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân. Chúc cho những
người trồng Bưởi diễn có một mùa bội thu và năng suất đạt chất lượng cao.
Khai Thái, ngày 25/10/2013
Nhóm trưởng
Vũ Thị Lan Anh