ĐÁNH GIÁ NHU CẦU VÀ PHƯƠNG THỨC CUNG
CẤP THÔNG TIN THỊ TRƯỜNG NÔNG SẢN CHO
NGƯỜI QUẢN LÝ VÀ LÀM CHÍNH SÁCH
Phạm Quang Diệu
Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển NNNT
Hà Nội 8/2006
1/ BỐI CẢNH CHUNG
Nhờ những cải cách kinh tế sâu rộng, ngành nông nghiệp Việt Nam liên tục tăng
trưởng với tốc độ 4,5% bình quân năm. Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu gạo
lớn thứ hai, sản xuất hạt điều đứng thứ ba và xuất khẩu cà phê thứ tư trên thế giới.
Hiện nay ngoài một số ít sản phẩm phải nhập khẩu như sữa, dầu ăn, bông, thuốc lá,
gỗ và bột giấy, hầu hết các nông lâm hải sản của Việt Nam đã đáp ứng được nhu
cầu trong nước và có dư để xuất khẩu.
Trong giai đoạn vừa qua, quá trình chuyển đổi từ sản xuất nhỏ, tự cung tự cấp sang
quy mô, hàng hoá đã giúp ngành nông hộ và các nhà kinh doanh nông sản gặt hái
được những thành tựu to lớn về tạo công ăn việc làm và tăng thu nhập nhưng cũng
đang đặt ra những thách thức rất to lớn về những rủi ro của biến động thị trường.
Trường hợp của các mặt hàng như cà phê, hồ tiêu, chè, cá basha…trong thời gian
qua đã cho thấy những tác động tiêu cực của rủi ro thị trường đối với sản xuất và
kinh doanh nông sản. Thực tế cho thấy đầu ra cho các nông lâm sản hàng hóa đang
là mối quan tâm hàng đầu của ngành nông nghiệp, có tiêu thụ được sản phẩm thì
mới vận hành được toàn bộ dây chuyền từ sản xuất, đến chế biến, kinh doanh. Thị
trường đang trở thành tín hiệu và định hướng kéo theo các lĩnh vực liên quan khác
như dịch vụ kỹ thuật, nghiên cứu khoa học, các ngành nghề phụ….Do đó công tác
phát triển thị trường trở thành một trong những định hướng ưu tiên chiến lược trong
giai đoạn phát triển hiện nay.
Khâu đầu tiên cho công tác phát triển thị trường là thông tin thị trường và khâu tiếp
theo là xúc tiến thương mại. Để vận hành nền kinh tế trong cơ chế thị trường, đối
với các cấp quản lý nhà nước, thông tin thị trường giúp cho việc hình thành một
chiến lược đầu tư hiệu quả cho công tác nghiên cứu khoa học, xây dựng cơ sở hạ
Phạm Quang Diệu

1
như “Diễn đàn doanh nghiệp”, “Thời báo
kinh tế Sài Gòn”, “Thời báo kinh tế Việt Nam”, “Đầu tư”, “Thương mại”, “Nông
nghiệp Việt Nam”; “Nông thôn ngày này” nhìn chung đều cung cấp thông tin phong
1
Xem phân tích chi tiết trong phụ lục kèm theo
Phạm Quang Diệu
Trung tâm Thông tin (AGROINFO); 16 Thuỵ Khuê, Tây Hồ
; 04.7280490
2
phú về tin tức thị trường, khoa học kỹ thuật, văn hóa và xã hội; các chuyên mục
sinh động về nội dung. Các loại “Diễn đàn doanh nghiệp”, “Thời báo kinh tế Sài
Gòn”, “Thời báo kinh tế Việt Nam”, “Đầu tư”, “Thương mại” đặc biệt là “Thời báo
kinh tế Việt Nam” cung cấp rất nhiều các thông tin đa dạng nổi bật và bổ ích về
hoạt động kinh tế, kinh doanh, thương mại và hội nhập chủ yếu cho doanh nghiệp,
nhà quản lý và người nghiên cứu. Tuy nhiên, thông tin về giá cả, thị trường nông
sản chưa được cung cấp một cách đầy đủ và hệ thống. Còn các báo chuyên ngành
trong lĩnh vực nông nghiệp như “Nông nghiệp Việt Nam”; “Nông thôn ngày này”
chủ yếu cung cấp cho nông dân các thông tin thời sự trong nước và kỹ thuật nuôi
trồng sản xuất, thiên về nông học; các thông tin về thị trường giá cả trong lĩnh vực
nông sản không được đề cập nhiều.
Những đánh giá chung về một số báo chí được khảo sát đại diện như sau:
• Báo mang tính chuyên ngành trong lĩnh vực nông nghiệp như “Nông nghiệp
Việt Nam” và “Nông thôn ngày nay” chủ yếu đưa ra các tin tức, phóng sự nông
thôn và một số kinh nghiệm về kỹ thuật nuôi trồng cho đối tượng độc giả là
những người nông dân. Tuy nhiên, các báo này không đưa ra nhiều các thông tin
về giá cả thị trường nông sản.
• Báo mang tính tổng hợp trong lĩnh vực kinh tế và thương mại có liên quan đến
thông tin thị trường như “Thời báo kinh tế Việt Nam”, “Đầu tư” và “Thương
mại”:

giá cả thị trường. Tuy nhiên, đối với các mặt hàng nông sản các chí chưa có những
phân tích về cung cầu thị trường nông sản trong nước và quốc tế. Trong khi đó, các
tạp chí chuyên ngành như “Nông nghiệp &PTNT”; “Nông thôn mới” chủ yếu đưa
ra các kết quả nghiên cứu (đặc biệt về giống, kỹ thuật áp dụng và mô hình áp dụng
thử nghiệm); những trao đổi và thực trạng còn thông tin thị trường nông sản hầu
như không có.
Những đánh giá chung về một số tạp chí được khảo sát đại diện như sau:
• Đối với tạp chí chuyên ngành trong lĩnh vực nông nghiệp và Phát triển nông
thôn:
o Tạp chí “Nông nghiệp&PTNT” hướng đối tượng chủ yếu là nhà nghiên
cứu, hoạch định chính sách và nhà quản lý. Do đó các nội dung chính
được đề cập là các kết quả nghiên cứu (như về giống, kỹ thuật áp dụng và
mô hình…) và một số bài về phân tích thực trạng trong lĩnh vực nông
Phạm Quang Diệu
Trung tâm Thông tin (AGROINFO); 16 Thuỵ Khuê, Tây Hồ
; 04.7280490
4
nghiệp và PTNT có đưa ra những kiến nghị giải pháp còn những thông
tin thị trường không được coi là mảng nội dung định hướng của tạp chí.
o Cũng như tạp chí “Nông nghiệp&PTNT” thì tạp chí “Nông thôn mới”,
nội dung về thông tin thị trường không được đưa ra mà chủ yếu là các
trao đổi về tình hình thực trạng nông nghiệp và một số các hoạt động của
Hội nông dân nhằm phục vụ chủ yếu cho các nhà quản lý.
• Đối với các tạp chí không thuộc ngành nông nghiệp&PTNT:
o Với hướng đối tượng là các nhà hoạch định chính sách, nhà sản xuất và
doanh nghiệp, tạp chí “Con số và sự kiện” cung cấp nhiều các thông tin
về thị trường thông qua các thông kê con số trên thị trường và các số liệu
về giá trị sản xuất và giá trị xuất khẩu cũng như chỉ số giá tiêu dùng được
cập nhật thường xuyên.


thường xuyên cập nhật thông tin thị trường; tìm
kiếm đối tác; thông tin khoa học kỹ thuật, phát triển nông thôn; các chủ
trương chính sách tạo điều kiện tiếp cận với bộ máy quản lý nhà nước; hệ
thống cơ sở dữ liệu về nông nghiệp và nông thôn. Một trang web khác của
Trung tâm Thông tin, Bộ Thương mại là vinanet đó là www.vinanet.com.vn
chuyên sâu về thông tin thương mại và thị trường với tin tức cập nhật trong
ngày.
Những đánh giá chung về một số website được khảo sát đại diện như sau:
Nhìn chung các trang web điện tử vẫn còn một số điểm yếu trong công tác thông tin
thị trường như sau:
• Các thông tin mới ở dạng tin tức cập nhật chưa có sự phân tích và dự báo.
Trong một xu thế như hiện nay với rất nhiều kênh và luồng thông tin, người
đọc đặc biệt là các cán bộ hoạch định chính sách có nhu cầu đối với thông tin
mang tính phân tích, định hướng và đáng tin cậy để có được những nhận
định chính xác và có được các quyết sách hợp lý.
• Các trang web mới dừng ở dạng tin thông thường, chưa có trang web nào có
những cơ sở dữ liệu mang tính hệ thống như giá cả theo chuỗi hoặc phân tích
thị trường định kỳ.
Phạm Quang Diệu
Trung tâm Thông tin (AGROINFO); 16 Thuỵ Khuê, Tây Hồ
; 04.7280490
6
Chưa có trang web nào có sự phân chia thông tin thị trường theo ngành hàng nông
sản, ngoại trừ hai trang web agroviet và vinanet, tuy nhiên vẫn chỉ dừng lại ở tin
tức, trong khi thiếu bình luận và dự báo.
• Đối với các trang website chuyên ngành:
o là một trang báo điện tử của Bộ Nông nghiệp và
phát triển nông thôn chủ yếu chỉ cập nhật các báo cáo và văn bản ban
hành mới và chính sách của Bộ
o là trang báo điện tử về thông tin nông nghiệp