SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Trường THPT NGUYỄN TRÃI
o0o
Mã số:
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
Người thực hiện: HOÀNG THANH
Lĩnh vực nghiên cứu: Quản lý giáo dục
Phương pháp giảng dạy bộ môn:

Có dính kèm:
 Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác
Năm học: 2014 – 2015
SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I. Thông tin chung về cá nhân:
1. Họ và tên: HOÀNG THANH
2. Ngày tháng năm sinh: 24/01/1957
3. Nam Nữ: Nam
4. Địa chỉ: THPT Nguyễn Trãi –BH,ĐN
5. Điện thoại: CQ: 0613. 884351 ; DĐ: 0919.005997
6. Fax: E-Mail:
7. Chức vụ: Giáo viên
8. Đơn vị công tác: Trường THPT Nguyễn Trãi
II. Trình độ đào tạo:
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân
- Năm nhận bằng: 1985
- Chuyên ngành đào tạo: Sư phạm Tiếng Anh
III. Kinh nghiệm khoa học:
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Tiếng Anh

Với những lý do trên, bằng những kinh nghiệm tích lũy của bản thân, tôi viết sáng
kiến kinh nghiệm với đề tài “Giáo dục học sinh cá biệt”, với đề tài này hy vọng ít
nhiều sẽ góp phần thêm vào công tác giáo dục cá biệt. Đồng thời cùng nhau nghiên
cứu một số phương pháp giáo dục để ngày càng lành mạnh và trong sạch hóa môi
trường giáo dục trong quá trình xây dựng sự nghiệp giáo dục chung.
Trang 2
II. THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN:
Thực tế cho thấy một số trường luôn lấy thành thích và chạy đua theo thành tích
học tập mà quên đi nhiệm vụ cao cả của nghề dạy học là giáo dục nhân cách, đạo đức
cho học sinh, từng bước hoàn thiện, từ cái chưa có thành cái có, giáo dục, cảm hóa
học sinh hư hỏng, nghịch ngợm thành học sinh ngoan. Bên cạnh đó một số GVCN chỉ
thích nhận những lớp chủ nhiệm chỉ thích nhận những lớp chủ nhiệm là lớp chọn, lớp
nguồn, lớp có nhiều học sinh ngoan mà sợ trách nhiệm đối với những lớp có học sinh
quậy phá hoặc có hạnh kiểm trung bình khá.
Trong tất cả các lĩnh vực, nhân tố con người sẽ quyết định cho mọi sự thành công
hay thất bại. Trong xu thế hội nhập quốc tế, giao lưu văn hóa ngày nay mỗi con người
chúng ta cần ra sức phấn đấu học tập để trở thành chủ nhân tương lai của đất nước
như nhà nước ta đã xác định con người là tài sản quý giá và quan trọng nhất, là nguồn
lực lớn và cần thiết đối với quốc gia dân tộc. Trên cơ sở đó ngành giáo dục – đào tạo
đóng vai trò then chốt trong mọi hoạt động và người thầy đóng vai trò quyết định cho
sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ cho tương lai, trong đó giáo dục học sinh cá biệt là một
trong những đóng góp nhất định cho vai trò này.
Ngày nay trong công cuộc đổi mới đất nước, tiếp cận với những tiến bộ về khoa
học – công nghệ đòi hỏi những người phục vụ trong công tác giáo dục phải xác định
rõ vai trò, trách nhiệm của mình là sự nghiệp trồng người. Những sản phẩm của mình
tạo ra nó sẽ quyết định cho cả một thế hệ và thế hệ này phải là một thế hệ trẻ năng
động, đồng nhất, hạn chế tối đa học sinh cá biệt. Do đó vai trò của người thầy là nhân
tố quan trọng để quyết định cho những sản phẩm mà mình tạo ra. Người thầy là
những người phục vụ trực tiếp trong lĩnh vực giáo dục để đào tạo, rèn luyện cho thế
hệ trẻ, trong đó GVCN đóng vai trò quan trọng đối với các cấp học nhất là cấp học

Đối với học sinh THPT, hầu hết các em bước sang giai đoạn phát triển toàn diện
về thể chất. Nên đặc điểm tâm lý của các em rất dễ bị kích động do những yếu tố xã
hội bên ngoài, các em thường tự khẳng định mình là người lớn chứ không phải là học
Trang 4
sinh THCS nữa, cho nên các em thấy mình có quyền giải quyết các vấn đề theo kiểu
người lớn, tự quyết định cho bản thân mà không nghe theo sự giáo dục của người
khác kể cả cha mẹ. Một số em nghĩ rằng thầy cô sẽ không làm gì được mình ngoài
việc nhắc nhỡ, hăm dọa, mời phụ huynh … từ đó mà các biểu hiện cá biệt dần dần
xuất hiện.
Dĩ nhiên, trong trường nào vẫn có một số học sinh “cá biệt”, bị cám dỗ, còn sa ngã
vào những trò ăn chơi vô bổ, thậm chí hút hít, cờ bạc, trộm cắp, Nhưng đó chỉ là
con số nhỏ.
Tuy nhiên cần khẳng định rằng các em học sinh cá biệt tuy học lực yếu nhưng bù
lại lại có những năng khiếu đặc biệt như văn nghệ, thể dục, thể thao, vi tính,… Những
khả năng này, nhà trường có thể phát huy để các em có thể góp sức vào phong trào
hoạt động của nhà trường và từ đó có thể định hướng cho các em theo đúng sở
trường… Giáo dục học sinh cá biệt chỉ có thể GIÁO DỤC mới hiệu quả.
Đối với thầy cô làm công tác chủ nhiệm trước hết phải hiểu biết về tâm lý lứa tuổi
của các em để có các giải pháp xử lý tình huống cho thích hợp. Trong lớp học có rất
nhiều đối tượng học sinh: học sinh giỏi, học sinh khá, học sinh yếu kém. Đối với học
sinh khá, giỏi thường các em rất có ý thức, nghe lời thầy cô, các em sẽ thấy hối hận
khi mình lỡ vi phạm và các em sửa đổi những khuyết điểm của mình một cách tự giác
rất nhanh. Những đối với học sinh yếu, kém (học sinh chậm tiến) khi vi phạm các em
sửa đổi rất chậm, thậm chí không hề sửa đổi mà vi phạm ngày càng tăng lên dẫn đến
học lực ngày càng sa sút và kết quả phải lưu ban hoặc bỏ học giữa chừng. Do đó giáo
viên khi làm công tác chủ nhiệm phải nắm rõ các đối tượng của lớp mình để có hướng
giáo dục cho phù hợp. Làm thay đổi thái độ học tập của học sinh từ “xấu” chuyển
sang “tốt” góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường và giảm tỷ lệ bỏ
học hàng năm.
III. NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ:

thêm giúp gia đình nên thường xuyên bỏ học, học lực sa sút.
- Do lớp học có quá nhiều học sinh yếu, kém…
- Tư chất của học sinh chậm trong nhận thức, hổng kiến thức từ lớp dưới nên chán
học, thường hay nghịch phá, mất trật tự.
- Sức ép trong thi cử, sức ép của gia đình nhà trường và xã hội đã khiến cho học
sinh căng thẳng rơi vào lối sống trầm cảm, tự ti về bản thân mình.
Bên cạnh cũng có thể một số nguyên nhân xuất phát từ giáo viên như:
*Đối với giáo viên bộ môn:
- Do học yếu kém nên giáo viên bộ môn phân biệt trong cư xử.Thường xuyên gọi
trả bài.
- Cho nhiều điểm kém; So sánh giữa học sinh này với học sinh khác.
- Hăm dọa sẽ ở lại lớp … làm cho học sinh mất đi niềm tin dẫn đến bi oan, chán
chường, không muốn học những môn đó…
*Đối với giáo viên chủ nhiệm:
-Trong quá trình giáo dục học sinh cá biệt còn sử dụng tùy tiện các phương pháp
không phù hợp và chưa khoa học.
- Xử lý học sinh trong lớp không công bằng; Không xây dựng được quy định
riêng cho lớp.
- Xử lý không đến nơi, đến chốn; Chỉ nhắc nhỡ mà không có biện pháp cưỡng
chế.
- Học sinh vi phạm lỗi nhẹ cũng mời phụ huynh; Chưa kết hợp với phụ huynh,
chưa thông báo kịp thời với phụ huynh.
- Có thái độ kỳ thị đối với học sinh yếu, kém (cá biệt); Không thường xuyên theo
dõi lớp mà chỉ giao cho lớp trưởng quản lý.
- Bầu Ban cán sự lớp không đủ năng lực; Phạt học sinh vi phạm quá nặng.
- Chỉ nói mà không thực hiện…
Trang 7
b. Biểu hiện của học sinh cá biệt:
- Bỏ học, cúp tiết, thường đi học trễ;Không đồng phục, phù hiệu; Đầu tóc, tác
phong.

học sinh bởi “Chỉ có tấm lòng mới đánh thức được tấm lòng”. Giáo viên cần phải
khéo léo, linh hoạt, trong mỗi trường hợp cụ thể, biết tập hợp và sử dụng sức mạnh
của các yếu tố giáo dục nhằm rèn luyện cho học sinh cá biệt. Giáo viên chủ nhiệm cần
tuyệt đối tránh tư tưởng định kiến cách cư xử thiếu sư phạm đối với học sinh.
b. Kết hợp với gia đình cha mẹ học sinh cá biệt và khu dân cư:
- Trong cuộc họp cha mẹ học sinh đầu năm, chúng tôi phát cho cha mẹ học sinh
nghiên cứu trước một tuần một số tài liệu tư vấn trong đó có cuốn “Dạy con nên
người” của nhà trường. Chúng tôi không chỉ chia sẻ với cha mẹ học sinh những kiến
thức giáo dục con cái mà còn tạo được sự thống nhất những quan điểm giáo dục với
cha mẹ học sinh.
- Trao đổi thẳng thắn, chân thành đối với cha mẹ học sinh để hiểu được hoàn cảnh
gia đình, tính cách của học sinh cá biệt. Đây là hoạt động rất quan trọng bởi hầu hết
những học sinh cá biệt đều do ảnh hưởng từ nền tảng giáo dục của gia đình.
- Tổ chức thăm gia đình học sinh nhằm tạo thiện cảm tốt đối với học sinh cá biệt
và với cha mẹ học sinh. Giáo viên thường xuyên trao đổi, gọi điện liên hệ với gia đình
học sinh để từ đó hiểu rõ hơn về học sinh.
- Kết hợp với địa phương, Khu dân cư để theo dõi giáo dục, ngăn chặn kịp thời
những học sinh vi phạm, tạo mối quan hệ chặt chẽ giữa Gia đình – Nhà trường – xã
hội.
c. Kết hợp với giáo viên bộ môn và nhà trường:
- Kết hợp chặt chẽ đối với giáo viên bộ môn vừa để hiểu hơn về học sinh vừa giúp
học sinh có những cố gắng ở từng môn học.Đồng thời, kết hợp chặt chẽ với ban
Trang 9
QLHS, ĐTN để thống nhất biện pháp giáo dục học sinh cá biệt.
- Công tác quản lý của Nhà trường nên thường xuyên quan tâm, chú ý đến công
tác giáo dục học sinh cá biệt và ghi nhận kết quả giáo dục học sinh cá biệt của Giáo
viên chủ nhiệm. Sự quan tâm của nhà trường sẽ động viên Giáo viên chủ nhiệm hoàn
thành tốt được nhiệm vụ này.
Các biện pháp trên có liên quan chặt chẽ với nhau đã và đang được chúng tôi thực
hiện. Chúng tôi cũng hiểu rằng: Thực tiễn giáo dục học sinh cá biệt là rất khó khăn và

mình và các em sẽ đắn đo trước những công việc mà mình sắp làm nhằm hạn chế bớt
những sai phạm.
Một giáo viên nhận nhiệm vụ làm công tác chủ nhiệm, quản lý một lớp học với
ngần 45 học sinh quả là không dễ dàng, muốn được số học sinh đó đều trở thành học
sinh ngoan, kết quả học tập tốt lại càng không dễ. Năm học nào cũng vậy, lớp học nào
cũng vậy, thầy cô chủ nhiệm là những người luôn đối mặt với biết bao khó khăn, thử
thách và mong muối duy nhất là làm thế nào cho học sinh mình thành đạt, sự nghiệp
trồng người là tiếng vang suốt cuộc đời đối với các thầy giáo, cô giáo, làm tốt được
học sinh nhớ. Lỡ làm điều gì sai thì học sinh cũng không quên…Hạn chế tối đa những
trường hợp học sinh phải đưa ra Hội đồng kỷ luật, vì nếu học sinh bị đình chỉ học tập
hay bị ghi vào học bạ hạnh kiểm xấu nó sẽ đeo đuổi suốt đời đối với các em mà bản
thân thầy cô chủ nhiệm cũng thấy đau lòng trước những trường hợp như thế.
Giáo dục thế hệ trẻ để trở thành chủ nhân tương lai của đất nước là nhiệm vụ hàng
đầu. Để giáo dục học sinh nói chung, học sinh cá biệt nói riêng đòi hỏi các ngành, các
cấp cùng tuyên truyền cho cả xã hội quan tâm hơn đối với thế hệ trẻ. Đặc biệt quan
tâm nhiều hơn đối với những học sinh được coi là cá biệt nhằm xây dựng môi trường
sống có văn hóa, lành mạnh, bổ ích.
IV. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
Trang 11
Tóm lại việc giáo dục học sinh cá biệt có thành công hay không thì phụ thuộc vào
người thầy, người thầy phải là người có “Tâm”.Chữ “Tâm” tôi muốn nói ở đây không
phải chỉ là sự yêu thương vô bờ đối với học trò như một người con, người em ruột thịt
của mình mà còn là tâm huyết tha thiết yêu nghề, tập trung cho từng hành động nhỏ
nhất của mình từ lời ăn tiếng nói, ăn mặc, hành động, chăm chút cho từng tiết giảng,
từng cử chỉ của mình.
Vì trong mắt các em, người thầy đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm là “thần tượng”,
đối với các em đừng để “thần tượng” sụp đổ trong mắt các em, các em sẽ hụt hẫng và
hoàn toàn mất phương hướng.
Hầu hết học sinh cá biệt không ý thức được nhiệm vụ học tập của mình, không ý
thức được vai trò của việc học tập đối với cuộc đời của mình, vì vậy các em không có

em thiện chí sửa chữa và không tái phạm.
Không la mắng chửi bới các em, đừng biến lớp học thành “địa ngục” đối với các em,
đừng biến giờ sinh hoạt hay giờ ra chơi thành một giờ “tổng sỉ vả” đối với các em,
đừng để học sinh nghĩ cứ gặp thầy cô là lại bị la mắng
Hơn thế nữa, học sinh cá biệt dù cho có khó giáo dục đến đâu đi chăng nữa thì
bên trong các em vẫn luôn tiềm ẩn những nhân tố, những phẩm chất tích cực nếu có
phương pháp đúng chúng ta vẫn khơi gợi để làm thức tỉnh các em.
Để từ đó phát huy làm điểm tựa cho các em, khôi phục lại niềm tin để các em thấy
rằng mình không hề kém cỏi, không phải là “đồ bỏ đi”; từ đó có thể vứt bỏ được sự tự
ti, mặc cảm mà tự giác, chủ động hội nhập với các bạn. Hãy tìm ra điểm mạnh của các
em để có thể “ khích tướng” vì đa số học sinh sự sĩ diện là rất lớn.
Cùng lúc, thầy cô hãy nhìn nhận vấn đề theo chiều hướng tích cực, đừng nghiêm
trọng hoá vấn đề hãy tạo cho các em một lối thoát, một cơ hội để sửa chữa, xin đừng
“mổ một con gà bằng một cái búa”.
Trang 13
Hãy tin tưởng chờ đợi sự chuyển biến của các em, không nên nóng vội, vì thầy cô
càng nóng vội càng tạo áp lực lên các em, các em càng bối rối, càng sa vào đối phó
Cần lưu ý, thầy cô hãy cố gắng nhìn nhận sự tiến bộ của các em không quá khắt
khe, nên có cái nhìn bao dung, độ lượng, chân tình, vị tha.
Trân trọng từng sự tiến bộ của các em dù là nhỏ nhất vì đó là cả một sự nỗ lực, cố
gắng rất lớn của các em, mạnh dạn biểu dương các em trước tập thể. Đừng tiết kiệm
lời khen với các em vì một lời động viên khen ngợi còn có giá trị hơn rất nhiều những
bản kiểm điểm.
Hãy tôn trọng quyền lựa chọn, sự quyết định của học sinh trong phạm vi cho
phép, cùng nhau xây dựng nội quy của lớp, các em sẽ tự giác thực hiện vì nội quy đó
do chính các em đưa ra.
Tôn trọng cả sự “cá biệt” của các em vì mỗi cá nhân là một nhân cách độc đáo cần
phải được tôn trọng. Xin đừng áp đặt thô bạo với các em, không xúc phạm làm tổn
thương danh dự của các em trước tập thể, cố gắng thận trọng khi phát ngôn vì học
sinh cá biệt hết sức nhạy cảm. Thầy cô hãy cố gắng điềm tĩnh, biết tự kiềm chế vì

cha mẹ học sinh để phụ huynh không coi việc giáo dục con em là việc riêng của nhà
trường.
 Các cấp lãnh đạo thường xuyên tổ chức các cuộc thi, các hội thảo về công tác
chủ nhiệm lớp để giáo viên học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau.
 Có hình thức khen ngợi các giáo viên làm công tác chủ nhiệm tốt nhằm động
viên khuyến khích họ thực hiện tốt hơn.
 Mở lớp hướng dẫn, nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng để giáo viên có cơ
hội chia sẻ, học tập những bài học hay, những kinh nghiệm tốt, áp dụng vào thực tế,
góp phần thúc đẩy nâng cao chất lượng giáo dục.
Trang 15
 Giáo dục là cả một quá trình rất cần sự nỗ lực và kiên trì của mỗi giáo
viên,cần biết lựa chọn và kết hợp sử dụng các phương pháp phù hợp với từng đối
tượng học sinh. Bằng lòng yêu nghề mến trẻ, bằng sự vị tha, bao dung, độ lượng,…
chắc chắn giáo viên chủ nhiệm sẽ thành công trong công tác giáo dục học sinh lớp
mình phụ trách. Nói cách khác nhà giáo là một con người trí tuệ, đức độ giàu lòng
nhân ái khoan dung có vai trò như là người cha, người mẹ đúng như câu nói: “Cha mẹ
cho hình hài vóc dáng còn thầy cô cho các em kiến thức, nhân nghĩa để các em có thể
vững bước trên con đường đời đầy chông gai thử thách”.
 Tôi rất mong nhận được sự góp ý của hội đồng giáo dục nhà trường cũng như
của tất cả các quý thầy cô. Và đặc biệt là các thầy cô đã từng làm công tác chủ nhiệm
lớp để cho đề tài ngày càng hoàn thiện hơn.
 Cần mở những lớp tập huấn kỹ năng giáo dục học sinh cá biệt cho GVCN cấp
THPT.
VI. DANH MỤC TÀI LIỆU TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Luật giáo dục
- Điều lệ trường phổ thông.
- Điều 22 và 23: quyền hạn, nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp (Chương IV –
Điều lệ trường phổ thông ngày 2/4/1979 của Bộ Giáo dục và Đào tạo)
- Một số chuyên đề về công tác giáo viên chủ nhiệm của Sở GD-ĐT Đồng Nai
- Giáo trình giáo dục học - Nhà xuất bản đại học quốc gia.

cao 
- Giải pháp thay thế hoàn toàn mới, đã được thực hiện tại đơn vị có hiệu quả cao 
- Giải pháp thay thế một phần giải pháp đã có, đã được thực hiện tại đơn vị có hiệu quả 
- Giải pháp mới gần đây đã áp dụng ở đơn vị khác nhưng chưa từng áp dụng ở đơn vị mình, nay
tác giả tổ chức thực hiện và có hiệu quả cho đơn vị 
3. Khả năng áp dụng (Đánh dấu X vào 1 trong 3 ô mỗi dòng dưới đây)
- Cung cấp được các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chính sách:
Trong Tổ/Phòng/Ban  Trong cơ quan, đơn vị, cơ sở GD&ĐT  Trong ngành 
- Đưa ra các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn, dễ thực hiện và dễ đi vào cuộc sống:
Trong Tổ/Phòng/Ban  Trong cơ quan, đơn vị, cơ sở GD&ĐT  Trong ngành 
- Đã được áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt hiệu quả trong phạm vi rộng:
Trong Tổ/Phòng/Ban  Trong cơ quan, đơn vị, cơ sở GD&ĐT  Trong ngành 
Xếp loại chung: Xuất sắc Khá  Đạt  Không xếp loại 
Cá nhân viết sáng kiến kinh nghiệm cam kết và chịu trách nhiệm không sao chép tài liệu của
người khác hoặc sao chép lại nội dung sáng kiến kinh nghiệm cũ của mình.
Tổ trưởng và Thủ trưởng đơn vị xác nhận đã kiểm tra và ghi nhận sáng kiến kinh nghiệm này đã
được tổ chức thực hiện tại đơn vị, được Hội đồng chuyên môn trường xem xét, đánh giá; tác giả
không sao chép tài liệu của người khác hoặc sao chép lại nội dung sáng kiến kinh nghiệm cũ của
chính tác giả.
Phiếu này được đánh dấu X đầy đủ các ô tương ứng, có ký tên xác nhận của tác giả và người có
thẩm quyền, đóng dấu của đơn vị và đóng kèm vào cuối mỗi bản sáng kiến kinh nghiệm.
NGƯỜI THỰC HIỆN SKKN
(Ký tên và ghi rõ họ tên)
XÁC NHẬN CỦA TỔ
CHUYÊN MÔN
(Ký tên và ghi rõ họ tên)
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
(Ký tên, ghi rõ
họ tên và đóng dấu)
Trang 2