1
Đề án môn học chuyên ngành QTKD Tổng hợpDecember 31, 2011
Mục lục…………………………………………………………………………….trang số
Bán hàng đa cấp hay kinh doanh đa cấp hoặc kinh doanh theo mạng ( tên nguyên
gốc tiếng anh là Multilevel Marketing - MLM - ) là một hình thức kinh doanh đã xuất hiện
và phát triển từ giữa thế kỷ XX, một nhánh đầy triển vọng của lĩnh vực bán hàng trực tiếp (
Direct Selling ), đã có mặt và phát triển mạnh mẽ tại nhiều quốc gia trên thế giới từ những
nước phát triển như Mỹ, Nhật Bản… cho tới các nước đang phát triển khác như Trung
Quốc, Brazill. Trong đó, nhiều quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á như Thái Lan,
Malaysia đã ứng dụng và phát triển thành công ngành kinh doanh này và có được thành tựu
đáng kể góp phần vào quá trình phát triển nền kinh tế quốc gia.
Không nằm ngoài xu thế hội nhập và phát triển của nước ta, từ những năm cuối
cùng của thế kỷ XX bán hàng đa cấp cũng đã bắt đầu xuất hiện và phát triển ở nước ta.
Khởi đầu là những sự hợp tác phân phối rồi sau đó là sự hiện diện trực tiếp của các công ty
nước ngoài và các doanh nghiệp thuần Việt kinh doanh trong lĩnh vực này. Thập kỷ đầu
tiên của thế kỷ XXI đã chứng kiến sự bùng nổ của bán hàng đa cấp ở nước ta. Hàng loạt
doanh nghiệp ra đời trong đó có sự xuất hiện của các tập đoàn kinh doanh đa cấp hàng đầu
thế giới, các công ty này không ngừng lớn mạnh, nhiều công ty trong số đó có cả mạng
lưới phân phối quy mô toàn quốc với số lượng người tham gia rất lớn bao gồm đủ mọi
thành phần, đủ lứa tuổi và doanh số bán của chúng là những con số khổng lồ.
Trong bối cảnh đó, không ít các công ty đã lợi dụng sự mới mẻ, thiếu hiểu biết của
người dân và kẽ hở của pháp luật để tiến hành lừa đảo, kinh doanh đa cấp bất chính.
Những điều này tác động không nhỏ đến nền kinh tế, đến lao động và tác động hoàn toàn
không nhỏ đến đội ngũ sinh viên. Những vấn đề khá khái quát nêu trên cho thấy rằng bán
hàng đa cấp là một mô hình kinh doanh mới nhưng nó đang tồn tại như là một vấn đề nhạy
cảm và nóng bỏng.
Với sự hướng dẫn của Ths. Nguyễn Thị Phương Lan, em chọn nghiên cứu đề tài : ’
Hoàn thiện hoạt động bán hàng đa cấp tại Việt Nam ‘ với mục đích :
- Khái quát về hoạt động bán hàng đa cấp nhằm cung cấp cái nhìn khoa học về hình
thức kinh doanh này.

3
Đề án môn học chuyên ngành QTKD Tổng hợpDecember 31, 2011
thể đưa ra định nghĩa chính xác về hoạt động này, Có thể tham khảo tới một số cách tiếp
cận như :
- Trên góc độ kinh doanh : Bán hàng đa cấp là phương thức kinh doanh kết hợp giữa
bán hàng trực tiếp (Direct Selling) và nhượng quyền thương mại (Franchasing). Đại
diện bán hàng đa cấp (hay còn gọi là nhà phân phối, hợp tác viên, đại lý,…) nhận
hoa hồng từ hiệu quả bán hàng của chính mình. Ngoài ra, khi kêu gọi được những
thành viên mới tham gia hệ thống của, họ còn nhận được hoa hồng từ hiệu quả bán
hàng của các thành viên mới (gọi là cấp dưới). Trong Franchising, hoa hồng được
trả cho cá nhân người kinh doanh Franchise và người nhượng quyền Franchise. Còn
trong hệ thống bán hàng đa cấp, tiền hoa hồng được trả cho nhiều người thuộc các
cấp khác nhau trong hệ thống.
- Theo góc độ marketing : Bán hàng đa cấp là một phương thức bán hàng trong đó
vấn đề tiếp thị và tiêu thụ sản phẩm được thực hiện qua một cơ cấu nhiều tầng là
các mạng lưới phân phối bao gồm những nhà phân phối- người tham gia bán hàng
đa cấp có nhiệm vụ phân phối hàng hóa đến tay người tiêu dùng và xây dựng mạng
lưới phân phối. Những người này hoạt động độc lập và mỗi nhà phân phối có thu
nhập được tính theo những tỉ lệ nhất định trên doanh số bán hàng của chính nhà
phân phối và của mạng lưới do nhà phân phối này xây dựng
- Theo luật pháp nước ta quy định :
Khoản 11 điều 3 Luật Canh Tranh 2005 của nước ta định nghĩa bán hàng đa cấp như
sau:
“Bán hàng đa cấp là phương thức tiếp thị để bán lẻ hàng hóa đáp ứng các điều kiện sau
đây:
a) Việc tiếp thị để bán lẻ hàng hóa được thực hiện thông qua mạng lưới người tham
gia bán hàng đa cấp gồm nhiều cấp, nhiều nhánh khác nhau;
b) Hàng hóa được người tham gia bán hàng đa cấp tiếp thị trực tiếp cho người tiêu
dùng tại nơi ở, nơi làm việc của người tiêu dùng hoặc địa điểm khác không phải là địa
điểm bán lẻ thường xuyên của doanh nghiệp hoặc của người tham gia;

Thời gian Gò bó. Tự do
Cạnh tranh trong
công việc
Khắc nghiệt Không có, rất ít
Tình cảm Mất mát Giàu có bạn bè
Kinh nghiệm Không phổ biến Luôn chia sẻ
Rủi ro Rất lớn. Ít
Họ và tên sinh viên : Nguyễn Anh Tuấn mã sinh viên : CQ513266

5
Đề án môn học chuyên ngành QTKD Tổng hợpDecember 31, 2011
Ngoài ra việc phát triển bán hàng đa cấp một cách đúng đắn còn mang lại nhiều lợi
ích khác cho nhiều đối tượng hữu quan.
Đối với các Công ty kinh doanh bán hàng đa cấp :
- Loại bỏ các khâu trung gian, tiết kiệm chi phí quảng cáo khổng lồ.
- Chi phí tập trung cho việc nghiên cứu nâng cao chất lượng sản phẩm nên sản phẩm
mang tính ưu việt cao: độc đáo, độc quyền, chất lượng.
- Chống được hiện tượng hàng gian, hàng giả
- Tạo ra 1 lực lượng tiếp thị, tư vấn, đội ngũ bán hàng khổng lồ rộng khắp mọi nơi
trên thế giới một cách nhanh chóng và ổn định bền lâu.
Đối với xã hội và đất nước :
- Xã hội tiết kiệm được chi phí rất lớn dành cho quảng cáo, khuyến mãi.
- Tăng khả năng cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, thúc đẩy nền kinh tế quốc dân
phát triển nhanh hơn.
- Huy động được nguồn vốn và sức lao động nhàn rỗi hoặc dư thừa trong nhân dân.
- Kích thích tiêu dùng, tăng thị phần kinh doanh, nâng cao thu nhập và chất lượng
cuộc sống.
- Đóng góp, tăng cường đáng kể ngân sách nhà nước, tăng phúc lợi xã hội
Đối với người dân và người tiêu dùng :
- Có nhiều sự lựa chọn và nhiều cơ hội hơn được sử dụng hàng chất lượng cao với

hiệu quả đúng pháp luật.
Thứ hai là sản phẩm dịch vụ, đối tượng trong bán hàng đa cấp, sản phẩm đánh giá sự
tồn tại lâu dài của một công ty kinh doanh theo mạng vì vậy sản phẩm trong kinh doanh đa
cấp phải có chất lượng tốt (do sản phẩm được lan truyền từ người này đến người khác, nên
nếu chất lượng không tốt thì sẽ không có sức lan truyền) , cần thiết cho hầu hết người tiêu
dùng và được sử dụng thường xuyên. Các sản phẩm mang đáp ứng nhu cầu hầu hết của
người tiêu dùng và sẽ được sử dụng liên tục sau đó chủ yếu nằm trong 3 nhóm:
- Hàng tiêu dùng
- Mỹ phẩm
- Thực phẩm ăn uống và Thực phẩm dinh dưỡng chức năng
Ngoài ra, sản phẩm phải đảm bảo tính độc quyền: nghĩa là chỉ bán thông qua các nhà phân
phối của công ty, không bán rộng rãi trên thị trường; độc đáo: tức là trên thị trường không
có sản phẩm tương tự.
Họ và tên sinh viên : Nguyễn Anh Tuấn mã sinh viên : CQ513266

7
Đề án môn học chuyên ngành QTKD Tổng hợpDecember 31, 2011
Thứ ba là khách hàng. Khách hàng là những người sử dụng sản phẩm dịch vụ của
công ty kinh doanh đa cấp một cách tự nguyện. Họ có thể là hoặc không là nhà phân
phối sản phẩm dịch vụ của công ty bán hàng đa cấp và cũng là đối tượng chủ yếu để
mời chào trở thành nhà phân phối chính thức.
Thứ tư là các nhà phân phối. Họ chính là khách hàng của công ty nhưng họ cũng ký
hợp đồng với công ty để trở thành nhà phân phối các sản phẩm dịch vụ thuộc bán hàng
đa cấp. Các nhà phân phối này có vai trò như các đại lý và người bán lẻ trong hình thức
phân phối sản phẩm và dịch vụ truyền thống. Trong phân phối truyền thống sản phẩm
dịch vụ tới tay người tiêu dùng phải trải qua nhiều cấp trung gian và tăng giá thành. Tuy
nhiên với bán hàng đa cấp sản phẩm dịch vụ tới tay người tiêu dùng qua duy nhất một
cấp là các nhà phân phối.
2.2. Các hoạt động cơ bản
Từ các định nghĩa trên có thể thấy nội dung của hoạt động bán hàng đa cấp bao gồm 2

của khách hàng, đào tạo và truyền thụ kinh nghiệm kỹ năng cho nhà phân phốikhác để họ
tiếp tục quá trình mở rộng mạng lưới theo nguyên tắc cấp số nhân này. Chính việc đội ngũ
phân phối tăng không ngừng theo cấp số nhân khiến cho thị trường của công ty tăng lên
nhanh chóng.
Theo quy tắc 70 do luật pháp Hoa Kỳ quy định :’ 70% doanh thu từ việc tiêu thụ sản
phẩm qua hình thức bán hàng đa cấp phải được sử dụng để trả hoa hồng cho các nhà phân
phốivà nghiên cứu phát triển sản phẩm’ . Qua đó có thể thấy vai trò của hoạt động nghiên
cứu và phát triển sản phẩm với hoạt động bán hàng đa cấp. Nghiên cứu và phát triển sản
phẩm là không thể thiếu với bất kỳ doanh nghiệp nào, nhưng lại càng quan trọng với các
doanh nghiệp bán hàng đa cấp. Do không sử dụng các hoạt động truyền thông, nên đặc tính
mới ở sản phẩm trong hoạt động bán hàng đa cấp đóng vai trò trọng yếu trong việc thu hút
khách hàng và tạo nên sự khác biệt cho doanh nghiệp. Nội dung này thường được các
doanh nghiệp bán hàng đa cấp khá coi trọng.
Hệ thống trả thưởng của doanh nghiệp đa cấp quy định rõ ràng mức hoa hồng cảu
một nhà phân phối nhận được khi bán được sản phẩm và mức hoa hồng gián tiếp mà người
đó nhận được từ doanh thu từ mạng lưới của anh ta. Trả thưởng có nhiều loại như hoa hồng
trực tiếp, gián tiếp từ quá trình bán hàng và xây dựng mạng lưới, hoa hồng cấp bậc…Hệ
thống trả thưởng đóng vai trò quan trọng với bất kỳ doanh nghiệp bán hàng đa cấp nào. Nó
thể hiện mức hấp dẫn người tham gia, đòn bẩy tiêu thụ hàng hóa. Tuy nhiên, thật khó để
tìm thấy một công ty nào có kế hoạch trả thưởng mang lại lợi ích xứng đáng cho tất cả nhà
phân phốivì nó phải đảm bảo rằng công ty thu được lợi nhuận lớn từ việc bán hàng đồng
thời phải thể hiện rằng nhà phân phốicó thể làm giàu trên kế hoạch này.
Hoạt động đào tạo cũng thường xuyên được các công ty bán hàng đa cấp tở chức chủ yếu
cung cấp kiến thức cho nhà phân phối mới về sản phẩm, về hình thức kinh doanh mới này
và tập trung việc biến họ trở thành các chuyên gia có hiểu biết chuyên sâu để có thể tiến
hành bán hàng và mở rộng mạng lưới của mình. Hoạt động này là thiết yếu để người tham
gia có thể hiểu rõ bản chất hình thức bán hàng đa cấp mình tham gia, cách thức tiến hành
theo đúng quy định của luật pháp. Hoạt động này đảm bảo cho doanh nghiệp phát triển bền
vững và mở rộng thị trường nhanh hơn.
2.3. Nguyên tắc hoạt động của bán hàng đa cấp

dịch vụ vẫn có thể lan truyền rộng rãi và hiệu quả.
Tuy hai nguyên tắc trên rất đơn giản và dễ hiểu nhưng để có thể áp dụng thành công
chúng trong thực tiễn là hoàn toàn không dễ dàng và hiệu quả như trên lý thuyết.
3. MÔ HÌNH CỦA BÁN HÀNG ĐA CẤP
3.1. Các mô hình bán hàng đa cấp cơ bản
Về cơ bản, các mô hình bán hàng đa cấp đều gồm nhiều tầng tuy nhiên có sự sắp xếp và
quy định khác nhau.Mỗi công ty bán hàng đa cấp đều có mục đích hàng đầu là phát triền
nhanh chóng mạng lưới. Nhưng do đặc thù quản trị và những mục tiêu cụ thể của mỗi công
ty mỗi khác nên mỗi công ty thiết kế cho mình một mô hình kinh doanh và các nhà phân
phối của nó dựa vào đó để xây dựng mạng lưới cho mình. Trên thế giới có hàng chục ngàn
Họ và tên sinh viên : Nguyễn Anh Tuấn mã sinh viên : CQ513266

10
Đề án môn học chuyên ngành QTKD Tổng hợpDecember 31, 2011
công ty kinh doanh theo mạng, thì cũng có một số lượng rất lớn mô hình kinh doanh, tuy
nhiên, chúng là những kết hợp hoặc là những biến tấu của các mô hình: Mô hình đơn cấp,
mô hình bậc thang, mô hình bậc thang ly khai, mô hình ly khai, mô hình nhị phân, mô hình
ma trận, mô hình đều tầng. Sau đây em xin nêu 4 mô hình cơ bản nhất của bán hàng đa cấp
là : mô hình bậc thang ly khai, mô hình ma trận, mô hình nhị phân và mô hình đều tầng.
1. Mô hình nhị phân được coi là mô hình đơn giản nhất nhưng lại có nhiều
tranh cãi về tính hợp pháp của nó. Trong mô hình này mỗi nhà phân phối chỉ được có hai
người thuộc tầng tiếp theo, mô hình này phân thành hai nhánh và mô hình này có thể có vô
số tầng. Có nhiều người quan niệm rằng mô hình này chính là mô hình ma trận với hai cột
n tầng. Trong mô hình này, nhà phân phối được trả hoa hồng gián tiếp từ doanh thu mạng
lưới của mình dựa trên doanh thu của nhánh yếu hơn ( nhánh doanh thu ít hơn ). Phần
chênh lệch hoa hồng giữa hai nhánh lại do công ty nắm giữ. Điều này yêu cầu người sở
hữu mạng lưới này muốn có hoa hồng cao phải cố gắng cân bằng hai nhánh với nhau và có
sự giúp đỡ lớn hơn với cấp dưới. Tuy nhiên,mô hình gây tranh cãi ở nhược điểm là cho
người vào trước luôn có lợi hơn người vào sau và người vào sau không thể vượt qua người
vào trước của mô hình này.Đồng thời mô hình này cũng tạo ra sự ỷ lại lớn của cấp dưới với

người tham gia chỉ được hưởng đến một mức nhất định nào đó. nhà phân phối muốn đi lên
nhất thiết phải hỗ trợ tuyến dưới của mình phát triển. Một nhà phân phối nếu muốn thành
công phải phát triển không ngừng mạng lưới của mình theo chiều rộng-có tuyến dưới trực
tiếp càng nhiều càng tốt và theo chiều sâu-gia tăng số lượng tầng trong mạng lưới của
mình. Nhưng việc đạt hiệu quả đồng thời ở hai mục tiêu trên là không dễ dàng. Tính ổn
định của mô hình này không cao do không có giới hạn về chiều rộng. Nhiều nhà phân phối
nhận xét rằng mô hình này là đất dụng võ cho những nhà phân phối tài năng.
4. Mô hình bậc thang li khai:Bậc thang li khai là mô hình tiên tiến nhất hiện
nay. Nó cho phép mỗi nhà phân phốiđược tuyển tuyến dưới với số lượng tùy thích (cũng
giống như mô hình đều tầng). Ngoài hệ thống thế hệ, bậc thang li khai còn tạo ra một hệ
thống cấp bậc. Ở mỗi cấp bậc, nhà phân phốiđược hưởng hoa hồng cá nhân khác nhau, là
hoa hồng đội nhóm cũng khác nhau tùy vào cấp bậc của nhà phân phốituyến dưới. Vì thế,
mô hình cho phép nhà phân phốihưởng không giới hạn thế hệ mà vẫn bảo đảm được tính
công bằng.
Đặc trưng của Bậc thang li khai là hệ thống được quản lí theo hệ thống cấp bậc, tức là phần
trăm hoa hồng sẽ được phân chia theo hệ thống cấp bậc. Mỗi cấp bậc sẽ có mức hoa hồng
riêng và hoa hồng khối lượng (giá trị thặng dư) sẽ được tính dựa trên số dư từ % hoa hồng
cao trừ đi phần trăm hoa hồng thấp hơn. Khi các nhà phân phốitrong mạng lưới tầng dưới
của bạn đạt đến trạng thái vượt cấp nhất định thì họ sẽ "bứt ra" khỏi nhóm của bạn. Bạn sẽ
không còn nhận được các khoản hoa hồng trực tiếp từ các sản phẩm của họ hay là mạng
lưới của họ bán nữa. Tuy nhiên bạn vẫn sẽ tiếp tục nhận được một khoản lợi tức hoa hồng
nhỏ từ khối lượng của nhóm các nhà phân phốiđã tách ra và từ mạng lưới của họ. Nên nhớ
rằng, phần trăm hoa hồng nhỏ nhưng từ một mạng lưới lớn. Mặc dù có nhiều tính ưu việt
trong cách thức chi trả hoa hồng, mô hình bậc thang li khai vẫn có nhược điểm nếu doanh
nghiệp tổ chức không thể cân bằng tầng trên và tầng dưới. Cụ thể là, nếu chính sách không
phù hợp, khi vừa vào sẽ có thu nhập rất nhỏ (nhỏ đến mức nhà phân phối không thể đủ
kinh phí để duy trì công việc kinh doanh) hoặc nhà phân phối lâu năm sẽ không đạt được
thu nhập đúng với công sức của họ. Vì thế, dù biết mô hình bậc thang li khai vượt trội so
với các mô hình khác nhưng nhiều doanh nghiệp không đủ sức để cân bằng, khi mà những
nhà phân phối mới vẫn đủ thu nhập để duy trì hoạt động kinh doanh đến khi họ thật sự đạt

gia vào mạng lưới.
Hình tháp ảo cũng sử dụng sức mạnh của cấp số nhân: Mạng lưới càng về sau càng
rộng. Cũng như bán hàng đa cấp, trong hệ thống phân phối giá trị đi lên là tiền, nhưng khác
với bán hàng đa cấp, trong khi giá trị đi xuống của bán hàng đa cấp là sản phẩm dịch vụ có
chất lượng được thị trường đón nhận thì trong hình tháp ảo, giá trị đi xuống của nó là giá
trị ảo: chỉ có giá trị tạm thời trong nội bộ hình tháp và sản phẩm của nó chỉ quanh quẩn nơi
các nhà phân phối. Trong một mô hình kinh doanh vận dụng nguyên lý bán hàng đa cấp
nhưng mạng lưới của nó toàn những người mua hàng không nhằm mục đích sử dụng cũng
không nhằm mục đích bán hàng mà chỉ để có quyền lôi kéo người khác vào mạng lưới và
lĩnh hoa hồng thì đó chính là hình tháp ảo. Đây là một hình thức lừa đảo đang bị cấm ở các
nước trên thế giới, do bản chất của nó, các công ty này sớm muộn cũng tan vỡ.
Càng ngày các mô hình tháp ảo càng giống với các mô hình bán hàng đa cấp khác
và càng khó để nhận diện. Tuy nhiên vẫn có thể có một vài đặc điểm có thể dùng để đối
chiếu mô hình tháp ‘ảo’ và mô hình kinh doanh đa cấp chân chính.
Họ và tên sinh viên : Nguyễn Anh Tuấn mã sinh viên : CQ513266

13
Đề án môn học chuyên ngành QTKD Tổng hợpDecember 31, 2011
Bảng so sánh kinh doanh đa cấp chân chính và tháp ảo
Kinh doanh đa cấp Hình tháp ảo
Cách
thức
Hợp pháp Bất hợp pháp
Tự nguyện
Có tính chất lôi kéo, ép
buộc tham gia
Người tham gia bán sản phẩm cho những người ngoài
mạng lưới (theo giá lẻ) và tuyển mộ người khác vào mạng
lưới (bán sản phẩm theo giá sỉ)
Không có bán hàng, chỉ

Rõ ràng, minh bạch, thống nhất Mập mờ, không rõ ràng
Quy định đầy đủ các vấn đề là dự án hoàn chỉnh: ở đó
quy định các chính sách từ khi mới tham gia đến từng
bước thành công và cả việc thừa kế và hôn nhân
Dự án sơ sài, thiếu sót
Công bằng, không phụ thuộc vào việc tham gia trước hay
sau, sớm hay muộn. Đã có rất nhiều nhà phân phối tham
gia vào một công ty, khi nó đã được hình thành 10 năm,
20 năm hoặc hơn thế nữa nhưng lại thành công hơn tất cả
những người tham gia trước anh ta, kể cả những người
thuộc tuyến trên
Chính sách không công
bằng: Người vào sau luôn
nằm ở đáy và không thể
thoát ra độc lập
Không bắt ép mua sản phẩm
Bắt buộc đóng góp một
khoản tiền lớn để được
tham gia hoặc bắt người
tham gia mua một lượng
sản phẩm nhất định
Mua sản
phẩm
Vì có nhu cầu Vì được tham gia mạng
lưới để có lợi ích kinh tế
Họ và tên sinh viên : Nguyễn Anh Tuấn mã sinh viên : CQ513266

14
Đề án môn học chuyên ngành QTKD Tổng hợpDecember 31, 2011
hay lợi ích khác,

phân
phối
Được đào tạo để trở thành chuyên gia
Chỉ phát triển rất ít kỹ
năng
Nguồn WIKIPEDIA
4. NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HOẠT ĐỘNG BÁN HÀNG ĐA CẤP TẠI
VIỆT NAM
4.1. Khách quan
Tình hình phát triển của nền kinh tế có tác động tới tất cả các ngành nghề và bán
hàng đa cấp cũng không ngoại lệ. Giai đoạn 2000-2007 tốc độ phát triển kinh tế của nước
ta thuộc mức khá, nhu cầu tiêu dùng của người dân gia tăng và hoạt động bán hàng đa cấp
phát triển khá mạnh mẽ. Gần đây, tuy tình hình kinh tế biến động nhưng nền kinh tế vẫn ổn
định, tiêu dùng không giảm, hoạt động bán hàng đa cấp vẫn duy trì phát triển. Tuy có vấp
phải tình trạng thất nghiệp gia tăng nhưng đó là cơ hội để bán hàng đa cấp phát triển, do
Họ và tên sinh viên : Nguyễn Anh Tuấn mã sinh viên : CQ513266

15
Đề án môn học chuyên ngành QTKD Tổng hợpDecember 31, 2011
những người thất nghiệp có xu hướng gia nhập bán hàng đa cấp để có việc làm tạm thời.
Lạm phát và khó khăn tín dụng lại khiến nhiều người ngần ngại và khó khăn hơn để tiếp
cận và quyết định kinh doanh theo mạng, hạn chế sự xuất hiện của các doanh nghiệp bán
hàng đa cấp
Tốc độ phát triển và thay đổi công nghệ. Có một thực tế là công nghệ nước ta khá
lạc hậu và trình độ sản xuất trong nước còn kém. Trong khi đó, các công ty bán hàng đa
cấp phần lớn là công ty nước ngoài góp vốn hay là đại diện cho họ, phân phối các sản
phẩm có nhiều sự khác biệt và chất lượng chủ yếu được đảm bảo nên hoạt động bán hàng
đa cấp khá năng động. Nhưng nước ta đang trong quá trình hội nhập nhanh, tiếp cận với
các công nghệ hiện đại đã dần rút ngắn khoảng cách sản phẩm cạnh tranh lại. Vì vậy, tốc
độ thay đổi công nghệ đang dần nhanh hơn, chu kỳ sản phẩm đã ngắn hơn khiến các doanh

Về mặt địa lý, nước ta là một quốc gia có vị trí địa lý đắc địa tại khu vực đông nam á, một
thị trường đầy tiềm năng trong khu vực. Đặc điểm con người nước ta là thân thiện, chăm
chỉ lao động và ham học hỏi.
Về mặt lịch sử phát triển để lại cho nước ta hệ thống văn hóa còn cũ, chế độ trọng
nam khiến có một số lượng không nhỏ phụ nữ chỉ ở nhà nội trợ. Tuy nhiên họ lại là những
người quyết định về việc tiêu dùng các sản phẩm tương thích vơi kinh doanh theo mạng,
nên hiện nay có xu hướng ngày càng gia tăng lượng phụ nữ tham gia vào bán hàng đa cấp.
Bên cạnh đó là văn hóa làng xã, sống tập thể chia sẻ thông tin, tính ‘cả nể’ là điều kiện
thuận lợi cho bán hàng đa cấp thậm chí là đa cấp bất chính phát triển.
Hệ thống luật pháp chính trị. Điều kiện chính trị nước ta tương đối ổn định ít bị biến
động mạnh nên là điểm tới của nhiều doanh nghiệp nước ngoài đến đàu tư và bán hàng đa
cấp cũng không là ngoại lệ.Mặt khác,vì đây là một hình thức kinh doanh mới lạ nên hệ
thống pháp luật điều chỉnh và quản lý lĩnh vực này còn thiếu và yếu. Hiện nay mới có một
số văn bản pháp luật hướng dẫn chưa đầy đủ về việc thực hiện khiến bán hàng đa cấp ở
nước ta khó quản lý, phát triển tự phát nhiều và gây ra nhiều hậu quả tiêu cực cho nền kinh
tế- xã hội.
Hội nhập và cạnh tranh nội bộ ngành. Nước ta đã gia nhập WTO và hội nhập ngày
càng mạnh mẽ, số lượng các công ty kinh doanh đa cấp cũng không ngừng tăng theo khiến
cho cạnh tranh nội bộ ngành thêm mạnh mẽ. không chỉ vậy, bản thân các doanh nghiệp
Việt Nam cũng thấy được lợi ích từ hình thức này nên cũng tham gia vào cạnh tranh và thử
sức. Đây cũng là cơ hội cho người tiêu dùng và nhà phân phối có nhiều lựa chọn hơn khi
muốn thử với bán hàng đa cấp.
Một yếu tố vừa khách quan và chủ quan là sự không đoàn kết giữa các doanh
nghiệp trong ngành với nhau. Thậm chí có hiện tượng nói xấu công ty khác để thu hút
khách hàng và nhà phân phối mới. Chính sự cạnh tranh không lành mạnh này khiến bán
hàng đa cấp ngày càng bị nghi ngờ và khó khăn tiếp cận khách hàng hơn.
4.2. Chủ quan
Hệ thống chính sách của doanh nghiệp. Các hệ thống chính sách như chi trả hoa
hồng, sản phẩm, đào tạo và cơ hội phát triển là những nhân tố quan trọng trong thu hút
người tham gia vào bán hàng đa cấp. Tuy nhiên, các hệ thống này của doanh nghiêp Việt