SỞ GD &ĐT LÀO CAI
TRƯỜNG THPT CHUYÊN

KỲ THI
CHỌN HSG KHU VỰC DUYÊN HẢI ĐỒNG BẰNG
BẮC BỘ LẦN THỨ VIII
MÔN: NGỮ VĂN 10
THỜI GIAN: 180’
Lào Cai, ngày 05 tháng 3 năm 2015
GV ra đề: Bùi Thị Phương Thúy
Câu 1: (8 điểm)
Suy nghĩ của anh/chị về năm quy tắc đơn giản để sống hạnh phúc:
1. Giải phóng trái tim khỏi hận thù
2. Giải phóng đầu óc khỏi âu lo
3. Sống đơn giản
4. Cho đi nhiều hơn
5. Tham vọng ít đi
Câu 2: (12 điểm)
Có ý kiến cho rằng: “Chủ thể trữ tình của ca dao khi cảm nghĩ về thân phận
mình là thấy buồn, thấy khổ; nhưng khi cảm nghĩ về những người thương mến, về
những nơi, những vật thân thuộc là thấy yêu, thấy thương ”.
Anh (chị) hãy làm sáng tỏ nhận định trên qua những bài ca dao than thân, yêu
thương tình nghĩa đã học ở chương trình Ngữ văn 10.
ĐỀ ĐỀ XUẤT
SỞ GD &ĐT LÀO CAI
TRƯỜNG THPT CHUYÊN

KỲ THI
CHỌN HSG KHU VỰC DUYÊN HẢI ĐỒNG BẰNG
BẮC BỘ LẦN THỨ VIII
MÔN: NGỮ VĂN 10

- Hận thù là trạng thái con người sống trong đau khổ, tức giận căm thù kẻ đã
mang đến nỗi đau cho mình.
- Lòng hận thù sinh ra từ nỗi đau đớn về thể xác và tinh thần do bản thân người
đó gây ra hoặc do người khác gây ra đẫn đến động cơ muốn trả thù. Nếu không “
giải phóng trái tim khỏi lòng hận thù” thì mắt xích khổ đau của loài người không
bao giờ chấm dứt.
ĐỀ ĐỀ XUẤT
- Chỉ có tình thương, sự tha thứ mới có thể chấm dứt hận thù một cách vĩnh
viễn và như thế ta mới có hạnh phúc.
b. Giải phóng đầu óc khỏi âu lo: Con người luôn sống trong âu lo cũng khó có
hạnh phúc vì lúc nào cũng sống trong một gánh nặng về tâm lí, luôn cảm thấy
phiền muộn, căng thẳng, lo lắng. Khi người ta sống vui vẻ không âu lo họ sẽ có đời
sống tinh thần tốt hơn, luôn sống trong sự hi vọng và tràn đầy tinh thần lạc quan và
làm việc hiệu quả hơn. Những người hay âu lo trái ngược luôn lo sợ, buồn phiền
dẫn đến đời sống thể xác và tinh thần giảm giá trị. Vậy hãy quên lo âu nhưng không
phải quên âu lo là cách sống vô tâm, vô cảm; cách sống chỉ biết hôm nay mà không
nghĩ đến ngày mai.
c. Sống đơn giản
- Sống đơn giản là giản chỉ cần những nhu cầu thiết yếu của đời sống không
đời hỏi quá nhu cầu của mình, bằng lòng với những những điều kiện của chính
mình. Như vậy cần biết tiết chế nhu cầu của chính mình. Sống đơn giản còn có
nghĩa là chú ý đến đời sống tinh thần nhiều hơn, quan tâm đến mọi người, gần gũi
với thiên nhiên. Đây là cách sống của các vị hiền triết, rất phù hợp với văn hóa Việt
Nam và là xu hướng sống của nhiều người trong xã hội hiện đại.
- Sống đơn giản tạo cho con người ta sự bằng lòng, thoải mái không lo âu và
nhàn tâm không chịu quá nhiều áp lực. Điều này là một yếu tố quan trọng của hạnh
phúc.
d. Cho đi nhiều hơn
Đó là cách sống biết yêu thương, sẻ chia. Vì đơn giản “hạnh phúc là cho đi
đâu chỉ nhận riêng mình”. Cho đi cũng đồng nghĩa với nhận về, chúng ta nhận về

- Chủ thể trữ tình (tác giả ca dao) là người bình dân, nhân dân lao động, sống
trong cuộc đời trăm đắng, ngàn cay nhưng đằm thắm ân nghĩa bên gốc đa, giếng
nước, sân đình Và tác phẩm của họ cũng được sinh ra từ cuộc đời ấy. Nó phản
ánh cuộc đời, tâm tình của người bình dân.
- Chủ thể trữ tình của ca dao khi cảm nghĩ về thân phận mình là thấy buồn,
thấy khổ. Họ cất lên những tiếng nói than thở về những nỗi bất hạnh của mình: than
về phận khó, về nỗi cơ cực, về lỡ duyên,
- Chủ thể trữ tình khi cảm nghĩ về những người thương mến về những nơi,
những vật thân thuộc là thấy yêu, thấy thương Họ cất lên câu hát yêu thương, tình
nghĩa chứa chan tình yêu lứa đôi, tình cảm gia đình, quê hương đất nước
> Nhận định đã khái quát được hai nội dung chủ yếu của ca dao trữ tình: Nỗi
xót xa, đắng cay và tình cảm yêu thương, thủy chung, đằm thắm ân tình của người
bình dân trong xã hội cũ.
2. Phân tích, chứng minh nhận định:
a. Chủ thể trữ tình của ca dao khi cảm nghĩ về thân phận mình là thấy
buồn, thấy khổ (Những bài ca dao than thân).
- Họ thường là những người phụ nữ sống trong xã hội cũ:
+ Ý thức được vẻ đẹp riêng, giá trị của mình (“tấm lụa đào”: vẻ đẹp duyên
dáng, mềm mại, xuân sắc, quý giá , “củ ấu gai” - “ruột trong thì trắng, vỏ ngoài
thì đen”: vẻ đẹp phẩm chất, tâm hồn).
+ Xót xa cho thân phận nhỏ bé, đắng cay, tội nghiệp (Thân em ) nhưng nỗi
đau khổ của từng người lại mang những nét riêng (“tấm lụa đào”: đẹp nhưng hoàn
toàn phụ thuộc vào người khác, không tự quyết định được số phận của mình; “củ ấu
gai”: có phẩm chất tốt đẹp bên trong nhưng không được ai biết đến, vẻ đẹp ấy bị
che phủ bởi cái bề ngoài xấu xí, đen đủi )
- Họ có thể là những chàng trai, cô gái lỡ duyên, hoặc bị ép duyên mà tình yêu
dang dở. Vì thế, tiếng thơ như lời trách móc, oán giận, đầy xót xa, cay đắng (Trèo
lên cây khế nửa ngày/Ai làm chua xót lòng này khế ơi! )
b. Nhưng khi cảm nghĩ về những người thương mến, về những nơi, những
vật thân thuộc là thấy yêu, thấy thương (Những bài ca dao yêu thương, tình

phân tích tác phẩm đơn thuần. Còn mắc lỗi về kĩ năng và diễn đạt.
- Điểm 1-3: Bài viết chưa hiểu rõ về vấn đề, chủ yếu diễn xuôi văn bản. Diễn
đạt và kĩ năng viết văn nghị luận yếu.
- Điểm 0: Bài viết lạc đề hoàn toàn hoặc học sinh không viết bài.