Trờng đại học s phạm hà nội 2
Khoa giáo dục thể chất đỗ thị liên Lựa chọn bài tập bổ trợ chuyên môn nâng
cao hiệu quả chạy đà và giậm nhảy trong
nhảy xa cho nữ đội tuyển điền kinh
trờng thpt giao thủy - nam định
Khóa luận tốt nghiệp đại học

Chuyên ngành: CNKHSP TDTT - GDQP Hớng dẫn khoa học

th.s. vũ tuấn anh
Hà nội - 2011

LỜI CAM ĐOAN Tên tôi là: Đỗ Thị Liên
Sinh viên lớp: K33 GDTC - GDQP

Tôi xin cam đoan đề tài: “Lựa chọn bài tập bổ trợ chuyên môn nâng cao

ĐHSP : Đại học sư phạm
GDTC : Giáo dục thể chất
GV : Giáo viên
HS : Học sinh
M : Met
NXB : Nhà xuất bản
S : Giây
STN : Sau thực nghiệm
TD : Thể dục
TDTT : Thể dục thể thao
TĐ : Thời điểm
THPT : Trung học phổ thông
Th.S : Thạc sĩ
TN (n) : Thực nghiệm
TTN : Trước thực nghiệm

DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ
SỐ BIỂU

Bảng 3.5
Kết quả phỏng vấn lựa chọn các test đánh giá bài tập bổ
trợ chuyên môn giai đoạn chạy đà và giậm nhảy cho nữ
đội tuyển nhảy xa (n = 14)

28
Bảng 3.6
Kết quả kiểm tra các test trước thực nghiệm của 2 nhóm
thực nghiệm và đối chứng (n
A
= n
B
= 8)

30
Bảng 3.7
Bảng tiến trình thực nghiệm (6 tuần) 32
Bảng 3.8
Kết quả kiểm tra các test sau thực nghiệm của 2 nhóm
thực nghiệm và đối chứng (n
A
= n
B
= 8)
33
Bảng 3.9
Kết quả kiểm tra các test của nhóm thực nghiệm TTN và
STN bằng phương pháp tự đối chiếu (n
A


MỤC LỤC

Trang
ĐẶT VẤN ĐỀ . 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. 4
1.1. Những quan điểm huấn luyện kỹ thuật nhảy xa. 4

Trình độ chuyên môn:…………………………………………………
Nơi công tác:…………………………………………………………….

Để giúp cho em hoàn thành đề tài nghiên cứu: “Lựa chọn bài tập bổ trợ
chuyên môn nâng cao hiệu quả chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa cho nữ đội
tuyển trường THPT Giao Thủy - Nam Định” kính mong các thầy (cô) nghiên cứu
và trả lời giúp em câu hỏi trong phiếu. Những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy
(cô) là cơ sở để em lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hệ thống bài tập bổ trợ chuyên
môn nâng cao hiệu quả chạy đà - giậm nhảy cho nữ đội tuyển Điền kinh của trường.
Em xin chân thành cảm ơn! Câu 1: Theo thầy (cô) các bài tập bổ trợ kỹ thuật nào dưới đây có tác dụng quan
trọng nâng cao hiệu quả giai đoạn chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa cho nữ đội
tuyển Điền kinh trường THPT Giao Thủy - Nam Định. Nếu đồng ý với bài tập nào
thì đánh dấu (x) vào ô trống.
Bài tập 1: Tập đánh tay tại chỗ với tần số tăng tới mức tối đa
Bài tập 2: Thực hiện 1 - 3 bước đà giậm nhảy liên tục 30m ngoài
đường chạy
Bài tập 3: Chạy 3 - 5 bước giậm nhảy kết hợp động tác của tay,
chân
Bài tập 4: Chạy 3 - 5 bước giậm nhảy bước bộ rơi vào hố cát
Bài tập 5: Thực hiện chạy đà đánh dấu 4 - 6 bước cuối và giậm
nhảy rơi vào hố cát
Bài tập 6: Thực hiện chạy toàn đà đặt chân giậm nhảy vào ván
Bài tập 7: Chạy 15 - 20 bước có xuất phát thấp và tính thời gian
Bài tập 8: Xác định lại cự ly đã lựa chọn theo kết quả chạy 100m
Bài tập 9: Chạy ngoài đường chạy đánh dấu 4 - 6 bước cuối và
tăng tốc độ tối đa ở 4 - 6 bước cuối đó
Bài tập 10: Xác định một tư thế chuẩn bị chạy đà phù hợp với
Đỗ Thị Liên

1

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Khoa GDTC Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
PHIẾU ĐIỀU TRA ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TDTT
TRƯỜNG THPT GIAO THỦY - NAM ĐỊNH

Họ và tên giáo viên

Giới tính

Tuổi
Thâm niên
công tác
Trần Văn Thỉnh Nam 51 25
Phạm Thị Tuyết Nhung Nữ 37 12
Trần Văn Vĩnh Nam 35 9
Trần Văn Năm Nam 34 9
Vũ Thị Lan Nữ 31 6
Phạm Thị Phương Thảo Nữ 26 3

i
x x


i
x

 
2
i
x x


i
x

 
2
i
x x


1 1,34 0,0064 1,33 0,0064 1,23 0,0064 1,31 0,0064
2 1,34 0,0064 1,34 0,0049 1,24 0,0049 1,33 0,0036
3 1,39 0,0009 1,37 0,0016 1,28 0,0009 1,34 0,0025
4 1,41 0,0001 1,40 0,0001 1,30 0,0001 1,39 0
5 1,42 0 1,41 0 1,31 0 1,39 0
6 1,45 0,0009 1,44 0,0009 1,34 0,0009 1,41 0,0004
7 1,48 0,0036 1,47 0,0036 1,37 0,0036 1,45 0,0036
8 1,53 0,0121 1,52 0,0121 1,41 0,01 1,50 0,0121

3

PHỤ LỤC 2
KẾT QUẢ KIỂM TRA TEST CHẠY 30M XUẤT PHÁT CAO CỦA 2 NHÓM
THỰC NGHIỆM VÀ ĐỐI CHỨNG TTN VÀ STN (S).

Trước thực nghiệm Sau thực nghiệm
Nhóm TN Nhóm ĐC Nhóm TN Nhóm ĐC
TT
i
x

 
2
i
x x


i
x

 
2
i






4,31

0,068 4,325

0,078

4,20

0,058

4,27

0,069
0,0046 0,0061 0,0034 0,0048
t
tính
0,410 2,188


i
x

 
2
i
x x


i
x

 
2
i
x x


1 2,20 0,0049 2,20 0,0036 2,47 0,0121 2,24 0,0016
2 2,17 0,0016 2,17 0,0009 2,45 0,0081 2,24 0,0016
3 2,15 0,0004 2,15 0,0001 2,38 0,0004 2,22 0,0004
4 2,14 0,0001 2,14 0 2,35 0,0001 2,20 0
5 2,13 0 2,13 0,0001 2,34 0,0004 2,20 0
6 2,10 0,0009 2,13 0,0001 2,33 0,0009 2,18 0,0004
7 2,10 0,0009 2,10 0,0016 2,30 0,0036 2,17 0,0009
8 2,05 0,0064 2,10 0,0016 2,26 0,01 2,15 0,0025
x


5

PHỤ LỤC 4
KẾT QUẢ KIỂM TRA TEST THÀNH TÍCH NHẢY XA CÓ ĐÀ CỦA 2 NHÓM
THỰC NGHIỆM VÀ ĐỐI CHỨNG TTN VÀ STN (M).

Trước thực nghiệm Sau thực nghiệm
Nhóm TN Nhóm ĐC Nhóm TN Nhóm ĐC
TT
i
x

 
2
i
x x


i
x

 
2
i
x x


i
x


0,046 3,65

0,047

4,22

0,049

3,89

0,030
0,0021 0,0022 0,0024 0,0009
t
tính
0,855 5,156

6

ĐẶT VẤN ĐỀ

Thể dục thể thao (TDTT) là một bộ phận của nền văn hóa xã hội,
một loại hình hoạt động gắn liền với sự tồn tại của xã hội loài người. Luyện
tập TDTT có tác dụng phát triển toàn diện nhân cách, rèn luyện và nâng cao
sức khỏe con người phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Ngay từ những ngày đầu cách mạng
tháng Tám thành công, Bác Hồ đã nêu rõ tầm quan trọng của TDTT đối với
việc “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới”[6]. Bản thân

triển thể thao thành tích cao. Dưới sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, hầu
hết các môn thể thao đã được đưa vào các trường từ cấp phổ thông đến bậc
đại học với nội dung và hình thức phong phú, đa dạng như: Bóng chuyền,
Bóng rổ, Cầu lông, Điền kinh, Thể dục. Trong đó, Điền kinh là môn thể thao
có tác dụng phát triển các tố chất thể lực cho con người như: Sức nhanh, sức
mạnh, sức bền, khả năng phối hợp vận động; giáo dục năng lực thực hành, ý
thức kỷ luật, tính tự giác tích cực và ý chí vươn lên cho người học. Mặt khác,
Điền kinh là một môn có tính chất hoạt động rất gần gũi với hoạt động tự
nhiên của con người như: Chạy, nhảy, ném, đẩy và tập luyện điền kinh không
đòi hỏi điều kiện và dụng cụ phức tạp.
Nhảy xa là một môn quan trọng và cơ bản của điền kinh. Nhảy xa
gồm 3 kỹ thuật cơ bản: Kiểu ngồi, ưỡn thân, cắt kéo; dù ở kiểu nào thì nó
cũng là một hoạt động phức tạp cần phải có sự phối hợp hợp lý qua từng giai
đoạn để hình thành kỹ thuật. Kỹ thuật nhảy xa chia làm 4 giai đoạn: Chạy đà,
giậm nhảy, trên không và tiếp đất. Bốn giai đoạn này có mối quan hệ chặt chẽ
và mật thiết với nhau, trong đó giai đoạn chạy đà và giậm nhảy là quan trọng
nhất, quyết định đến thành tích người tập. Vì mục đích của chạy đà là tạo ra
8

tốc độ nằm ngang lớn nhất trước khi giậm nhảy và chuẩn bị tốt cho việc đặt
chân giậm nhảy chính xác vào ván giậm nhảy; còn giậm nhảy tạo ra tốc độ
thẳng đứng để có được tốc độ bay ban đầu lớn nhất và góc bay hợp lý. Do đó,
để đạt được thành tích cao thì người tập cần có thể lực và nắm vững kỹ thuật.
Vì vậy, để hoàn thiện kỹ thuật và nâng cao thành tích đòi hỏi người tập phải
biết phối hợp giữa các yếu tố: Chiều dài đà, tốc độ chạy đà, điểm giậm nhảy
và trình độ thể lực.
Việc ứng dụng các bài tập bổ trợ chuyên môn nâng cao chất lượng
huấn luyện môn điền kinh nói chung cũng như trong huấn luyện kỹ thuật nhảy
xa nói riêng là việc cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn trong các trường trung
học phổ thông (THPT) hiện nay.

Kỹ năng vận động của tất cả các hoạt động thể thao nói chung và trong
môn nhảy xa nói riêng được hình thành và phát triển do nhiều yếu tố, trong đó
yếu tố kỹ thuật đóng vai trò quan trọng. Quá trình này được chia làm 3 giai
đoạn:
- Giai đoạn 1: Giai đoạn lan tỏa.
Giai đoạn này người tập tiếp nhận những kiến thức của giáo viên để hình
thành mối quan hệ giữa các cơ quan vận động với vỏ não, hưng phấn trên vỏ
não sẽ lan rộng. Do vậy, người tập chưa có được cảm giác về động tác đúng
sai hay thừa. Chính vì vậy người tập hay mắc những sai lầm dẫn đến sự định
hình động tác sai.
- Giai đoạn 2: Giai đoạn ức chế phân biệt.
Hưng phấn trên vỏ não tập trung vào những khu điểm, hoạt động nhiều
người tập sẽ phân biệt được động tác đúng, sai, thừa, cần tập trung uốn nắn
cho học sinh. Nếu tập luyện thường xuyên đường dây liên lạc tạm thời trên vỏ
não sẽ ngày càng ổn định.
10

- Giai đoạn 3: Giai đoạn tự động hóa.
Là giai đoạn người học có thể nắm vững và thực hiện động tác một cách
thuần thục, chuẩn xác và không tốn sức. Hưng phấn đã tập trung vào những
vùng hẹp trên vỏ não nên chỉ có những cơ quan chính tham gia vận động.
Người tập nắm vững kỹ thuật động tác và biến kỹ thuật vận động thành kỹ
xảo. Họ thực hiện động tác theo ý muốn của mình một cách hoàn hảo, chính
xác và có tính nhịp điệu cao [3].
1.2. Khái niệm, vai trò và tác dụng của bài tập bổ trợ chuyên môn.
1.2.1. Khái niệm.
Theo lý luận và phương pháp giáo dục TDTT: “Bài tập bổ trợ chuyên
môn là các bài tập phức hợp các yếu tố của đối tượng thi đấu cùng các biến
dạng của chúng, cũng như các bài tập dẫn dắt tác động có chủ đích và có
hiệu quả đến sự phát triển các tố chất và các kỹ xảo của vận động ở chính

các bài tập bổ trợ thể lực chuyên môn cho người học.
Để thực hiện được động tác giậm nhảy đạt hiệu quả nâng cao thành tích
thì người tập phải có tốc độ chạy đà, xác định điểm giậm nhảy chính xác và
góc độ đặt chân hợp lý, đồng thời phải có sức bật của hai chân. Thành tích
nhảy xa là tổng hòa của mối quan hệ giữa các yếu tố, là chỉ số thể hiện các
năng lực phẩm chất của VĐV như: Kỹ thuật, thể lực, tâm lý……
1.3. Đặc điểm tâm, sinh lý học sinh THPT .
1.3.1. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THPT.
Về mặt tâm lý, các em thích chứng tỏ mình là người lớn, muốn để mọi
người tôn trọng mình, đã có trình độ hiểu biết nhất định, có khả năng phân
tích, tổng hợp, muốn hiểu biết nhiều, có nhiều hoài bão nhưng còn nhiều
nhược điểm và thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống [10].
12

Tuổi này chủ yếu là tuổi hình thành thế giới quan, tự ý thức, hình thành
tính cách và hướng về tương lai. Đó cũng là tuổi lãng mạn, mơ ước độc đáo
mong cho cuộc sống tốt đẹp hơn. Nhu cầu sáng tạo, nảy nở những tình cảm
mới, trong đó mối tình đầu thường để lại dấu vết trong sáng trong suốt cuộc
đời. Thế giới quan không phải là một niềm tin lạnh nhạt, khô khan mà nó là
sự say mê, ước vọng khát khao [10].
Hứng thú: Các em đã có thái độ tự giác tích cực trong học tập xuất phát
từ động cơ học tập đúng đắn và hướng tới việc lựa chọn nghề phù hợp với
mình sau khi đã học xong THPT. Song hứng thú học tập cũng còn do nhiều
động cơ khác nhau: Giữ lời hứa với bạn bè, đôi khi do tự ái, hiếu danh. Vì
vậy, giáo viên cần định hướng cho các em xây dựng động cơ đúng đắn để các
em có được hứng thú bền vững trong học tập nói chung và trong GDTC nói
riêng [10].
Tình cảm: So với học sinh cấp tiểu học và THCS, học sinh THPT biểu
lộ rõ rệt tình cảm gắn bó và yêu quý mái trường mà các em sắp chia tay, đặc
biệt đối với những giáo viên giảng dạy các em (yêu, ghét rõ ràng). Việc giáo

Hệ thần kinh tiếp tục được phát triển và đi đến hoàn thiện, kích thích
não và hành tủy đạt đến mức của người trưởng thành. Các em đã có khả năng
tư duy, phân tích, tổng hợp và trừu tượng hóa được phát triển tạo thuận lợi
cho việc hình thành nhanh chóng tiếp thu và hoàn thiện kỹ thuật động tác [4].
Lứa tuổi này học sinh có thể tiếp thu được kỹ thuật động tác một cách
rất nhanh, tuy nhiên nếu bài tập đưa ra không gây hứng thú hoặc đơn điệu thì
các em dễ chán và gây cảm giác mệt mỏi. Do đó, cần đưa ra những hình thức
tập luyện đa dạng, phong phú, phù hợp, gây hứng thú cho học sinh.
Ngoài ra, sự hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên
làm cho tính hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn và ức
14

chế không cân bằng đã ảnh hưởng đến hoạt động thể lực. Vì vậy, GV và HLV
cần chú ý tới đặc điểm cơ thể của từng học sinh để có thể đưa ra các bài tập,
cách tập luyện phù hợp và đem lại hiệu quả cao.
1.3.2.3. Hệ vận động
Hệ xương: Hệ xương đã phát triển tương đối hoàn thiện và bắt đầu giảm
tốc độ phát triển, sụn ở hai đầu xương còn dài nhưng sụn chuyển thành xương
ít. Đối với các em nữ mỗi năm cao thêm từ 0,5 - 1cm, nam cao thêm từ 1 -
3cm. Tập luyện TDTT một cách thường xuyên, liên tục làm cho bộ xương
khỏe mạnh hơn. Lứa tuổi học sinh phổ thông, các xương nhỏ như xương cổ
tay, bàn tay đã hoàn thiện nên các em có thể tập luyện một số động tác treo,
chống, mang vác nặng mà không làm tổn hại hoặc không làm phát triển lệch
lạc cấu trúc cơ thể. Cột sống đã ổn định hình dáng nhưng chưa hoàn thiện,
vẫn có thể bị cong vẹo nên việc bồi dưỡng tư thế chính xác thông qua hệ
thống bài tập như đi, chạy, nhảy, thể dục nhịp điệu…. cho các em là rất cần
thiết và không thể xem nhẹ được [4].
Hệ cơ: Các tổ chức cơ phát triển chậm hơn xương và sự phát triển của
cơ phụ thuộc vào mức độ phát triển của xương nên sức co cơ vẫn còn yếu.
Các bắp cơ lớn phát triển tương đối nhanh (cơ đùi, cơ cánh tay), các cơ nhỏ

qua một khoảng không gian nằm ngang. Trong đó, giai đoạn bay trên không
của các môn nhảy khác nhau như ở nhảy xa góc độ lớn hơn nhảy cao. Thành
tích nhảy xa được xác định bởi quỹ đạo trọng tâm cơ thể ở lúc bay được tính
bằng công thức:
S =
2
0
sin 2
V
g


Trong đó: S: Là độ xa của 1 lần nhảy
V: Tốc độ bay ban đầu
16

g: Là gia tốc rơi tự do (g=9,8m/s)
 : Là góc độ bay
Như vậy xét về mặt lý thuyết: Thành tích nhảy xa phụ thuộc vào độ lớn,
tốc độ bay ban đầu, góc bay và độ cao khi bay ra của trọng tâm cơ thể. Tính
hiệu quả của chạy đà được xác định bằng khả năng tạo ra tốc độ cao nhất ở 2 -
4 bước cuối và biết cách duy trì khả năng đó đến khi giậm nhảy. Tốc độ chạy
đà có ảnh hưởng quyết định đến thành tích. Trong giậm nhảy tính hiệu quả
của kỹ thuật được đặc trưng bởi khả năng thay đổi hướng chuyển động của cơ
thể lên góc độ nhất định (trong giới hạn 20 - 22 độ) mà vẫn giữ được tốc độ
bay ban đầu [3].
Qua quá trình phân tích tổng hợp các tài liệu chuyên môn kết hợp với
quan sát thực tế huấn luyện giảng dạy cho thấy, khi VĐV chưa hoàn thiện kỹ
thuật chạy đà và giậm nhảy thường có những biểu hiện sau:
- Nhịp điệu chạy đà bị phá vỡ.