BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
ĐOÀN ĐĂNG KHOA
MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN GIÁO
DỤC TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN
HOẰNG HÓA, TỈNH THANH HÓA GIAI
ĐOẠN 2013 - 2020
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
NGHỆ AN - 2014
2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
ĐOÀN ĐĂNG KHOA
MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN GIÁO
DỤC TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN
HOẰNG HÓA, TỈNH THANH HÓA GIAI
ĐOẠN 2013 - 2020
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học:
PGS. TS. PHẠM MINH HÙNG
NGHỆ AN - 2014
4
LỜI CẢM ƠN
Để thực hiện và hoàn thành đề tài Luận văn này, tôi đã nhận được sự hỗ
trợ, giúp đỡ và tạo điều kiện từ nhiều cơ quan, tổ chức và cá nhân. Luận văn
cũng được hoàn thành dựa trên sự tham khảo, học tập kinh nghiệm từ các kết
quả nghiên cứu liên quan, các tạp chí chuyên ngành của nhiều tác giả ở các
trường Đại học, các tổ chức nghiên cứu, tổ chức chính trị…Đặc biệt là sự hợp
tác của cán bộ giáo viên các trường THCS huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa
8. GD - ĐT
9. GDCN
10. GV
11. HĐND
12. HP
13. HS
14. HT
15. NCGD
16. NXB
17. PCGD
18. QLCB
19. SGK
20. TD
21. THCS
22. TTGDTX - DN
23.UBND
Ban chấp hành
Cán bộ quản lý
Cha mẹ học sinh
Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa
Công nhân viên
Cơ sở vật chất
Giáo dục
Giáo dục - Đào tạo
Giáo dục chuyên nghiệp
Giáo viên
Hội đồng nhân dân
Hiệu phó
Học sinh
Hiệu trưởng
chất và năng lực công dân; đào tạo những người lao động có nghề, năng động
và sáng tạo, có niềm tự hào dân tộc, có đạo đức, có ý chí vươn lên góp phần
làm cho dân giàu, nước mạch, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, đáp ứng
yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Để thực hiện được mục tiêu ấy, một trong những vấn đề quan trọng đầu
tiên là phải xây dựng được một nền giáo dục phổ thông tốt. Giáo dục phổ thông
bao gồm giáo dục TH, THCS và THPT. Trong đó giáo dục TH và THCS có một
vị trí đặc biệt quan trọng. Luật Giáo dục, điều 27 ghi rõ: “Bậc tiểu học là bậc
học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, có nhiệm vụ giúp học sinh hình
thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí
tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên trung
học cơ sở. Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết
quả của giáo dục tiểu học, có học vấn ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban
đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông, trung cấp,
học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động”.
Theo phân cấp quản lý Nhà nước về giáo dục hiện nay thì giáo dục TH
và THCS do Phòng Giáo dục giúp Uỷ ban nhân dân huyện trực tiếp quản lý.
Một trong các nội dung quan trọng của quản lý Nhà nước về giáo dục là “xây
dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát
triển giáo dục” (điều 99 Luật Giáo dục). Điều đó chứng tỏ việc dự báo, lập
quy hoạch, kế hoạch phát triển giáo dục là một trong những chức năng quản lý
quan trọng hàng đầu mà các cấp quản lý giáo dục nói chung, Uỷ ban nhân dân
cấp huyện nói riêng phải hết sức quan tâm. Đảng và Nhà nước cũng đã khẳng
định và chỉ rõ rằng: Một trong những giải pháp quan trọng để đổi mới công tác
quản lý giáo dục là phải “Tăng cường công tác dự báo và kế hoạch hoá sự
phát triển giáo dục”.
Thế nhưng hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh Thanh Hóa, việc “xây dựng
quy hoạch, bổ sung, điều chỉnh quy hoạch chưa theo kịp yêu cầu, chất lượng
có chỗ còn chưa cao, tầm nhìn còn hạn chế. Quản lý quy hoạch chưa chặt
chẽ, triển khai thực hiện thiếu đồng bộ”. Chính vì vậy nhiệm vụ của các cấp,
Hóa còn bộc lộ một số hạn chế, tồn đọng vài vấn đề bất cập: chất lượng giáo
dục chưa đáp ứng yêu cầu xã hội, quy mô học sinh giảm; mạng lưới trường
lớp dàn trải, đội ngũ giáo viên nhân viên và cán bộ quản lý mất cân đối, cơ sở
vật chất và trang thiết bị dạy học còn thiếu nhiều chưa đáp ứng yêu cầu đổi
mới giáo dục.
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến hạn chế trên là do thiếu
các giải pháp đồng bộ để phát triển giáo dục Trung học cơ sở.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài “Một số giải pháp
Phát triển giáo dục Trung học cơ sở huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa
giai đoạn 2013 - 2020” để nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất các giải pháp phát
triển giáo dục THCS huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hoá, giai đoạn 2013 -
2020.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Vấn đề phát triển giáo dục THCS giai đoạn 2013 - 2020.
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Một số giải pháp phát triển giáo dục THCS Huyện Hoằng Hóa, tỉnh
Thanh Hoá, giai đoạn 2013 - 2020.
4. Giả thuyết khoa học
Có thể phát triển giáo dục THCS huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hoá giai
đoạn 2013 - 2020 một cách vững chắc nếu đề xuất và thực hiện được các giải
pháp có cơ sở khoa học, có tính khả thi.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề phát triển giáo dục THCS.
5.2. Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của vấn đề phát triển giáo dục THCS
huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hoá giai đoạn 2013 - 2020.
5.3. Đề xuất một số giải pháp phát triển giáo dục THCS Huyện Hoằng Hóa,
tỉnh Thanh Hoá giai đoạn 2013 - 2020.
cứu, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề phát triển giáo dục THCS.
Chương 2: Cơ sở thực tiễn của vấn đề phát triển giáo dục THCS huyện
Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hoá, giai đoạn 2013 - 2020.
Chương 3: Một số giải pháp phát triển giáo dục THCS Huyện Hoằng
Hóa, tỉnh Thanh Hoá, giai đoạn 2013 - 2020.
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC
TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Việc nghiên cứu phát triển giáo dục THCS là một vấn đề hết sức quan
trọng và cấp thiết đối với sự nghiệp GD trong giai đoạn hiện nay, không chỉ
riêng ở Việt Nam ta mà ngay cả những nước có nền GD phát triển như: Hoa
Kỳ, Úc, Liên minh Châu Âu, Tính đến nay, đã có nhiều chuyên gia trong
lĩnh vực GD&ĐT công bố những công trình nghiên cứu, tham luận trong các
hội nghị khu vực châu Á và quốc tế, có thể kể đến như:
- TS Kent Fransworth với tham luận “Phát triển nguồn nhân lực thông
qua GD và tiền lương của GV”.
- TS Judy Murray, Đại học Tomball (Texas, Hoa Kỳ) xây dựng đề án
“Kế hoạch tổng thể về việc phát triển giáo dục trong tiến trình phát triển tại
trường đại học Tomball”. Trong đó tác giả nhấn mạnh đến yếu tố “Phát triển
đội ngũ giảng viên nhằm củng cố sứ mệnh và giá trị của trường đại học” và
đề ra những mục tiêu và giải pháp cụ thể đối với vấn đề nêu trên.
- GS John Murray, đại học Texas Tech University (Hoa Kỳ) với đề tài
“Sự phát triển đổi mới giáo dục”, đã xác định những bước cụ thể như là chìa
khóa dẫn đến thành công.
Ở nước ta, giáo dục và phát triển giáo dục THCS bao giờ cũng được
các cấp QL quan tâm sâu sắc. Sản phẩm của họ khác với sản phẩm của các
loại hình lao động khác ở chỗ sản phẩm này tích hợp cả nhân tố tinh thần và
vật chất. Đó chính là yếu tố con người giáo viên, học sinh, CBQL và yếu tố
giáo dục THCS Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Từ đó chúng tôi nghiên cứu đề
tài “Một số giải pháp phát triển giáo dục THCS huyện Hoằng Hóa, tỉnh
Thanh Hóa giai đoạn 2013 - 2020” nhằm đề xuất giải pháp phát triển giáo
dục THCS huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hoá giai đoạn 2013 - 2020.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Giáo dục và giáo dục THCS
1.2.1.1. Giáo dục
Giáo dục (tiếng Anh: education) theo nghĩa chung là hình thức học
tập theo đó kiến thức, kỹ năng và thói quen của một nhóm người được trao
truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giảng dạy, đào tạo hay
nghiên cứu. Giáo dục thường diễn ra dưới sự hướng dẫn của người khác
nhưng cũng có thể thông qua tự học. Bất cứ trải nghiệm nào có ảnh hưởng
đáng kể lên cách mà người ta suy nghĩ, cảm nhận hay hành động đều có thể
được xem là có tính giáo dục. Giáo dục thường được chia thành các giai
đoạn như giáo dục tuổi ấu thơ, giáo dục tiểu học, giáo dục trung học và
giáo dục đại học.
John Dewey cũng đề cập đến việc truyền đạt, nhưng ông nói rõ hơn về
mục tiêu cuối cùng của việc giáo dục, dạy dỗ. Theo J. Dewey cá nhân con
người không bao giờ vượt qua được qui luật của sự chết và cùng với sự chết
thì những kiến thức, kinh nghiệm mà cá nhân mang theo cũng sẽ biến mất.
Tuy nhiên, tồn tại xã hội lại đòi hỏi phải những kiến thức, kinh nghiệm của
con người phải vượt qua được sự khống chế của sự chết để duy trì tính liên
tục của sự sống xã hội. Giáo dục là “khả năng” của loài người để đảm bảo
tồn tại xã hội. Hơn nữa, J. Dewey cũng cho rằng: xã hội không chỉ tồn tại nhờ
truyền dạy mà còn tồn tại chính trong quá trình truyền dạy ấy.
Tuy nhiên, cả hai cách định nghĩa hoặc hiểu như trên về giáo dục vẫn
chú trọng đến khía cạnh xã hội của giáo dục nhiều hơn.
Từ “giáo dục” trong tiếng Anh là "education". Đây là một từ gốc Latin
ghép bởi hai từ: "Ex" và "Ducere" _ "Ex-Ducere". Có nghĩa là dẫn
("Ducere") con người vượt ra khỏi ("Ex") hiện tại của họ mà vươn tới những
lao động.
Ngoài ra, giáo dục còn được hiểu là quá trình hình thành và phát triển
nhân cách người được giáo dục chỉ liên quan đến giáo dục đạo đức. Sự ra đời
và phát triển của giáo dục gắn liền với sự ra đời và phát triển của xã hội. Một
mặt, giáo dục phục vụ cho sự phát triển xã hội, bởi lẽ xã hội sẽ không phát
triển thêm một bước nào nếu như không có những điều kiện cần thiết cho giáo
dục tạo ra. Mặt khác, sự phát triển của giáo dục luôn chịu sự quy định của xã
hội thông qua những yêu cầu ngày càng cao và những điều kiện ngày càng
thuận lợi do sự phát triển xã hội mang lại. Chính vì vậy, trình độ phát triển
của giáo dục phản ánh những đặc điểm phát triển của xã hội.
Trong thời đại ngày nay, nền giáo dục thế giới và của mỗi quốc gia
đang không ngừng cải cách đổi mới nhằm thích ứng tốt hơn với những xu thế
phát triển mới mẻ, năng động của toàn nhân loại và có khả năng tạo ra được
những nguồn lực mới để phát triển nhanh, bền vững.
1.2.1.2. Giáo dục Trung học cơ sở
* Trường Trung học cơ sở
Trong hầu hết các hệ thống giáo dục hiện nay trên thế giới, giáo dục
trung học bao gồm giáo dục chính quy dành cho thanh thiếu niên. Đây là giai
đoạn chuyển tiếp giữa giáo dục tiểu học, thường là bắt buộc, dành cho trẻ vị
thành niên và giáo dục sau trung học hay giáo dục đại học, vốn mang tính tùy
chọn dành cho người lớn. Tùy thuộc vào từng hệ thống giáo dục, các trường
học trong giai đoạn này, hoặc một phần của giai đoạn này, có thể được gọi là
trường trung học hay trường dạy nghề. Biên giới chính xác giữa giáo dục tiểu
học và trung học cũng thay đổi theo từng quốc gia và theo từng vùng, thường
thì khoảng ở năm học thứ bảy hay thứ mười.
Trường trung học là cơ sở giáo dục bậc trung học - bậc học nối tiếp bậc
học tiểu học của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ
thông. Trường trung học có tư cách pháp nhân và con dấu riêng. Có 2 loại
trường trung học: Trường trung học cơ sở có từ lớp 6 đến lớp 9 và trường
trung học phổ thông có từ lớp 10 đến lớp 12.
tượng. Hình thái cách thức của sự phát triển đi từ những biến đổi về lượng
đến những biến đổi chuyển hoá về chất và ngược lại. Con đường, xu hướng
của sự phát triển không theo đường thẳng, cũng không theo đường tròn
khép kín mà theo đường xoay ốc tạo thành xu thế phát triển, tiến lên từ từ,
từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến ngày
càng hoàn thiện hơn.
Từ những năm 60 của thế kỷ XX, thuật ngữ phát triển được sử dụng
khá rộng rãi với cách hiểu đơn giản là phát triển kinh tế. Sau đó, khái niệm
này được bổ sung thêm về nội hàm và được hiểu một cách toàn diện hơn.
Ngày nay, khái niệm phát triển được sử dụng để chỉ ba mục tiêu cơ bản
của nhân loại là: Phát triển con người toàn diện, bảo vệ môi trường, hoà bình
và ổn định chính trị ở mỗi quốc gia.
Phát triển là một quá trình nội tại, là bước chuyển hoá từ thấp đến cao,
trong cái thấp đã chứa đựng dưới dạng tiềm năng những khuynh hướng dẫn
đến cái cao, trong cái cao là cái thấp đã phát triển. Phát triển là quá trình tạo
ra sự hoàn thiện của cả tự nhiên và xã hội. Phát triển có thể là một quá trình
hiện thực nhưng cũng có thể là một tiềm năng của sự vật hiện tượng.
* Phát triển giáo dục THCS
Trong Chiến lược Phát triển giáo dục 2001 - 2010, đã nêu ra quan điểm
chỉ đạo đối với chất lượng giáo dục: “Giáo dục con người Việt Nam phát
triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ và thẩm mỹ, phát triển được
năng lực cá nhân, đào tạo những người lao động có kỹ năng nghề nghiệp,
năng động, sáng tạo, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH, có ý
thức vươn lên lập thân, lập nghiệp, có ý thức công dân, góp phần làm cho
dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, phục vụ sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Vì vậy phát triển giáo dục THCS có thể xem như một quá trình
liên tục nhằm hoàn thiện hay thay đổi thực trạng hiện tại của tình trạng
giáo dục THCS về quy mô, số lượng của học sinh, làm cho đội ngũ GV
không ngừng phát triển về mọi mặt, đáp ứng yêu cầu giảng dạy tại nhà
cách giải quyết một vấn đề cụ thể”.
Như vậy, khái niệm giải pháp tuy có những điểm chung với các khái
niệm trên nhưng nó cũng có điểm riêng. Điểm riêng cơ bản của thuật ngữ này
là nhấn mạnh đến phương pháp giải quyết một vấn đề với sự khắc phục khó
khăn nhất định. Trong một giải pháp có thể bao gồm nhiều biện pháp.
1.2.3.2. Giải pháp phát triển giáo dục THCS
Giải pháp phát triển giáo dục THCS là phương pháp cơ bản làm biến
đổi giáo dục THCS cả về số lượng và chất lượng để đáp ứng yêu cầu của xã
hội trong một giai đoạn nhất định.
Giáo dục là một thiết chế chuyên biệt của xã hội thực hiện chức năng
tái tạo và phát triển xã hội theo nghĩa hình thành và phát triển nhân cách mỗi
thành viên của xã hội, hướng tới sự duy trì và phát triển xã hội. Thiết chế chế
chuyên biệt này hoạt động trong tính qui định của xã hội và theo các dấu hiệu
phân biệt: tính mục đích được tập trung; tính tổ chức cao, là nơi thực hiện
việc giáo dục đào tạo và hình thành nhân cách con người…
Trong giáo dục yếu tố cần được phát triển là nhà trường. Với quan
niệm nhà trường là một hệ thống xã hội bao gồm các thành tố: thành tố con
người (bao gồm: Thầy - Trò, đội ngũ cán bộ quản lý, nhân viên), thành tố cơ
sở vật chất (bao gồm: trường , lớp, trang thiết bị, đồ dùng dạy học, sách giáo
khoa, tài liệu tham khảo, ). Trong đó, thành tố tinh thần là toàn bộ tri thức,
kỹ năng, thái độ mà xã hội đã tích lũy được tái tạo và phát triển trong nhà
trường thông qua hoạt động dạy học - giáo dục. Quan điểm, đường lối phát
triển giáo dục thể hiện ở đường lối chính sách giáo dục của Đảng và Nhà
nước; thành tố quá trình, phản ánh bản chất của nhà trường, tạo nên sự khác
biệt của nhà trường với các tổ chức xã hội khác đó là quá trình sư phạm. Điều
kiện phát triển giáo dục nói chung có thể được chia thành các yếu tố như: các
điều kiện bên trong và các điều kiện bên ngoài, các điều kiện vật chất và các
điều kiện tinh thần, các điều kiện con người và các điều kiện vật hoá. Xét một
cách cụ thể thì các nhóm yếu tố sau tạo nên hệ điều kiện đưa ra giải pháp phát
triển giáo dục, đó là :
1.3.1. Vị trí, vai trò của giáo dục THCS
* Vị trí
Theo Điều lệ trường THCS, trường trung học phổ thông và trường phổ
thông có nhiều cấp học ban hành kèm theo Quyết định số 07/2007/QĐ -
BGDĐT ngày 02/4/2007 của Bộ GD&ĐT.
Copyright: Tài liệu đại học ©