LỜI TRI ÂN
Người thực hiện xin chân thành tri ân:
• GS.TS. Trịnh Duy Luân, giảng viên hướng dẫn đề tài.
• Quý giảng viên phản biện đề tài.
• Quý giảng viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, Trường Đại
học Khoa học Xã hội & Nhân văn TP.HCM, Trường Đại học Nông lâm
TP.HCM.
• Quý giảng viên Khoa Xã hội học, thuộc Học viện Khoa học Xã hội, Viện
Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.
• Hội Dòng các Sư huynh Trường Kitô.
• Hội Dòng Chị em Thánh Phaolô thành Chartres, Tỉnh Dòng Phaolô Sài
Gòn.
• Hội Dòng Chị em Con Đức Mẹ Phù Hộ.
• Quý Soeurs và các bạn sinh viên lưu xá Nam Hòa.
• Quý Soeurs và các bạn sinh viên lưu xá Thiên Phước.
• Quý Sư huynh và các bạn sinh viên lưu xá Phú Thọ.
• Quý Sư huynh và các bạn sinh viên lưu xá Sivita.
• Học viện Khoa học Xã hội tại TP.HCM và toàn thể anh chị em học viên
cùng khóa đã tận tình giúp đỡ người thực hiện hoàn thành luận văn tốt
nghiệp này.
Người thực hiện
Vũ Mạnh Quân
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VŨ MẠNH QUÂN
THÁI ĐỘ VÀ Ý KIẾN ĐÁNH GIÁ CỦA SINH VIÊN
VỀ CÁC LƯU XÁ THIÊN CHÚA GIÁO
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: XÃ HỘI HỌC
Mã số: 60.31.03.01

Biểu đồ 2.2: Thời gian tự học của bạn ở lưu xá 29
Biểu đồ 3.1: Cảm nhận khi sống ở lưu xá 47
Biểu đồ 3.2: Mức độ hài lòng với điều kiện sống tại lưu xá 50
Biểu đồ 3.3: Những khó khăn trong vấn đề học tập 53
Biểu đồ 3.4: Cảm nhận về người đang phụ trách lưu xá 59
Biểu đồ 3.5: Cảm nhận về người đang phụ trách lưu xá (biến độc lập) 60
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Mỗi năm, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp đón hàng chục nghìn sinh viên
từ khắp các tỉnh thành trong cả nước về nhập học tại các trường Đại học, Cao
đẳng, Trung cấp… đóng trên địa bàn thành phố. Vì thế, việc giải quyết nhu
cầu về nơi ăn ở, sinh hoạt, học tập ngoài giờ lên lớp của sinh viên xa quê luôn
luôn là một vấn đề cấp thiết.
Lo lắng của các bạn sinh viên xa quê cũng chính là những băn khoăn, lo
âu của các bậc phụ huynh khi đưa con về thành phố nhập học, với hàng loạt
câu hỏi được đặt ra: Con em mình sẽ ở đâu? Ăn uống, nghỉ ngơi, học tập, sinh
hoạt như thế nào? Nơi đó có an toàn, có cung ứng được các nhu cầu tối thiểu
hay không? Tựu trung, cha mẹ nào cũng mong tìm được cho con em mình
một nơi ở tiện nghi, tử tế… Và các ký túc xá đại học, các nhà trọ tư nhân đã
không ngừng nỗ lực đáp ứng những nhu cầu chính đáng nêu trên.
Cùng chung tay với cả xã hội, các tổ chức tôn giáo nói chung và các
Dòng tu Thiên Chúa Giáo tại Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng cũng đã mở
ra các lưu xá cho sinh viên xa quê trọ học. Như một loại hình ký túc xá mới,
mạng lưới các lưu xá này đã tạo điều kiện cho hàng ngàn sinh viên xa quê có
được một nơi học tập, sinh hoạt ổn định trong thành phố.
Song vấn đề được đặt ra là, các lưu xá này có đáp ứng được nguyện
vọng của phụ huynh và con em họ hay không? Các sinh viên suy nghĩ gì,
cảm thấy thế nào, đánh giá ra sao khi sống ở đây? Lưu xá có thực sự trở thành
điểm tựa vững chắc, an toàn cho họ trong suốt quá trình học tập ở thành phố
không? Các giải đáp cho những câu hỏi trên đây không chỉ là những thông tin

các lưu xá sinh viên và đồng hành với các bạn sinh viên ở tại đó.
3. Lịch sử nghiên cứu
Các lưu xá Thiên Chúa Giáo là một hiện tượng xã hội mới xuất hiện
trong những thập niên gần đây. Do vậy, ở trong nước hầu như chưa có một
nghiên cứu chuyên sâu nào về các lưu xá này.
Nhưng liên quan đến đề tài này, đã có những nghiên cứu về các ký túc
xá của các trường Đại học, Cao đẳng, như một số công trình nghiên cứu sau:
Đề tài luận văn thạc sĩ Quản trị kinh doanh: “Đánh giá sự hài lòng của
sinh viên đối với chất lượng dịch vụ ký túc xá Trường Cao đẳng nghề du
lịch – thương mại Nghệ An” do học viên Nguyễn Thị Nga thuộc Trường Đại
học Nha Trang thực hiện vào năm 2013. Theo tác giả, niên khóa 2012-2013,
số lượng chỗ ở trong ký túc xá của nhà trường không đủ để đáp ứng cho tất cả
sinh viên, khiến gần một nửa số sinh viên của trường phải ở bên ngoài. Nhưng
trong thực tế, từ khi đi vào hoạt động, ký túc xá luôn ở trong tình trạng thừa
phòng. Trước thực trạng ấy, tác giả tìm hiểu kỹ lưỡng các dịch vụ ký túc xá
của trường, đồng thời phân tích, đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài
lòng của sinh viên. Từ đó, tác giả đề xuất một số biện pháp để nâng cao sự hài
lòng của sinh viên khi sống và học tập tại ký túc xá của trường.
Đề tài luận văn cử nhân Quản trị kinh doanh: “Đánh giá mức độ hài
lòng của sinh viên đối với ký túc xá K3-K4 Trường Đại học Nha Trang” do
sinh viên Nguyễn Thị Kim Báu thuộc Trường Đại học Nha Trang thực hiện
vào năm 2012 nhằm tìm hiểu các dịch vụ trong ký túc xá của trường đã đáp
ứng như thế nào cho sinh viên. Nghiên cứu chỉ ra một nghịch lý là nhu cầu ở
trong ký túc xá ngày càng tăng trong khi chất lượng dịch vụ của ký túc xá nhà
trường lại có xu hướng ngày càng giảm. Trên cơ sở đó, tác giả kiến nghị
những giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ ký túc xá, nhằm đáp ứng đầy đủ
mọi nhu cầu chính đáng của sinh viên.
7

8

Đề tài nghiên cứu thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh nhưng tập
trung vào bốn lưu xá đã trình bày trong phần khách thể khảo sát nói trên.
4.4.2 Phạm vi thời gian
Trong nghiên cứu, tác giả đã khảo sát mẫu là các sinh viên đang
sống ở bốn lưu xá và đang theo học từ năm thứ nhất tới năm cuối của hệ Đại
học, Cao đẳng, Trung cấp. Thời gian khảo sát là niên khóa 2014-2015.
4.4.3 Phạm vi vấn đề nghiên cứu
Đề tài chủ yếu đi sâu tìm hiểu một vài khía cạnh như: sự thuận tiện,
an toàn, điều kiện sinh hoạt, học tập, đồng hành… tại các lưu xá này qua thái
độ và ý kiến đánh giá của sinh viên xa quê đang sống ở đây.
5. Mục tiêu nghiên cứu
5.1 Mục tiêu tổng quát
Tìm hiểu thái độ và ý kiến đánh giá của sinh viên về các lưu xá
Thiên Chúa Giáo tại Thành phố Hồ Chí Minh.
5.2 Mục tiêu cụ thể
• Tìm hiểu lý do, động cơ của sinh viên chọn sống trong lưu xá.
• Phân tích ý kiến của sinh viên về đời sống của họ tại lưu xá .
• Nghiên cứu các mối quan hệ của sinh viên khi sống trong lưu xá.
6. Câu hỏi nghiên cứu
• Động cơ nào thúc đẩy các bạn sinh viên chọn sống tại lưu xá?
• Ý kiến của các bạn sinh viên về cuộc sống tại lưu xá như thế nào?
• Quan hệ giữa các bạn sinh viên với nhau trong lưu xá như thế nào?
• Quan hệ giữa các bạn sinh viên với người phụ trách lưu xá ra sao?
• Quan hệ giữa sinh viên sống ở lưu xá với gia đình mình như thế nào?
10
7. Giả thuyết nghiên cứu
• Các kênh giao tiếp trong cộng đồng giáo dân đã giúp sinh viên có được thông
tin về các lưu xá và những người phụ trách.
• Điều kiện sống trong các lưu xá đáp ứng được phần lớn nhu cầu về một chỗ ở
tốt cho sinh viên ngoại tỉnh (xa quê).

Tôn giáo
Công giáo 230 99,2
Phật giáo 1 0,4
Không 1 0,4
Loại hình trường
Công lập 196 84,5
Ngoài công lập 36 15,5
Mức sống
Khá giả 19 8,2
Đủ ăn 205 88,4
Nghèo 8 3,4
12
9. Khung phân tích
Các yếu tố nhân khẩu xã hội:
- Tuổi
- Giới tính
- Quê quán
- Tôn giáo
- Ngành học
- Loại hình trường
- Bậc đào tạo
- Hệ đào tạo
Lưu xá Thiên Chúa Giáo như một mô hình ký túc xá mới
Quan hệ giữa sinh viên sống ở lưu xá với gia đình:
- Thăm viếng
- Liên lạc
- Gặp gỡ
Sinh viên tại các lưu xá Thiên Chúa Giáo
Động cơ các bạn sinh viên chọn sống tại lưu xá:
- Cá nhân

xá.
Ký túc xá thường được thiết kế và xây dựng theo dạng nhà ở tập thể với
nhiều phòng và nhiều giường (hoặc giường tầng) trong một phòng, cùng với
hệ thống nhà vệ sinh, nhà tắm công cộng, và các công trình tập thể khác.
Hầu hết các ký túc xá đều gần với khuôn viên của nhà trường, chi phí
vừa phải. Sự thuận tiện này là tiêu chuẩn chính trong sự lựa chọn nơi ở, đặc
biệt là đối với sinh viên năm đầu.
• Lưu xá:
Theo Từ điển chữ Nôm [19]
 Lưu:( ) có nghĩa là giữ lại, ở lại. Ví dụ như: lưu trú, lưu học sinh…
 Xá:( ) có nghĩa là nhà có mái. Ví dụ như: học xá (nhà trường). Vậy lưu
xá có thể hiểu đơn giản là nhà ở.
 Còn có một cụm từ khác, cũng hàm nghĩa chỉ nơi ở của sinh viên và cụm từ
này thường được dùng trong Thiên Chúa Giáo, đó là cụm từ “lưu học xá”. Ví
dụ như: Lưu học xá Đaminh, Lưu học xá Đức Mẹ Lên Trời… Theo chúng tôi,
từ “lưu xá” là một cách gọi tắt của cụm từ “lưu học xá”.
15
Như thế, trong nghiên cứu này, từ “lưu xá” được hiểu là nơi ăn ở, học
tập, sinh hoạt… do các Dòng tu Thiên Chúa Giáo lập ra để sinh viên xa
quê trọ học.
• Lưu xá Thiên Chúa Giáo:
Bài viết sau đây sẽ cho chúng ta sự hiểu biết khái quát về lưu xá Thiên
Chúa Giáo (còn gọi là lưu xá sinh viên Công Giáo):
Là mái nhà chung của nhiều nữ sinh viên nghèo, các lưu xá sinh viên
không chỉ giúp họ có chỗ ăn, nghỉ trong thời gian xa quê lên TP.HCM học
tập, mà còn là nơi giáo dục họ về nữ công gia chánh, lối sống tập thể
Lưu xá sinh viên Hòa Hưng (quận 10), Nam Hòa (quận Tân Bình),
Thiên Phước (quận 3) đã trở thành những cái tên thân quen đối với các
sinh viên nghèo ở tỉnh lên TP.HCM học tập. Cùng sống chung trong một
ngôi nhà lớn, dưới sự hướng dẫn của các linh mục, nữ tu , các sinh viên

đêm. Họ đều phải học tập, sinh hoạt theo lịch, thời gian được sắp sẵn.
Nhưng hầu hết các sinh viên sống ở đây đều thoải mái với cuộc sống
tưởng chừng như gò bó, mất tự do Điều trước tiên là họ được an toàn
và gia đình an tâm. Những luật lệ của lưu xá không có gì khắt khe mà
hoàn toàn đúng để giáo dục một con người. Nghiêm khắc với chính bản
thân sẽ giúp mình trưởng thành, không bị lôi kéo bởi những tiêu cực của
xã hội.
“Yêu có kế hoạch” là câu nói vui của các sinh viên ở đây và được họ
“áp dụng” trong tình yêu của mình. Được sự giáo dục của các Linh mục,
Soeur, sinh viên rất ý thức trong chuyện tình cảm. Theo họ, yêu nhau
không phải cứ sát cánh bên nhau mà việc học mới là chính, tất nhiên còn
17
nhiều quan hệ khác. Các cặp đôi một tuần chỉ gặp nhau một hoặc hai lần.
Họ không ngại khi dẫn bạn trai đến lưu xá “ra mắt” mọi người rồi cùng
“bình luận”, góp ý và khi ai đó gặp trở ngại trong chuyện tình cảm sẽ
được tập thể tư vấn giải quyết.
Sinh viên lưu xá ăn mặc giản dị, không đua đòi. Đa số sinh viên cho
biết, họ không cảm thấy bị lạc lõng khi tiếp xúc với bạn bè cùng trang lứa
và hạnh phúc khi mình biết dừng lại đúng mức với hoàn cảnh của mình.
Để cuộc sống có ý nghĩa
Trước giờ ngủ, họ cùng nhau suy ngẫm điều gì đó: Một câu chuyện,
một ý tưởng trong sách, một bài báo, một đoạn băng để hiểu cuộc sống
hơn. Soeur Vũ Minh Phương phụ trách lưu xá Hòa Hưng cho biết:
“Chúng tôi muốn dành hết khả năng của mình giáo dục cho các em phát
triển toàn diện, cả tri thức và nhân cách. Giới trẻ bây giờ năng động,
ham học hỏi, nhưng rất dễ sa ngã. Khi đam mê một điều gì đó, họ làm tới
cùng, mà có khi quên tất cả. Vì thế để đạt được cuộc sống ý nghĩa, có giá
trị, con người phải đối diện và vượt qua những khó khăn. Chúng tôi muốn
giáo dục các sinh viên có lối sống tích cực, lành mạnh, có mục đích
phương hướng cũng như có kỹ năng sống tốt trong xã hội hiện đại hôm

nhà sản xuất để thay đổi thái độ của người xem đối với sản phẩm hay dịch vụ
của mình.
Nói tóm lại, Thái độ là một bộ phận hợp thành, một thuộc tính trọn
vẹn của ý thức, quy định tính sẵn sàng hành động của con người đối với
đối tượng theo một hướng nhất định, được bộc lộ ra bên ngoài thông qua
19
hành vi, cử chỉ, nét mặt và lời nói của người đó trong những tình huống,
điều kiện cụ thể.
• Đánh giá [22]
Đánh giá là một hoạt động nhằm nhận định, xác nhận giá trị thực trạng
về mức độ hoàn thành nhiệm vụ, chất lượng, hiệu quả công việc, trình độ, sự
phát triển, những kinh nghiệm được hình thành ở thời điểm hiện tại đang xét
so với mục tiêu hay những chuẩn mực đã được xác lập.
Trong nghiên cứu này, đánh giá được hiểu là điều tra, xem xét, xác
định chất lượng của các lưu xá Thiên Chúa Giáo trên cơ sở thu thập thông
tin một cách có hệ thống, nhằm hỗ trợ cho việc phân tích, tổng hợp và rút
ra bài học kinh nghiệm.
1.2 Các cách tiếp cận sử dụng trong nghiên cứu
1.2.1 Lý thuyết cấu trúc chức năng
Những người tiên phong trong mô hình lý thuyết này là H.Spencer và
É.Durkheim. Durkheim cho rằng mỗi yếu tố của xã hội giữ vai trò của một bộ
phận trong việc giúp xã hội tồn tại.
Mô hình lý thuyết này quan niệm xã hội là một hệ thống có nhiều bộ
phận khác nhau, chúng liên kết với nhau nhằm đưa đến cố kết xã hội và ổn
định xã hội. Mô hình lý thuyết này dựa trên hai tiền đề:
Trước hết, nó giả định xã hội bao gồm những cơ cấu xã hội, thường
được định nghĩa như là những khuôn mẫu hành vi khá ổn định. Những cơ cấu
xã hội quan trọng nhất là những bộ phận chính yếu của xã hội, đó là gia đình,
hệ thống chính trị, hệ thống kinh tế và những định chế văn hóa như: giải trí,
nghệ thuật, tôn giáo…

xá Thiên Chúa Giáo là một hiện tượng chính đáng của xã hội.
21
Vẫn trong xu hướng nghiên cứu chức năng luận, có một lối tiếp cận
thường được gọi là lối tiếp cận sử dụng và hài lòng (uses and gratifications)
mà một trong những tác giả đầu tiên áp dụng là Malcom Wiley.
Thay vì hỏi: “Lưu xá đã làm gì cho phụ huynh và sinh viên xa quê ?”
Thì lối tiếp cận này đặt câu hỏi ngược lại: “Phụ huynh và sinh viên xa quê cần
gì nơi các lưu xá Thiên Chúa Giáo?” Điều này có nghĩa là các lưu xá chỉ tác
động trong chừng mực mà người nhận thực sự tiếp nhận, và do đó, cần khảo
sát xem phụ huynh và sinh viên xa quê chờ đợi gì, đòi hỏi gì nơi các lưu xá và
các lưu xá này có thể đáp ứng được những nhu cầu, đòi hỏi nào của họ.
Thêm một lối tiếp cận khác cho mô hình lý thuyết này là tác giả R.L.
Merton, học trò của T. Parsons, ông bổ túc thêm, bất cứ một bộ phận nào
trong xã hội cũng có hơn một chức năng và trong các chức năng đó, có những
chức năng dễ được nhận ra hơn những chức năng khác,như phân loại sau đây:
Chức năng công khai là chức năng mà mọi thành viên trong xã hội đều
biết, trong khi chức năng tiềm ẩn là những chức năng không thấy rõ, không
được nhận biết. Lưu xá Thiên Chúa Giáo là phương tiện để đáp ứng nhu cầu
tá túc của sinh viên xa quê, đó là chức năng công khai và chức năng tiềm ẩn
của lưu xá là phòng ngừa những vấn đề tiêu cực của xã hội có thể xảy ra với
các bạn sinh viên như: ăn chơi, hút chích, đua đòi…
1.2.2 Lý thuyết tâm lý học về động cơ
Năm 1943, nhà tâm lý học Abraham Maslow (1908 - 1970) đã phát triển
một trong các lý thuyết mà tầm ảnh hưởng của nó được thừa nhận rộng rãi và
được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Đó là “lý thuyết về thang bậc
nhu cầu” của con người. Trong lý thuyết này, ông sắp xếp các nhu cầu của
con người theo một hệ thống trật tự cấp bậc, trong đó các nhu cầu ở mức độ
cao hơn muốn xuất hiện thì các nhu cầu ở mức độ thấp hơn phải được thỏa
mãn trước. [24]
22

hay biểu lộ sự thiếu cảm giác an toàn khi bứt rứt, khóc đòi cha mẹ, muốn
được vỗ về.
Đa phần sinh viên xa quê tìm đến các lưu xá Thiên Chúa Giáo là do
nhu cầu này, họ cần một sự an toàn về mặt thể lý cũng như tinh thần.
• Nhu cầu về xã hội (social needs)
Nhu cầu này còn được gọi là nhu cầu mong muốn thuộc về một bộ
phận, một tổ chức nào đó (belonging needs) hoặc nhu cầu về tình cảm, tình
thương (needs of love). Nhu cầu này thể hiện qua quá trình giao tiếp như việc
tìm kiếm, kết bạn, tìm người yêu, lập gia đình, tham gia một cộng đồng nào
đó, đi làm việc, đi chơi picnic, tham gia các câu lạc bộ, làm việc nhóm…
Các hoạt động ngoại khóa nói chung tại các lưu xá Thiên Chúa Giáo tổ
chức cho sinh viên, cũng không ngoài việc đáp ứng nhu cầu nói trên.
• Nhu cầu về sự tôn trọng bản thân (esteem needs)
Nhu cầu này còn được gọi là nhu cầu tự trọng (self esteem needs) vì nó
thể hiện hai cấp độ: nhu cầu được người khác quý mến, nể trọng thông qua
các thành quả của bản thân và nhu cầu cảm nhận, quý trọng chính bản thân,
danh tiếng của mình, có lòng tự trọng, tự tin vào khả năng của bản thân. Sự
đáp ứng và đạt được nhu cầu này có thể khiến cho người trẻ học tập tích cực
hơn, trưởng thành hơn và cảm thấy tự do hơn.
• Nhu cầu được thể hiện mình (self-actualizing needs)
Khi nghe về nhu cầu này: “thể hiện mình” chúng ta khoan vội gán cho
nó ý nghĩa tiêu cực. Không phải ngẫu nhiên mà nhu cầu này được xếp đặt ở
mức độ cao nhất. “Thể hiện mình” không đơn giản có nghĩa là nhuộm tóc lòe
lẹt, hút thuốc phì phèo Nhưng Maslow mô tả nhu cầu này như sau: “self-
actualization as a person's need to be and do that which the person was
‘born to do’” (nhu cầu của một cá nhân mong muốn được là chính mình,
được làm những cái mà mình “sinh ra để làm”).
24
Môi trường lưu xá Thiên Chúa Giáo đáp ứng những nhu cầu của cá
nhân: chỗ ăn, chỗ ở thuận tiện, an toàn… và đó là điều mà phụ huynh và các