Website: Email : Tel : 0918.775.368
Mở đầu
Từ khi nhà nớc xoá bỏ cơ chế quan liêu bao cấp, chuyển sang nền kinh tế
thị trờng, chúng ta đã chứng kiến những đổi thay rõ rệt của bộ mặt kinh tế Việt
Nam. Mà một trong những điều ngời ta dẽ nhận thấy nhất là nền kinh tế mở đã tạo
môi trờng thuận lợi để sản sinh và nuôi dỡng hàng loạt các doanh nghiệp nhà nớc,
t nhân, nớc ngoàiHàng năm các Doanh nghiệp đã đóng góp một phần không nhỏ
vào ngân sách nhà nớc
Do sự chi phối của các quy luật thị trờng, để có thể tồn tại và phát triển thì các
doanh nghiệp phải hoạt động theo nguyên tắc kinh doanh, nghĩa là các chủ doanh
nghiệp phải thu đợc lợi nhuận sau một chu trình hoạt động nhất định. Nh vậy lợi
nhuận là cơ sở tồn tại, là mục đích trực tiếp và là động lực trực tiếp của hoạt động
kinh doanh của các doanh nghiệp. Cho nên nhiều doanh nghiệp đã bằng mọi thủ
đoạn để đạt đợc mục đích cao nhất trong kinh doanh đó là thu nhiều lợi nhuận.
Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là sự hạn chế về ý thức pháp
luật của các Doanh nhân. Đây là vấn đề nhức nhối trong xã hội mà từ lâu đã đợc
nhiều ngời trong và ngoài giới nghiên cứu quan tâm.
Cho tới nay, đã có nhiều bài báo, nhiều công trình khoa học bàn về ý thức
pháp luật của doanh nhân. Những công trình ấy đã giúp chúng ta có thêm nhiều
kiền thức về lĩnh vực này. Tuy nhiên, để tìm hiểu sâu sắc hơn về ý thức pháp luật
của doanh nhân và có thể đóng góp một vài ý kiến của mình về vấn đề này, chúng
tôi đã chọn đề tài : Xây dựng ý thức pháp luật của doanh nhân Việt Nam .
Trong khuôn khổ một báo cáo khoa học và với trình độ còn hạn chế của một
sinh viên năm thứ nhất, chúng tôi chỉ xin trình bày vấn đề xây dựng ý thức pháp
luật của doanh nhân Việt Nam về việc chấp hành nộp thuế trong kinh doanh.
Thuế đợc sử dụng nh một công cụ có hiệu quả để góp phần thực hiện chính
sách đối ngoại, bảo hộ sản suất trong nớc và thúc đẩy hoà hợp kinh tế trong khu
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
vực và trên thế giới. Bên cạnh đó vẫn còn tồn tại nhiều bức xúc về vấn đề nộp thuế
của các Doanh nhân.

Từ những hiểu biết về ý thức, giới chuyên môn cho rằng, ý thức pháp luật
là: Tổng thể những học thuyết, t tởng, quan điểm, tính chất của chính ngời thực
hiện thái độ, sự đánh giá về tính công bằng hay không công bằng, đúng đắn hay
không đúng đắn của pháp luật hiện hành, pháp luật trong quá khứ, pháp luật cần
phải có, về tính hợp pháp hay không hợp pháp trong cách xử sự của con ngời,
trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức xã hội. [2.40]
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Văn hoá pháp lí là khái niệm phổ quát hơn, bao gồm ý thức pháp luật, hệ
thống pháp luật, trình độ vận dụng pháp luật, bản chất Nhà nớc và chế độ xã hội,
chính sách kinh tế, những điều kiện kết quả về địa lí tự nhiên, phong tục tập quán,
truyền thống đạo đức dân tộc, lối sống, tính cách, cùng với những điều kiện kinh
tế - xã hội bên ngoài mỗi quốc gia, xu thế vận động, phát triển quốc tế ở mỗi thời
kỳ đều tham gia tác động, chi phối đến ý thức pháp luật. Chính vì vậy mà ý thức
pháp luật vừa chịu sự quy định của tồn tại xã hội, vừa có tính tiên phong đối với
tồn tại xã hội . ý thức pháp luật thờng lạc hậu hơn tồn tại xã hội; tồn tại xã hội cũ
mất đi nhng ý thức xã hội nói chung và ý thức pháp luật nói riêng vẫn tồn tại trong
thời gian dài .
Hiện nay ở nớc ta, vẫn tồn tại một số ngời còn có thái độ thờ ơ, phủ nhận
pháp luật, không có thói quen xử sự theo pháp luật, còn tâm lý lệ làng lạc lạc hậu,
bảo thủ, lạc hậu
Vì vậy có thể khẳng định rằng: không một hiện tợng nào có thể gây tác động
tới pháp luật, trừ khi nó không đợc phản ánh vào ý thức pháp luật. Cho nên hiện
nay với sự ra đời và phát triển của các loại hình pháp luật với hệ thống về quan hệ
xã hội mới, ý thức pháp luật ngày càng đợc quan tâm cải thiện và chú trọng phát
triển hơn.
1.2.Đặc điểm và bản chất của ý thức pháp luật.
Với tính cách là một hình thái ý thức pháp luật, ý thức pháp luật chịu sự qui
định của tồn tại xã hội nhng nó có tính độc lập tơng đối. Tính độc lập tơng đối của
ý thức pháp luật đợc thể hiện ở nhiều khía cạnh khác nhau:

đổi của các quan hệ xã hội.
Ngoài đặc điểm mang tính độc lập tơng đối, ý thức pháp luật còn là hiện t-
ợng mang tính giai cấp. Thế giới quan pháp lý của một giai cấp nhất định đợc qui
định bởi vị trí của giai cấp đó trong xã hội. Mỗi quốc gia chỉ có một hệ thống pháp
luật, lại song song tồn tại một số hệ thống ý thức pháp luật:nh ý thức pháp luật
của giai cấp thống trị, của các tầng lớp trung gianVề nguyên tắc thì chỉ ý thức
pháp luật của giai cấp thống trị mới đợc phản ánh vào trong pháp luật.
Những đặc điểm trên làm cho ý thức pháp luật của giai cấp bị trị mâu thuẫn
với ý thức pháp luật của giai cấp thống trị trong xã hội. Đối với Việt Nam ta, giữa
giai cấp công nhân, nông dân và các tầng lớp lao động khác có lợi ích thống nhất
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
cao. Điều đó phản ánh sự thống nhất về chính trị, t tởng của các giai cấp, tầng lớp
trong xã hội. [3.293]
1.3. Mối quan hệ giữa ý thức pháp luật và pháp luật.
Pháp luật và ý thức pháp luật là hai hiện tợng pháp lí khác nhau nhng có mối
liên hệ biện chứng với nhau. ý thức pháp luật là hiện tợng thuộc lĩnh vực chủ quan
của đời sống, rất gần gũi với pháp luật. Không có qui tắc xã hội nào có khả năng
trở thành những qui phạm pháp luật chừng nào chúng cha có sự tác động của ý
thức con ngời. Ngợc lại, các qui phạm pháp luật muốn thực hiện đợc trên thực tế
cũng phải trải qua yếu tố con ngời có nghĩa là sự thực hiện pháp luật chính là quá
trình đa qui phạm vào ý thức pháp luật của cá nhân.
ý thức pháp luật có ở tất cả các giai đoạn của cơ chế điều chỉnh pháp luật ý
thức pháp luật không những có trớc việc thiết lập các quan hệ pháp lý mà còn song
song đi cùng với pháp luật trong quá trình thực thi, kể cả sau khi qui phạm pháp
luật bị huỷ bỏ. Hiệu lực và hiệu quả của toàn bộ cơ chế điều chỉnh pháp luật phụ
thuộc vào nhiều vào mức độ chín muồi của ý thức pháp luật các cá nhân trong xã
hội.
Mối quan hệ ý thức pháp luật với pháp luật đợc thực hiện trên các phơng diện
của đời sống - thực tiễn pháp lý nh trong xây dựng pháp luật, thực hiện áp dụng

ở Việt Nam, những năm thực hiện cơ chế quản lí tập trung bao cấp đã sản
sinh ra pháp luật tơng ứng. Do tác động của nền kinh tế hiện vật, của những nhận
thức, t duy sai lệch về kinh tế, về xã hội. Dẫn đến nhận thức của cá nhân mỗi ngời
về pháp luật cũng hạn chế, đặc biệt đó là thái độ thời ơ, lãnh đạm với pháp luật và
với thực tiễn áp dụng pháp luật. Việc quản lý xã hội đã đợc chú ý thực hiện bằng
mệnh lệnh hành chính, lấy đờng lối thay cho pháp luật; thói quen ứng xử theo
pháp luật dờng nh bỏ trống. Thực trạng đó ảnh hởng không nhỏ đến hoạt động xây
dựng pháp luật, hậu quả nặng nề của những bất cập đó là sự thui chột những tài
năng sáng tạo của con ngời, kể cả t duy khoa học pháp lí. Sau khi nhận thức đợc
những sai lầm của cơ chế thị trờng quản lý bao cấp, Đảng và nhà nớc đã mạnh dạn
đề ra đờng lối đổi mới, thừa nhận nền kinh tế nhiều thành phần với sự quản lý của
nhà nớc.
Công cuộc đổi mới đất nớc, cơ chế kinh tế thị trờng, xây dựng Nhà nớc pháp
quyền đã đem lại những biến đổi to lớn trong đời sống nhân dân, trong đó có pháp
luật và ý thức pháp luật. ý thức pháp luật trong điều kiện xây dựng Nhà nớc pháp
quyền tất yếu có nhiều điểm khác với ý thức pháp luật trong giai đoạn trớc, nó vừa
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
có sự kế thừa vừa có tố chất mới làm nên những chuẩn mực nhất định để nhận diện
Nhà nớc pháp quyền. ý thức pháp luật trong Nhà nớc pháp quyền còn mang bản
sắc của xã hội đợc tổ chức ở trình độ cao. Nhà nớc nào cũng đều có pháp luật để
quản lý xã hội theo đờng lối của mình. Pháp luật trong Nhà nớc pháp quyền phải
có cơ chế đảm bảo cho đợc nguyên tắc: đợc làm tất cả trừ những gì luật cấm pháp
luật phải công khai, minh bạch, dễ hiểu, thống nhất, dễ vận dụng, nhất quán, có độ
tin cậy cao.
Cùng với sự vận động, phát triển của xã hội, lĩnh vực ý thức pháp luật cũng
có những biến đổi to lớn. T duy pháp lí đợc nâng cấp, bổ sung theo kịp những đổi
thay của xã hội chen lẫn sự giậm chân, trì néo, nuối tiếc t duy pháp lí cũ cha chịu
rút khỏi đời sống xã hội, tạo nên những lực cản đối với việc thực hiện, xây dựng và
ban hành pháp luật.

định hớng XHCN là mục tiêu đồng thời cũng là đòi hỏi cấp thiết đối với nớc ta
hiện nay.
2. Vấn đề xây dựng ý thức pháp luật của con ngời trong hoạt động
kinh doanh.
2.1. Chủ thể của ý thức pháp luật .
ý thức pháp luật là hiện tợng xã hội phức tạp, có nội hàm khái niệm rộng.
Về phơng diện cơ cấu, ý thức pháp luật đợc hình thành từ các thành tố nh hệ t tởng
pháp luật, tâm lí pháp luật. Dựa vào tiêu chí chủ thể, ngời ta chia thành: ý thức
pháp luật nhóm, ý thức pháp luật cá nhân, ý thức pháp luật xã hội.
ý thức pháp luật xã hội là ý thức pháp luật của bộ phận tiên tiến đại diện
cho xã hội, ý thức pháp luật xã hội có cơ sở khoa học cao. Nó chứa đựng những
khái niệm khoa học về bản chất, vai trò, các đặc trng chức năng, nguyên tắccủa
pháp luật và đợc hình thành dới tác động trực tiếp của khoa học pháp lí ý thức
pháp luật của nhóm xã hội và tất cả các thành viên trong xã hội chịu ảnh hởng rất
lớn của ý thức pháp luật xã hội.
ý thứcpháp luật nhóm phản ánh những đặc điểm của các nhóm xã hội tơng
ứng. Đó là những quan điểm, nhận thức, t tởng, tính chất pháp luật của một nhóm
ngời nhất định trong xã hội. Sự giống nhau về điều kiện đời sống và lợi ích tạo cho
những thành viên của nhóm đó những khái niệm, những nhận thức, thái độ tơng
giống nhau đối với pháp luật .
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
ý thức pháp luật cá nhân là những khái niệm, quan điểm, tâm trạng, tình
cảm pháp lý của mỗi công dân. Không phải ý thức pháp luật của mỗi cá nhân đều
đạt tới ý thức pháp luật xã hội .Trình độ ý thức cá nhân ở mỗi công đan có sự khác
nhau. Do đó, nhiệm vụ cơ bản cuả công tác giáo dục pháp luật là nâng cao trình độ
của ý thức pháp luật cá nhân lên ngang bằng với trình độ của ý thức pháp luật xã
hội .[5.297]
2.2. ý thức pháp luật của Doanh nhân .
2.2.1. Khái niêm về Doanh nhân :