Các dạng hấp phụ trong
đất? Ý nghĩa? Thực tiễn?

Hấp phụ là đặc tính của các hạt đất có thể hút
được chất rắn, chất lỏng, chất khí hoặc làm tăng
nồng độ các chất đó trên bề mặt. Bemmelen (Hà
Lan) lần đầu tiên chỉ ra rằng keo đất là cơ sở
của tác dụng hấp phụ, tác dụng này phụ thuộc
chất mùn, hydroxyt sắt và oxit silicic trong đất.
Năm 1908, Gedroiz (Liên xô cũ) tìm ra quy luật
hấp phụ, khẳng định khái niệm hấp phụ một
cách chính xác. Gedroiz cho rằng, tính hấp phụ
của đất liên quan đến phức hệ hấp phụ, phức
hệ ấy không tan trong nước, thành phần khoáng
của nó là nhôm silicat, thành phần hữu cơ của
nó chủ yếu là mùn, đó là các loại keo đất.
Gedroiz chia khả năng hấp phụ của đất thành 5
dạng: hấp phụ sinh học, hấp phụ cơ học, hấp
phụ lý học, hấp phụ hoá học và hấp phụ lý hoá
học

Khái niệm chung
Hấp phụ là đặc tính của các hạt đất có thể hút
được chất rắn, chất lỏng, chất khí hoặc làm tăng
nồng độ các chất đó trên bề mặt. Bemmelen (Hà
Lan) lần đầu tiên chỉ ra rằng keo đất là cơ sở
của tác dụng hấp phụ, tác dụng này phụ thuộc
chất mùn, hydroxyt sắt và oxit silicic trong đất.
Năm 1908, Gedroiz (Liên xô cũ) tìm ra quy luật
hấp phụ, khẳng định khái niệm hấp phụ một
cách chính xác. Gedroiz cho rằng, tính hấp phụ

phụ ở keo đất, Còn các anion HCO3- trao đổi
với NO3-, SO42-, và PO43-. H2CO3 còn có tác
dụng hoà tan các muối khoáng khác (phosphat,
sulfat...) có trong đất giúp cho cây có thể hút
được các ion này.
b. Hấp phụ cơ học
Hấp phụ cơ học là đặc tính của đất có thể giữ lại
những vật chất nhỏ ở trong khe hở của đất, ví
dụ: những hạt sét, xác hữu cơ, vi sinh vật... Ðây
là dạng hấp phụ phổ biến trong đất. Hiện tượng
này thấy rõ nhất khi mưa, nước mưa đục do lẫn
cát, sét... nhưng khi thấm sâu xuống các tầng
đất dưới, nước mạch chảy vào giếng, nước trở
nên trong, vì khi thấm qua các tầng đất, các chất
lơ lửng trong nước đã bị hấp phụ cơ học.
Nguyên nhân của hấp phụ cơ học do kích thước
khe hở trong đất bé hơn kích thước các vật chất
hoặc bờ khe hở gồ ghề làm cản trở sự di
chuyển các hạt hoặc các vật chất mang điện trái
dấu với bờ khe hở nên bị hút giữ lại.
Có trường hợp hấp phụ cơ học không lợi cho
quá trình hình thành đất như làm xuất hiện trong
đất những lớp quá nhiều keo sét, đất trở lên
chặt do đó lý tính xấu. Nhưng mặt khác, nhờ
tính hấp phụ này mà các phần tử đất không bị
rửa trôi xuống sâu.
c. Hấp phụ lý học (hấp phụ phân tử)
Hấp phụ lý học là sự thay đổi nồng độ của các
phân tử chất tan trên bề mặt các hạt đất.
Nguyên nhân của hiện tượng hấp phụ lý học do

phân. Ðất bột hút NH3 được tạo ra trong quá
trình ủ phân, làm giảm sự mất đạm.
d. Hấp phụ hoá học
Hấp phụ hoá học là sự tạo thành trong đất
những muối không tan từ những muối dễ tan. Ví
dụ:

hoặc
Sự hấp phụ hoá học là nguyên nhân tích luỹ P
và S trong đất, làm cho 2 nguyên tố này bị "giữ
chặt" trong đất.
e. Hấp phụ lý hoá học (hấp phụ trao đổi)
Hấp phụ lý hoá học là đặc tính của đất có thể
trao đổi ion trong phức hệ hấp phụ với ion của
dung dịch đất tiếp xúc. Trong dung dịch đất, các
axit vô cơ và muối của chúng phân ly thành