TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT TRẦN THỊ THUÝ LỰA CHỌN VÀ ỨNG DỤNG MỘT SỐ
BÀI TẬP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ
KỸ THUẬT CHUYỀN BÓNG THẤP TAY
BẰNG HAI TAY TRƯỚC MẶT CHO NỮ
ĐỘI TUYỂN BÓNG CHUYỀN TRƯỜNG
THPT CAO BÁ QUÁT - GIA LÂM - HÀ NỘI

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

HÀ NỘI - 2011

HÀ NỘI - 2011
lời cam đoan

Tên tôi là: Trần Thị Thuý
Sinh viên lớp: K33 - GDTC - GDQP trờng ĐHSP Hà Nội 2
Tôi xin cam đoan đề tài này là của riêng tôi, kết quả nghiên cứu của đề
tài không trùng với bất cứ đề tài nào. Toàn bộ những vấn đề đợc đa ra bàn
luận, nghiên cứu là những vấn đề mang tính thời sự, cấp thiết và đúng thực tế
của trờng THPT Cao Bá Quát - Hà Nội.

Hà Nội, ngày 20 tháng 05 năm 2011
Sinh viên
Trần Thị Thuý

danh mục bảng biểu
TT bảng
Nội dung
Trang
Bảng 3.1
Kết quả số lần chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trớc
mặt của đội tuyển bóng chuyền nữ trờng THTP Cao Bá
Quát năm 2011
23
Bảng 3.2
Kết quả kiểm tra thực trạng những sai lầm thờng
mắc khi thực hiện kỹ thuật chuyền bóng thấp tay cơ bản
của đội tuyển bóng chuyền nữ trờng THPT Cao Bá Quát
- Hà Nội (n = 20)
25
Bảng 3.3
Kết quả phỏng vấn lựa chọn một số bài tập ứng dụng
trong giảng dạy - huấn luyện kỹ thuật chuyền bóng thấp
tay bằng hai tay trớc mặt (đệm bóng) cho đội tuyển bóng
chuyền nữ trờng THPT Cao Bá Quát - Hà Nội (n = 20)
26
Bảng 3.4
Kết quả phỏng vấn giáo viên, huấn luyện viên về các
test kiểm tra đánh giá trình độ kỹ thuật chuyền bóng thấp
tay cho đội tuyển bóng chuyền nữ trờng THPT Cao Bá
Quát - Hà Nội (n = 20)

Chơng 2: Nhiệm vụ, phơng pháp, tổ chức nghiên cứu
14
2.1. Nhiệm vụ nghiên cứu. 14
2.2. Phơng pháp nghiên cứu 14
2.3. Tổ chức nghiên cứu 17
Chơng 3: Phân tích kết quả nghiên cứu
19
3.1. Đánh giá thực trạng về việc sử dụng kỹ thuật chuyền bóng thấp tay
bằng hai tay trớc mặt của nữ đội tuyển bóng chuyền trờng THPT Cao
Bá Quát - Hà Nội
19
3.2. Lựa chọn và ứng dụng các bài tập để nâng cao hiệu quả kỹ thuật
chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trớc mặt cho đội tuyển bóng chuyền
nữ trờng THPT Cao Bá Quát - Hà Nội
25
Kết luận và kiến nghị
35
Tài liệu tham khảo
37
1

Đặt vấn đề

Trong công cuộc đổi mới để xây dựng đất nớc ngày càng vững mạnh
ngành thể dục thể thao (TDTT) cũng nh các ngành khác đã có những đóng
góp to lớn cho sự phát triển chung của nớc nhà. Để hoà nhập với sự phát triển
TDTT của khu vực và thế giới nhằm nâng cao uy tín trên vũ đài quốc tế trong

lịch sử nhng nó vẫn không ngừng đợc duy trì, củng cố và phát triển. Những
năm gần đây bắt đầu có những khởi sắc đáng mừng. Đặc biệt là chiếc huy
chơng đồng đầu tiên của đội bóng chuyền nữ nớc ta tại Đại hội TDTT Đông
Nam á( Segames 19) tổ chức tại Inđônêxia. Kỹ thuật, chiến thuật và tâm lý thi
đấu của VĐV dần đợc hoàn thiện cao hơn. Tuy vậy, thành tích của các VĐV
bóng chuyền nớc ta so với các nớc trong khu vực cũng nh trên thế giới còn
có một khoảng cách khá xa. Điều này đặt ra cho các nhà chuyên môn, các
huấn luyện viên và các nhà khoa học một nhiệm vụ rất quan trọng, đó là làm
sao tìm ra đợc các phơng pháp huấn luyện nâng cao thành tích thi đấu.
Bóng chuyền là môn thể thao có tính tập thể cao, sự thắng bại của đội
bóng phụ thuộc vào tính đoàn kết gắn bó của toàn đội. Tuy nhiên, để có thể
chơi tốt vị trí của mình thì bản thân mỗi vận động viên phải có trình độ kỹ -
chiến thuật cá nhân và t duy chiến thuật tốt.
Muốn tập luyện và thi đấu bóng chuyền tốt thì ngoài các yếu tố trên thì
đòi hỏi vận động viên phải nhanh chóng thích ứng với các tình huống thay đổi
trong thi đấu. Hoạt động thi đấu bóng chuyền là tổ hợp các kỹ thuật cơ bản
nh: phát bóng, đệm bóng, chuyền bóng, đập bóng, chắn bóng. Trong đó
chuyền bóng thấp tay là một trong những kỹ thuật cơ bản và quan trọng trong
bóng chuyền. Nó là khâu đầu tiên tạo tiền đề cho kỹ thuật tấn công ở khâu
tiếp theo đạt hiệu quả cao. Đặc biệt kỹ thuật chuyền bóng thấp tay còn là kỹ
thuật phòng thủ chắc chắn nhất khi đối phơng tấn công. 3

Bóng chuyền là một môn thể thao năng động nên rất đợc nhiều giới
yêu thích và tập luyện nhng để đúng kỹ thuật và đạt đợc thành tích cao thì
không hề đơn giản. Nếu ngay từ đầu ngời tập không tạo cho mình khái niệm
đúng về kỹ thuật động tác thì dần dần trong quá trình tập luyện sẽ trở thành
thói quen sai và rất khó sửa, hạn chế nhiều trong quá trình tiếp thu động tác và

1.1. Đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh THPT
1.1.1. Đặc điểm tâm lý học sinh THPT
ở lứa tuổi này các em đã có những bớc phát triển nhảy vọt về thể chất
lẫn tinh thần. Biểu hiện là đã có những bớc phát triển qua tuổi thơ ấu sang
tuổi trởng thành.
ở giai đoạn này các em đã hình thành những phẩm chất về trí tuệ, tình
cảm, đạo đức, phong cách và thái độ với công việc đợc giao. Sự phát triển
của các em trong giai đoạn này tơng đối phức tạp, tâm lý của các em có
những biến đổi mâu thuẫn với nhau, xuất hiện nhiều đột biến. Biểu hiện cơ
bản nhất ở độ tuổi này là độ tuổi dậy thì. Các chức năng sinh lý mới hoàn toàn
xuất hiện. Tuyến sinh dục hoạt động, biểu hiện ra bên ngoài bằng các dấu hiệu
nh giọng nói, tính cách có nhiều thay đổi.
Sự phát triển thân thể của các em đột ngột về chiều cao, hệ xơng có
bớc đột biến và phát triển mạnh. Hệ thần kinh cũng đợc phát triển và hoàn
thiện. Trong quá trình học tập, hệ thống tín hiệu thứ hai của các em đợc nâng
cao, sự biến đổi mạnh mẽ về thể chất dẫn tới sự mất cân bằng của các bộ phận
chức năng cơ thể. Sự mất cân bằng giữa trái tim và mạch máu, dung tích của
tim tăng lên gấp đôi so với lứa tuổi trớc đó, nhng dung tích mạch máu tăng
lên gấp 1,5 lần. Hệ tuần hoàn tạm thời bị rối loạn nên hiện tợng thiếu máu
cục bộ ở bộ phận trên vỏ não làm cho các em trong quá trình tập luyện sẽ bị
mệt mỏi, chán nản thần kinh không ổn định, dễ xúc động, dễ bị kích động làm
cho các phản xạ giữa hng phấn và ức chế không ổn định dẫn đến mất tự chủ
bản thân. 5

Cùng với sự phát triển sức nhanh sức mạnh cơ bắp, quá trình hoạt động
của các em còn nhiều động tác thừa, sai lệch về tiến độ, kỹ thuật động tác.
Nhng đó chỉ là khó khăn tạm thời của sự phát triển. Trong công việc của em

nhỏ, chủ yếu là co giãn cơ hoành. Trong tập luyện cần thở sâu và tập trung
chú ý thở bằng ngực để có tác dụng phát triển hệ hô hấp.
- Hệ tuần hoàn
Buồng tim phát triển tơng đối hoàn chỉnh, mạch đập khoảng 75 - 85
lần/phút. Hệ thống điều hoà vận mạch phát triển tơng đối hoàn chỉnh. Phản
ứng của hệ tuần hoàn trong vận động tơng đối rõ rệt nhng sau vận động
mạch và huyết áp hồi phục tơng đối nhanh chóng. Vì vậy cần áp dụng những
bài tập có khối lợng và cờng độ vận động tơng đối lớn nh: chạy 500 -
600m Khi sử dụng bài tập có khối lợng và cờng độ vận động lớn hoặc các
bài tập phát triển sức bền cần thờng xuyên kiểm tra theo dõi.
- Hệ vận động
Hệ vận động bao gồm hệ xơng và hệ cơ
Lứa tuổi học sinh THPT, hệ xơng bắt đầu giảm tốc độ phát triển, cột
sống đã ổn định hình dáng nhng vẫn cha hoàn thiện, vẫn có thể cong vẹo.
Hệ cơ nữ ở tuổi này cũng đã phát triển nhng ở mức độ cha hoàn
thiện. Khi lựa chọn các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng
thấp tay bằng hai tay trớc mặt ngoài sức nhanh cần phải kết hợp với phát
triển tốc độ cho các em để các em hoàn thiện hơn. Đặc biệt nổi bật ở lứa tuổi
này khả năng vận động với chu kỳ kinh nguyệt.
Hiện tợng kinh nguyệt là hiện tợng sinh lý bình thờng, các em nữ có
thể hoàn toàn tham gia luyện tập, thi đấu thể thao khi đợc quan tâm đúng
mức và có biện pháp đối xử cá biệt hợp lý. Trong chu kỳ kinh nguyệt, các em
xuất hiện cảm giác khó chịu, buồn nôn, đau đớn, khả năng hoạt động thể lực
trong ngày hành kinh giảm xuống rõ rệt, các bài tập áp dụng phải trong thời
gian ngắn. 7

Tuy nhiên khả năng vận động ở một số em không những không giảm

và thờng xuyên phải tranh chấp những pha bóng trên lới nên VĐV bóng
chuyền đòi hỏi phải có chiều cao và sức bật tốt. Yêu cầu độ cao trong bóng
chuyền chỉ chiều cao đứng, cao với tay, bật cao, xa có đà hoặc không có đà,
cao thể hiện năng lực khống chế không gian cao, xa tạo điều kiện cho VĐV
khống chế tầm cao, không gian chiều cao theo chiều thẳng đứng và chiều
ngang.
Thi đấu môn bóng chuyền khác với các môn thể thao khác là VĐV khi
phối hợp với đồng đội không đợc giữ bóng lâu trong tay. Đặc điểm này đặt ra
cho VĐV bóng chuyền phải thực hiện động tác chuyền bóng một cách nhanh
nhất. Yêu cầu về yếu tố nhanh trong bóng chuyền chỉ năng lực thực hiện động
tác nhanh (bật đập nhanh, ghìm nhanh, xoay chuyển nhanh, nhanh trong sự
điều khiển của thần kinh theo hớng tăng tốc và nhanh chóng giảm tốc).
Nhanh chính là điều kiện để thực hiện đợc biến hoá.
Trong suốt thời gian thi đấu VĐV phải thực hiện động tác liên tục,
lợng vận động rất lớn, nhịp độ trận đấu luôn tăng, các tình huống trên sân
luôn thay đổi , biến hoá không ngừng đòi hỏi VĐV bóng chuền phải tập trung
cao độ và xử lý các tình huống trận đấu một cách hợp lý. Yêu cầu về biến hoá,
đó là chỉ năng lực điều khiển cao nhất với trình độ kỹ năng, kỹ xảo các vận
dụng trong điều kiện biến đổi của thi đấu. Biến hoá phải thể hiện trên cơ sở
nhịp điệu tốc độ biến điểm, biến tầm, biến phơng, biến chiều, biến hình động
tác, biến lực Bóng chuyền phải vận động đến bóng, tiếp xúc bóng trong thời
gian rất ngắn (theo luật) bóng lại luôn chuyển động trên không, không dừng
lại nên biến hoá là mục tiêu cao nhất mang tính nghệ thuật sáng tạo cao tức là
tài năng bóng chuyền gồm có năng lực linh hoạt cao.

9



Chuyền bóng thấp tay là phơng tiện chính và là biện pháp cơ bản dùng
để chuyền một trong phòng thủ, đỡ phát, đỡ đập và lăn ngã cứu bóng. Cấu trúc
kỹ thuật động tác đơn giản hơn chuyền bóng cao tay. Kỹ thuật này thờng
đợc sử dụng rộng rãi trong thi đấu bởi vì: phạm vi khống chế rộng, đỡ đợc
những đờng bóng mạnh và ở xa thân ngời.
Kỹ thuật chuyền bóng thấp tay không chỉ đợc sử dụng chủ yếu trong
phòng thủ để đỡ những đờng bóng đối phơng tấn công sang có uy lực mạnh,
tốc độ nhanh, tầm bóng thấp và không thể chuyền cao tay mà còn có tác dụng
rèn luyện thể lực, nâng cao tính linh hoạt, nhanh nhẹn, lòng dũng cảm cho
ngời tập, nhất là lăn ngã cứu bóng.
Kỹ thuật chuyền bóng thấp tay bao gồm 3 giai đoạn:
- T thế chuẩn bị
Ngời tập đứng ở t thế trung bình, hai chân đứng rộng bằng vai hoặc
hơn vai một chút, 2 tay co tự nhiên ở 2 bên thân, mắt quan sát bóng. Khi xác
định đợc điểm rơi của bóng ở tầm thích hợp thì đa 2 tay ra đón bóng. Hai
tay duỗi thẳng, 2 bàn tay đặt chéo nhau và nắm lại, hai ngón cái song song và
kề nhau.
- Đánh bóng
Bóng đến ngang thắt lng, cách xa thân một cánh tay thì thực hiện đánh
bóng đi, lúc này 2 chân đạp đất duỗi khớp gối nâng trọng tâm cơ thể và nâng
tay. Hai tay đợc chuyển động từ dới lên trên và dùng phần giữa cẳng tay
đệm vào giữa sau và dới bóng, kết hợp với nâng tay ở mức độ cần thiết. Khi 2
tay chạm bóng là lúc ấn cổ tay xuống dới làm căng các nhóm cơ cẳng tay kết
hợp hóp bụng giữ chắc bả vai và khớp khuỷu. Hai tay thẳng chắc bóp chặt vào
nhau, toàn thân hơi lao về phía trớc.
Khi thực hiện cần chú ý: nếu đờng bóng đến với lực vừa phải và chậm
thì chỉ cần phối hợp đạp chân, nâng tay để đẩy bóng đi. Còn nếu bóng đến
và thành tích sau này.
12

1.3.2. Các yếu tố kỹ thuật
Yếu tố kỹ thuật có tầm quan trọng đặc biệt đối với hiệu quả chuyền
bóng. Nếu kỹ thuật cha đạt tới kỹ năng, kỹ xảo thì động tác chuyền bóng sẽ
biểu hiện rất nhiều sai lầm.
Ví dụ: Khi tiếp xúc bóng, hai cẳng tay bị lệch bên cao bên thấp.
Khi trình độ kỹ thuật thấp thì kỹ năng vận động thể hiện động tác phải
tập trung chú ý cao vào các thành phần động tác, cách làm cha ổn định. Nếu
đợc lặp lại nhiều lần thì động tác càng trở nên thành thục, các cơ sở phối hợp
vận động dần dần đợc tự động hoá và kỹ năng trở thành kỹ xảo.
VĐV khó có thể đạt đợc thành tích nếu họ không có vốn tích luỹ các
kỹ xảo vận động riêng lẻ phong phú. Mỗi VĐV phải luôn tập trung vào từng
chi tiết động tác trong hành vi chiến thuật của mình. Khi đã thành kỹ xảo thì
tính liên tục của động tác thể hiện ở tính nhẹ nhàng liên kết và tính nhịp điệu
bền vững của động tác. Sự hình thành một kỹ xảo hoàn thiện có liên quan đến
tri giác chuyên môn về động tác và về môi trờng xung quanh nh cảm giác
với bóng.
1.3.3. Các yếu tố tâm lý
Môn thể thao bóng chuyền có ảnh hởng nhất định đến việc phát triển
các mặt tâm lý của ngời tập nh: tri giác, sự quan sát, trí nhớ, sự t duy, trí
tởng tợng, cảm xúc và các phẩm chất đạo đức ý chí. Tâm lý thi đấu của
VĐV bóng chuyền xuất hiện trong những điều kiện hoàn cảnh khác nhau
trong trận đấu, hiệp đấu, từng giai đoạn của điểm số khác nhau. Có khi xuất
hiện tức thời VĐV cha điều chỉnh đợc. Tâm lý có ảnh hởng trực tiếp đến
hiệu quả chuyền bóng. Trạng thái tinh thần đạo đức của một tập thể đội bóng

14

Chơng 2:

Nhiệm vụ, phơng pháp, tổ chức nghiên cứu

2.1. Nhiệm vụ nghiên cứu.
Để đạt đợc mục đích nghiên cứu trong phạm vi đề tài cần giải quyết 2
nhiệm vụ sau:
- Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng việc sử dụng kỹ thuật chuyền bóng
thấp tay bằng hai tay trớc mặt cho nữ đội tuyển bóng chuyền trờng THPT
Cao Bá Quát - Hà Nội.
- Nhiệm vụ 2: Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao
hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trớc mặt cho nữ đội
tuyển bóng chuyền trờng THPT Cao Bá Quát - Hà Nội.
2.2. Phơng pháp nghiên cứu
Giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu này là việc điều tra hiện trạng việc sử
dụng các kỹ thuật bóng chuyền thấp tay trong thực tiễn thi đấu bằng hình thức
thống kê số học và điều tra bằng phiếu hỏi đối với các đội tuyển bóng chuyền
trờng THPT. Đồng thời, thông qua hình thức phỏng vấn này, đề tài tiến hành
xác định một số bài tập thờng sử dụng trong việc huấn luyện kỹ thuật chuyền
bóng thấp tay của đối tợng VĐV bóng chuyền các trờng THPT. Mặt khác,
qua phân tích tổng hợp các nguồn t liệu trong và ngoài nớc có liên quan đến
vấn đề nghiên cứu để xác định cơ sở lí luận của việc ứng dụng các bài tập
trong huấn luyện kỹ thuật chuyền bóng thấp tay cho đối tợng nghiên cứu.
Để giải quyết các nhiệm vụ của đề tài đã sử dụng các phơng pháp
nghiên cứu sau:
16

2.2.4. Phơng pháp kiểm tra s phạm
Đề tài sử dụng phơng pháp kiểm tra s phạm để kiểm tra, đánh giá
hiệu quả của các bài tập bổ trợ nhằm nâng cao kỹ thuật chuyền bóng thấp tay
bằng hai tay trớc mặt cho nữ đội tuyển bóng chuyền trờng THPT Cao Bá
Quát - Hà Nội trớc và sau khi áp dụng bài tập.
2.2.5. Phơng pháp thực nghiệm s phạm
Là phơng pháp đợc sử dụng trong quá trình nghiên cứu đề tài để đánh
giá hiệu quả của một số bài tập đã đợc lựa chọn và ứng dụng trong huấn
luyện kỹ thuật chuyền bóng thấp tay cho nữ đội tuyển bóng chuyền trờng
THPT Cao Bá Quát - Hà Nội.
Trớc khi tiến hành thực nghiệm tiến hành kiểm tra thành tích ban đầu
của 2 nhóm thực nghiệm và đối chứng , cùng các nội dung nh nhau với 20 nữ
HS trong đội truyển bóng chuyền của trờng THPT Cao Bá Quát - Hà Nội,
trong đó 10 nữ HS - nhóm thực nghiệm và 10 nữ HS - nhóm đối chứng, các
đối tợng này đợc lựa chọn ngẫu nhiên.
HS cả 2 nhóm (thực nghiệm và đối chứng) trớc thực nghiệm s phạm
đều đợc tiến hành kiểm tra s phạm nhằm xác định mức độ đồng đều về trình
độ kỹ thuật chuyền bóng thấp tay cơ bản.
Để đảm bảo tính khách quan, quá trình nghiên cứu đợc tổ chức thực
nghiệm theo phơng pháp thực nghiệm so sánh song song trên 2 nhóm thực
nghiệm và đối chứng. Nhóm thực nghiệm tập theo bài tập ứng dụng trong
huấn luyện kỹ thuật chuyền bóng thấp tay đã đợc lựa chọn. Nhóm đối chứng
tập các bài tập cũ theo chơng trình huấn luyện của đội tuyển bóng chuyền nữ
trờng THPT Cao Bá Quát - Hà Nội.
2.2.6. Phơng pháp toán học thống kê
Phơng pháp này đợc sử dụng để phân tích và xử lý các số liệu đã thu

2
i
(x x)
(n 30)
n 1





- Độ lệch chuẩn:
2


- So sánh 2 số trung bình quan sát (t)
t =
A B
2 2
A B
A B
x x
n n



(n
A
< 30 và n
B
< 30)

2.3.2. Đối tợng nghiên cứu.
- Đối tợng chủ thể: một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật
chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trớc mặt cho nữ đội tuyển bóng chuyền
trờng THPT Cao Bá Quát - Hà Nội.
- Đối tợng khách thể: là 20 học sinh nữ đội tuyển bóng chuyền trờng
THPT Cao Bá Quát - Hà Nội.
2.3.3. Địa điểm nghiên cứu.
- Trờng ĐHSP Hà Nội 2
- Trờng THPT Cao Bá Quát - Hà Nội 19

Chơng 3: Phân tích kết quả nghiên cứu

3.1. Đánh giá thực trạng về việc sử dụng kỹ thuật chuyền bóng thấp tay
bằng hai tay trớc mặt của nữ đội tuyển bóng chuyền trờng THPT Cao
Bá Quát - Hà Nội
3.1.1. Phong trào TDTTtại nhà trờng.
Trờng THPT Cao Bá Quát là một trờng có nhiều thành tích về các
hoạt động thể thao, tại trờng có nhiều môn thể thao nh: bóng chuyền, bóng