LỜI MỞ ĐẦU
Trong lịch sử phát triển của xã hội loài người từ trước đến nay, chúng ta thấy
rằng mâu thuẫn giữa quyền lợi giai cấp thống trị và giai cấp bị trị luôn luôn gay gắt.
Mâu thuẫn đó không thể tự điều hòa được mà phải được giải quyết bằng các cuộc đấu
tranh giai cấp đẫm máu. Dưới chế độ phong kiến, mâu thuẫn giai cấp được thể hiện môt
cách rõ nét. Giai cấp thống trị thời kì này đã thiết lập một chế độ quân chủ chuyên chế
dộc tài, tất cả quyền lực nhà nước đều tập trung vào tay nhà vua, nhằm phục vụ cho giai
cấp mình, bóp nghẹt những mầm mống dân chủ náy sinh trong xã hội, cướp đi những
quyền cơ bản của công dân. Cùng với sự phát triển của kinh tế và những bước tiến vượt
bậc về khoa học kĩ thuật đời sống của nhân dân ngày càng được cải thiện, kéo theo đó
là trình độ nhận thức của người dân được nâng cao và nhu cầu tự giải phóng mình ngày
càng lớn, vấn đề dân chủ được đặt ra. Việc xây dựng nhà nước pháp quyền trở thành
một đòi hỏi cấp thiết. Nhiều cuộc cách mạng tư sản đã nổ ra và giành được thắng lợi,
giai cấp phong kiến bị lật dổ. Nhằm đáp ứng với xu thế của thời đại và hạn chế sự độc
tài nên sau khi nhà nước tư bản chủ nghĩa được thiết lập trên thế giới_cơ quan quyền
lực nhà nước cao nhất đã ra đời. Đó chính là quốc hội
Quốc hội ra đời nhằm khẳng định chủ quyền của nhân dân và cơ sở hợp pháp
của chính quyền, đồng thời đảm bảo cho chính quyền được đảm bảo bằng pháp luật và
bảo đảm sự có mặt của luật trong các lĩnh vực sinh hoạt của công dân và quyền con
người. Quốc hội ra đời đã hạn chế được sự lộng quyền của người đứng đầu và trong
quá trình hoạt động của mình đã tiến hành giám sát hoạt động của các cơ quan nhà
nước khác nhằm đảm bảo cho xã hội dân chủ hơn. Như vậy, chức năng giám sát
được xác định là chức năng không thể thiếu của quốc hội nhằm đảm bảo cho
quốc hội hoạt động có hiệu lực và hiệu quả
1
I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA QUỐC HỘI VIỆT NAM
Trong bộ máy nhà nước việt nam, quốc hội chiếm vị trí đặc biệt quan trọng. Vị
trí đó được xác định trên cơ sở quy định của hiến pháp. Ở nước CHXHCNVN tất cả
quyền lực thuộc về nhân dân. Nhân dân sử dụng quyền lực của mình bằng hai hình thức
cơ bản: hình thức gián tiếp và trực tiếp . Hình thức trực tiếp tạo nên nền dân chủ trực
tiếp. Hình thức gián tiếp tạo nên nền dân chủ đại diện. Trong điều kiện hiện nay, dân

quyền lực nhà nước cao nhất của nước CHXHCNVN” (điều 83_ hp 1992). Quốc
hội có quyền quyết định những vấn đề quan trọng nhất của đất nước và của nhân dân
như thong qua hiến pháp, các đạo luật, quyết định những chính sách cơ bản về đối nội
và đối ngoại, mục tiêu phát triển kinh tế,văn hóa xã hội, tổ chức và hoạt động của bộ
máy nhà nước; bầu miễn nhiệm, bãi nhiệm những viên chức cao cấp nhất của bộ máy
nhà nước, giám sát tối cao hoạt động của các cơ quan nhà nước; quốc hội biểu hiện tập
trung ý chí và quyền lực của nhân dân trong phạm vi toàn quốc.
Như vậy quốc hội chiếm vị trí cao nhất trong toàn bộ bộ máy nhà nước
CHXHCNVN. Không một cơ quan nhà nước nào trong bộ máy các cơ quan nhà nước
của ta có được một vị trí như vậy. Sở dĩ quốc hội có một địa vị như vậy vì quốc hội là
cơ quan duy nhất do nhân dân toàn quốc bầu ra một cách trực tiếp . Với tư cách thành
lập này cộng với quan điểm” tất cả quyền lực nhà nước đều thuộc về nhân dân, nhân
dân thực hiện quyền lực của mình bằng cơ quan đại diện do nhân dân bầu ra” , là cơ sở
cho quốc hội có quyền lực nhà nước cao nhất ở nước CHXHCNVN.
Việc hiến pháp quy định như trên cũng là để nhằm mục đích thể hiện rõ bản chất
của nhà nước CHXHCNVN, là nhà nước của nhân dân , do nhân dân và vì nhân dân,
đúng theo quan điểm tư tuơởng của chủ nghĩa Mac_ LêNin về một nhà nước kiểu mới
khác với các nhà nước trước đây và đây cũng là đặc điểm nói lên sự khác nhau giữa mô
hình tổ chức nhà nước ta , nhà nước CHXHCN vói các mô hình tổ chức nhà nước khác
nhau của chế độ tư bản chủ nghĩa.
II. CHỨC NĂNG CỦA QUỐC HỘI VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC
CHỨC NĂNG ĐÓ
Vói vị trí là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà
nước cao nhất của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa việt nam, quốc hội nước ta có
nhưng chức năng quan trọng sau đây:
- Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp
3
Quyền lập hiến và lập pháp của quốc hội xuất phát từ vị trí và tính chất của cơ
quan quyền lực nhà nước cao nhất. Chỉ có quốc hội mới có quyền định ra các quy phạm
pháp luật có hiệu lực pháp lý cao nhất, điều chỉnh các quan hệ xã hội của xã hội ta .

hội thành lập nhà nước ta đã quy định đây là một trong những chức năng khôngt hể
thiếu của quốc hội. Tuy nhiên để đánh giá một cách toàn diện về chức năng này của
quốc hội, chúng ta cần làm rõ về giám sát
Hiện nay cách diễn đạt và biểu hiện ý của từ “giám sát” có khác nhau , nhưng
chúng có những điểm chung nhất là:
_”Giám sát” dùng để chỉ các hoạt động theo dõi , xem xét, kiểm tra và nhận định
về một việc làm nào đó đã được thực hiện đúng hoặc sai những điều đã quy định
_”Giám sát” luôn luôn gắn liền vơíi một chủ thể nhất định, tức là phải trả lời
được câu hỏi: ai(hoặc tổ chức nào) có quyền thực hiện việc theo dõi xem xét, kiểm tra
và đưa ra những nhận định về một việc làm nào đó đã được thực hiện đúng hoặc sai
những điều đã quy định.
_“Giám sát”cũng luôn gắn với 1 đối tượng cụ thể, tức là phải trả lời được câu
hỏi giám sát ai? Giám sát việc gì? Điều này có ý nghĩa quan trọng là ở chỗ nó phân biệt
giữa” giám sát” và “ kiểm tra” .Kiểm tra thì chủ thể hoạt động và đối tượng chịu sư tác
động của hoạt động đó có thể đồng nhất với nhau, đó là việc tự chủ thể kiểm tra của
chủ thể hoạt động . Nói cách khác tự chủ thể hoạt động xem xét kĩ để đánh giá tình
trạng tốt, xấu của công việc đang làm. Nhưng giám sát thì không có tình trạng tự chủ
thể hoạt động theo dõi ,xem xét chính hoạt động của mình.
_”Giám sát” phải thể hiện được quan hệ giữa chủ thể hoạt động giám sát và đối
tượng chịu sự giám sát tức là chủ thể hoạt động có những quyền và nghĩa vụ gì đối với
đối tượng chịu sự giám sát và ngược lại
“Giám sát” phải được tiến hành trên những căn cứ nhất định, đó là những quy
định do chủ thể có quyền thực hiện việc giám sát đặt ra. Nếu như không có những quết
định này thì không có cơ sở để chủ thể có quyền thực hiện việc giám sát, dưa ra những
nhận định về hoạt động ở đối tượng chịu sự giám sát.
_”Giám sát” luôn là hoạt động có tính mục đích . Mục đích của giám sát là luôn
có được những nhận định chính xác của chủ thẻ có quyền giám sát đối với hoạt động
của đối tượng chịu sự giám sát và từ đó có biện pháp xử lí đối với những việc làm trái
quy định của đối tượng chịu sự giám sát. Đảm bảo cho những quy định của chủ thể có
quyền giám sát được thực hiện đúng và đầy đủ.

nhà nước và quốc hội nước ta là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất .” Do đó quốc
6
hội nắm quyền giám sát tói cao việc tuân theo hiến pháp và pháp luật nhưng có đổi
mới, đó là việc phân công, phân cấp rành mạch trong tổ chức nhà nước.
b : Những căn cứ để quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao.
Để bảo đảm tính khách quan trong hoạt động giám sát, bảo đảm cho quốc hội
thực hiẹn quyền giám sát tối cao theo đúng quy định của hiến pháp và luật khi thực
hiên quyền giám sát của mình, quốc hội phải có những căn cứ nhất định:
_Thứ nhất: Quốc hội phải căn cứ vào những quy định của hiến pháp, luật, nghị
quyết của quốc hội, pháp lệnh của ủy ban thường vụ quốc hội, vì đó la chuẩn mực, là
thước đo, la căn cứ nhận định nội dung của một văn bản nào đó hoặc một việc làm nào
đó của các cơ quan nhà nước chịu sự giám sát của quốc hội là hợp pháp hay là không
hợp pháp.
_Thư hai: Quốc hội căn cứ vào nội dung văn bản đã ban hành của các cơ quan
nhà nứoc chịu sự giám sát của quốc hội và căn cứ vào báo cáo thực tếhoạt động của
nhưng cơ quan nhà nước đó. Trong trường hợp cần thiết, quốc hội có thể chất vấn hoặc
đi xem xét thực tế xem tình hình co đúng như với các cơ quan nhà nước đã báo cáo
không .
c : Đăc điểm giám sát tối cao của quốc hội ? Sự khác nhau giữa giam sát của
quốc hội và giám sát của các cơ quan nhà nước khác
_Giám sát của quốc hội là giám sát tối cao và nó có một số đăc diêm riêng như sau: .
Quyền giám sát của quốc hội mang tính quyền lực nhà nước cao nhất.
. Hoạt động giám sát của quốc hội mang tính tổng quát nhất, bao trùm nhất,
mang tính định hướng nhất định đối với những vấn đề thuộc tầm vĩ mô, những vấn đề
mà nhân đân cả nước quan tâm.
. Hoạt động giám sát của quốc hội được tiến hành với các điều kiện bảo đảm ở
mức độ tin cậy cao nhất, toàn diện trên các mặt: Báo cáo, cung cấp thông tin, tư liệu,số
liệu và các điều kiện đảm bảo khác.
. Áp dung nhiều biện pháp mang tính quyền lực nhà nước cao nhất để xử lý
những vấn đề nảy sinh trong giám sát và chịu trách nhiệm pháp lý đối với những người

hội đồng dân tộc, ủy ban của quốc hội, đoàn đại biểu quốc hội và đại biểu quốc
hội”.( Điều 1_Luật hoạt động giám sát của quốc hội )
8