1
PHỤ LỤC I
PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
PHßNG GI¸O DôC & §µO T¹O PHó XUY£N
tR¦êNG THCS TRÇN PHó
- Địa chỉ: Trường THCS Trần Phú, Phú Xuyên, Hà Nội.
- Điện thoại: 0433854347
- Email: [email protected]
- Họ và tên giáo viên: Phạm Thùy Quyên.
Ngày sinh: 31/ 08 / 1977.
Môn: Ngữ văn.
Điện thoại: 01698474637
Email: [email protected]
NĂM HỌC 2014- 2015
PHỤ LỤC II
PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN

1. Tên hồ sơ dạy học: TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG GIẢNG DẠY
TIẾT 57 “ MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM”( MÔN: NGỮ VĂN
LỚP 7).
2. Mục tiêu dạy học: Giúp học sinh hiểu được giá trị: lịch sử, vật chất, tinh
thần, thẩm mĩ của lúa non: Cốm, có thái độ thưởng thức, cách cư xử lịch sự đối
với món quà thanh nhã này.
Bài viết đảm bảo các yêu cầu về:
a. Kiến thức:
+ Giá trị lịch sử
+ Giá trị vật chất
+ Giá trị tinh thần
+ Cách chế biến Cốm
+ Giá trị thẩm mĩ

hiểu biết những lĩnh vực khác liên quan đến bài học
Qua thực tế quá trình dạy học môn Ngữ văn ở THCS, tôi thấy rằng việc
kết hợp kiến thức liên môn học vào để giải quyết một vấn đề nào đó trong một
môn học là việc làm hết sức cần thiết. Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn
không chỉ nắm chắc môn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức
các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các
vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất.
Là giáo viên dạy Ngữ văn, nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của
hoạt động này nên tôi trình bày và thực hiện thử nghiệm một dự án nhỏ đối với
môn Ngữ văn 7.
Việc kết hợp các kiến thức liên môn như Lịch sử, Địa lý, giáo dục công dân,
Sinh học, Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh, công nghệ, mĩ thuật, âm nhạc
vào môn Ngữ văn rất quan trọng, giúp cho bài làm văn bao quát, đầy đủ ý
hơn. Từ đó bài làm có sức thuyết phục hơn nhất là đối với bài văn thuyết
minh.Từ các kiến thức đó giúp học sinh khai thác văn bản với lịch sử hình thành
và phát triển thức quà của lúa non: Cốm; đặc điểm địa lý của vùng đất tạo ra
sản phẩm Cốm; đặc điểm văn hóa - xã hội của vùng đất làng Vòng.
Như vậy, kiến thức liên môn tạo điều kiện cho học sinh chủ động, tích
cực, sáng tạo; giáo dục thêm những hiểu biết về quê hương bồi dưỡng lòng tự
hào và yêu quê hương đất nước mình hơn đồng thời giúp học sinh ý thức hơn
việc học phải đi đôi với hành; rèn luyện các kĩ năng giải quyết tình huống trong
cuộc sống và ứng dụng vào thực tế đời sống.
5. Thiết bị dạy học, tư liệu:
* Tư liệu sử dụng: sách giáo khoa Ngữ văn 7- Sách giáo viên Ngữ Văn 7, sách
Giáo khoa công nghệ THCS,
* Ứng dụng công nghệ thông tin: máy tìm kiếm google, máy chiếu
6. Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:
* Các hoạt động dạy học vận dụng các kiến thức liên môn:
- Lịch sử : Giá trị lịch sử
- Ngữ văn – Bố cục của bài viết; Phân tích cái hay cái đẹp trong ngôn từ, giá trị

Là người có đóng góp quan trọng vào sự
phát triển của nền văn xuôi hiện đại Việt
Nam. Ông mất vì bệnh lao ở Yên Phụ Hà
Nội. Văn của ông nhẹ nhàng, sâu lắng,
thể hiện tâm hồn nhạy cảm tinh tế đối với
con người và cuộc sống .
- Ông thành công ở thể loại truyện ngắn
và tuỳ bút.
I. Đọc - Tìm hiểu chung.
1. Tác giả:( 1910- 1942)
- Thạch Lam sinh ra và mất tại Hà
Nội
- Ông thành công ở thể loại truyện
ngắn và tuỳ bút.
GV: Để hiểu được tác phẩm này trước hết
cô và các em cùng đọc văn bản.
GV hướng dẫn đọc: Đọc to- rõ ràng với
giọng điệu thiết tha, trầm lắng , tình cảm
thể hiện được cảm xúc của tác giả
GV đọc ->Gọi HS đọc tiếp
2. Tác phẩm:
* Đọc:
? Giải thích từ : thanh nhã, sêu tết,
thanh đạm:
* Chú thích:
- Thanh nhã: Thanh tao, nhã nhặn,
có tính chất lịch sự, tế nhị.
- Sêu tết: Nhà trai đưa lễ vật đến
nhà gái trong dịp lễ, tết khi chưa
cưới.

cái tôi trữ tình của người viết
GV: Tuỳ bút có sử dụng miêu tả, kể, nhận
xét, bình luận. Nhưng nổi bật là yếu tố trữ
tình và biểu hiện trực tiếp cảm xúc của
tác giả.
? Vậy phương thức biểu đạt chính
trong bài tuỳ bút này là phương thức
nào.
? Qua phần đã chuẩn bị, em hãy xác
định bố cục của văn bản? Ý chính của
mỗi phần là gì?
* Phương thức biểu đạt chính:trữ
tình( biểu cảm)
* Bố cục:- Văn bản chia làm ba
phần:
+ P1. Từ đầu-> “ như chiếc thuyền
rồng”
=> Quá trình sinh thành hạt cốm.
+ P2. Tiếp-> “Cốm là thức quà
nhũn nhặn” => Giá trị của cốm.
+ P3. Còn lại =>Bàn về cách
thưởng thức cốm.
GV: Vậy nội dung từng phần đó như thế
nào, chúng ta cùng nhau chuyển sang
phần II.
II. Đọc, hiểu văn bản
1. Quá trình sinh thành hạt cốm.
5
Quá trình sinh thành hạt cốm như thế nào
chúng ta cùng tìm hiểu phần 1.

món ăn, một loại ẩm thức ngon
trong văn hóa ẩm thức của người
Hà Thành. Và lịch sử Cốm làng
Vòng có thể nói là một truyền
thuyết.
Nghề làm cốm làng Vòng, bắt
nguồn từ truyền thuyết: Vào một
mùa thu cách đây cả ngàn năm, khi
lúa bắt đầu uốn câu thì trời đổ mưa
to, gió lớn, đê vỡ, ruộng lúa cao
6
nhất đồng cũng chìm nghỉm. Người
làng Vòng đành mò cắt những bông
lúa còn non ấy đem về rang khô, ăn
dần, chống đói. Không ngờ cái sản
phẩm bất đắc dĩ ấy lại có hương vị
riêng, rất hấp dẫn, khiến người làng
Vòng thường hay làm để ăn chơi
mỗi khi mùa thu đến.
Cứ mỗi lần làm là một lần rút kinh
nghiệm, sáng tạo thêm nên hạt cốm
ngày càng xanh, càng mỏng, càng
dẻo, càng thơm. Và cốm làng Vòng
vượt qua khỏi lũy tre làng, theo
những gói quà, những gánh hàng
rong đến với người thân, đến với
người ăn chơi sành điệu, rồi trở
thành đặc sản quý tiến vua các triều
Lý (1009-1225), trở thành món ăn
tao nhã nổi tiếng của người Tràng

* Cách miêu tả của tác giả:
- Cảm nhận bằng nhiều giác quan,
đặc biệt là khứu giác.
7
- Miờu t t khỏi quỏt n c th( t
cỏnh ng-> hng thm ca bụng
lỳa-> ht thúc).
- Tỏc gi cú ti quan sỏt, s nhy
cm tinh t ( thy c mựi v bờn
trong v s ln dn lờn ca ht thúc
np)
GV: Ta nhn thy rừ s tinh t ca Thch
Lam tỏc gi ó huy ng mi giỏc quan
cm nhn, c bit nh khu giỏc tỏc
gi ó cm nhn c hng thm thanh
khit ca cỏnh ng lỳa, ca lỏ sen, ca
lỳa np non.
? Vy em hóy cho bit tỏc gi ó s
dng bin phỏp ngh thut gỡ on
vn ny.
- S dng nhiu động từ: Lt qua,
, phảng phất, nhuần thấm
- S dng mt lot tính từ gi t: ,
thanh nhã, tinh khiết, thơm mát,
trắng thơm, trong sạch
- i thoi vi bn c bng cõu
hi tu t: Cỏc bn cú ngi thy,
khi i qua nhng cỏnh ng xanh,
m ht thúc np u tiờn lm tru
thõn lỳa cũn ti, ngi thy cỏi

chuyờn mụn mớ nh c ngi
ta gt mang v; ri mt lot cỏch
ch bin, nhng cỏch thc lm t
i ny sang i khỏc, mt s bớ
mt trõn trng v khe kht, gi gỡn ,
cỏi cụ gỏi Vũng lm ra th Cm
dov thm y khụng õu lm
c ht Cm do v ngon c
bng lng Vũng.
- Nhng cụ hng Cm xinh xinh, ỏo
qun gn gh vi chic ũn gỏnh
8
Lúc đầu rang vừa lửa, khi hạt thóc tái
trắng thì bớt lửa. Hạt thóc rang phải đảo
liên tục, sao cho nóng đều. Rang 30 phút
thì xem thử, mỗi lần thử bốc lấy 5 hạt đặt
lên một miếng gỗ, lấy ngón tay cái miết
mạnh lên từng hạt thóc, nếu thấy “2 quằn
3 róc” – tức 2 hạt chưa róc vỏ nhưng quằn
lại, 3 hạt róc vỏ nhưng không quằn – là
được.
Thóc rang xong, để nguội, cho vào cối
giã, mỗi mẻ giã khoảng 5 kg. Giã mươi
phút, thấy có trấu thì xúc ra, sảy trấu đi,
lại giã, tới 7 lần, mỗi lần phải tùy theo
cốm khô hay ướt mà có biện pháp xử lý.
Lần giã thứ 5 phải phân cốm ra làm 3
loại: cốm rón, cốm non và cốm gốc và giã
riêng từng loại trong hai lần cuối.
cong vút lên như chiếc thuyền rồng.

tinh tuý của thiên nhiên- là báu vật hoà
quyện hương trời sữa lúa mà còn là sản
phẩm từ đôi bàn tay khéo léo cùng tâm
hồn tinh tế của con người. Vì thế mà Cốm
trở thành đặc sản và nhu cầu thưởng thức
của người Hà Nội chúng ta.
? Với cách viết ở đoạn 1, ta nhận thấy
tác giả đã bộc lộ rõ cảm xúc gì.
*GDCD: - Yêu quý, trân trọng cội
nguồn trong sạch, đẹp đẽ giàu sắc
thái văn hoá dân tộc của Cốm.
GV: Với tình cảm yêu quý trân trọng hạt
Cốm làng Vòng, tác giả đã phát hiện và
ngợi ca những giá trị nào của Cốm,
chúng ta cùng nhau tìm hiểu phần 2:
? Các em chú ý vào phần 2 và cho biết
cảm nhận về câu văn mở đầu.
(GV trình chiếu câu mở đầu)
Giá trị vật chất của cốm: Thạch Lam
đã giúp chúng ta nhìn thấy vẻ đẹp của
thiên nhiên đất nước con người qua món
ăn là Cốm,
Giá trị tinh thần của cốm: Cốm được
gắn với tục lệ sêu tết của người Việt Nam
nói chung và của người Hà Nội nói riêng.
2. Giá trị của Cốm.
"Cốm là thức quà riêng biệt của
đất nước, là thức dâng của những
cánh đồng lúa bát ngát xanh, mang
trong hương vị tất cả cái mộc mạc,

đó.
GV: Ta thấy rõ Cốm là thứ quà trong
sạch, là thức dâng của đất trời, mang
trong nó hương vị vừa thanh nhã vừa
đậm đà của đồng quê nội cỏ nó rất thích
hợp với lễ nghi với thuần phong mĩ tục
của người Việt Nam nói chung và của
người Hà Nội nói riêng. Vì thế Hồng Cốm
như một nhân chứng của tình yêu lứa đôi
bền đẹp nên ca dao có câu
Nếu em lòng dạ đổi thay Cốm này bị
mốc hồng này long tai
- Sử dụng nghệ thuật so sánh
- Thứ lễ vật ấy sánh cùng với tơ
hồng - hoà hợp, tốt đôi - biểu trưng
cho sự gắn bó hài hoà trong tình
duyên đôi lứa.
? Vậy ở phần 2 này tác giả đã sử dụng
biện pháp tu từ nào.
?Từ đó đã khẳng định điều gì về Cốm.
GV:Tác giả đã phát hiện tinh tế về sự hài
hoà của màu sắc, hương vị của hồng và
cốm. Ta còn thấy rõ Cốm là thức quà
giản dị mà gợi lên bao nét đẹp mang giá
trị tinh thần, văn hoá cổ truyền của dân
tộc Vệt Nam
GV trình chiếu hình ảnh
Đây là một số hình ảnh chúng ta thường
gặp trong đám cưới, lế hỏi truyền
thống với vật phẩm xuất hiện là hồng-

để chúng ta xứng danh là người đất
Tràng An thanh lịch văn minh.
? Qua đó tác giả muốn truyền tới người
đọc tình cảm và thái độ gì trong ứng xử
với thức quà là Cốm.
* GDCD:
- Thái độ đề cao, trân trọng, ngợi
ca.
GV: Đúng vậy các em ạ! Thạch Lam luôn
là người trăn trở với những nét đẹp văn
hoá của dân tộc, đặc biệt là của Hà Nội.
Vì thế trong cuốn” Hà Nội băm sáu phố
phường” ông đã giới thiệu cho đời sau
nhiều món đặc sản riêng của Hà Nội. Đó
là ông luôn đề cao, trân trọng giá trị văn
hoá của dân tộc và ông mong muốn mọi
người cũng dành tình cảm như vậy đối
với Cốm. Với tình cảm đó tác giả đã
truyền đến chúng ta lời bàn về cách
thưởng thức Cốm. Vậy lời bàn đó như thế
nào chúng ta cùng tìm hiểu phần 3.
? Tác giả đưa ra lời bàn về khi thưởng
thức Cốm trên những phương diện nào.
3. Bàn về cách thưởng thức Cốm.
- Cách ăn Cốm và cách mua Cốm.
? Khi viết về cách ăn cốm, tác giả viết
ra sao.
* Cách ăn Cốm: không phải thức
quà của người vội, ăn từng chút ít,
thong thả và ngẫm nghĩ

- 25 gr nước,
- 0,8 gr lipit,
- 0,6 gr. tinh bột,
- 66,3 gr.glucid,
- 24 mg canxi,
- 145 mg phốt-pho
? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì qua đoạn viết này.
- Sử dụng nhiều tính từ
?Tác dụng của cách sử dụng những từ
ngữ đó.
=> Khơi gợi mọi cảm giác của
người đọc về Cốm, là cái nhìn văn
hoá trong ẩm thực một cách tinh tế,
sâu sắc của tác giả.
GV: Như vậy ăn cốm là sự thưởng thức
nhiều giá trị được kết tinh, đó là một nét
văn hoá ẩm thực tinh tế, trang nhã ở
người Hà Nội nói riêng và người Việt ta
nói chung
Bên cạnh cách ăn Cốm, tác giả hướng
dẫn mọi người cách mua Cốm Cốm như
thế nào?
* Cách mua cốm: Chớ có thọc tay
hay mân mê thức quà, hãy nhẹ
nhàng mà nâng đỡ chút chiu mà
vuốt ve
* Công nghệ: Ngoài ra các em cũng nên
biết: Tùy vào sở thích của mỗi người mà
lựa mua cốm lá me, cốm rót, cốm non hay

v cỏch mua Cm.
* GDCD: => Li vn nh ang
giao tip, ang khuyờn rn, ang
tỡm s ng cm ca mi ngi hóy
nõng niu, trõn trng i vi Cm.
? Em cú nhn xột gỡ v s thng thc
ú?
* GDCD- GD np sng thanh
lch ,vn minh
- Cỏch thng thc Cm phi lch
s duyờn dỏng v thanh nhó.
GV: Cỏc em ! chỳng ta l ngi H Ni cú truyn thng ngn nm vn hin
vi phong cỏch vn minh lch s luụn thm sõu vo tng ngi thỡ vic thng
thc mún n ó tr thnh vn hoỏ m thc, c bit Cm l mún qu gin d
m cha ng bit bao v p tinh tuý ca t tri, ca con ngi Vit Nam núi
chung, ngi H Ni núi riờng thỡ vic thng thc li cng cn lch s, duyờn
dỏng v thanh nhó.
? Qua li bn tõm huyt ca Thch
Lam, em hiu gỡ v tỏc gi.
- L ngi cú cm nhn c ỏo,
tinh t, sõu sc, c bit l thỏi
trõn trng ca nh vn xem Cm
nh mt giỏ tr tinh thn thiờng
liờng c chỳng ta trõn trng gi
gỡn.
? Qua ú em hc tp c gỡ nh vn
Thch Lam.
- Bit trõn trng, gi gỡn, nõng niu
nhng sn vt ca quờ hng t
nc

nhng cm giỏc lng ng tinh t,
sõu sc ca tỏc gi v vn hoỏ v li
sng ca ngỡ H Ni thụng qua
Cm. Thy c giỏ tr tinh thn v
giỏ tr vn hoỏ c truyn ca con
ngi Vit Nam, con ngi H
Ni.
* í ngha: S giu cú ca thiờn
nhiờn t nc, v p tinh t,
phong phỳ ca tõm hn ngi Vit,
ngi H Ni qua thc qu gin d
m c sc.
Th hin thỏi nõng
niu, trõn trng nhng nột p vn
hoỏ ca dõn tc.
IV. Hớng dẫn HS luyện tập
Mục tiêu: HS hiểu sâu hơn về nội dung, ý nghĩa của vn bn.
Phơng pháp : GV dùng kỹ thuật Động não
Thời gian: 4 phút
GV: Qua bi hc ngy hụm nay ta ó hiu c ngun gc ca Cm, giỏ tr ca
Cm v cỏch thng thc Cm qua cỏch vit nh nhng m tinh t ca Thch
Lam. khc sõu hn na bi hc ngy hụm nay chỳng ta cựng tham gia trũ
chi gii ụ ch nh sau:
Cú 7 ụ ch hng ngang v mt ụ ch chỡa khoỏ l hng dc. Cỏc em cú th
chn bt kỡ mt ụ no trong cỏc ụ ch trờn. Sau khi cụ c li gi ý cỏc em tr
li ngay, nu khụng tr li c thỡ mi bn khỏc tr li tip.
ễ th nht gm cú 7 ch cỏi. Mi 1 bn tr li.
ễ th nht cú cõu hi nh sau: Đây là từ Hán Việt chỉ chung các loài thực vật ?
ễ th hai gm cú 6 ch cỏi. Mi 1 bn tr li.
ễ th hai cú cõu hi nh sau:Từ láy chỉ lời khuyên của tác giả đối với ngời

15 học sinh đạt điểm : 7
6 học sinh đạt điểm: 6
1 học sinh đạt điểm :5
*Bài tập về nhà( Hướng dẫn học bài)
- Đọc thuộc phần ghi nhớ, thuộc một đoạn văn mà em yêu thích.
- Nắm chăc nội dung nghệ thuật văn bản
- Nắm được đặc điểm của tuỳ bút.
Phú Xuyên, ngày 20/10/2014
XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG
Hiệu trưởng Giáo viên thực hiện dự án
Phan Thị Hồng Quang Phạm Thùy Quyên
17