Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Lời mở đầu

Cùng với nhu cầu vật chất, thì nhu cầu về văn hoá tinh thần cũng là
một nhu cấu thiết yếu của con người. Một phần không thể thiếu trong đời sống
tinh thần của xã hội loài người đó là tín ngưỡng tôn giáo. Tôn giáo giúp cuộc
sống trở lên cân bằng hơn. Là một tôn giáo lớn, xuất hiện từ rất lâu đời và
phát triển khá mạnh mẽ, những giá trị cũng như những ảnh hưởng của phật
giáo là điều không thể phủ nhận.

Phật giáo là nơi mà con người cảm nhận
những giá trị đích thực của cuộc sống, cũng như hướng con người đến những
giá trị tốt đẹp chân thiện mỹ. Với những giá trị tư tuởng cũng như ảnh hưởng
của phật giáo đến đời sống của con người thì quả là không sai khi chúng ta
khẳng định phật giáo là một trong những tôn giáo lớn nhất trên thế giới. Xuất
hiện vào khoảng thế kỉ thứ 9 trước công nguyên ở Ấn Độ- một đất nước với
bề day lich sử lâu đời và một nền văn hóa lớn- văn hóa sông Ấn. Cùng với sự
phát triển của lịch sử, phật giáo cũng phát triẻn không ngừng và nhanh chóng
lan rộng khắp nơi. Nhưng đối với một số người thì phật giáo vẫn là cái gì đó
hết sức bí ẩn hay huyền bí va có cái nhìn không đúng về phật giáo. Vì những
lí do trên mà em chọn đề tài này hy vọng bản thân em cũng như mọi người có
thêm những hiểu biết về phật giáo. Cũng qua việc tìm hiểu đề tài này em
mong muốn góp phần thêm vào việc giúp mọi người có cái nhìn khách quan
khoa học về tôn giáo nói chung và về phật giáo nói riêng. Thấy rõ những giá
trị tư tưởng cũng như những mặt hạn chế , từ đó có cái nhìn đúng đắn hơn về
phật giáo. Em rất mong có được sự giúp đỡ của các thầy cô để em có thể hoàn
thành tốt đề tài này.

1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Những giá trị, hạn chế của phật giáo và ảnh hưởng của nó

sự “giải thoát”khỏi vòng luân hồi “ nghiệp báo” để đạt đến trạng thái tồn tại
Niết bàn. Nội dung triết học nhân sinh tập trung trong thuyết tứ đế.
2-Những giá trị và hạn chế
2.1. Những giá trị
2.1.1. Giá trị tư tưởng của Tứ Đế:
Nội dung triết học nhân sinh của phật giáo tập trung ở bốn luận điểm gọi
là tứ diện đế. Bốn luận điếm này được phật giáo coi là bốn chân lý vĩ đại về
cuộc sống nhân sinh cho bất cứ cuộc sống nhân sinh nào thuộc đẳng cấp nào.
Luận điểm thứ nhất (khổ đế): Sự thật nơi cuộc sống nhân sinh không có gì
khác ngoài sự đau khổ, ràng buộc hệ luỵ, không có tự do. Đó là 8 nỗi khổ
trầm lâm bất tận mà ai cũng phải gánh chịu: Sinh, Lão, Bệnh, Tử, Thụ biệt ly
(yêu thương chia lìa), Oán tăng hội ( oán ghét nhau mà phải sống với nhau),
Sở cầu bất đắc (cái mong mà không đạt được) và ngũ thụ uẩn (5 yếu tố vô
thường nung nấu làm khổ)
Luận điểm thứ hai (nhân đế): Là luận điểm giải thích những nguyên nhân
sự thật đau khổ nơi cuộc sống nhân sinh. Đó là 12 nguyên nhân (thập nhị nhân
duyên). Trong 12 nhân duyên ấy thì “vô minh” là nguyên nhân thâu tóm tất
cả. Bởi vậy diệt trừ vô minh là diệt trừ tận gốc sự đau khổ nhân sinh. Dưới
góc độ nhận thức, vô minh là “ngu tối” thiếu giác ngộ chân lý.
Luận điểm thứ ba (Diệt đế) : Là luận điểm về khả năng có thể tiêu diệt
được sự khổ đau nơi cuộc sống nhân sinh , đạt tới trạng thái Niết bàn, cứu
cánh cửa hành động tự do. Luận điểm này cũng bộc lộ tinh thần lạc quan tôn
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
giáo của phật giáo, cũng thể hiện khát vọng nhân bản của nó muốn hướng con
người đến niềm hạnh phúc “tuyệt đối”, khát vọng chân chính của con người
tới Chân- Thiện- Mỹ.
Luận điểm thứ tư (Đạo đế): là luận điểm về con đường thể hiện sự diệt
khổ, đạt tới giải thoát. Đó không phải con đường sử dụng bạo lực mà là con
đường tu đạo thực chất con đường nay là hoàn thiện đạo đức cá nhân. Sự giải

Dù vậy, Đạo Phật đã dạy một đời sống tốt đẹp không chỉ tạo bằng thức
ăn ngon, áo mặc đẹp, mái nhà xinh xắn, mà còn được sinh động bởi ý định
trong sạch, một lòng từ bi không giáo điều cũng không triết lí bác học. Mà đó
là lòng kính trọng phẩm giá quyền lợi của mọi người. Để hết chiến tranh, xây
dựng xã hội văn minh, con người phải hết tham lam, thù hận cố chấp. Muốn
sống hòa bình an lạc, con người phải có tình thương và hiểu biết. Hòa bình
không thể có được chỉ bằng cầu nguyện, ký tên, hay hội thảo kêu gọi suông
mà phải làm sao cho mọi người tỉnh thức và chuyển hóa. Những lời kêu gọi
đó hết sức có giá trị và nhắc nhở cảnh tỉnh nhân loại hãy đoàn kết góp phần
tích cực vào công cuộc giữ gìn hòa bình.
Mặt khác trong điều kiện sản xuất chưa phát triển mạnh của xã hội, nhu
cầu vật chất ngày càng cao, nên cuộc sống con người gặp khó khăn, nên cái
khổ vẫn là điều tất yếu, đôi khi con người cảm thấy bi quan thất vọng. Do vậy,
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
sự giải thích cuộc đời con người chỉ quẩn quanh trong nổi khổ “nhân sinh là
khổ” hết sức có ý nghĩa. Việc đưa ra con đường diệt khổ, tự giải thoát mà
không chờ bất kỳ cứu nhân độ thế nào đã trở thành tư tưởng giáo dục đầy
khích lệ hấp dẫn, mang tính nhân văn sâu sắc.
Tư tưởng giáo dục này cũng có ý nghĩa quan trọng trong công cuộc đổi
mới của Việt Nam, nhằm xây dựng một nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc
dân tộc, mà trong đó quần chúng nhân dân là hạt nhân cơ bản để xây dựng nên
tòa lâu đài văn minh của xã hội, đem lại hòa bình cho toàn thể nhân dân ta.
2.1.3-Tư tưởng lớn, tiến bộ: Chúng sinh bình đẳng
a) Bình đẳng giữa người với người
“Tăng nhất A hàm kinh” cho rằng 4 hạng người (“Tứ chủng tính”)
trong xã hội Ấn Độ cổ là Bà La Môn, Sát Đế Lợi, Khuyển Xá và Thủ Đà La
nên bình đẳng với nhau, phản đối dựa vào chủng tính và đạo đức, sự nông sâu
về trí tuệ để đánh giá thành tích của con người;
Đẳng cấp để bàn luận sự cao quý, hạ tiện, cao thấp của con người;

đẳng vô nhị với nhau. Cần nói đây là sự xác nhận tôn nghiêm đối với các sinh
vật và vô sinh vật trong giới tự nhiên, là sự kính trọng đối với muôn vật.
Quan niệm bình đẳng của PG dựa trên học thuyết Duyên Khởi, xây
dựng trên sự bình đẳng Nhân Quả. Chúng sinh và Phật đều như nhau cùng có
7