
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI NGUYỄN HỒNG QUÝ BƯỚC ĐẦU ĐIỀU TRA NGUỒN TÀI
NGUYÊN CÂY THUỐC Ở XÃ THỐNG
NHẤT - HUYỆN HOÀNH BỒ -TỈNH
QUẢNG NINH LUẬN VĂN THẠC SỸ DƯỢC HỌC

CHUYÊN NGÀNH:Dược học cổ truyền
MÃ SỐ: 60720406

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Trần Văn Ơn
HÀ NỘI 2014

1

Ninh 36
3.2. GIÁ TRỊ TÀI NGUYÊN CỦA CÂY THUỐC Ở XÃ THỐNG NHẤT 37
3.2.1. Giá trị sử dụng 37
3.2.2. Giá trị kinh tế……………………………………………………… 41
3.2.3. Giá trị tiềm năng ………………………………………………… …42
3.3 BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC Ở XÃ THỐNG
NHẤT 43
3.3.1. Lịch sử sản xuất Dƣợc liệu hàng hóa ở xã Thống Nhất 43
3.3.2. Tình trạng bảo tồn tài nguyên cây thuốc ở xã Thống Nhất 44
3.3.3. Phát triển tài nguyên cây thuốc ở xã Thống 48
2

3.4. ĐỀ XUẤT PHƢƠNG ÁN BẢO TỒN, PHÁT TRIỂN TÀI NGUYÊN CÂY
THUỐC Ở KHU VỰC 63
3.4. 1. Đánh giá toàn diện nguồn tài nguyên cây thuốc trong khu vực 63
3.4. 2. Khai thác hợp lý nguồn cây thuốc hoang dã 64
3.4. 3. Bảo tồn nguồn gen cây làm thuốc 68
3.4. 4. Khuyến khích phát triển trồng cây thuốc 68
3.4.5 Các giải pháp về tổ chức 69
3.4.6. Tiềm năng phát triển trồng Cây thuốc ở các Trại giam ngành Công
an…………………………………………………………………………… 70
Chƣơng 4 . BÀN LUẬN 72
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ……………………………………………. 76
TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………………………… 78
PHỤ LỤC………………………………………………………………………… 81
Chuỗi giá trị
Tài nguyên cây thuốc
Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc
Nhà xuất bản
Y học cổ truyền
Y học hiện đại
Chƣa xác định đƣợc tên hoặc loài,hoặc chi, hay họ
Danh mục thuốc thiết yếu
Khoa học và công nghệ
Tổ chức Y tế thế giới 4

DANH MỤC BẢNG

Trang
Bảng 3.1: Tổng kết đa dạng sinh học của cây thuốc ở xã Thống Nhất – huyện
Hoành Bồ - Tỉnh Quảng Ninh theo các ngành thực vật
29
Bảng 3.2: Danh mục các họ cây thuốc ở xã Thống Nhất – huyện Hoành Bồ -
Tỉnh Quảng Ninh (Xếp theo thứ tự tên họ)
29
Bảng 3.3: Danh mục các chi cây thuốc ở xã Thống Nhất – huyện Hoành Bồ -
Tỉnh Quảng Ninh (xếp theo thứ tự tên chi)
32
Bảng 3.4: các dạng sống của cây thuốc ở xã Thống Nhất – huyện Hoành Bồ -
Tỉnh Quảng Ninh
36
Bảng 3.5: Phân bố của cây thuốc ở xã Thống Nhất

Quảng Ninh có trong sách đỏ Việt Nam (Xếp theo tên khoa học)
45
Bảng 3.15: danh mục các cây thuốc hiếm (mức độ giảm cao nhất trong 10
năm gần đây)
46
Bảng 3.16: GTGT chuỗi Sâm cau theo kênh thị trƣờng
47
Bảng 3.17: Các loại rủi ro trong chuỗi cung ứng sản phẩm cây Sâm cau
48
Bảng 3.18: các loại rủi ro trong chuỗi cung ứng cây Sâm cau
49
Bảng 3.19: Tác động của các chính sách và thể chế trong chuỗi cây Sâm cau
53
Bảng 3.20: GTGT chuỗi Ba kích theo kênh thị trƣờng
54
Bảng 3.21: Các loại rủi ro trong chuỗi cung ứng sản phẩm cây Ba kích
54
Bảng 3.22: các loại rủi ro trong chuỗi cung ứng cây Ba kích
55
Bảng 3.23: Tác động của các chính sách và thể chế trong chuỗi cây Ba kích
56
Bảng 3.24: GTGT chuỗi Ba kích theo kênh thị trƣờng
59
Bảng 3.25: Các loại rủi ro trong chuỗi cung ứng sản phẩm cây Ba kích
60
Bảng 3.26: các loại rủi ro trong chuỗi cung ứng cây Ba kích
61
Bảng 3.27: Tác động của các chính sách và thể chế trong chuỗi cây Ba kích
62
Bảng 3.28: Các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và nguy cơ (SWOT) trong

DANH MỤC PHỤ LỤC
Trang
Phụ lục 1.1 : Mẫu biểu điều tra cây thuốc ở chợ
81
Phụ lục 1.2 : Phiếu ghi thông tin mẫu điều tra
83
Phụ lục 1.3 : Phiếu giám định tên khoa học
84
Phụ lục 2: Danh mục các cây thuốc xã Thống Nhất – huyện Hoành Bồ - Tỉnh
Quảng Ninh sử dụng (Xếp theo tên khoa học)
85
Phụ lục 3: Thống kê các loại Cây thuốc đang sử dụng, kinh doanh
99
Phụ lục 4: Bảng số liệu thu thập qua phỏng vấn bằng liệt kê tự do số lƣợng loài
Cây thuốc ở Xã Thống Nhất
105
8

MỞ ĐẦU

Nằm trong khu vực có điều kiện tự nhiên và văn hóa đa dạng, nƣớc ta có

Xã Thống Nhất – huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh.
3. Đề xuất phƣơng án bảo tồn và phát triển tài nguyên cây thuốc ở khu vực.
10

trƣờng, trong đó có 11 chế phẩm chữa các bệnh tim mạch, 5 chế phẩm chữa ung thƣ
11

và 6 chế phẩm chữa các bệnh đƣờng tiêu hoá [40]. Theo Ngân hàng Thế giới (WB),
nguồn tài nguyên cây thuốc là một trong những nguồn tài nguyên giá trị nhất ở vùng
nhiệt đới [44]. Dự đoán nếu phát triển tối đa các thuốc thảo mộc từ các nƣớc nhiệt
đới, có thể làm ra khoảng 900 tỉ USD mỗi năm cho nền kinh tế các nƣớc thế giới
thứ ba [29].
Nguồn tài nguyên cây cỏ còn là đối tƣợng sàng lọc để tìm các thuốc mới.
Viện Ung thƣ Quốc gia Mỹ đã đầu tƣ nhiều công sức và tiền bạc để sàng lọc đến
35.000 (trong số trên 250.000) loài cây cỏ tìm thuốc chữa ung thƣ trên khắp thế
giới[37].
Rõ ràng là nguồn tài nguyên cây cỏ và tri thức sử dụng chúng để làm thuốc là
một kho tàng khổng lồ, trong đó phần khám phá còn quá ít ỏi.
1.1.2. Tài nguyên cây thuốc ở Việt Nam
Việt Nam có diện tích phần lục địa rộng 35 triệu ha. Một phần gắn liền với
lục địa và một phần thông với đại dƣơng, kéo dài từ bắc xuống nam hơn 1.800 km,
phân bố từ vĩ độ 8
0
30’ đến 33
0
2’ bắc và từ kinh độ 102
0
10’ đến 109
0
24 đông [19].
Địa hình đa dạng và phức tạp với hai vùng đồng bằng lớn là châu thổ Sông Hồng ở
phía bắc và Sông Cửu long ở phía nam, có hai dãy núi lớn là Hoàng Liên Sơn và
Trƣờng Sơn với nhiều vùng có độ cao trên 2.000m và các cao nguyên nhỏ nhƣ
Đồng Văn, Mộc Châu,…Việt Nam nằm ở vành đai khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa.

thiểu số, cũng nhƣ kinh nghiệm chữa bệnh gia truyền của họ.
Thực tế cho thấy, tuy các ông lang hay bà mế không có lý thuyết Âm dƣơng,
Ngũ hành, Hàn nhiệt,… nhƣng họ có quan điểm riêng trong cách chữa bệnh, có
kinh nghiệm quý và bài thuốc hay mà ta chƣa biết, có khi chữa bệnh nan y mà
YHHĐ chƣa giải quyết đƣợc.
Phần lớn cây thuốc Việt Nam mọc hoang ở vùng núi rừng, nơi mà nguồn tài
nguyên thiên nhiên đang bị xói mòn do nhiều nguyên nhân khác nhau nhƣ: Sự tăng
dân số quá mức, khai thác quá mức…dẫn đến sự đe dọa và tuyệt chủng của nhiều
loài cây thuốc. Hơn nữa, việc thế hệ trẻ ít quan tâm nền YHCT mà chú trọng
YHHĐ và các ông lang hay bà mế chƣa biết cách truyền kinh nghiệm tới thế hệ sau.
Điều đó dẫn đến sự thất truyền, mất đi tài sản vô cùng quý báu cho dân tộc ta.
Nhằm góp phần giải quyết vấn đề trên, từ năm 1993 tới nay Bệnh viện
YHCT – Bộ Công an đã chú trọng công tác và phát triển nguồn tài nguyên cây
thuốc. Qua đó, cho thấy nguồn tài nguyên cây thuốc rất hay và độc đáo mà chƣa có
trong sách vở. Đây thực sự là kho tàng tài nguyên cây thuốc phong phú mà chúng ta
cần tìm hiểu khai thác và có phƣơng pháp bảo tồn thích hợp. Nó đang và sẽ đóng
góp phần quan trọng trong công tác bảo vệ chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng
13

ngƣời Việt dƣới con mắt đánh giá cao của bạn bè quốc tế, trong sự phát triển của
dân tộc ta từ xƣa tới nay [32].
1.1.2.1. Các nghiên cứu khoa học và chủ trƣơng chính sách về TNCT ở
Việt Nam đến nay
Ở nƣớc ta, công tác điều tra tài nguyên cây thuốc trải qua nhiều giai đoạn. Ở
miền Bắc, đƣợc tiến hành từ năm 1961, do Viện dƣợc liệu chủ trì. Ở miền Nam, do
Phân Viện dƣợc liệu TP.HCM kết hợp với các trạm dƣợc liệu các tỉnh thực hiện từ
năm 1980 – 1985 ở hầu hết các tỉnh thành phía nam từ Quảng Nam - Đà Nẵng trở
vào[27].
Gần đây việc tái điều tra nguồn tài nguyên cây thuốc trong cả nƣớc đƣợc
thực hiện, do Viện Dƣợc liệu và Trung tâm Sâm và Dƣợc liệu TP.HCM thực hiện

thuốc; đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động Đông y”.
Theo Cục Quản lý Dƣợc năm 2005 thì ở nƣớc ta hơn 90% nguyên liệu phải
nhập khẩu, chủ yếu là sản xuất các dạng thuốc thông thƣờng. Điều đó cho thấy tình
trạng sản xuất nguyên liệu dƣợc ở Việt Nam còn bất cập. Trong khi “Chiến lƣợc
phát triển ngành Dƣợc giai đoạn đến năm 2010” (tháng 8/2002) đã nêu rõ “ Mục
tiêu phát triển ngành Dƣợc thành một ngành mũi nhọn theo hƣớng công nghiệp hóa
- hiện đại hóa. Phải từng bƣớc đáp ứng nguồn nguyên liệu làm thuốc bảo đảm sản
xuất từ trong nƣớc 60% nhu cầu thuốc phòng bệnh và chữa bệnh của xã hội” [7].
Thủ tƣớng Chính phủ cũng ra hai quyết định trong năm 2007 về phát triển
công nghiệp dƣợc. Một là “ Tập trung nghiên cứu và hiện đại hoá công nghệ chế
biến, sản xuất thuốc có nguồn gốc từ dƣợc liệu ; quy hoạch, xây dựng các vùng nuôi
trồng và chế biến dƣợc liệu theo tiêu chuẩn GACP của WHO để đảm bảo đủ nguyên
liệu cho sản xuất thuốc; khai thác hợp lý dƣợc liệu tự nhiên, bảo đảm lƣu giữ tái
sinh và phát triển nguồn gen dƣợc liệu; tăng cƣờng đầu tƣ phát triển các cơ sở chiết
xuất hoạt chất tinh khiết từ dƣợc liệu sản xuất trong nƣớc và xuất khẩu”. Hai là mục
tiêu “Nghiên cứu khai thác và sử dụng có hiệu quả các hoạt chất thiên nhiên chiết
tách, tổng hợp hoặc bán tổng hợp đƣợc từ các nguồn dƣợc liệu và tài nguyên thiên
nhiên quý báu là thế mạnh của nƣớc ta, phục vụ tốt công nghiệp bào chế một số loại
thuốc đặc thù của Việt Nam, đáp ứng nhu cầu chữa bệnh và xuất khẩu”[17],[18] .
15

Gần đây, Thủ tƣớng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã có ý kiến chỉ đạo : Bộ
Y tế chủ trì, phối hợp với các Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Phát
triển Nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng và các địa phƣơng liên quan tổ chức
tổng kết, đánh giá kết quả toàn diện 20 năm thực hiện Đề án “ Bảo tồn gen và giống
cây thuốc”[26].
Tháng 5/2009 Bộ Y tế phối hợp với Bộ KHCN đã tổ chức hội thảo về bảo
tồn nguồn gen và giống cây thuốc ở Tam Đảo – Vĩnh Phúc. Từ những chủ trƣơng
của Đảng và Nhà nƣớc về bảo tồn và phát triển bền vững nguồn tài nguyên dƣợc
liệu của nƣớc ta trong quá trình hội nhập quốc tế. Hiện nay Viện Dƣợc liệu đang đề

khỏi rừng một cách công khai với số lƣợng khoảng 80-100 kg dây tƣơi/ngƣời. Tại
khu bảo tồn thiên nhiên Ta Kou (Bình Thuận), thần xạ (một dƣợc liệu có công dụng
chính là trị viêm xoang) bị khai thác với số lƣợng lớn, bán công khai cho khách thập
phƣơng.
Núi Ba Vì, từ lâu đã đƣợc nhiều ngƣời biết đến nhƣ một “núi thuốc nam” có
một không hai của vùng đồng bằng sông Hồng rộng lớn. Thế nhƣng, qua hơn 20
năm đƣợc đồng bào ngƣời Dao tại đây khai thác và sử dụng, nguồn tài nguyên cây
thuốc đã gần nhƣ cạn kiệt, 12 loại cây thuốc ở đây đã gần nhƣ tuyệt diệt, trong đó
có: Hoa tiên, Huyết đằng, Bát giác tiên, Râu hùm, Hoàng đằng,…[14],[15].
Danh lục đỏ cây thuốc Việt Nam năm 2001 ghi 114 loài cây thuốc quý hiếm,
thuộc 47 họ thực vật, thì năm 2006 đã tăng 139 loài thuộc 58 họ. Một số loài gần
nhƣ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên, nhƣ Hoàng đàn (Cupressus torulosa), Sâm ngọc
linh (Panax vietnamensis), [21]
Cùng với sự ƣu ái của tự nhiên về “nguồn vàng xanh”, các cộng đồng dân tộc
ở khắp các tỉnh miền núi cũng đang sở hữu một kho tri thức bản địa lâu đời về các
bài thuốc Nam. Song, trong số hàng trăm, nghìn bài thuốc đƣợc lƣu truyền lại qua
nhiều thế hệ bằng cách ghi chép, truyền khẩu, đã có không ít bài thuốc bị thất
truyền, mà một phần nguyên nhân là do nạn khai thác cây thuốc không theo quy
định nhƣ hiện nay.
Nhận thức đƣợc vai trò của cây thuốc và các mối đe doạ sự phát triển lâu bền
của chúng trong tự nhiên, Nguyễn Tập và các cán bộ Viện Dƣợc liệu đã nghiên cứu
xây dựng Danh lục Đỏ cây thuốc Việt Nam làm cơ sở để xác định các loài cần ƣu
bảo tồn, cụ thể: Danh lục Đỏ cây thuốc Việt Nam đƣợc biên soạn tƣơng đối hoàn
chỉnh lần đầu tiên vào năm 1996 bao gồm 128 loài thuộc 59 họ thực vật bậc cao có
mạch. Danh lục Đỏ cây thuốc Việt Nam năm 2001 (lần thứ 2) đã đƣợc xây dựng,
17

với tổng số 114 loài, đánh giá theo tiêu chuẩn khung phân hạng IUCN (1994). Danh
lục Đỏ cây thuốc Việt Nam 2006 (lần thứ 3) đƣợc công bố gồm 139 loài thuộc 58
họ thực vật bậc cao có mạch.

đƣợc coi là văn bản pháp luật đầu tiên đề cập đến vấn đề này.
Hiện nay, Việt Nam có luật Đa dạng Sinh học đƣợc Quốc hội thông qua ngày
13/11/2008. Ngoài ra còn nhiều bộ luật và văn bản liên quan khác, nhƣ: Luật Bảo
vệ Môi trƣờng (năm 2005); Luật Thƣơng mại (năm 2005); Luật Bảo vệ và Phát
triển Rừng (năm 2004); Luật Thủy sản (năm 2003); Bộ luật Hình sự (năm1999);
Nghị Định 109/2003 ngày 23/9/2003 về bảo tồn và phát triển bền vững các vùng đất
ngập nƣớc; Kế hoạch hành động về đa dạng sinh học của Việt Nam đến năm 2015
và định hƣớng đến năm 2020,…
Với nỗ lực của các nhà nghiên cứu, nhiều loài cây thuốc có nguy cơ bị tuyệt
chủng trong tự nhiên đã đƣợc nhân giống và trồng cấy với số lƣợng cá thể khá lớn
nhƣ Hoàng liên (Coptis spp., Berberis spp.), một số loài đã đƣợc phát triển thành
hàng hoá và thoát khỏi nguy cơ đe doạ nhƣ Sì to (Valeriana jatamansi, ). Mặc dù
đã thu đƣợc nhiều kết quả khả quan, nhƣng đây là hƣớng nghiên cứu cần đƣợc đầu
tƣ lâu dài và cần một đội ngũ cán bộ khoa học có kinh nghiệm, tâm huyết [30].
1.2. Huyện Hoành Bồ và xã Thống Nhất
1.2.1. Huyện Hoành Bồ
1.2.2.1. Điều kiện tự nhiên [2],[25],[24]
- Vị trí địa lý:
Hoành Bồ là một huyện của tỉnh Quảng Ninh, có tọa độ địa lý từ 106
0
50’ đến
107
0
15’ kinh độ Đông, 20
0
54’47’’ đến 21
0
15’ vĩ độ Bắc. Phía Bắc giáp huyện Ba
Chẽ và Sơn Động ( Bắc Giang), phía nam là vịnh Cửa Lục thuộc thành phố Hạ
Long, phía đông giáp thành phố Cẩm Phả, phía tây giáp thành phố Uông Bí [24].

trồng lúa chủ yếu của huyện.
+ Các đồi sót cấu tạo bởi đá vôi: Chủ yếu tập chung ở xã Sơn Dƣơng, Thống
Nhất, Vũ Oai. Các nguồn đá sót này có thể khai thác làm đá xây dựng hoặc nguyên
liệu làm xi măng[24].
- Khí hậu
+ Thuộc vùng khí hậu Đông Bắc tạo ra những tiểu vùng sinh thái hỗn hợp là
khu vực nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm, mƣa nhiều, có 4 mùa rõ rệt (Xuân, Hạ, Thu,
Đông). Nhiệt độ không khí trung bình từ 22 – 29
0
, cao nhất 38
0
, thấp nhất 5
0
. Nhìn
chung nhiệt độ phân bố đồng đều giữa các tháng, mùa hè nhiệt độ biến đổi từ 26-
28
0
, mùa đông 15-21
0
. Lƣợng nhiệt trên cũng đủ cung cấp cho cây trồng lƣơng thực,
màu và cây công nghiệp. Lƣợng mƣa trung bình một năm khá lớn 2.016mm, năm
mƣa cao nhất 2.818mm, thấp nhất 870mm. Mùa mƣa từ tháng 5 đến tháng 10,
chiếm 89% tổng lƣợng mƣa/năm. Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, tháng
ít mƣa nhất là tháng 12.
+ Độ ẩm không khí trung bình năm là 82%, thấp nhất là 18%. Độ ẩm chênh
lệch không lớn trong năm thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, song cũng ảnh hƣởng
không tốt cho giống cây trồng.
20

+ Gió: Có 2 loại gió thịnh hành thổi theo 2 mùa rõ rệt:

ha cây trồng các loại[25].
21

1.2.2.2. Dân số
Theo báo cáo dân số năm 2009 của Ủy ban nhân dân huyện Hoành Bồ,toàn
huyện có 46.288 ngƣời, mật độ phân bố là 56 ngƣời/km². Dân cƣ của huyện có năm
dân tộc chính sinh sống là: Kinh, Dao, Sán Dìu, Tày, Hoa. Ngoài ra còn một số ít
các dân tộc khác.
1.2.2.3. Tài nguyên cây thuốc
Hiện chƣa có nghiên cứu về tài nguyên cây thuốc đƣợc thực hiện trong địa
bàn huyện. Các khảo sát bƣớc đầu cho thấy cây thuốc trong khu vực huyện khá
phong phú, hiện nay trên địa bàn huyện có công ty cổ phần công nghệ xanh Đồng
Sơn đƣợc UBND tỉnh cấp 125ha để trồng và phát triển cây thuốc trong đó các cây
thuốc còn khả năng khai thác phần lớn là cây thuốc thông thƣờng nhƣ: Ba chẽ, Bách
bộ, Câu đằng, Chè dây, Cẩu tích, Cốt khí, Cốt toái bổ, Dạ cẩm, Hy thiêm, … Số cây
thuốc quan trọng nhƣ Bình vôi, Đẳng sâm,…đang phát triển vƣờn thuốc nam thị trấn
Trới và vƣờn thuốc Hoành Bồ [25].
1.2.2. Xã Thống Nhất [2 ]
1.2.2.1. Điều kiện tự nhiên

Hình 1.1. Bản đồ xã Thống Nhất
22

Thống nhất là một xã miền núi ven biển, nằm ở phía đông nam của huyện
Hoành Bồ, cách trung tâm huyện 15km dọc theo tỉnh lộ 326. Thống Nhất là một xã
có dân cƣ đông đúc, có hệ thống giao thông thuận lợi cả về đƣờng bộ lẫn đƣờng
thủy, đƣợc tiếp giáp bởi:
- Phía đông giáp với xã Vũ Oai
- Phía tây giáp xã Lê Lợi, Sơn Dƣơng
- Phía nam giáp TP. Hạ Long

Hiện chƣa có nghiên cứu về tài nguyên cây thuốc đƣợc thực hiện trong địa
bàn xã. Các khảo sát bƣớc đầu cho thấy cây thuốc trong khu vực xã khá phong phú,
trong đó các cây thuốc còn khả năng khai thác phần lớn là cây thuốc thông thƣờng
nhƣ: Ba chẽ, Bách bộ, Câu đằng, Chè dây, Cẩu tích, Cốt khí, Cốt toái bổ, Dạ cẩm,
Hy thiêm, … Số cây thuốc quan trọng nhƣ Bình vôi, Đẳng sâm,… 24

CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG TIỆN NGHIÊN CỨU
2.1.1. Đối tƣợng và địa điểm nghiên cứu
- Đối tƣợng: Cây thuốc (gồm các cây thuốc mọc hoang dại và đƣợc trồng ở
vƣờn của các hộ gia đình), ngƣời dân địa phƣơng và nơi buôn bán cây thuốc của xã
Thống Nhất – huyện Hoành Bồ - Tỉnh Quảng Ninh.
+ Tiêu chí lựa chọn ngƣời dân tham gia nghiên cứu: Có chủ đích lựa chọn
một hay nhiều ngƣời trong gia đình biết biết cách sử dụng, buôn bán và biết thu hái
cây thuốc trên địa bàn xã Thống Nhất – huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh( không
phân biệt về tuổi hay giới tính).
- Địa điểm nghiên cứu: xã Thống Nhất, huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh.
2.1.2. Phƣơng tiện nghiên cứu
- Cặp ép tiêu bản, giấy báo, cồn 96
o
, nhãn.
- Máy ảnh, phim, bút phớt, bút chì.
- Máy tính và các phần mềm Microsoft Word, Microsoft Excel.
- Bản đồ xã Thống Nhất – huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh.
- Máy định vị tọa độ địa lý toàn cầu (GPS).
- Giấy Ao, bộ phiếu điều tra.