BẢNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
AN
ĐT
An ninh điều tra
AN
ND
An ninh nhân dân
AN
QG
An ninh quốc gia
BLH
S
Bộ luật hình sự
BLT
THS
Bộ luật tố tụng hình sự
CAN
D
Công an nhân dân
CQĐ
T
Cơ quan điều tra
CSĐ
T
Cảnh sát điều tra
CSN
D
Cảnh sát nhân dân
HĐ
ND
Hội đồng nhân dân
Nhận thức chung các đối tượng đặc biệt và các
quy định về việc áp dụng biện pháp ngăn chặn đối
với các đối tượng đặc biệt
1
1
1.1. Nhận thức về các đối tượng đặc biệt trong áp
dụng các biện pháp ngăn chặn
1
1
1.2. Các quy định của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an
liên quan đến việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn đối
với các đối tượng đặc biệt
2
6
1.3. Nguyên tắc áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với
các đối tượng đặc biệt
3
7
1.4. Trình tự, thủ tục áp dụng biện pháp ngăn chặn đối
với các đối tượng đặc biệt
4
1
Ch
ương 2
Thực trạng áp dụng biện pháp ngăn chặn đối
các đối tượng đặc biệt 5
5
2.1. Các yếu tố tác động đến việc áp dụng biện pháp
ngăn chặn với các đối tượng đặc biệt
5
Phụ lục 1
30
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Các biện pháp ngăn chặn là một trong những chế định rất quan trọng
của luật tố tụng hình sự. Việc áp dụng biện pháp ngăn chặn có ý nghĩa rất lớn
trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự. Nhưng khi áp dụng với một
người sẽ tác động, ảnh hưởng đến các quyền, lợi ích cơ bản của họ và môi
trường chính trị, xã hội xung quanh, đặc biệt, đối với những người là đại biểu
cơ quan dân cử, đảng viên, cán bộ chiến sĩ Công an nhân dân, văn nghệ sĩ,
nhà báo nổi tiếng, người có quy tín trong các tôn giáo, dân tộc thiểu số, người
nước ngoài. Đối với các đối tượng nêu trên, việc áp dụng các biện pháp ngăn
chặn đối với họ không chỉ đơn thuần là hạn chế một số quyền tự do của họ để
bảo đảm cho quá trình giải quyết vụ án hình sự mà còn liên quan đến nhiều
chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, đến việc đảm bảo các yêu cầu
chính trị, nghiệp vụ trong công tác điều tra. Do địa vị pháp lý và đặc điểm
nhân thân của họ, nên việc áp dụng biện pháp ngăn chặn thường tác động ảnh
hưởng đến các vấn đề nhạy cảm như dân tộc, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền là
những vấn đề dễ bị các thế lực thù địch lợi dụng hoặc dễ gây tác động mạnh
đến dư luận và phản ứng của số đông quần chúng có liên quan.
Thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm trong thời gian qua cho
thấy, tình hình tội phạm do các đối tượng đặc biệt gây ra ngày càng phổ biến
6
đã đặt ra những yêu cầu mới cho công tác đấu tranh phòng chống tội phạm
nói chung và việc áp dụng biện pháp ngăn chặn nói riêng trong quá trình giải
quyết vụ án hình sự. Kết quả đấu tranh đã đem lại nhiều kết quả tốt, kinh
nghiệm hay cần được tổng kết bổ sung cho lý luận để nhân rộng, nhưng bên
cạnh đó vẫn còn nhiều tồn tại, thiếu sót ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả
điều tra tội phạm, xâm phạm các quyền cơ bản của công dân, gây dư luận xấu
trong nhân dân ảnh hưởng đến uy tín của Đảng, Nhà nước và ngành Công an
lần đầu tiên đề cập đến tất cả các biện pháp ngăn chặn được quy định trong
BLTTHS. Trong đó tác gia phân tích tương đối chi tiết các quy định của pháp
luật về các biện pháp ngăn chặn, luận giải và nêu ra các ý kiến xung quanh
việc áp dụng biện pháp ngăn chặn. Ngoài ra còn có các tài liệu đơn lẻ, một số
bài viết trên các tạp chí Trật tự an toàn xã hội, tạp chí Toà án nhân dân, tạp
chí Dân chủ và pháp luật, tạp chí Kiểm sát… Các tài liệu này cũng chỉ mới
khai thác được một số vấn đề về cách thức phương pháp áp dụng các biện
pháp ngăn chặn.
Một số luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ gần đây cũng đã nghiên cứu các
vấn đề liên quan đến biện pháp ngăn chặn. Trong đó có một luận án tiến sĩ
nghiên cứu chung về việc áp dụng biện pháp ngăn chặn trong điều tra vụ án
hình sự của lực lượng Cảnh sát nhân dân. Một số luận văn thác sĩ khác nghiên
cứu về tình hình áp dụng biện pháp ngăn chặn ở một số địa phương hoặc đối
với đối tượng là người chưa thành niên. Trong một số tài liệu có tính chất
hướng dẫn việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn như cuốn "Sổ tay điều tra
hình sự" - Nhà xuất bản CAND 1986, "Giáo trình chiến thuật điều tra hình
sự" của Trường Đại học CSND đã nêu rõ hơn về việc chỉ dẫn trong thực tế.
Song việc vận dụng đa dạng ở từng địa phương còn tuỳ thuộc nhiều vào các
8
hướng dẫn cụ thể, ý kiến chỉ đạo, các tài liệu trong các cuộc họp rút kinh
nghiệm của công tác áp dụng các biện pháp ngăn chặn cụ thể qua điều tra vụ
án. Tuy nhiên trong đó vẫn chưa đề cập đến những vướng mắc, khó khăn
cũng như đưa ra giải pháp cho việc áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với các
đối tượng đặc biệt.
Xuất phát từ tình hình đó cho nên tôi dã lựa chọn đề tài:" Áp dụng biện
pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự đối với một số đối tượng đặc biệt"
nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết nói trên.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Mục đích nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực
tiễn áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với một số đối tượng đặc biệt, đưa ra
là đại biểu cơ quan dân cử; đảng viên; cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân; các
chức sắc tôn giáo, văn nghệ sĩ, nhà báo nổi tiếng, người có quy tín trong các
dân tộc thiểu số, người nước ngoài phạm tội ở Việt Nam trong qua trình giải
quyết vụ án hình sự.
- Phạm vi nghiên cứu: Đề tài này nghiên cứu việc áp dụng biện pháp
ngăn chặn đối với người nước ngoài trong phạm vi cả nước trong đó chú
trọng một số địa phương trọng điểm từ năm 2000 đến nay.
4. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận: Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp
luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ chí Minh và quan điểm của
Đảng, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đấu tranh phòng
chống tội phạm, bảo vệ an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội.
- Các phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm: phương pháp phân tích,
so sánh, tổng hợp, sử dụng tiền sử áp dụng biện pháp ngăn chặn để đối chiếu,
10
kết hợp việc khảo sát thực tế; phương pháp chuyên gia, phỏng vấn bằng cách
tọa đàm, trao đổi ý kiến với lãnh đạo chủ chốt và các cán bộ làm công tác
nghiên cứu, các đồng nghiệp hoạt động thực tế trong lĩnh vực điều tra tội
phạm.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Về lý luận, kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là một đóng góp tích cực
cho việc hoàn thiện việc áp dụng biện pháp ngăn chặn. Đồng thời góp phần
xây dựng cách thức, trình tự, thủ tục áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với các
đối tượng đặc biệt bên cạnh những thủ tục pháp lý tố tụng.
Về thực tiễn, nội dung và kết quả nghiên cứu của đề tài có thể được sử
dụng khai thác trong quá trình biên soạn giáo trình, nghiên cứu khoa học, dạy
và học trong các trường Công an nhân dân; là tài liệu tham khảo cho các cơ
quan, cán bộ đang làm nhiệm vụ trực tiếp đấu tranh với loại tội phạm này từ
đó chuyển tải các chủ trương, chính sách của Đảng, sự chỉ đạo của Bộ Công
an về áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với các đối tượng trên trong thực tế.
ảnh hưởng khác nhau đến đời sống chính trị, kinh tế và tình hình xã hội xung
quanh.
Áp dụng biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự là một trong những
biện pháp cưỡng chế có tính nghiêm khắc, tác động ảnh hưởng đến các quyền
và lợi ích cơ bản của người bị áp dụng. Ngoài mục đích ngăn chặn tội phạm,
ngăn chặn họ tiếp tục phạm tội hoặc có những hành động cản trở quá trình điều
tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự, việc áp dụng biện pháp ngăn chặn đối
12
với một người còn thể hiện thái độ, sự phản ứng của Nhà nước đối với hành vi
của họ. Mặc dù chưa bị coi là có tội, nhưng khi bị áp dụng biện pháp ngăn chặn,
uy tín, danh dự cá nhân bị tổn thương và tùy thuộc và vị thế, vai trò xã hội, công
tác của họ mà nó ảnh hưởng đến ngành, nghề họ làm việc; uy tín, danh dự tổ
chức mà họ tham gia; đến cuộc sống cộng đồng nơi họ sinh hoạt và thậm chí
ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của một quốc gia trên trường quốc tế.
Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và việc áp dụng
biện pháp ngăn chặn trong quá trình giải quyết vụ án hình sự nói riêng suy cho
cùng đều nhằm mục đích bảo đảm an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội.
Chính vì vậy, khi quyết định áp dụng biện pháp ngăn chặn, ngoài việc đảm bảo
các mục đích và yêu cầu của pháp luật còn phải đảm bảo các yêu cầu về chính
trị và nghiệp vụ. Xuất phát từ yêu cầu này, Đảng, Nhà nước và Bộ Công an đã
có những hướng dẫn, chỉ đạo các hoạt động cưỡng chế liên quan đến các đối
tượng có ảnh hưởng lớn đến đời sống chính trị, kinh tế, xã hội. Các đối tượng đó
được gọi là các đối tượng đặc biệt.
Thuật ngữ các đối tượng đặc biệt đã được sử dụng trong một số văn bản
của Đảng và văn bản của Bộ Công an chỉ đạo công tác áp dụng các biện pháp
ngăn chặn như: Bản chế độ công tác bắt, tạm giữ, tạm giam, khám xét người, đồ
vật, nhà ở, thư tín, của người phạm pháp ban hành kèm theo quyết định số
435/QĐ ngày 06/6/1969 của Bộ trưởng Bộ Công an; Công văn Số 318/CV-
BNV(V11) ngày 29/3/1992 của Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) về việc báo cáo
xin ý kiến trước khi bắt, giam, giữ một số đối tượng đặc biệt. Gần đây trong Chỉ
phạm pháp về kinh tế, nhưng việc xét xử có ảnh hưởng đến chính trị.
Từ những quy định đó ta thấy, đối tượng đặc biệt trong áp dụng các biện
pháp ngăn chặn được xác định là các đối tượng mà khi tiến hành áp dụng biện
pháp ngăn chặn đối với họ thường tạo ra các luồng dư luận, gây nên sự giao
động về tâm lý của một bộ phận quần chúng nhân dân hoặc xuất hiện sự xung
đột về mặt pháp lý làm tác động, ảnh hưởng đến các vấn đề nhạy cảm về chính
trị, kinh tế dễ bị các thế lực thù địch lợi dụng xuyên tạc, tuyên truyền nhằm làm
giảm uy tín của Đảng, của Nhà nước; chia rẽ sắc tộc, tôn giáo để chống phá Nhà
nước ta.
Với cơ sở để xác định các đối tượng đặc biệt như vậy, ta có thể thấy
những văn bản nêu trên đều đã liệt kê tương đối đầy đủ các đối tượng đặc biệt.
Tuy nhiên trong mỗi giai đoạn, mỗi thời kỳ do tình hình địa chính trị, chính sách
phá hoại của các thế lực thù địch cũng như tình hình kinh tế, xã hội trong nước
thay đổi thì tính nhạy cảm về chính trị của các đối tượng cũng thay đổi. Như
Bản chế độ công tác bắt, tạm giữ, tạm giam, khám xét quy định, thì trong giai
đoạn đó tất cả cán bộ, công nhân viên chức trong mọi lĩnh vực đều được xác
định là đối tượng đặc biệt. Nhưng đến giai đoạn sau này, khi nền công nghiệp đã
tương đối phát triển thì đây không còn là lực lượng cá biệt mà là một bộ phận
đông đảo trong cộng đồng, cho nên không phải mọi cán bộ, công nhân viên
chức đều được xác định là đối tượng đặc biệt mà chỉ là một bộ phận trong đó.
Các văn bản sau này đã có sự chắt lọc thu hẹp lại diện các đối tượng đặc biệt.
Tuy nhiên trong đó vẫn có những đối tượng tuy khi áp dụng biện pháp ngăn
chặn đối với họ phải tuân thủ những thủ tục đặc biệt nhưng vẫn không được xác
định là đối tượng đặc biệt, như cán bộ, sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ Công an
nhân dân; cán bộ, sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ Quân đội nhân dân. Đối với sĩ
15
quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ Quân đội nhân dân và công nhân viên quốc phòng
mặc dù không quy định là đối tượng đặc biệt nhưng các trình tự thủ tục giải
quyết các vụ án liên quan đến họ đã có một hệ thống quân pháp tiến hành. Vì
vậy việc không đưa họ vào diện các đối tượng đặc biệt cũng được. Nhưng đối
của Nhà nước và xã hội được nhân dân cả nước tín nhiệm bầu ra bằng tổng
tuyển cử tự do. Đó là những đại biểu chân chính của nhân dân. Họ được bầu ra
để thay mặt nhân dân ở cơ quan quyền lực cao nhất
Đại biểu quốc hội có địa vị pháp lý đặc biệt. Họ là người đại diện cho
nhân dân, đồng thời là đại biểu cấu thành cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất.
Đại biểu Quốc hội là cầu nối giữa cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất với
nhân dân. Đại biểu quốc hội là đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân,
không chỉ ở đơn vị bầu cử mình mà còn là đại diện cho nhân dân cả nước; là
người thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực Nhà nước.
Đại biểu Hội đồng nhân là những đại biểu ưu tú ở địa phương được nhân
dân tín nhiệm bầu ra, là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân địa
phương. Đại biểu Hội đồng nhân dân là cầu nối giữa nhân dân địa phương với
cơ quan quyền lực ở địa phương.
Vì vậy, những động thái, tác động ảnh hưởng đến việc thực hiện chức
năng và nhiệm vụ của đại biểu Quốc hội và Đại biểu Hội đồng nhân dân là tác
động, ảnh hưởng đến tính đại diện của nhân dân, ảnh hưởng đến việc chuyển tải
ý chí nguyện vọng của một bộ phận rộng lớn nhân dân đến cơ quan quyền lực.
Khi áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với các đối tượng nêu trên, mặc dù
với mục đích để xử lý trách nhiệm cá nhân của họ đối với hành vi nguy hiểm
17
cho xã hội mà họ đã gây ra, nhưng đồng thời nó cũng tác động đến vị trí đại
diện cho nhân dân của họ. Khi bị áp dụng biện pháp ngăn chặn, họ sẽ bị hạn chế
một số quyền, ảnh hưởng đến việc tiếp thu ý kiến của nhân dân, trả lời yêu cầu
của nhân dân và chuyến tải ý chí, nguyện vọng của nhân dân đến cơ quan quyền
lực. Việc bắt họ cũng sẽ ảnh hưởng đến uy tín của các cơ quan quyền lực đại
diện cho nhân dân. Chính vì vậy, việc áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với Đại
biểu Quốc hội, Đại biểu Hội đồng nhân dân cần phải cân nhắc kỹ lưỡng, đồng
thời phải tuân thủ một số thủ tục đặc biệt nhằm đảm bảo giải quyết tốt mối quan
hệ giữa trách nhiệm cá nhân của bản thân họ và vị trí đại diện cho nhân dân mà
họ đang nắm giữ.
chống tội phạm và các vi phạm pháp luật xâm phạm an ninh quốc gia và trật tự,
an toàn xã hội nhằm bảo vệ độc lập chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ tổ
quốc, bảo vệ chế độ chính trị, nền văn hóa, quốc phòng an ninh, bảo vệ cuộc
sống tự do, hạnh phúc, lao động hoà bình của nhân dân, tính mạng, tài sản, các
quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, bảo đảm hoạt động bình thường của
các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội; bảo vệ chế độ kinh tế, sở hữu xã hội chủ
nghĩa, góp phần xây dựng ý thức tôn trọng pháp luật, tôn trọng các quy tắc của
cuộc sống xã hội chủ nghĩa, nếp sống văn minh, lành mạnh trong nhân dân.
[25,26]
Trong xã hội, cán bộ chiến sĩ Công an nhân dân được nhìn nhận là những
người có phẩm chất cách mạng, lập trường chính trị, có trình độ văn hoá, hiểu
biết pháp luật, khoa học - kỹ thuật, chuyên môn, nghiệp vụ Công an nhân dân và
tính tổ chức kỷ luật cao. Trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, giữ
gìn an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội cán bộ chiến sĩ Công an nhân dân
chính là sự hiện diện của quyền lực Nhà nước, quyền lực nhân dân. Hành vi của
19
họ chính là sự thể hiện thái độ của Nhà nước, là sự hiện diện của pháp luật trong
xử lý sự việc xảy ra.
Trong cơ chế hiện nay, các hoạt động trên mọi lĩnh vực của đời sống xã
hội ngày càng đa dạng và phức tạp, hành vi của bọn tội phạm ngày càng tinh vi,
xảo quyệt đang đặt cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân vào tình thế không chỉ
đấu tranh trực diện về trí và lực mà còn là cuộc đấu tranh tư tưởng trước những
cám dỗ của cuộc sống hưởng thụ, của đồng tiền. Cuộc đấu tranh cam go đó đã
làm cho một số cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân bị giao động về lập trường tư
tưởng, suy thoái về phẩm chất đạo đức cách mạng để trở thành người phạm tội.
Chính những đặc điểm nêu trên của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân đã
làm cho các trường hợp phạm tội của họ trở nên đặc biệt, đòi hỏi quá trình đấu
tranh, giải quyết nói chung và quá trình áp dụng biện pháp ngăn chặn nói riêng
phải tuân thủ những yêu cầu riêng biệt. Tính đặc biệt của những trường hợp này
thể hiện trên hai góc độ. Thứ nhất, họ là những người có chức năng, nhiệm vụ
chỉ xuất cảnh khi muốn hồi hương và được Nhà nước ta và Nhà nước mà người
đó là công dân chấp nhận hoặc đến một nước thứ ba làm ăn, sinh sống hoặc bị
Nhà nước Việt Nam trục xuất. Loại người này đến Việt Nam có thể bằng việc
nhập cảnh để làm ăn sinh sống, đoàn tụ gia đình, nhập cảnh với mục đích tạm
trú nhưng sau đó xin thường trú tại Việt Nam do kết hôn với công dân Việt
Nam, là tù binh, hàng binh khi kết thúc chiến tranh không muốn trở về nước.
Người nước ngoài tạm trú là người nước ngoài cư trú có thời hạn tại Việt Nam.
Đây là những người được phép nhập cảnh vào Việt Nam tạm trú trong một thời
gian nhất định mà hết thời hạn đó họ phải xuất cảnh khỏi Việt Nam. Người
nước ngoài thuộc loại này bao gồm nhân viên thuộc cơ quan đại diện ngoại
giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện các tổ chức quốc tế và thành viên gia
21
đình họ; nhân viên và thành viên gia đình của họ thuộc các cơ quan đại diện tổ
chức, doanh nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; Những
người được cử đến thăm hữu nghị, đàm phán ký kết, hoạt động chính trị, kinh
tế, văn hoá xã hội; những người là chuyên gia, công tác viên, nghiên cứu sinh,
thực tập sinh, học sinh; những người đến thăm thân nhân, bạn bè, dưỡng bệnh,
an dưỡng; khách du lịch, thuỷ thủ đoàn, phi hành đoàn nước ngoài... Hiện nay ở
nước ta, người nước ngoài tạm trú chiếm số lượng rất lớn còn người nước ngoài
thường trú chỉ chiếm tỷ lệ rất thấp.
Pháp luật xác định địa vị pháp lý của người nước ngoài tuỳ vào loại
người nước ngoài và tư cách của họ ở Việt Nam. Quyền và nghĩa vụ pháp lý của
người nước ngoài được quy định trong cả pháp luật Việt Nam và các điều ước
quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc gia nhập.
Tùy thuộc vào địa vị pháp lý, người nước ngoài ở Việt Nam được hưởng
các chế độ pháp lý là chế độ đãi ngộ như công dân (National treatment), chế độ
đãi ngộ tối huệ quốc (Most the Favoured nation treatment), chế độ đãi ngộ đặc
biệt, chế độ có đi có lại và chế độ báo phục quốc. [39]
Căn cứ vào các cơ sở xây dựng quy chế pháp lý cho người nước ngoài
nêu trên, địa vị pháp lý của người nước ngoài ở Việt Nam được chia thành bốn
khó khăn cho chúng ta trong quá trình áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với họ.
Những đặc điểm trên của người nước ngoài đòi hỏi khi áp dụng biện
pháp ngăn chặn đối với người nước ngoài phải vừa đảm bảo tính nghiêm minh
của pháp luật quốc giaN, vừa phải phù hợp với pháp luật quốc tế đồng thời
không tác động xấu đến quan hệ bang giao giữa nước ta với các quốc gia khác
cũng như hình ảnh và môi trường đầu tư Việt Nam.
1.1.2.5. Các đối tượng đặc biệt khác
23
Ngoài các đối tượng nêu trên các đối tượng khác thuộc diện đối tượng
đặc biệt trong áp dụng các biện pháp ngăn chặn bao gồm: người có chức sắc
trong các tôn giáo
; người thủ lĩnh, người có danh tiếng, có vai vế uy tín lớn, tri
thức có tên tuổi trong các dân tộc ít người; tri thức, nhân sĩ có tên tuổi, văn nghệ
sĩ có tiếng tăm được trong nước và thế giới chú ý tới.
- Người có chức sắc trong tôn giáo: Theo quy định tại khoản 10 Điều 3
Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo, chức sắc tôn giáo là người có chức vụ phẩm sắc
trong tôn giáo [28]. Theo quy định trong bản chế độ công tác bắt, tạm giữ, tạm
giam, khám xét thì các đối tượng đặc biệt bao gồm: Giám mục, linh mục, tu sĩ,
hòa thượng; mục sư, giáo sư trong đạo Cao Đài. Còn theo quy định tại Công văn
số 318/CV-BNV(V11) ngày 29/3/1992 thì người có chức sắc trong tôn giáo bao
gồm: giám mục, linh mục trong đạo Thiên Chúa; hòa thượng, thượng tọa, đại
đức trong đạo Phật; mục sư, giáo sư trong đạo tin Lành và người cầm đầu các
tôn giáo khác. Từ những quy định trên chúng ta thấy cần thống nhất về các đối
tượng được xác định là chức sắc tôn giáo.
Trước hết, để có chức sắc thì tôn giáo đó phải có tổ chức tôn giáo với một
hệ thống giáo lý, giáo luật, lễ nghi và tổ chức theo một cơ cấu nhất định được
Nhà nước công nhận. Các tổ chức tôn giáo hiện nay ở nước ta gồm có Giáo hội
Công giáo Việt Nam; Giáo hội Phật giáo Việt Nam; Hội thánh Tin Lành Việt
Nam -Miền Bắc, Hội thánh Tín Lành Việt Nam - Miền Nam; Hội Thánh Cao
Đài Tây Ninh, Ban Chỉnh, Tiên Thiên, Cầu Kho, Truyền Giáo, Chiếu Minh
thận trọng khi xử lý hành vi phạm tội của họ.
Để xác định một người là chức sắc tôn giáo, trước hết người đó phải
thuộc tổ chức tôn giáo hợp pháp được Nhà nước công nhận và họ được tổ chức
25
phong chức, phong phẩm, bổ nhiệm, bầu cử hoặc suy cử theo đúng hiến
chương, điều lệ của tổ chức và đăng ký với cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm
quyền. Đối với những tổ chức tôn giáo có phạm vi hoạt động ở nhiều tỉnh thì
phải đăng ký với Chính phủ, Còn tổ chức tôn giáo hoạt động trong phạm vị một
tỉnh thì đăng ký với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Đối với tu sĩ tu trong các dòng
tu, tu viện đăng ký với Ủy ban nhân dân cấp xã nơi dòng tu, tu viện đó đóng.
Còn đối với những cái gọi là đạo Vàng Chứ, đạo Thìn Hùng đều là
những tà đạo hoạt động mang nặng màu sắc mê tín dị đoan và các mục sư hoạt
động không hẳn mục đích vì đạo. Hay như cái gọi là Tín Lành Đêga chỉ là một
thực thể chỉ thấy qua đài phát thanh nước ngoài mà không thấy trong thực tế.
Đây là những hoạt động truyền đạo trái phép, nhằm phục vụ ý đồ chính trị rõ rệt
của các thế lực thù địch, nhằm phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân và sự nghiệp
xây dựng đất nước theo định hướng XHCN của dân tộc ta. Chúng ta cần phải có
thái độ và biện pháp rõ ràng, nhất quán để loại bỏ.
Tôn giáo là một vấn đề hết sức nhạy cảm trong đời sống chính trị của mỗi
quốc gia. Vấn đề tôn giáo thường bị các thế lực thù địch lợi dụng phục vụ cho
mục đích chống phá Nhà nước ta. Con bài tôn giáo là hết sức lợi hại và được
nhiều quốc gia phương Tây coi là nhân tố trong đường lối đối ngoại. Để gây sức
ép trên trường quốc tế, ủng hộ các thế lực thù địch, phản động chống phá Nhà
nước ta, chúng ráo riết hoạt động thu thập các tin tức, tài liệu mà chúng cho rằng
Nhà nước ta vi phạm tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo để xuyên tạc, phóng đại
thành vấn đề dân chủ, nhân quyền, tự do tôn giáo nhằm quốc tế hóa vấn đề tôn
giáo ở Việt Nam. Chính vì vậy, chỉ cần trong chính sách hoặc trọng việc giải
quyết các vụ việc cụ thể, nếu chúng ta sơ hở, mất cảnh giác lập tức sẽ bị thổi
phồng sự việc tạo cớ can thiệp vào vấn đề nội bộ đất nước ta.
- Người thủ lĩnh
Copyright: Tài liệu đại học ©