nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 3/2004

39 ThS. Nguyễn Thái Mai *
uyn s hu trớ tu (SHTT) c hiu l
cỏc quyn nhõn thõn v ti sn ca cỏc
ch th i vi cỏc sn phm ca trớ tu v
c Nh nc bo h cỏc quyn ú trong
thi gian nht nh. Trong giai on hin nay,
quyn s hu trớ tu ang b xõm phm trờn
nhiu lnh vc khỏc nhau vi cỏc hnh vi a
dng v phc tp, trong ú ph bin l hnh
vi xut nhp khu "hng gi"; "hng nhỏi"
qua biờn gii. Thc trng ny ang din ra
tng i phc tp mt s ca khu ti cỏc
tnh biờn gii gia Vit Nam vi cỏc nc
lỏng ging nh Trung Quc, Lo, Cmpuchia.
ngn chn cỏc hnh vi vi phm quyn s
hu trớ tu, bo m cỏc quyn v li ớch hp
phỏp cho cỏc ch s hu quyn s hu trớ tu,
vic thc thi quyn s hu trớ tu ti biờn gii
(hay cũn gi l bin phỏp kim soỏt biờn gii)
trong giai on hin nay cú ý ngha c bit

vi hng hoỏ ch c ỏp dng trong hai
trng hp:
+ Th nht, khi ch th quyn s hu trớ
tu cú c s hp phỏp nghi ng rng hot
ng xut, nhp khu hng hoỏ vi phm
quyn s hu trớ tu ca mỡnh lm n gi ti
c quan hi quan yờu cu tm ỡnh ch thụng
quan i vi hng hoỏ xut, nhp khu;
+ Th hai, cỏc c quan cú thm quyn
hnh ng mt cỏch ch ng trong vic tm
ỡnh ch vic thụng quan i vi hng hoỏ.
Q

* Ging viờn Khoa lut quc t

Tr

ng

i hc lut H
N
i
nghiªn cøu - trao ®æi
40
T¹p chÝ luËt häc sè 3/2004

Đây là trường hợp các cơ quan có thẩm quyền

phạm ra khỏi các kênh thương mại mà không
có bất kì sự bồi thường nào;
+ Loại bỏ các nguyên liệu và các phương
tiện sử dụng chủ yếu trong việc tạo ra hàng
hoá vi phạm khỏi các kênh thương mại không
có bất kì sự bồi thường nào theo cách thức
giảm đến mức tối thiểu nguy cơ xảy ra các vi
phạm tiếp theo;
+ Đối với hàng hoá giả: Việc loại bỏ nhãn
hiệu hàng hoá đã được gắn bất hợp pháp
không được coi là đủ để cho phép giải phóng
hàng hoá đó vào các kênh thương mại (trừ
trường hợp ngoại lệ).
Tương tự, khoản đ Điều 14 Nghị định số
101/CP ngày 31/12/2001 của Chính phủ quy
định chi tiết thi hành một số điều của Luật
hải quan Việt Nam về thủ tục hải quan, chế
độ kiểm tra, giám sát hải quan cũng quy
định: “Trường hợp người yêu cầu tạm dừng
chứng minh được chủ hàng hoá xuất khẩu,
nhập khẩu đã vi phạm quyền sở hữu trí tuệ
thì chủ hàng hoá và hàng hoá được xử lí
theo quy định của pháp luật. Chủ hàng hoá
xuất khẩu, nhập khẩu chịu trách nhiệm trước
pháp luật”.
Tuy nhiên, theo quy định của Hiệp định
TRIPS các biện pháp xử lí trên sẽ không được
áp dụng trong các trường hợp sau:
+ Gây tổn hại đến quyền khiếu kiện của
chủ thể quyền và quyền của bị đơn khi yêu

trong quỏ trỡnh thc thi quyn s hu tớ
tu ti biờn gii
Vic thc thi quyn SHTT ti biờn gii
liờn quan trc tip n quyn v ngha v ca
hai bờn ch th: Ch s hu hp phỏp ca
quyn s hu trớ tu - bờn np n yờu cu
ỡnh ch vic thụng quan i vi hng hoỏ
(gi l ch th quyn) v ch s hu i vi
hng hoỏ xut, nhp khu - bờn cú hng hoỏ
b tm ỡnh ch thụng quan (gi l bờn xut,
nhp khu).
Bo v quyn v li ớch hp phỏp ca cỏc
ch th cng nh s n nh ca cỏc quan h
thng mi trong trng hp ỏp dng bin
phỏp thc thi quyn s hu trớ tu ti biờn
gii l ni dung quan trng luụn c cỏc
iu c quc t cng nh phỏp lut ca Vit
Nam ghi nhn. Theo ú cỏc bờn cú cỏc quyn
v ngha v c bn sau:
* i vi ch th quyn
Cú quyn lm n gi ti cỏc c quan cú
thm quyn yờu cu hi quan tm ỡnh ch
vic thụng quan i vi hng hoỏ xut nhp
khu. Trong n ch th quyn phi nờu rừ:
+ Bng chng v s vi phm quyn
SHTT;
+ Mụ t chi tit v hng hoỏ c
quan hi quan cú th nhn bit c hng
hoỏ ú;
+ Np khon tin t cc hoc tin bo

khu vi phm quyn s hu trớ tu;
+ Cỏc c quan nh nc cú thm quyn nghiên cứu - trao đổi
42
Tạp chí luật học số 3/2004

hoc to ỏn khụng cú vn bn yờu cu c
quan hi quan bn giao hng hoỏ ang b tm
dng th tc hi quan gii quyt.
Ngoi ra, m bo nguyờn tc cụng
khai, minh bch c ch th quyn v ngi
nhp khu u cú quyn:
+ c thụng bỏo ngay v vic tm ỡnh
ch thụng quan i vi hng hoỏ xut nhp
khu ca hi quan;
+ Cú c hi nh nhau trong vic trỡnh by
ý kin v yờu cu thanh tra i vi cỏc hng
hoỏ xut, nhp khu b tm ỡnh ch thụng
quan chng minh cho yờu cu ca mỡnh.
Tuy nhiờn, theo quy nh ca Hip nh
TRIPS v Hip nh thng mi Vit Nam -
Hoa Kỡ, vic thc thi quyn SHTT ti biờn
gii s khụng ỏp dng i vi cỏc trng
hp sau:
+ Hng hoỏ quỏ cnh;
+ Hng hoỏ vi s lng nh khụng mang
tớnh thng mi;
+ Hng hoỏ cú trong hnh lớ cỏ nhõn.

biờn gii mt cỏch cú hiu qu. Thc hin tt
cỏc quy nh ny trong giai on hin nay
khụng ch gúp phn bo v cỏc quyn v li
ớch hp phỏp ca ch s hu quyn s hu trớ
tu m cũn cú ý ngha quan trng trong vic
lnh mnh húa cỏc quan h kinh t - thng
mi; bo v ch quyn kinh t ca t nc
cng nh s n nh ca cỏc quan h xó hi.
Trong quỏ trỡnh ỏp dng Hip nh v phỏp
lut Vit Nam nu cú s khỏc bit gia cỏc
quy nh trong Hip nh v phỏp lut Vit
Nam, cỏc quy nh trong Hip nh s c u
tiờn ỏp dng (khon 1 iu 5 lut hi quan)./.

(1). Hip nh TRIPS - Hip nh v mt s khớa
cnh liờn quan n thng mi ca quyn s hu
trớ tu -1993.
(2). Hip nh thng mi Vit Nam - Hoa Kỡ kớ kt
ngy 13/07/2000 v cú hiu lc t ngy 11/12/2001).
(3). Lut hi quan Vit Nam c Quc hi
thụng qua ngy 29/06/2001 v cú hiu lc t
ngy 01/01/2002.