SỞ GD & ĐT NAM ĐỊNH
TRƯỜNG THPT CHUYÊN
LÊ HỒNG PHONG
ĐỀ ĐỀ NGHỊ
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI HỘI CÁC TRƯỜNG
THPT CHUYÊN DUYÊN HẢI BẮC BỘ
MÔN : NGỮ VĂN – LỚP 10 CHUYÊN
Thời gian làm bài : 180 phút ( không kể thời gian giao đề)
Câu 1 ( 8 điểm)
Đọc văn bản và thực hiện yêu cầu sau:
“ Một nhà vua nọ cho gọi người thợ kim hoàn của hoàng cung đến và ra
lệnh cho anh ta: Hãy làm cho ta một chiếc nhẫn và khắc lên đó một câu nói có thể
khiến ta biết kiềm chế niềm vui khi hạnh phúc và phấn chấn khi buồn bã. Người
thợ kim hoàn dễ dàng hoàn thành nhanh chóng chiếc nhẫn, nhưng việc tìm ra câu
nói như gợi ý của nhà vua là việc nằm ngoài khả năng của anh. Anh bèn tìm đến
nhà thông thái để xin ý kiến. Nhà thông thái viết cho anh ta một dòng chữ lên
mảnh giấy ”
1. Theo anh/ chị, nhà thông thái đã viết câu gì lên mảnh giấy đó?
2. Trình bày suy nghĩ của anh/ chị về ý nghĩa gợi ra từ câu chuyện trên.
Câu 2 ( 12 điểm)
Trong cuốn Đaghetxtan của tôi, nhà thơ Nga Raxun Gamzatop đã viết:
“ Những chiếc bình đẹp nhất
Nặn từ đất bình thường
Như câu thơ đẹp nhất
Từ những chữ bình thường ”
Ý thơ trên đã gợi cho anh/chị suy nghĩ như thế nào về vẻ đẹp của ca dao?
- HẾT -
Người ra đề: Vũ Thanh Huyền
Số điện thoại: 0915362802
1
Đáp án chấm:

+ Vui sướng khi được thỏa mãn, hay đạt được một điều gì đó trong đời là
trạng thái tâm lý tất yếu của con người. Kiềm chế niềm vui chính là để niềm vui đó
không trở nên thái quá, là để chúng ta không say sưa trong hạnh phúc hiện thời mà
lãng quên trách nhiệm với tương lai. Bởi mọi việc rồi cũng sẽ qua, không có thành
quả nào, hạnh phúc nào tồn tại vĩnh viễn nếu như ta không nghĩ đến việc làm thế
nào để gìn giữ hạnh phúc, để tiếp tục vun trồng những thành quả mới, nhân lên
nhiều niềm vui hơn nữa.
Dẫn chứng trong thực tế, trong văn học
+ Kiềm chế niềm vui còn là cách biết vui đúng lúc, vui phù hợp hoàn cảnh
bởi có khi niềm vui đến với người này đôi khi có thể lại là nỗi buồn với kẻ khác.
Tiết chế cảm xúc chính là học cách quan tâm, chia sẻ với người khác
Dẫn chúng: Niềm vui thi đỗ, đỗ cao của bạn này trở thành nỗi nhức nhối
trong tâm trạng của những người hỏng thi
-> Kiềm chế niềm vui khi hạnh phúc chính là học cách sống, học cách đối
diện với hạnh phúc, học cách trân trọng thành quả trong tay.
- Tại sao lại cần biêt cách mỉm cười khi buồn bã?
+ Cuộc đời là những chuyến đi, có chuyến đi may mắn, có chuyến đi gặp
nhiều trắc trở. Khi buồn bã là khi ta gặp chuyện không may mắn trong tình cảm,
trong sự nghiệp trong các mối quan hệ xã hội. Tuy nhiên, như Đặng Thùy Trâm có
chia sẻ : Đời người có nhiều giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố.
Mỉm cười khi buồn bã chính là học cách sống lạc quan, biết đứng dậy sau khi vấp
ngã, biết ngẩng cao đầu sẵn sàng đối mặt với khó khăn, thách thức.
+ Mỉm cười khi buồn bã chính là học tìm lấy hạnh phúc ngay cả khi ta
không đạt được một số điều như mong muốn. Khi không đạt được một số điều như
mong muốn ta sẽ thấm thía hơn giá trị, biết trân trọng giữ gìn và hạnh phúc hơn
với những gì bản thân đang có . Hạnh phúc phải do chính chúng ta tạo dựng mới là
hạnh phúc đích thực và bền vững. Vì thế nếu mọi điều đến với chúng ta quá dễ
dàng thì chúng ta sẽ không còn cảm giác hạnh phúc nữa. Chúng ta sẽ thật sự trân
trọng và hạnh phúc với những gì mình kì công tạo dựng. Khi không đạt được một
số điều như mong muốn chúng ta sẽ càng thêm khao khát và có động lực để theo

Câu 2: Nghị luận văn học:
I. Yêu cầu chung:
4
- Thuần thục kĩ năng nghị luận về một vấn đề văn học
- Diễn đạt trong sáng, có chất văn
II. Yêu cầu cụ thể:
1. Giải thích
- Mượn cách diễn đạt hình ảnh, lối nói so sánh, Raxun Gamzatop đã khẳng
định: Nếu như những chiếc bình gốm đẹp nhất được nhào nặn chỉ từ nguyên liệu
thô sơ là đất có sẵn trong tự nhiên; thì ca dao dân gian cũng như vậy, đã dâng tặng
cho đời những áng thơ vô giá được chưng cất nên bởi những con chữ rất bình
thường.
-> Vẻ đẹp , ý nghĩa của ca dao được kết tinh từ ngôn từ bình thường, giản dị
mà chuyển tải được những nội dung trong sáng, cao quý vô ngần.
2. Bàn luận
- Ca dao là những câu thơ đẹp nhất:
+ Thơ nói chung và ca dao nói riêng là tiếng nói của tình cảm cảm xúc, ca
dao bắt rễ từ lòng người, ca dao đã thể hiện trực tiếp những yêu thương, sướng vui,
đau khổ của người bình dân trong cuộc sống trăm dắng ngàn cay dưới xã hội xưa.
Dẫn chứng
+ Là những câu thơ đẹp nhất bởi ca dao là sáng tác của tập thể nhân dân, và
chỉ những gì là tiếng nói tình cảm chung của tất cả mọi người, những gì hướng đến
vẻ đẹp nhân văn nhất mới được lưu truyền đến muôn đời. Viên ngọc ca dao càng
mài càng sáng theo thời gian. Ca dao đã trở thành thơ của vạn nhà, của muôn đời.
Sức sống trường cửu của những áng thơ- ca dao là minh chứng rõ nhất cho vẻ đẹp
nhân văn của thể loại này.
Chứng minh: Mỗi bài ca dao là một viên ngọc quý. Đẹp nhất trong những
câu ca dao được trân quý là những bài ca ngợi lối sống yêu thương tình nghĩa của
người bình dân
Chọn và phân tích kỹ lưỡng vào tình ý sâu xa của một bài ca dao cụ thể

nói chung từ nội dung cho đến sức hấp dẫn của nghệ thuật. Thơ ca muôn đời phải
là cuộc đời, vì cuộc đời, cái đẹp suy cho cùng là sự giản dị.
- Bài học cho người thưởng thức, cũng là bài học cho những nhà thơ muốn
tác phẩm của mình bất tử với thời gian, với tâm hồn bạn đọc nhiều thế hệ . Trau
dồi ngôn ngữ không có nghĩa là cầu kì, hay dùng mỹ từ, mà phải là biết lựa chọn,
sắp đặt, phát huy vẻ đẹp của ngôn ngữ dân tộc từ những gì giản dị nhất.
6
Cách cho điểm
Điểm 10-12: Bài viết đáp ứng tốt các yêu cầu trên. Diễn đạt giàu chất văn, lập
luận rõ ràng, dẫn chứng thuyết phục, phân tích sâu sắc…
- Điểm 7-9: Bài viết đáp ứng được những ý cơ bản, hầu như không mắc lỗi về kĩ
năng và diễn đạt.
- Điểm 4-6: Bài viết chỉ trình bày được một nửa yêu cầu về kiến thức, hoặc liệt kê
dẫn chứng đơn thuần. Còn mắc lỗi về kĩ năng và diễn đạt.
- Điểm 1-3: Bài viết chưa hiểu rõ về vấn đề, chủ yếu thuật kể dẫn chứng. Diễn đạt
và kĩ năng viết văn nghị luận yếu.
- Điểm 0: Bài viết lạc đề hoàn toàn hoặc học sinh không viết bài.
Người ra đề: Vũ Thanh Huyền
Số điện thoại: 0915362802
7