Hóy chng minh cỏi p l phm trự c bn v trung tõm ca M hc Liờn
h bn thõn l mt ch th nh bỏo p, trỏc tuyt

BI LM

Khỏch th thm m l mt trong ba thnh t to nờn i sng thm m.
Khỏch th thm m l mt h thng bao gm nm phm trự khỏi quỏt ton b
nhng hin tng, nhng quy lut thm m trong t nhiờn, trong xó hi v trong
ngh thut. Nm phm trự to nờn khỏch th thm m bao gm: phm trự cỏi
p, phm trự cỏi xu, phm trự cỏi bi, phm trự cỏi hi v phm trự cỏi trỏc
tuyt. Trong nm phm trự hp thnh khỏch th thm m thỡ phm trự cỏi p l
phm trự c bn v trung tõm ca m hc.
Cỏi p l i din cho thm m, cỏi p trong cuc sng ca con ngi,
ca nhõn loi nh l khụng khớ v nc ung v ỏnh sỏng. Thiu nú con ngi
khụng th tn ti, khụng th cú nim tin vo cuc sng, xa ri nú con ngi tr
nờn cụ n, chng li nú con ngi tr nờn thp hốn. Cỏi p gi mt v trớ ht
sc quan trng trong i sng ca con ngi, cỏi p lm phong phỳ i cng
con ngi v xó hi. Thc tin ca ton b lch s nhõn loi cho thy õu cú
cỏi p, õu cỏi p xut hin thỡ ú con ngi cú tỡnh yờu v hnh phỳc,
õu khỏt vng nhp vo tỡnh cm con ngi thỡ xó hi khụng ngng hon thin,
quan h gia con ngi v con ngi ngy cng vui ti v hnh phỳc. Khụng
phi vụ c m nh vn ngi Nga ụstụiepxki ó núi mt cõu núi rt ni ting
rng: Cỏi p ó cu ri nhõn loi.
Cỏi p mang trong mỡnh mt giỏ tr, nhng giỏ tr m nừ mang khụng
tn ti vnh hng trng cu, m nú va mang v p thi s, va mang tớnh
muụn tha.
Cỏi p thi s l hụm nay p, nhng ngy mai nú s khụng cũn p
na. Vớ d nh mt qun cỏo, cú th l hụm nay cỏi ỏo ny l p l hp mt
nhng ngy mai cỏi ỏo tr nờn li mt v khụng cũn c coi l p na. Tuy
nhiờn, cng cú cỏi p mang tớnh trng cu, ú l nhng cỏi p ó t n
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

về cái đẹp có một phần rất quan trọng nếu khơng muốn nói là quyết định, ở phía
chủ quan. Mà nói đến chủ quan là nói đến những tiêu chuẩn đánh giá rất khác
biệt nhau do những thước đo thực tiễn xã hội và cá nhân khơng giống nhau. Đó
là lý do giải thích vì sao nhân loại đã mất hàng ngàn năm đi tìm kiếm một khái
niệm phổ biến về cái đẹp mà vẫn chưa thể minh định được rõ ràng.
Trải qua hàng ngàn năm với các trường phái Mỹ học khác nhau. Dưới ánh
sáng của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, Mỹ học
Mác-Lênin khẳng định rằng Bản chất của cái đẹp là sự thống nhất biện chứng
giữa 2 nhân tố khách quan và chủ quan.
Cái đẹp gắn liền với ý thức chủ quan, với sự đánh giá của con người,
nhưng đó khơng phải là những ý niệm được mang từ bên ngồi vào sự vật mà
nó phải xuất phát từ cơ sở khách quan, từ chính những phẩm chất thẩm mỹ tồn
tại bên trong bản thân sự vật. Cơ sở của những quan niệm chủ quan về cái đẹp
bắt nguồn từ chính cái đẹp khách quan tức là từ những thuộc tính của sự vật có
khả năng gợi lên ở con người một thái độ thẩm mĩ tích cực. Đó là kích thước,
đường nét, màu sắc, âm thanh, nhịp điệu v.v. Được kết hợp với nhau theo một
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

4
trật tự và tỉ lệ hài hồ tồn vẹn và cân đối. Hài hồ là sự kết hợp thống nhất giữa
yếu tố theo những tỉ lệ nhất định hết sức uyển chuyển giữa các bộ phận, các
mảng khối v.v… Sự tồn vẹn biểu hiện sự cân đối, tỷ lệ hồ hợp cả cái bên
ngồi và yếu tố bên trong giữa chất và lượng giữa hình thức và nội dung. Cấu
trúc hài hồ, tồn vẹn và cân đối là những phẩm chất quan trọng tạo nên cái đẹp.
Tuy nhiên, bản chất của cái đẹp khơng chỉ gắn liền với phẩm chất khách quan
của sự vật; hài hồ, cân đối, mực thước, tồn vẹn mà còn bao hàm trong đó cả
quan niệm chủ quan của con người. Một cái đẹp là có tính khách quan, hàm
chứa yếu tố hài hồ - tồn vẹn. Song vấn đề là ở chỗ cái gì qui định và thừa nhận
tính hài hồ - tồn vẹn đối với các sự vật và hiện tượng của con người. Tại sao
con người lại cho rằng như thế này là hài hố, như thế kia là tồn vẹn. Giải

ca Victohuygo, nhng kit tỏc ca Moza Bettoven thỡ s tn ti mói mói trng
cu vi thi gian.
Nh vy, c s ỏnh giỏ mt s vt, hin tng l p cn c theo hai
h tiờu chớ:
-Chõn - Thin - M:
Trong ú:
Chõn - S ỳng n, tớnh chõn thc ca cuc sng.
Thin - Tớnh nhõn bn, nhõn vn tt p.
M - S hon thin, hon m.
V tớnh nhõn dõn - dõn tc - tớnh nhõn loi.
Trong ú:
- Tớnh nhõn dõn: cỏi p phi phc v i a s nhõn dõn lao ng: VD:
Chốo - Min Bc; Tung - min Trung; Ci lng - Min Nam; nhc thớnh
phũng, giao hng - ụ th, thnh ph ln..
- Tớnh dõn tc: Cỏi p mang m bn sc dõn tc - a nhõn loi cú th
phõn bit anh l ai, thuc dõn tc no. Cỏi p mang m chõn dung din mo
dõn tc. VD: Bn sc dõn tc Vit Nam l tung, chốo, ca trự.
- Tớnh nhõn loi: Cỏi p ca tng dõn tc cng li - cỏi p ca nhõn
loi.
Nh vy: Mt s vt, hin tng cha th gi l p khi nú mi ch ỏp
ng mt mt no ú hoc ch l tớnh ỳng n, chõn thc ca cuc sng hay mi
ch ỏp ng mt tt p ca cỏc yờu cu nhõn sinh nh nhng hnh vi o c
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN