Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Lời nói đầu
Sự phát triển của xã hội diễn ra trong mâu thuẫn và thông qua các mâu
thuẫn. Lê Nin viết: Cuộc sống tiến lên thông qua những mâu thuẫn, và
những mâu thuẫn sống thì lại phong phú hơn nhiều, nhiều vẻ hơn nhiều và
có một nội dung dồi dào hơn nhiều so với điều mà trí tuệ con ngời cảm thấy
lúc ban đầu
1
Do vậy việc nhận thức đúng đắn và theo dõi quá trình phát
triển của những mâu thuẫn là cơ sở để nhận thức tính giai đoạn của sự phát
triển xã hội. Nhận thức sai mâu thuẫn là một nguồn gốc của bệnh chủ quan
duy ý chí. Nhất là trong tình hình đất nớc ta đang trong công cuộc đổi mới,
nền kinh tế Việt Nam đang ở trong giai đoạn chuyển tiếp từ nền kinh tế tập
trung hành chính bao cấp sang nền kinh tế thị trờng có sự quản lí của Nhà
nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa. Do vậy việc nghiên cứu những qui
luật càng trở nên hết quan trọng. Có thể nói qui luật thống nhất và đấu tranh
của các mặt đối lập hay qui luật mâu thuẫn là qui luật quan trọng nhất
trong phép biện chứng duy vật. Qui luật này là hạt nhân của phép biện
chứng .
ở nớc ta hiện nay cũng đang có nhiều mâu thuẫn tồn tại chẳng nh mâu
thuẫn giữa tính tự pháp của kinh tế thị trờng với định hớng xã hội chủ nghĩa,
những mâu thuân đó không ngừng nảy sinh phát triển vì vậy chúng ta phải
giải quyết những mâu thuẫn đó mới thực hiện thắng lợi đổi mới đất nớc.
Nếu không kịp thời nhận thức và giải quyết những mâu thuẫn đó thì xã hội
rơi vào tình trạng hết khó khăn, có thể xảy ra xung đột hoặc có nguy cơ mất
xã hội chủ nghĩa. Có thể nói mâu thuẫn với những nội dung phức tạp, sâu
sắc đó cũng chính là một trong vấn đề nóng bỏng, cập nhập đợc giới trí
thức, các nhà nghiên cứu, nhà khoa học đề cập tới và nghiên cú. Do vậy để
hiểu rõ thêm và nắm chắc đợc các qui luật mâu thuẫn đang tồn tại đan xen
trong tình hình nớc ta hiện nay và những cách giải quyết mâu thuẫn cho nên
trong phạm vi bài này, em chỉ tập trung làm rõ quan điểm biện chứng về

bộ sự vật, sự vận động của mỗi sự vật đều liên hệ ảnh hởng lẫn Nhau với những sự
vật khác xung quanh. Nh Lê Nin nói: Muốn thật sự hiểu biết một đối tợng phải
nắm giữ và nghiên cứu mọi mặt của nó, mọi mối liên hệ và môi giới của nó
3
.
1. Mâu thuẫn là hiện tợng khách quan và phổ biến :
Phép biện chứng duy vật khẳng định rằng tất cả các sự vật hiện tợng tồn tại trong thực
tại khách quan đều chứa đựng trong nó mâu thuẫn. Sự hình thành và phát triển của
mâu thuẫn là do cấu trúc tự thân vốn có bên trong của sự vậ hiện tợng qui định. Mâu
thuẫn tồn tại không phụ thuộc vào một lợng siêu tự nhiên nào, kể cả ý chí của con ng-
ời. Mỗi sự vật hiện tợng đang tồn tại đều là thể thống nhất đợc cấu thành bởi các mặt,
các khuynh hớng, các thuộc tính phat triển ngợc chiều Nhau đối lập Nhau. Sự liên hệ
tác động qua lại, đấu tranh chuyển hoá, bài trừ và phủ định lẫn Nhau, tạo thành động
lực bên trong của mọi quá trình vận động và phát triển khách quan của chính bản
thân các sự vật hiện tợng.Mâu thuẫn là một hiện tợng có trong tất cả các lĩnh vực : tự
nhiên, xã hội và t duy con ngời.
Mâu thuẫn tồn tại từ khi sự vật xuất hiện cho đến khi sự vật kết thúc. Trong mỗi một
sự vật, mâu thuẫn hình thành không phải chỉ có một mà có thể có nhiều mâu thuẫn.

2. Sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập :
2
V I Lê Nin: Toàn tập, Nxb Tiến bộ 1981
3
V I Lê Nin : Toàn tập, nxb Tiến bộ 1981
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
- Theo quan điểm của phép biện chứng duy vật, mặt đối lập là sự khái quát những
mặt những thuộc tính, những khuynh hớng phát triển ngợc chiều nhau tồn tại trong
cùng một sự vật hiện tợng. Nhng không phải bất kì hai mặt đối lập nào cũng tạo
thành mâu thuẫn.

thuẫn còn là nguồn và động của mọi sự vận động và phát triển. Đi tìm động lực
4
Triết học Mác Lê Nin, NXB Giáo dục
5
Triêt học Mác Lê Nin, NXB Giáo dục
6
Triết học Mác Lê Nin, NXB Giáo dục
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
của sự vận động và phát triển không phải ở lực lợng bên ngoài mà ở chính ngay
trong sự vật. Chẳng hạn nh mâu thuẫn bên trong là nhân tố quyết định sự vận động
và phát triển của sự vật hiện tợng. Mâu thuẫn bên trong không tồn tại và phát triển
tác dụng tách dời với mâu thuẫn bên ngoài. Mâu thuẫn bên ngoài có ảnh hởng đến
sự tồn tại và phát triển của sự vật. Ngoài ra còn có nhiều loại mâu thuẫn cũng tác
động đến sự vận động và phát triển của sự vật hiện tợng.
- Muốn thúc đẩy cho sự vật phát triển không phải lẩn tránh mâu thuẫn mà phải tìm
đúng mâu thuẫn và đề ra cách thức giải quyết đúng mâu thuẫn sẽ thúc đẩy sự vật
phát triển Nhanh chóng và đúng hớng.
II. ý nghĩa, phơng pháp luận của qui luận mâu thuẫn :
- Mâu thuẫn là một hiện tợng khách quan và phổ biến hình thành từ những cấu
trúc và thuộc tính bên trong vốn có tự thân của tất cả các sự vật hiện tợng trong
bản thân thế giới khách quan.
- Sự vật khác Nhau thì mâu thuẫn cũng khác Nhau, mỗi sự vật đều có nhiều mâu
thuẫn, mỗi mâu thuẫn lại có đặc điểm riêng của nó, quá trình phát triển của một
mâu thuẫn ở mỗi giai đoạn của nó lại có những đặc điểm riêng.
- Cần nắm vững nguyên tắc để giải quyết mâu thuẫn.
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Phần 2. Mâu thuẫn biện chứng trong quá trình đổi mới
kinh tế ở nớc ta hiện nay :