Bài dự thi vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ HÀ NỘI
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUỐC OAI
Trường: THCS Thị Trấn
Địa chỉ: Thôn Du Nghệ - Thị Trấn Quốc Oai – huyện Quốc Oai – Hà Nội.
Điện thoại: 0433843346
Emai: [email protected]
Tên tình huống: THUYẾT MINH VỀ BÁNH GAI SÀI SƠN.
Môn học chính được vận dụng: Ngữ Văn.
Các môn được tích hợp: Lịch sử, Sinh học, Giáo dục công dân, Địa lý.

Thông tin về học sinh:
1/ Nguyễn Thị Thảo Ngọc
Lớp: 7A
Ngày sinh: 05/08/2002
2/ Nguyễn Thị Vân
Lớp: 7A
Ngày sinh: 08/12/2002
Trường THCS Thị Trấn Quốc Oai Page 1
Bài dự thi vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn
1. Tên tình huống
Tại hội chợ thành phố Hà Nội, có rất nhiều quận huyện trưng bày những sản
phẩm nổi tiếng, đặc trưng cho quê hương mình. Là người dân Quốc Oai, em hãy
viết một bài thuyết minh về bánh gai Sài Sơn để mọi người thấy được đặc điểm, giá
trị của sản phẩm này.
2. Mục tiêu giải quyết tình huống
- Nâng cao hiểu biết về vùng đất Sài Sơn.
- Nâng cao vốn kiến thức sẵn có về bánh gai: thành phần cấu tạo, cách làm bánh,
giá trị của bánh…
- Giúp mọi người có thêm sự hiểu biết về bánh gai Sài Sơn, đồng thời làm tăng
thêm thiện cảm của họ đối với sản vật này, với mảnh đất Sài Sơn nhiều truyền

ai cũng đã được thưởng thức. Cũng từ những nguyên liệu quen thuộc như những
nơi khác nhưng bánh gai Sài Sơn mang một phong vị khác, một đặc trưng của
miền quê nhỏ bé hiền hậu, ấm áp tình người này.
Sài Sơn là một xã của huyện Quốc Oai, Hà Nội. Nơi đây có địa danh chùa
Thầy nổi tiếng, gắn liền với tên tuổi của thiền sư Từ Đạo Hạnh. Ông đã tu hành ở
đây và cũng đã cùng với nghĩa quân chống lại quân Nam Hán rồi hóa thánh tại một
hang đá có tên gọi là hang Thánh Hóa bên cạnh chùa Thượng trên núi Sài Sơn. Vì
vậy hang này được gọi là hang Thánh Hóa. Sau khi đã hóa, ông đầu thai vào làm
con của Sùng Hiền Hầu và trở thành nhà vua Lý Thần Tông. Tương truyền ông
cũng chính là ông tổ của môn múa rối nước, thường được biểu diễn khi lễ hội vào
ngày 07 tháng 3 âm lịch hàng năm. Sài Sơn cũng là quê hương cách mạng từ
những ngày đầu 1930. Cố phó thủ tướng Phan Trọng Tuệ quê ở đây (thôn Đa
Phúc). Ông hoạt động cách mạng từ những năm 1930. Quê hương Sài Sơn là một
trong những vùng quê thanh bình, yên ả của xứ Đoài, đã từng đi vào thơ ca:
Bao giờ trở lại đồng Bương, Cấn
Về núi Sài Sơn ngó lúa vàng
Sông Đáy chậm nguồn qua phủ Quốc
Sáo diều khuya khoắt thổi đêm trăng !
(Quang Dũng)
Quốc Oai, hay còn gọi là phủ Quốc có rất nhiều món ngon nức tiếng hà thành
nhưng cõ lẽ mộc mạc, giản dị nhất là bánh gai – món ăn chắt chứa tâm hồn người
Sài Sơn. Lịch sử nguồn gốc của nghề làm bánh gai Sài Sơn có từ bao giờ cũng
không rõ nhưng chúng tôi được kể lại với giai thoại sau: Ngày xưa có hai vợ chồng
nông dân nghèo, vào một năm đói kém, mất mùa, thiếu ăn họ phải đi tìm các loại lá
cây mọc tự nhiên để ăn. Họ đã tìm thấy một loại lá cây mang về nấu cơm ăn thấy
dẻo, ngon. Họ bèn hái, thái phơi khô để dành, từ thổi cơm dần dần họ nghĩ ra cách
lấy lá đó trộn với bột gạo nếp làm bánh ăn rất ngon và thơm, vừa để được lâu. Sau
Trường THCS Thị Trấn Quốc Oai Page 3
Bài dự thi vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn
này các thế hệ con cháu cải tiến từ gói bánh bằng lá chuối tươi, đến gói bằng lá

màng của đỗ. Hạt đỗ căng tròn, nhón tay xiết lại, nhấc hai đầu ngón tay thấy dinh
dính, nhưng xốp và mịn. Nghiêng dưới ánh sáng. thấy những hạt sáng như của
khoai tây luộc bở tơi.
Gạo phải là gạo nếp cái hoa vàng, xẩy sạch, ngâm nứơc lạnh đến khi hạt gạo
mềm, cấu được thì vớt ra, đãi sạch cho vào cối xay. Đây là loại bột khó tính.
Không thể dùng máy nghiền khô mà phải là cối xay bột bằng nứơc. Trước kia là
loại máy nhỏ có tay quay của các bà tráng bánh đa, bánh cuốn. Bây giờ được hiện
đại bằng cách nối với chiếc mô-tơ, bột xay nhanh và đỡ công khó nhọc cho người.
Trường THCS Thị Trấn Quốc Oai Page 6
Bài dự thi vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn
Cho nhiều nước, bột loãng, lọc rất lâu. Cho ít nước ,bột đặc sệt không xay được.
Bột phải sánh, chảy đều khắp cối, có những bong bóng li ti chạy dài theo dòng
chảy xuống khăn lót. Sau đó bột phải được ép khô.
Vỏ bọc bánh gai là tổng hợp của bột gạo, lá gai và đường. Cho bột lá gai vào
theo tỷ lệ định sẵn; bột phải làm kỹ như người ta thấu đất đánh pháo, thêm chút
dầu chuối cho dậy mùi. Bột không được cứng hay nhão quá, sẽ khó nắn và khó bóc
bánh. Bột phải dẻo, có màu xanh đen. Lấy đầu ngón tay ấn nhẹ xuống mặt bột nhấc
lên thấy rõ vân tay nhưng sau đó bột lại đùn ra lấp liền ngay vết lõm. Có thế, bột
mới được coi là đạt tiêu chuẩn để có thể nắm bánh.
Việc làm nhân cũng phải có tay nghề mới được. Đỗ xanh giã nhỏ, mịn . Đường
kính đun lên ướp mỡ phải trong như mứt bí để giảm độ béo, mỡ ăn phải giòn mới
đạt yêu cầu. Cho đường kính trắng, dừa, lạc rang, mứt bí, mứt sen, dầu chuối trộn
đều lên. Nhân cũng không được nhão sẽ khó nắn và khi ăn bánh sẽ sậm màu không
đẹp. Giữa miếng nhân là miếng mỡ lợn ướp đường trong suốt, thảng màu xanh,
cầm cứng và khi cắn thì giòn giòn. Vê tròn lại, phủ lớp vỏ gạo và lăn chút vừng
bên ngoài.
Trường THCS Thị Trấn Quốc Oai Page 7
Bài dự thi vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn
Sau đó, người ta bắt đầu công đoạn gói bánh. Bánh gai Sài Sơn không gói bằng
lá chuối tươi như những nơi khác mà phải dùng lá chuối khô mới tạo nên được cái

thoang thoảng toả ra từ chục bánh gai. Bánh gai vừa giàu dinh dưỡng với các chất
cần thiết cho cơ thể con người, lại vừa giàu giá trị tinh thần, giá trị văn hóa.
Bây giờ, đời sống khá hơn, bánh gai thông dụng hơn. Người Sài Sơn có thể ăn
bánh gai bất cú lúc nào. Cũng không phải đi xa vì xã nào cũng có từ 1-2 nhà gói
bánh. Người dân Sài Sơn cũng không còn quanh năm quanh quẩn ở trong xã, và tất
nhiên chiếc bánh gai cũng theo bước chân người tới mọi miền đất nước. Sinh viên
đi học, người ra ngoại tỉnh làm thêm, đi thăm cô dì chú bác, ai nấy đều xếp trong
hành lý của mình chục bánh gai làm quà . Hay những người dân cần kề đều vì
tiếng thơm, vị ngon của nó mà nhớ tới, bánh gai Sài Sơn càng được lưu hành rộng
rãi hơn.
Bánh gai Sài Sơn – một thức quà giản dị, mộc mạc mà thanh cao, tao nhã. Làm
bánh gai không chỉ để kiếm sống mà còn vì lòng yêu cái đẹp, say mê cái tinh túy
của đời. Mỗi người dân Sài Sơn đi xa hay ở gần đều không thể quên cái vị ngọt
dịu, thanh nhã của chiếc bánh dân dã này. Nó đã trở thành sản vật, trở thành thứ
bánh không thể thiếu trong đời sống của người dân Sài Sơn nói riêng, của người
Quốc Oai nói chung. Nếu có dịp, mọi người hãy tới nơi đây để thưởng thức món
bánh đậm chất quê hương Sài Sơn này.
6/ Ý nghĩa của việc vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết vấn đề
Việc kết hợp các kiến thức liên môn vào bài thuyết minh về bánh gai Sài Sơn là
rất quan trọng. Nó giúp cho bài thuyết minh bao quát, đầy đủ ý hơn và có sức
thuyết phục hơn. Nhờ đó, mọi người hiểu rõ hơn về bánh gai Sài Sơn – một món
ăn vừa tốt cho sức khỏe, vừa đậm đà bản sắc dân tộc. Từ đó, nhiều người biết, yêu
quý và trân trọng sản vật này. Đồng thời, làm tăng lòng tự hào dân tộc và ý thức
xây dựng đất nước của người dân Sài Sơn nói riêng, của toàn dân nước Nam nói
chung. Vận dụng kiến thức liên môn giải quyết những vấn đề thực tế còn tạo điều
kiện cho học sinh chủ động tìm hiểu vấn đề, phát huy được tính tích cực, sáng tạo
để giải quyết vấn đề. Nhờ đó, tư duy tốt hơn và có khả năng thực hành cao hơn.
Đây là một lợi ích rất lớn.
Trường THCS Thị Trấn Quốc Oai Page 10