Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Lời cảm ơn
Trong thời gian thực tập và tìm hiểu đề tài: "Sự biến đổi cơ cấu tổ
chức và hoạt động Công đoàn Tổng Công ty Sông Đà trong quá trình đổi
mới" đã đợc hoàn thành với sự cố gắng nỗ lực của bản thân, sự giúp đỡ
nhiệt tình của các thầy cô Khoa Xã hội học và tập thể sinh viên lớp XH3A.
Nhân dịp này tôi xin chân thành cảm ơn Thạc sỹ Vũ Đạt, ngời đã
giành thời gian quý báu của mình chỉ bảo cho tôi những lời khuyên đúng
đắn trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài. Đồng thời, tôi xin chân thành
cảm ơn đồng chí Nguyễn Văn Bình - Chủ tịch Công đoàn Tổng Công ty và
các đồng chí trong văn phòng Công đoàn Tổng Công ty đã tận tình chỉ bảo,
hớng dẫn và cung cấp đầy đủ những thông tin cũng nh tạo điều kiện thuận
lợi cho việc thực hiện và hoàn thành đề tài.
Song do thời gian và trình độ còn hạn chế, chắc chắn trong quá trình
hoàn thành khoá luận không thể không tránh khỏi những thiếu sót nhất
định. Rất mong nhận đợc những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy cô và
bạn bè.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 27 tháng 04 năm 2004
Sinh viên
Phạm Thị Bình
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Phần 1: mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Với tình hình của Đất nớc ta hiện nay, tiến hành CNH HĐH Đất nớc
là nội dung quan trọng bậc nhất trong chiến lợc phát triển kinh tế xã hội
thời kỳ quá độ lên CNXH.
Xuất phát từ mục đích và yêu cầu trên, Đảng ta đã xác định : Đẩy mạnh
CNH HĐH xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, đa đất nớc ta trở thành một
nớc công nghiệp u tiên phát triển lực lợng sản xuất, đồng thời xây dựng quan hệ
sắp xếp, điều chỉnh cơ cấu tổ chức, hoạt động, đổi mới nâng cao hiệu quả các
doanh nghiệp nhà nớc hiện có, chính sách cổ phần hoá, đa dạng hoá sở hữu,
chính sách giao, bán khoán, cho thuê đã dẫn đến sự biến động về lực l ợng lao
động trong thành phần kinh tế này. Một lực lợng lớn lao động trong các doanh
nghiệp Nhà nớc do không tiếp thu đợc về công nghệ, kỹ thuật đã bị mất việc và
bổ xung vào thành phần kinh tế phi cơ cấu. Một bộ phận ( không nhiều) khác,
là ngời có trình độ tiếp cận với những tiến bộ của khoa học kỹ thuật lại chuyển
dịch sang kinh tế t nhân, liên doanh với nớc ngoài Chính sự biến động về cơ
cấu lao động trong doanh nghiệp Nhà nớc đã ảnh hởng không nhỏ tới sản xuất
kinh doanh cũng nh tổ chức hoạt động của Công đoàn trong các doanh nghiệp
nói chung.
Từ thực tế trên, tôi chọn vấn đề: Sự biến đổi về cơ cấu tổ chức và hoạt
động Công đoàn TCT Sông Đà làm đề tài khoá luận tốt nghiệp của mình. Với
mong muốn có một cách nhìn cụ thể hơn, toàn diện hơn theo hớng tiếp cận Xã
hội học. Từ đó đa ra những nhận định và khuyến nghị nhằm hạn chế những bất
cập trong thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động Công đoàn TCT
Sông Đà trong giai đoạn hiện nay.
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
2. ý nghĩa khoa học và thực tiễn
2.1. ý nghĩa khoa học.
ứng dụng một số lý thuyết cơ bản của Xã hội học để làm rõ: Sự biến đổi
cơ cấu tổ chức và hoạt động Công đoàn TCT Sông Đà trong qúa trình đổi mới.
Từ việc vận dụng những lý thuyết đó, nhằm tìm ra những đặc trng cơ bản
cũng nh vị thế, vị trí, vai trò, chức năng của tổ chức Công đoàn nói chung.
Cụ thể hơn, đó là khi xem xét thực trạng hoạt động Công đoàn TCT Sông
Đà là một bộ phận, một tiểu cơ cấu trong hệ thống xã hội đặc thù và tổng thể là
toàn bộ cơ cấu tổ chức Công đoàn.
Công đoàn TCT Sông Đà là một nhóm xã hội, do vậy cách thức tổ chức
hoạt động, tồn tại phát triển chịu sự chi phối của nhiều nhân tố: Điều kiện kinh
Khoá luận đợc viết trên cơ sở chủ nghĩa Mác Lê nin, T tởng Hồ Chí
Minh. Đó là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử.
* Trong phép biện chứng khẳng định: Mọi sự vật hiện tợng đều vận động,
biến đổi từ trạng thái này sang trạng thái khác. Nếu nh sự vận động chỉ phản
ánh sự biến đổi nói chung không kể tính chất, khuynh hớng đi lên của sự biến
đổi ấy thì sự phát triển có tính đi lên, có tính kế thừa và lặp đi lập lại cái cũ trên
cơ sở cao hơn và tất yếu có sự ra đời của cái mới.
Phép biện chứng duy vật khẳng định sự phát triển sự vật, hiện tợng là một
quá trình khách quan và là sự tự phát triển, bởi đó là một sự tiến lên mà nguồn
gốc, động lực của nó là sự đấu tranh giữa các mặt đối lập bên trong của sự vật
hiện tợng.
Là một bộ phận của cơ cấu xã hội, sự biến đổi cơ cấu tổ chức và hoạt động
của Công đoàn là một tất yếu khách quan. Sự biến đổi này bị chi phối bởi các
điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể. Đó cũng
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
là kết quả của quá trình đấu tranh giữa những quan điểm cũ, mới trong quá
trình sắp xếp tổ chức và hoạt động Công đoàn để phù hợp với yêu cầu đòi hỏi
của thực tiễn khách quan .
Vì vậy khi nghiên cứu sự vận động biến đổi về cơ cấu tổ chức và hoạt
động Công đoàn cần dựa trên quan điểm phát triển toàn diện, có nghĩa là sự
thiếu đồng bộ trong tổ chức, sự hạn chế hiệu quả Công đoàn có thể xẩy ra nhng
chỉ là tạm thời nếu phát hiện kịp thời, sẽ có thể điều chỉnh và hoạt động Công
đoàn ngày càng đổi mới phát triển, khẳng định đợc vị thế của mình để từ đó
đáp ứng đợc những yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn đất nớc trong giai đoạn mới.
* Về chủ nghĩa duy vật lịch sử: Học thuyết về hình thái kinh tế - xã hội là
một phát kiến lịch sử vĩ đại, nó trở thành cơ sở, phơng pháp luận cho sự phân
tích khoa học về xã hội và những vấn đề xã hội.
Khái niệm hình thái kinh tế - xã hội là một khái niệm của chủ nghĩa duy
vật lịch sử dùng để chỉ xã hội ở từng giai đoạn lịch sử nhất định.
hoạt động Công đoàn TCT Sông Đà. Từ đó nhằm nhận diện tổ chức và hoạt
động Công đoàn TCT Sông Đà trong quá trình đổi mới.
*Phơng pháp phỏng vấn sâu:
Phỏng vấn sâu Chủ tịch Công đoàn TCT, một số cán bộ Công đoàn
chuyên trách và Chủ tịch Công đoàn các công ty trực thuộc nhằm thu thập
thông tin định tính liên quan đến vấn đề : Sự biến đổi cơ cấu tổ chức và hoạt
động Công đoàn TCT Sông Đà trong quá trình đổi mới.
* Ngoài ra còn một số phơng pháp quan sát; phơng pháp mô tả; phơng
pháp thống kê; phơng pháp so sánh
6. Giả thuyết nghiên cứu:
Sự biến đổi của kinh tế xã hội dẫn đến sự biến đổi về cơ cấu tổ chức và
hoạt động Công đoàn.
Sự biến đổi về cơ cấu tổ chức hoạt động của Tổng công ty Sông Đà đã dẫn
đến sự đổi mới tổ chức, hoạt động của Công đoàn TCT đáp ứng yêu cầu trong
giai đoạn mới.
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
7. Khung lý thuyết:
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 8
điều kiện kinh
tế x hộiã
Sự biến đổi cơ cấu tổ chức và hoạt động
công đoàn tổng công ty sông Đà
Biến đổi cơ cấu tổ
chức công đoàn
Biến đổi hoạt động
công đoàn
Hiệu quả hoạt
động công đoàn
giải pháp và
- Tài liệu tập huấn cán bộ Công đoàn cơ sở của PGS TS Nguyễn
Viết Vợng chủ biên NXB Lao động năm 1994 có bổ xung.
Công đoàn cơ sở với chơng trình nâng cao lực lợng đội ngũ công nhân lao
động quản lý doanh nghiệp, đẩy mạnh hoạt động với việc chăm lo đời sống,
việc làm cho CNVC lao động với công tác tuyên truyền giáo dục.
Có thể nói rằng trong giai đoạn này có rất nhiều công trình với quy mô
khác nhau của Công đoàn nớc ta. Vì vậy mà tôi chọn đề tài: Sự biến đổi cơ
cấu tổ chức và hoạt động Công đoàn TCT Sông Đà trong quá trình đổi mới để
nghiên cứu.
2. Cơ sở lý luận.
Từ khi ra đời cho đến nay, đã gần 75 năm hoạt động, Công đoàn Việt
Nam luôn có vị trí và vai trò xứng đáng trong xã hội và trong sự nghiệp cách
mạng dân tộc. Lịch sử đã chứng minh và khẳng định rằng những sự nghiệp của
Công đoàn gắn liền với sự nghiệp vẻ vang oanh liệt của Đảng và nhân dân Việt
Nam.
Đẩy mạnh CNH HĐH đất nớc và xây dựng giai cấp công nhân trởng
thành về mọi mặt là nội dung cơ bản và là nhiệm vụ trọng tâm của Cách mạng
nớc ta trong giai đoạn mới.
Đối với tổ chức Công đoàn nhiệm vụ xây dựng giai cấp công nhân vững
mạnh là góp phần quan trọng cho sự thành công của sự nghiệp CNH HĐH
đất nớc.
Từ khi ra đời đến nay trải qua các thời kỳ lịch sử, gắn với các giai đoạn
cách mạng do Đảng lãnh đạo, tổ chức Công đoàn Việt Nam đã góp phần to lớn
vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nớc và xây dựng cơ sở vật
chất, kỹ thuật bớc đầu cho nền CNH HĐH đất nớc, tổ chức Công đoàn Việt
Nam lại càng giữ vai trò to lớn trong sự nghiệp cách mạng chung của đất nớc.
Nghiên cứu vai trò của Công đoàn trong điều kiện hiện nay có ý nghĩa quan
trọng không chỉ về mặt lý luận, thực tiễn mà cả về mặt t tởng, nhận thức.
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 10
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
ngời lao động cùng với cơ quan Nhà nớc, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội chăm
lo và bảo vệ quyền lợi của cán bộ, công nhân, viên chức và những ngời lao
động khác, tham gia quản lý Nhà nớc và xã hội, tham gia kiểm tra, kiểm soát
hoạt động của cơ quan Nhà nớc, tổ chức kinh tế, giáo dục cán bộ, công nhân
viên chức lao động khác, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Luật Công đoàn đã đợc Quốc hội Nớc cộng hoà XHCN Việt Nam thông
qua (Tại kỳ họp thứ 7- khoá VIII ngày 30-6- 1990) đã xác định: Công đoàn là
tổ chức chính trị , xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và ngời lao động Việt
Nam tự nguyện lập ra dới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, là thành
viên trong hệ thống chính trị của xã hội Việt Nam, là trờng học CNXH của ng-
ời lao động.
Rõ ràng vai trò của Công đoàn Việt Nam ngày càng đợc mở rộng.
Sự mở rộng vai trò Công đoàn là phù hợp với tính tất yếu khách quan ,
tính quy luật trong vận động và phát triển tổ chức Công đoàn, nó phù hợp với
quy luật chung của quá trình xây dựng CNXH, nó là một bộ phận cấu thành
quá trình nâng cao vai trò của tất cả các tổ chức chính trị xã hội dới sự lãnh đạo
của Đảng cộng sản.
Đánh giá vai trò của Công đoàn Việt Nam ngày nay, cần có cách nhìn
toàn diện, khách quan. Đánh giá vai trò Công đoàn không chỉ nhìn vào sự tồn
tại, khuyết điểm trong một mặt hoạt động nào đó của tổ chức Công đoàn mà
phải nhìn vào sự tác động to lớn của cả hệ thống tổ chức Công đoàn và lực lợng
đoàn viên CNLĐ mà Công đoàn vận động, giáo dục, tổ chức họ đến quá trình
hoạt động, phát triển của Đất nớc, của xã hội trong các giai đoạn Cách mạng.
Không đợc phủ định sạch trơn chủ quan, cảm tính khi đánh giá vai trò của một
tổ chức chính trị xã hội.
Thực tế từ những năm qua, trong các chặng đờng lịch sử của Đất nớc,
Công đoàn Việt Nam đã trởng thành nhanh chóng, thể hiện rõ vai trò của mình
với xã hội. Công đoàn đã thu hút, vận động, giáo dục, tổ chức CNLĐ tham gia
tích cực vào công cuộc Cách mạng, từ kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ đến
nhiều đóng góp trong thành tích to lớn của TCT, trên các lĩnh vực: Kinh tế,
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 13
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
chính trị, xã hội, văn hoá t tởng qua việc tập hợp giáo dục phát động quần
chúng CNVC trong các phong trào thi đua lao động sản xuất, chăm lo đời sống
ngời lao động, đặc biệt là đào tạo và giáo dục cho mỗi CNVC, ngời lao động
ngày một nâng cao nhận thức, hiểu biết về công cuộc đổi mới nền kinh tế của
đất nớc, để mọi ngời ra sức lao động và học tập, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ
trong giai đoạn phát triển mới. Mặc dù vậy phong trào CNVC và công tác Công
đoàn vẫn còn có những tồn tại cần đợc đổi mới, nhất là vai trò của tổ chức
Công đoàn. Vì vậy việc nâng cao vai trò tổ chức Công đoàn trong TCT Sông Đà
là một vấn đề cần đợc moị ngời quan tâm kịp thời.
Là một sinh viên của Trờng Đại học Công Đoàn Việt Nam cùng với thực
tiễn và những kiến thức tiếp thu đợc, tôi mong muốn tiếp tục cống hiến cho sự
nghiệp xây dựng tổ chức Công đoàn. Vì vậy tôi chọn đề tài: Sự biến đổi cơ cấu
tổ chức và hoạt động Công đoàn TCT Sông Đà trong quá trình đổi mới.
3. quan điểm của chủ nghĩa mác lê nin, chủ tịch hồ chí
minh và đảng cộng sản việt nam về vai trò, vị trí của
công đoàn.
3.1. Quan điểm của Chủ nghĩa Mác- Lê Nin về vai trò, vị trí của tổ chức
Công đoàn.
Phát triển một cách sáng tạo chủ nghĩa Mác trong điều kiện mới của lịch
sử, trong thời đại của chủ nghĩa đế quốc và cách mạng vô sản, bớc quá độ từ
CNTB lên CNXH, trên cơ sở phân tích khoa học những đặc điểm của bối cảnh
lịch sử, V.I- Lê nin đã hoàn thiện lý luận Cách mạng XHCN và chuyên chính
vô sản, học thuyết về Đảng và Nhà nớc, đờng lối xây dựng CNXH, Chủ nghĩa
Cộng sản, những vấn đề thuộc lý luận và thực tiễn hoạt động của Công đoàn.
Cụ thể hoá những nguyên tắc về chiến lợc, chiến thuật của phong trào công
nhân, của Đảng cách mạng, của giai cấp công nhân và các tổ chức của nó đã đ-
ợc Các Mác và Ăng Ghen đề ra. V.I Lê Nin đã phát triển và học thuyết về Công
Công đoàn là chỗ dựa vững chắn của Đảng vì trong điều kiện CNXH, Đảng
viên vẫn là số ít so với toàn thể ngời lao động. Đảng có thể lãnh đạo đợc quần
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 15
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
chúng nếu biết dựa vào các tổ chức quần chúng, trớc hết là Công đoàn. Trong
cuốn: Bệnh ấu trĩ, V.I Lê Nin chỉ thị : Trong công tác, Đảng dựa trực tiếp
vào Công đoàn.
Mối quan hệ giữa Công đoàn và Đảng cộng sản trong chặng đầu lên
CNXH thể hiện: Vai trò của Đảng đối với Công đoàn, mặt khác thể hiện trách
nhiệm của Công đoàn trong việc thực hiện đờng lối chính sách của Đảng.
Vai trò của Đảng cộng sản đối với Công đoàn: Đảng lãnh đạo Công đoàn.
Tại sao Công đoàn không thể thiếu sự lãnh đạo của Đảng? Vì Đảng tập
hợp bộ phận tiên phong nhất, tích cực nhất, Đảng thể hiện đầy đủ phẩm chất trí
tuệ và ý chí, những giá trị đạo đức của giai cấp công nhân.
Đảng vạch ra học thuyết thực sự khoa học về sự phát triển của xã hội. Nếu
không có sự lãnh đạo của Đảng thì Công đoàn có thể rơi vào các quan điểm t
sản, phờng hội, chỉ tiến hành đấu tranh kinh tế, chứ không đấu tranh lật đổ nền
tảng gốc của nó. Song sự lãnh đạo của Đảng đối với Công đoàn không phải ngẫu
nhiên, áp đặt mà nó đợc hình thành trong quá trình đấu tranh Cách mạng của giai
cấp công nhân, nhằm vì lợi ích của giai cấp công nhân.
Vai trò của Đảng đối với tổ chức Công đoàn còn thể hiện: Đảng tôn trọng
tính độc lập về mặt tổ chức của tổ chức Công đoàn. Trong vấn đề này cần chú ý
tính độc lập về tổ chức. Công đoàn không thể có tính độc lập về mặt chính trị,
t tởng. Công đoàn không thể có chính sách, t tởng riêng biệt, khác hẳn với
chính sách và t tởng của Đảng.
Tính độc lập về mặt tổ chức có nghĩa là: Công đoàn đợc xây dựng tổ chức
và hoạt động phù hợp với điều lệ của tổ chức mình trên cơ sở Nghị quyết Đại
hội của tổ chức mình. Cần tránh nhận thức sai lầm coi sự lãnh đạo của Đảng
với Công đoàn là sự can thiệp trực tiếp của Đảng vào công việc của Công đoàn.
Đảng không chỉ thị, không ép buộc, Đảng không gán gép cán bộ của Đảng
con đờng Cách mạng do Đảng cộng sản BônXêVích lãnh đạo. Trên thực tế,
Công đoàn Nga lúc đầu đã xứng đáng với niềm tin của Lê Nin. Những t tởng
của Lê Nin về Công đoàn nh vậy đã trở thành lý luận hớng dẫn các Đảng cộng
sản trong chiến lợc xây dựng lực lợng Cách mạng.
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 17
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
3.2. Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng cộng sản Việt Nam về
vai trò, vị trí, chức năng của tổ chức Công đoàn Việt Nam:
Sự ra đời của tổ chức công Đoàn Việt Nam gắn liền với tên tuổi và cuộc
đời hoạt động của lãnh tụ Nguyễn ái Quốc. Ngay từ những năm tháng xa tổ
quốc, bôn ba hoạt động phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, Ngời đã chú
ý tới việc thành lập tổ chức Công đoàn ở Việt Nam (lúc đó gọi là công hội).
Trong tác phẩm Đờng kách mệnh xuất bản năm 1927, Ngời viết: Tổ chức
công hội trớc hết là để cho công nhân đi lại với nhau cho có cảm tình, hai là để
nghiên cứu với nhau, ba là để sửa sang cách sinh hoạt của công nhân cho khá
hơn bây giờ, bốn là để giúp cho Quốc dân, giúp cho thế giới và Ngời khẳng
định: Công hội là cơ quan của công nhân để chống lại T bản và đế quốc chủ
nghĩa.
Những lý luận về thành lập tổ chức công đoàn cách mạng của lãnh tụ
Nguyễn ái Quốc đợc các hội viên thanh niên Cách mạng đồng chí hội, là tổ
chức tiền thân của Đảng cộng sản việt nam, truyền bá rộng rãi trong phong trào
công nhân. nhiều tổ chức công hội bí mật đợc thành lập. đặc bịêt từ năm 1928,
khi kỳ bộ Bắc Kỳ của Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội phát động
phong trào Vô sản hoá thì phong trào đấu tranh của công nhân Việt Nam
càng sôi nổi, đã thúc đẩy phát triển của tổ chức công hội lên một bớc mới.
Đẩy mạnh hơn nữa công tác vân động công nhân và tăng cờng sức mạnh
cho tổ chức Công hội đó, Ban chấp hành lâm thời Đông Dơng cộng sản Đảng
quyết định triệu tập Đại hội thành lập Tổng công hội đỏ miền Bắc Việt Nam
vào ngày 28/7/1929, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh Uỷ viên BCH lâm thời
Đông Dơng Cộng Sản Đảng, phụ trách công tác vận động công nhân của Đảng
- Xây dựng tổ chức Công đoàn Việt Nam đảm bảo thống nhất hành
động của giai cấp công nhân Việt Nam, không chấp nhận đa nguyên trong
Công đoàn. Xây dựng Công đoàn theo đờng lối của Đảng cộng sản Việt
Nam và quán triệt theo nguyên tắc tập chung dân chủ.
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 19
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
* Tính quần chúng của Công đoàn biểu hiện ở sự liên kết, tập hợp rộng rãi
công nhân lao động. Thực chất là sự tự nguyện ra nhập, tự nguyện liên kết vì
nhu cầu lợi ích và cùng chung nguyện vọng, mục đích tơng đồng.
Biểu hiện tính chất quần chúng của Công đoàn Việt Nam là:
- Kết nạp đông đảo công nhân lao động vào tổ chức công đoàn, điều
kiện kết nạp là tự nguyện thừa nhận Công đoàn Việt Nam.
Cơ quan lãnh đạo Công đoàn Việt Nam bao gồm những ngời đợc quần
chúng công nhân lao động tín nhiệm bầu nên từ đại hội Công đoàn các cấp.
Đại diện cho tiếng nói, nguyện vọng của Đoàn viên và Công nhân lao
động.
Nội dung hoạt động của Công đoàn Việt Nam đáp ứng yêu cầu, nguyện
vọng của công nhân lao động. Quần chúng tự nguyện tham gia hoạt động Công
đoàn. Đội ngũ cán bộ Công đoàn xuất thân từ công nhân, trởng thành từ phong
trào quần chúng cơ sở.
Hai tính chất cơ bản của Công đoàn trên đây, chứa đựng bản sắc và đặc
điểm của Công đoàn. Tính giai cấp nói lên mục đích và định hớng của hoạt
động Công đoàn. Tính quần chúng chỉ rõ đặc điểm của Công đoàn. Hai tính
chất của Công đoàn có ý nghĩa quan trọng quyết định sự tồn tại và phát triển
của Công đoàn.
5. Vị trí của Công đoàn Việt nam:
Vị trí theo cách hiểu phổ thông là chỗ đứng, là địa vị của tổ chức này với
các tổ chức khác trong hệ thống chính trị xã hội và mối quan hệ của nó với
các tổ chức đó.
Vị trí của Công đoàn dới chế độ CNTB khác nhau cơ bản với vị trí Công
Tính độc lập ở đây là độc lập về mặt tổ chức và hoạt động mà chúng ta th-
ờng nói là độc lập tơng đối. Không phải là độc lập hoàn toàn, không phải độc
lập về chính trị. Bởi vì Công đoàn không có đờng lối chính trị riêng, mọi hoạt
động của Công đoàn đều theo định hớng chính trị của Đảng cộng sản Việt
Nam. Độc lập về mặt tổ chức ở đây là việc kết nạp đoàn viên, thành lập Công
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 21
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
đoàn, xây dựng bộ máy, bầu cử tuyển chọn, đào tạo, bồi dỡng cán bộ, điều
hành công việc là theo quy định của điều lệ Công đoàn. Mọi phơng pháp tiến
hành công việc của Công đoàn, phù hợp với chức năng Công đoàn mà Pháp luật
đã quy định và không đợc trái với đờng lối, chính sách của Đảng và Nhà nớc.
Mối quan hệ chặt chẽ giữa Đảng và Công đoàn là yếu tố quan trọng tạo nên sự
bền vững cho hệ thống chính trị xã hội XHCN.
Quan hệ giữa Công đoàn với Nhà nớc XHCN là sự thống nhất, công tác
giúp đỡ lẫn nhau. Nhà nớc và Công đoàn đều có chung mục đích là xây dựng
xã hội mới, xã hội XHCN. Quan hệ Công đoàn với Nhà nớc là quan hệ bình
đẳng, tôn trọng lẫn nhau và phối hợp chặt chẽ với nhau trong các mặt hoạt động
vì lợi ích của Đất nớc và của ngời lao động.
6. Vai trò của Công đoàn Việt Nam.
Hoạt động của Công đoàn trong cơ chế thị trờng có sự quản lý của Nhà n-
ớc theo định hớng XHCN nh hiện nay, nhận thức nắm vững vai trò và chức
năng của Công đoàn có ý nghĩa rất quan trọng không chỉ về lý luận mà còn là
vấn đề thực tiễn trong hoạt động cụ thể và nó còn là vấn đề t tởng.
Nói đến vai trò của một tổ chức là nói tác động của tổ chức đó đến quá
trình phát triển của lịch sử và cách mạng, đợc phản ánh trên lĩnh vực kinh tế,
chính trị, xã hội và t tởng mà tổ chức đó tồn tại và phát triển. Hiểu theo nghĩa
thông thờng nhất là tác dụng của tổ chức đó đối với tiến trình lịch sử xã hội.
Công đoàn Việt Nam ngay từ khi ra đời đã có vai trò là trờng học đấu
tranh giai cấp, vận động công nhân lao động. Cuộc đấu tranh chống lại giai cấp
t sản, bảo vệ quyền lợi của CNLĐ. Cuộc đấu tranh này ngày càng tăng, nó biểu
Trong nền kinh tế thị trờng, vai trò Công đoàn đối với ngời lao động đợc
xác định nh sau:
- Công đoàn là tổ chức đại diện và bảo vệ quyền lợi chính đáng và hợp
pháp của công nhân lao động, là chỗ dựa tinh thần của ngời lao động.
- Công đoàn là trờng học giác ngộ giai cấp và tinh thần dân chủ, sống tơng
thân, tơng ái giữa những ngời lao động, đấu tranh để xây dựng xã hội giàu
mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh.
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 23
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Phát huy tốt vai trò Công đoàn đối với ngời lao động là yếu tố hết sức
quan trọng để công nhân lao động ngày càng gắn bó với tổ chức Công đoàn.
Vai trò Công đoàn gắn bó chặt chẽ với chức năng Công đoàn, chức năng
chính là sự phân công tất yếu, sự quy định một cách tơng đối ổn định và hợp lý
trong điều kiện lịch sử xã hội nhất định của tổ chức để phân biệt đợc giữa tổ
chức này với tổ chức khác.
Chức năng là nhiệm vụ cơ bản gắn với sự ra đời, tồn tại của một tổ chức.
Nhiệm vụ là chức năng đợc cụ thể hoá phù hợp với từng thời kỳ và hoàn cảnh
cụ thể.
Chức năng của Công đoàn qua các thời kỳ cách mạng đã có rất nhiều văn
kiện xác định phù hợp với nhiệm vụ của thời kỳ đó. Đến nay thời kỳ phát triển
kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trờng có sự quản lý
của Nhà nớc theo định hớng XHCN thì chức năng của Công đoàn Việt Nam đ-
ợc xác định nh sau:
Một là: Công đoàn đại diện và bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp, chính
đáng của ngời lao động. Có trách nhiệm tham gia với Nhà nớc phát triển sản
xuất, giải quyết việc làm, cải thiện đời sống văn hoá tinh thần của ngời lao
động.
Hai là: Công đoàn đaị diện và tổ chức ngời lao động tham gia quản lý cơ
quan, đơn vị, tổ chức quản lý kinh tế, xã hội, quản lý Nhà nớc trong phạm vi
chức năng của mình thực hiện quyền kiểm tra, giám sát hoạt động của nhà nớc,
Công đoàn phải hết sức coi trọng bảo vệ lơị ích thiết thực hàng ngày của
ngời lao động, đồng thời không vì thế mà để lợi ích trớc mắt, lợi ích cục bộ, bộ
phận làm tổn hại đến lợi ích cơ bản, lâu dài, lợi ích toàn bộ xã hội và lợi ích của
toàn bộ giai cấp công nhân.
- Về chức năng tham gia quản lý: Đây là chức năng đặc thù chỉ có đợc khi
giai cấp công nhân đã nắm chính quyền. Đó là thành quả to lớn của giai cấp
công nhân đã giành đợc sau bao nhiêu năm đấu tranh gian khổ.
Trờng ĐH Công đoàn Việt Nam 25
Copyright: Tài liệu đại học ©