MỞ ĐẦU
Việt Nam là một nước có 80% dân số sống trong khu vực nông nghiệp
và trên 70% lao động xã hội đang hoạt động trong lĩnh vực sản xuất nông -
lâm - nghiệp. Nên có thể nói trong giai đoan hiện nay khu vực nông nghiệp
truyền thống vẫn được coi là khu vực giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế
nước ta.
Sự phát triển như vũ bão của khoa học - công nghệ, thông tin và nhu cầu
sinh hoạt của con người ngày càng tăng đã tác động mạnh tới ngành sản xuất
nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản. Từ đó đòi hỏi sự thay đổi về chất cũng
như về lượng.Trước xu thế hội nhập, đặc biệt sau khi Việt Nam trở thành
thành viên của hiệp hội các quốc gia Đông Nam á (ASEAN) năm 1996 và
đang là đang là thành viên của tổ chức thương mại quốc tế WTO. Tuy rằng xu
thế hội nhập sẽ tạo ra nhiều cơ hội để trao đổi hàng hoá, dịch vụ, thông tin...
tạo cơ sở và động lực cho tăng trưởng kinh tế. Nhưng nông nghiệp Việt Nam
cũng đang phải đối mặt trước những thách thức lớn về sự cạnh tranh trong sản
xuất và xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp trong môi trường tự do thương
mại, mà trên thực tế Việt Nam chưa có mấy lợi thế, nhiều mặt còn yếu kém:
về chất lượng, cơ cấu sản phẩm không phù hợp với thị trường thế giới... kinh
nghiệm và uy tín trên thị trường. Bên cạnh đó năng suất lao động xã hội và
nông nghiệp còn thấp. Lao động trong nông nghiệp, nông thôn dư thừa nhiều,
thu nhập thấp, sức ép về dân số, việc làm đang trở nên những vấn đề lớn có
tính bức xúc của xã hội. vì vậy chuyển dịch cơ cấu kinh tế là vấn đề tất yếu
đối với nước ta hiện nay. Và sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế này nó tác động
mạnh tới toàn bộ các vùng trong cả nước. Và Huyện Yên Lập – Phú Thọ cũng
nằm trong sự thay đổi mang tính tất yếu đó.
SV: Nguyễn Kim Huỳnh Lớp: Kế Hoạch 46A
Ngay từ khi thành lập Huyện Yên Lập luôn xác định ngành nông nghiệp
vẫn là ngành kinh tế chính trong quá trình phát triển. Huyện Yên lập đã sớm
triển khai xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội để đặt mục
tiêu phát triển cho những năm tiếp theo. Nhưng trên thực tế ngành nông
nghiệp của Huyện Yên Lập vẫn phát triển một cách tự phát, thiếu kiểm soát

1.1. Cơ cấu kinh tế và cơ cấu ngành kinh tế
*Cơ cấu kinh tế
Trên thực tế vẫn chưa có một nhà khoa học nào đưa ra một khái niệm
chính xác và thỏa đáng nhất về cơ cấu kinh tế. Có rất nhiều cách tiếp cận khác
nhau và quan điểm khác nhau về khái niệm cơ cấu kinh tế. Sau đây là một số
khái niệm về cơ cấu kinh tế của một số nhà khoa học
- Theo C.Mark : Cơ cấu kinh tế là tổng thể một bộ phận hợp thành với vị
trí, tỷ trọng tương ứng của mỗi bộ phận và mối quan hệ tương tác giữa các bộ
phận ấy trong quá trình phát triển kinh tế xã hội .
- Theo quan điểm duy vật biện chứng : Cơ cấu kinh tế là tổng thể các bộ
phận hợp thành bởi nhiều yếu tố kinh tế của nền kinh tế quốc dân, giữa chúng
có mối quan hệ hữu cơ, nhưng tương tác qua lại cả về mặt số lượng và chất
lượng trong những không gian thời gian và điều kiện kinh tế xã hội cụ thể,
vận động theo mục tiêu nhất định.
- Hay : cơ cấu kinh tế là mối quan hệ giữa các bộ phận khác nhau của
tổng thể kinh tế được nghiên cứu dưới các góc độ khác nhau.
Cơ cấu kinh tế là một phạm trù kinh tế thể hiện các mối quan hệ của các
ngành, các vùng và của các thành phần kinh tế. Mối quan hệ này phản ánh cả
mặt số lượng và chất lượng của các yếu tố hợp thành.
SV: Nguyễn Kim Huỳnh Lớp: Kế Hoạch 46A
* Cơ cấu ngành kinh tế :
Có thể có nhiều cách phân ngành khác nhau khi nghiên cứu về chuyển
dịch cơ cấu ngành. Song cho đến nay chính thức tồn tại hai hệ thống phân
ngành kinh tế theo hệ thống "Sản xuất vật chất"(Material Production System-
MPS). Và hệ thống phân ngành theo Hệ thống tài khoản quốc gia (System of
National Accounts-SNA).
Trong hệ thống sản xuất vật chất, các ngành kinh tế được phân làm hai
khu vực: Sản xuất vật chất và không sản xuất vật chất. Khu vực sản xuất vật
chất và không sản xuất được chia thành các ngành cấp I như công nghiệp,
nông nghiệp... Các ngành cấp I được chia thành các ngành cấp II, chẳng hạn

khi có sự phát triển không đồng đều giữa các ngành sau mỗi giai đoạn.
Nhịp độ tăng trưởng ngành là chỉ tiêu xác định tốc độ biến đổi tương
quan giữa các ngành kinh tế từ thời điểm t
0
đến thời điểm t
1
:
100100
00
01
×
∆
=×
−
=
m
m
m
mm
g
t
t
Trong đó:
- g
t
: là tốc độ tăng trưởng của ngành trong thời đoạn t= t
1
-t
0
;

2. các tính chất cơ bản của cơ cấu kinh tế
2.1. Tính khách quan khoa học của cơ cấu kinh tế
Tính khách quan cơ cấu kinh tế thể hiện ở chỗ cơ cấu ngành nông nghiệp
được hình thành và vận động trên cơ sở tự nhiên và mức độ cải thiện điều
kiện tự nhiên như đất đai, địa hình, thổ nhưỡng, khí hậu, . . . Kinh tế - Xã hội
có lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội làm thay đổi bộ mặt nền
kinh tế. Nói chung, cơ cấu kinh tế tồn tại một cách khách quan không theo ý
chủ quan của bất kỳ ai và nó tồn tại theo sự biến đổi của các điều kiện khách
SV: Nguyễn Kim Huỳnh Lớp: Kế Hoạch 46A
quan cùng với sự tác động tổng hòa của các điều kiện kinh tế - xã hội. Cơ cấu
kinh tế được hình thành trên cơ sở khoa học là sự phân công lao động xã hội;
Ngay nội tại bản thân sự phân công lao động xã hội cũng là một tất yếu khách
quan. Thực chất tùy thuộc vào phân công lao động trong lĩnh vực nào thì hình
thành nên cơ cấu thuộc lĩnh vực đó như : Phân công lao động theo ngành là
cơ sở hình thành cơ cấu kinh tế ngành. Phân công lao động theo vùng lãnh thổ
sẽ là cơ sở hình thành nên cơ cấu kinh tế vùng, lãnh thổ, . . . có các ngành, các
lĩnh vực kinh tế phát triển các lực lượng sản xuất nhất định sẽ hình thành một
cơ cấu kinh tế với tỷ lệ tương ứng cân đối giữa các bộ phận, tỷ lệ đó được
thay đổi thường xuyên và tự giác theo quá trình diễn biến khách quan của nhu
cầu xã hội và khả năng đáp ứng yêu cầu đó. Như quan điểm của C.Mark nêu
rằng: “ Trong sự phân công xã hội thì con số tỷ lệ là một tất yếu không sao
tránh khỏi, một sự tất yếu thầm kín yên lặng . . .” Do đó, cơ cấu kinh tế là
hiển nhiên của nền kinh tế .
Do vậy, tính khách quan của cơ cấu kinh tế được thể hiện thành các quy
luật, các xu hướng biến đổi hay chính là xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế
nói chung. Mỗi cơ cấu kinh tế có xu hướng chuyển dịch riêng như : Đối vơi
cơ cấu kinh tế ngành thì xu hướng chung là tăng tỷ trọng của ngành công
nghiệp và dịch vụ, đồng thời giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp nhưng vẫn
tăng về qui mô và số tuyệt đối; Riêng tốc độ tăng của ngành dịch vụ sẽ nhanh
hơn của nghành công nghiệp. Đối với cơ cấu kinh tế vùng lãnh thổ tỷ trọng

sản xuất ấy cũng hợp thàng cơ cấu kinh tế của xã hội”. Do vậy, sự hình thành
nên cơ cấu hợp lý nhất và đặc chưng riêng cho mỗi quốc gia hay khu vực của
SV: Nguyễn Kim Huỳnh Lớp: Kế Hoạch 46A
mình mang tính chất kịch sử xã hội của cơ cấu kinh tế. Ví dụ như : Một nước
là cái nôi và đi tiên phong diễn ra nhiều cuộc công nghiệp như nước anh thì sẽ
có xu hướng phát triển ngành công nghiệp hơn ngành nông nghiệp, ngược lại
Việt Nam là nước nông nghiệp truyền thống lâu năm thì hiện nay vẫn còn là
nước có nền nông nghiệp là chính và giữ vai trò khá cao; Hoặc là, một địa
phương có ngành truyền thống là ngành thủ công mỹ nghệ thì trong hiện tai
và tương lai vẫn phát triển ngành nghề của mình và tại đây cơ cấu ngành của
địa phương này sẽ theo hướng chú trọng vào ngành thủ công mỹ nghệ . . .
Kết luận lại sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế luôn gắn với sự phát triển không
ngừng của lực lượng sản xuất và nhu cầu chính trị - xã hội. Do vậy trong quá
trình phát triển, các nước hay các khu vực cần xác định đúng cơ cấu hợp lý
cho từng quốc gia hay khu vực của mình. Cơ cấu kinh tế của mỗi nước được
đặc chưng bởi một số nội dung chủ yếu sau :
- Cơ cấu ngành kinh tế và cơ cấu nội bộ ngành kinh tế.
- Cơ cấu vùng lãnh thổ.
- Cơ cấu thành phần kinh tế
- Cơ cấu xuất nhập khẩu
- Ngoài ra, còn có cơ cấu lao động, cơ cấu vốn đầu tư, . . .
Trong giáo trình kinh tế học Mác – Lênin viết : “ Cơ cấu kinh tế quốc
dân là tổng thể các cơ cấu ngành, cơ cấu vùng và cơ cấu các thành phần kinh
tế. Trong hệ thống các cơ cấu đó, cơ cấu ngành là quan trọng nhất ”. Dưới đây
nghiên cứu cụ thể về cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp.
SV: Nguyễn Kim Huỳnh Lớp: Kế Hoạch 46A