MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Xã hội hóa giáo dục (XHHGD) là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ Tư Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII xác
định, XHH công tác giáo dục là “huy động toàn xã hội làm giáo dục, động viên
các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý
của Nhà nước”; Nghị quyết TƯ 2 khóa VIII xác định: “Đẩy mạnh XHHGD, coi
giáo dục là sự nghiệp của toàn dân là một giải pháp quan trọng để tiếp tục phát
triển giáo dục”. Thực tế, chủ trương này dựa trên quan điểm coi phát triển giáo
dục là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước đồng thời cũng là trách nhiệm, quyền lợi
của toàn dân.
Trong các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về giáo dục, chỉ thị, hướng dẫn của
Nhà nước, Bộ GD-ĐT đều khẳng định: Trong GD phải kết hợp GD nhà trường
với GD gia đình và GD xã hội. Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII đã chỉ ra:
kết hợp GD nhà trường, GD gia đình và GD xã hội tạo nên môi trường GD lành
mạnh ở mọi nơi, trong từng cộng đồng, từng tập thể.
Nghị quyết 90-CP của Chính phủ do Thủ tướng CP ký ngày 21-8-1997 đã
xác định khái niệm XHHGD như sau, đó là:
• Là vận động và tổ chức sự tham gia rộng rãi của nhân dân, của toàn xã hội
vào sự phát triển sự nghiệp giáo dục;
• Là xây dựng cộng đồng trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân và đảng
bộ, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân, các cơ quan nhà nước, các đoàn thể
quần chúng, các tổ chức kinh tế, các doanh nghiệp đóng tại địa phương và của
từng người dân đối với việc tạo lập và cải thiện môi trường kinh tế xã hội lành
mạnh thuận lợi cho hoạt động giáo dục;
• Là mở rộng các nguồn đầu tư, khai thác các tiềm năng về nhân lực, vật
lực và tài lực trong xã hội (kể cả từ nước ngoài); phát huy và sử dụng có hiệu
quả các nguồn lực này.
Đến nay, chủ trương XHHGD, trong đó có XHHGD đối với các trường
THCS đã trở thành một hoạt động, phong trào sâu rộng, được các cấp ủy Đảng,
Chính quyền các địa phương, các đoàn thể và đông đảo quần chúng nhân dân

lý công tác XHHGD đối với cấp THCS trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành
phố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay”.
2. Mục đích nghiên cứu
2
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng, đề xuất các biện pháp
quản lý nhằm tăng cường công tác XHHGD đối với THCS trên địa bàn huyện
Quốc Oai, thành phố Hà Nội.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Vấn đề XHHGD đối với giáo dục THCS
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Quản lý tăng cường XHHGD đối với giáo
dục THCS trên địa bàn bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội trong bối
cảnh hiện nay.
4. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu.
- Tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận về XHHGD, thực trạng và các
biện pháp đẩy mạnh XHHGD cấp THCS trên địa bàn bàn huyện Quốc Oai,
thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay.
- Các biện pháp này dành cho Phòng GD-ĐT địa bàn huyện Quốc Oai,
thành phố Hà Nội.
5. Giả thuyết khoa học
XHHGD là một vấn đề tất yếu khách quan trong sự nghiệp phát triển GD-
ĐT của Đảng, Nhà nước và ngành GD- ĐT. Việc thực hiện công tác XHHGD
cấp THCS trên địa bàn huyện Quốc Oai trong thời gian qua đã đạt được những
kết quả đáng khích lệ, song còn nhiều khó khăn, nảy sinh nhiều bất cập. Nếu xây
dựng được hệ thống biện pháp quản lý phù hợp, đồng bộ đáp ứng yêu cầu thực
tiễn khách quan thì công tác XHHGD cấp THCS trên địa bàn huyện Quốc Oai,
thành phố Hà Nội sẽ đạt được kết quả tốt hơn.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận cơ bản về biện pháp quản lý tăng
cường công tác XHHGD và XHHGD đối với THCS.
6.2. Phân tích thực trạng công tác XHHGD đối với THCS trên địa bàn

Chương 3: Các biện pháp tăng cường xã hội hóa giáo dục trung học cơ sở
huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC XÃ HỘI HÓA
GIÁO DỤC TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Quá trình xuất hiện tư tưởng xã hội hóa giáo dục
Giáo dục là một hiện tượng xã hội. Nó xuất hiện tồn tại cùng với sự phát
triển xã hội loài người. Trong quá trình đó giáo dục chịu sự chi phối của chính
nền KT - XH và ngược lại bằng việc thực hiện những chức năng của mình, giáo
dục có vai trò to lớn trong việc tái tạo sức lao động xã hội góp phần quan trọng
thúc đẩy xã hội phát triển. Mỗi chế độ xã hội tồn tại một nền giáo dục tương
ứng. Xã hội nào thì giáo dục ấy, không có nền giáo dục đứng ngoài xã hội hay
nền giáo dục chung cho mọi chế độ xã hội.
4
Tìm hiểu cách làm giáo dục của nhiều nước trên thế giới cho thấy, XHHGD
là cách làm giáo dục phổ biến và được đặc biệt coi trọng. Tuy hình thức và biện
pháp tổ chức các hoạt động XHHGD có khác nhau, nhưng xét về bản chất, các
nhà nước đều thực hiện chính sách tăng cường “Sự tham gia của cộng đồng vào
giáo dục”, tạo nhiều cơ hội để mọi người đều được hưởng thụ thành quả của
giáo dục và dành cho người học những điều kiện tốt nhất, hiệu quả cao nhất.
Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo. Dù
trong bất cứ hoàn cảnh nào các bậc cha mẹ cũng mong muốn cho con cái mình
được học hành nên người. Truyền thống hiếu học ấy thể hiện ở chỗ nhân dân ta
rất coi trọng việc học, quý trọng thầy giáo và quan tâm đến công tác giáo dục thế
hệ trẻ. Nhìn về bản chất XHHGD không phải là một công việc hoàn toàn mới
mà thực chất đã có từ lâu, chúng ta đang cố gắng làm tốt hơn, hoàn thiện hơn,
nâng cao vai trò, hiệu quả của công tác XHHGD mà thôi. Điều đó đã được
chứng minh qua các thời kỳ lịch sử.
*Dưới thời phong kiến và Pháp thuộc (Trước 1945)

ý thức trách nhiệm với một Nhà nước Cách mạng non trẻ, chỉ hơn một năm sau
(tính đến trước ngày toàn quốc kháng chiến bùng nổ) vấn đề xoá nạn mù chữ đã
cơ bản hoàn thành trong toàn quốc.
Trong suốt 9 năm kháng chiến trường kỳ chống Thực dân Pháp, Đảng ta
tiếp tục chủ trương “Vừa kháng chiến vừa kiến quốc”. Giáo dục vẫn tiếp tục
được quan tâm phát triển nhất là ở chiến khu Việt Bắc và vùng tự do. Chúng ta
đã thắng cả ba “giặc” giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm. Tạo nền móng vững
chắc cho nền giáo dục XHCN phát triển. Bài học thành công không thể không
kể đến việc huy động sức mạnh toàn dân.
Từ sau Cách mạng tháng Tám, Đảng và Nhà nước ta đã thực hiện hơn ba
lần cải cách giáo dục. Đặc biệt từ hội nghị Đảng toàn quốc lần thứ VII, giáo dục
được coi là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển.
Phát triển giáo dục nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực bồi dưỡng nhân tài
cho đất nước; phải mở rộng quy mô đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng,
hiệu quả giáo dục. Giáo dục phải gắn chặt với yêu cầu phát triển KT - XH đất
nước, vừa phải phù hợp với xu thế tiến bộ của thời đại; thực hiện một nền giáo
dục thường xuyên, quan điểm học tập suốt đời là quyền lợi và trách nhiệm của
mỗi công dân.
* Thời kỳ đổi mới (Từ năm 1986 đến nay)
6
Với đường lối đổi mới của Đảng, đất nước ta bắt đầu chuyển mình để bước
sang một thời kỳ mới, thời kỳ đổi mới tư duy trên các lĩnh vực mà trước tiên là
đổi mới tư duy kinh tế với xu thế mở cửa. Hoàn cảnh khách quan và chủ quan đã
đặt ra nhiều thời cơ và thách thức mới đòi hỏi nền giáo dục Việt Nam phải phát
triển với tốc độ cao, đạt tới trình độ phù hợp, đáp ứng nhu cầu phát triển KT -
XH của đất nước. Quan điểm đa dạng hóa, đa phương hóa trong giáo dục vốn có
được tiếp tục khơi dậy và nâng cao lên một tầm mới, giáo dục lấy lại sự ổn định
và phát triển. Sau khi đúc kết kinh nghiệm hơn 50 năm xây dựng nền giáo dục
nước nhà, XHHGD chính thức ra đời.
1.1.2. Tư tưởng xã hội hóa giáo dục của các nhà khoa học giáo dục

Bình, Trần Kiểm, Lê Đức Phúc, Thái Duy Tuyên, Đào Huy Ngận đã khẳng định
XHHGD - một phương thức làm giáo dục nhằm xã hội hóa cá nhân và cá thể
hóa. Đây là một cuốn sách với ý nghĩa một chuyên khoa đã đề cập đến đặc trưng
của XHHGD ở các cấp học, bậc học và ở địa bàn nông thôn. BGD&ĐT đã có
“Đề án xã hội hóa giáo dục đào tạo”, đánh giá thực trạng và đưa ra giải pháp
XHHGD ở tầm vĩ mô, chuẩn bị nguồn nhân lực cho sự nghiệp CNH - HĐH
những năm đầu của thế kỷ XXI.
Bàn về XHHGD ở các cấp độ các luận án Tiến sỹ và Thạc sỹ khoa học
giáo dục, có một số tác giả đã nghiên cứu vấn đề lý luận XHHGD và được cụ
thể hóa ở một số cấp học, bậc học và gắn với địa bàn cụ thể. Có thể kể đến các
tác giả như Hồ Hương, Nguyễn Nghĩa Dâu, Mai Đắc Lương, Hà Nhật Thăng
Nhưng nghiên cứu vấn đề XHHGD THCS trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành
phố Hà Nội, chúng tôi là những người đầu tiên đặt vấn đề nghiên cứu.
1.2. Cái khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lý
Quản lý là quá trình tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng nhằm điều
khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi hoạt động của con người để đạt
tới mục đích, đúng với ý chí của nhà quản lý và phù hợp với quy luật khách
quan. Trong quá trình phát triển của mình, tùy từng thời kỳ và điều kiện thì con
người có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý. Có quan niệm cho rằng quản lý
là cai quản, điều hành, điều khiển, chỉ huy, hướng dẫn, trọng tài.
8
Theo Các Mác: “Bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào được
thực hiện ở quy mô tương đối lớn đều cần ở chừng mực nhất định đến sự quản
lý. Quản lý là xác lập sự tương hợp giữa các công việc cá nhân và hình thành
những chức năng chung, xuất hiện trong toàn bộ cơ chế sản xuất, khác với sự
vận động của bộ phận riêng lẻ của nó” [34,tr.195].
Frederics Wiliam Taylor - Mỹ (1856-1915) cho rằng: “Quản lý nghệ thuật
biết rõ ràng, chính xác cái gì cần phải làm và làm cái đó như thế nào, bằng
phương pháp tốt nhất, rẻ nhất” [32,tr.89].

QLGD là quá trình tác động của chủ thể quản lý và toàn bộ hoạt động của
GD nhằm thúc đẩy GD phát triển theo mục tiêu mà Đảng và Nhà nước đã xác
định. QLGD được biểu hiện thông qua quản lý mục tiêu đào tạo, chương trình
đào tạo, quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy và học, quản lý đội
ngũ cán bộ, giáo viên, quản lý người học và chất lượng GD- ĐT.
Vì bản chất của GD mang tính XHH cao nên QLGD cũng mang tính xã hội.
Thực tế cho thấy không có ngành nào chịu mối quan hệ tác động qua lại hai
chiều Giáo dục - Xã hội nhạy cảm và sâu sắc như GD - ĐT. Vì thế, QLGD chịu
sự chi phối của xã hội rất lớn.
Như vậy, QLGD là hệ thống các tác động có mục đích, có kế hoạch nhằm
đạt mục tiêu GD đề ra. QLGD là quản lý quá trình hoạt động dạy và học bao
gồm quản lý tất cả các thành tố của hoạt động dạy - học, do đó những tác động
của nó lên hệ thống là những tác động kép, nhằm tạo ra một sức mạnh tổng
hợp, chủ thể quản lý phải chú ý đến mối quan hệ quản lý dạy và học trong hoạt
động GD, quan hệ giữa các cấp quản lý, quan hệ giữa nội bộ và bên ngoài; các
vấn đề kỹ năng, phong cách, chiến lược, ưu tiên trong quản lý QLGD có quy
mô và cấp độ đa dạng phức tạp, tầng nấc, thứ bậc, lại nhiều yếu tố cấu trúc
khác nhau và chịu sự tác động của các yếu tố khách quan luôn vận hành và
tương tác trong mối quan hệ đa dạng, phức tạp, nhưng lại theo quy luật.
[34,tr.310].
1.2.3. Xã hội hóa
Khái niệm xã hội hóa được dùng trong nhiều lĩnh vực khác nhau:
XHH trước hết là sự vận động và tổ chức sự tham gia rộng rãi của nhân
dân, của toàn xã hội và sự phát triển sự nghiệp văn hóa - xã hội nhằm từng bước
10
nâng cao mức hưởng thụ về GD, y tế, văn hóa, và sự phát triển về thể chát và
tinh thần cho nhân dân.
XHH là sự xây dựng cộng đồng trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân với
việc tạo lập và cải thiện môi trường kinh tế, xã hội lành mạnh và thuận lợi cho
các hoạt động văn hóa - xã hội.

mang tính xã hội rất rõ. Nói XHHGD ở đây được hiểu XHH các hoạt động giáo
dục. XHHGD thể hiện trên hai phương diện: Mọi người có nghĩa vụ chăm lo
cho giáo dục và giáo dục là nhằm mục đích phục vụ con người, tạo điều kiện để
mọi người ở mọi độ tuổi, mọi vùng miền được quyền đi học, học thường xuyên,
học suốt đời, tiến đến một XHHT.
Hai phương diện đó có mối quan hệ chặt chẽ, tác động lẫn nhau, đồng thời
cùng phối hợp thực hiện. Trong đó, XHH quyền lợi giáo dục là đỉnh cao, là
mục tiêu, là cốt lõi của XHHGD. Hiện nay, chúng ta vẫn lấy tiêu chí mọi người
có nghĩa vụ chăm lo cho giáo dục để đánh giá thành quả của XHHGD chính là
vì điều kiện KT - XH chưa cho phép thực hiện tốt ngay yêu cầu thứ hai.
Cần có sự phân biệt tính chất xã hội của giáo dục với XHHGD. Nếu không
có định hướng rõ ràng thì bản thân hoạt động giáo dục vẫn có tính xã hội nhưng
không đạt tới trình độ XHH đích thực theo ý nghĩa xã hội và nhân văn của nó.
Cần xác định rõ ràng: XHHGD nói ở đây thuộc phương thức, phương châm,
cách tổ chức và quản lý giáo dục.
Thực tế còn tồn tại hai quan niệm về công tác XHHGD:
Quan niệm 1 Quan niệm 2
Là huy động tiền của trong
nhân dân nhằm giảm nhẹ
gánh nặng cho Nhà nước.
Là cuộc vận động lớn trong xã hội với sự
tham gia đóng góp của các tổ chức, cá nhân
và toàn xã hội.
Nhà nước và nhân dân cùng
làm giáo dục.
Tập thể, các tổ chức Đảng, Nhà nước, đoàn
thể, cơ quan, đơn vị và quần chúng có sự
cộng đồng trách nhiệm trong GD.
Là trách nhiệm của ngành
giáo dục, của các nhà trường.

cuộc sống.
Như vậy, XHHGD trước hết phải được hiểu là một sự nghiệp rộng lớn, đầy
trách nhiệm và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, các cơ quan, đoàn thể, các tổ
chức kinh tế, xã hội và toàn dân chăm lo phát triển giáo dục và đào tạo không
những chỉ đối với thế hệ trẻ mà đối với tất cả mọi công dân Việt Nam không
phân biệt già, trẻ, nam, nữ, giầu, nghèo, dân tộc, cương vị, vị trí xã hội và dù ở
đâu (thành thị, nông thôn, vùng núi, hải đảo, các vùng khó khăn xa xôi hẻo
lánh ) ai ai muốn học, muốn học gì, muốn học bằng cách nào, học như thế nào
phù hợp với hoàn cảnh, năng lực của mình nhất, cũng được tạo điều kiện tốt
nhất có được để học. XHHGD nhằm xây dựng một xã hội mà trong đó mọi
người dân đều được hưởng sự công bằng, bình đẳng, công khai, dân chủ thực sự
trong học tập, thông qua XHHGD để xây dựng một xã hội học tập suốt đời. Mục
tiêu quan trọng và cuối cùng của XHHGD chính là xây dựng một nền giáo dục-
đào tạo thực sự của dân, do dân và vì dân. [23;343]
1.3. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về xã hội hóa giáo dục
Trải qua nhiều thời kỳ, nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau, XHHGD ở nước
ta đã có những bước phát triển mới; nhất là từ khi Đảng Cộng Sản Việt Nam ra
đời lãnh đạo Cách mạng tháng Tám thành công, quan điểm giáo dục của Đảng
và Bác Hồ khởi xướng và dấy lên nhiều phong trào học tập rầm rộ. Khẩu hiệu
“Diệt giặc dốt” và sắc lệnh thành lập "Nha bình dân học vụ” đã mở đầu cho nền
giáo dục của dân, do dân và vì dân. Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng,
giáo dục là một bộ phận của Cách mạng, do đó giáo dục cũng là sự nghiệp của
13
quần chúng. Đáp ứng lời kêu gọi diệt giặc dốt của Bác Hồ và Chính phủ, phong
trào học tập được nhân dân hưởng ứng sôi nổi, phong trào lan ra rộng khắp từ
thành thị đến nông thôn, đâu đâu cũng có người đi học, đâu đâu cũng có các lớp
xóa nạn mù chữ. Tư tưởng giáo dục của Hồ Chủ Tịch có tính thuyết phục cao và
đem lại hiệu quả to lớn. Hình thức tổ chức dạy - học được thực hiện theo khẩu
hiệu hành động “Người biết chữ dạy người chưa biết chữ, người biết nhiều dạy
người biết ít”. Ai biết chữ đều có thể tham gia dạy bình dân học vụ. Quan điểm

giáo dục chỉ được xem là phúc lợi xã hội, thì nay giáo dục được xem là "quốc
sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”. Do đó, "Giáo dục
là sự nghiệp lâu dài của nhân dân, sẽ phát triển không ngừng với nguồn lực to
lớn của nhân dân”.[8]
Công tác XHHGD là một chủ trương rất đúng đắn của Đảng và Nhà nước
ta nhằm đáp ứng yêu cầu khách quan, đó là khắc phục cơ chế quản lý tập trung,
quan liêu, bao cấp đã lỗi thời, bảo đảm cho GD-ĐT phát triển theo đúng bản
chất xã hội và các quy luật vốn có của nó. XHHGD cũng chính là giải pháp
mang ý nghĩa chiến lược nhằm thực hiện đổi mới trong lĩnh vực giáo dục. Đây
là một trong những lý do cần nghiên cứu để thấy được tính ưu việt của công tác
XHHGD, góp phần thực hiện các mục tiêu giáo dục của Đảng là: "Nâng cao
dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước”. Mặt khác, cũng
phải thấy rằng, cần phải đẩy mạnh XHHGD nhằm khuyến khích, huy động và
tạo điều kiện để toàn xã hội tham gia phát triển giáo dục, tạo cơ hội cho mọi
người, ở mọi lứa tuổi, mọi trình độ được học thường xuyên, học suốt đời, tiến
tới một XHHT.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai của BCH TW khóa VIII đã chính thức đề
cập đến nội dung của công tác XHHGD: “Nhà nước cần đầu tư nhiều hơn cho
giáo dục nhưng vấn đề rất quan trọng là phải quán triệt sâu sắc và tiến hành tốt
các nguồn đầu tư, mở rộng phong trào xây dựng, phát triển giáo dục trong nhân
dân, coi giáo dục là sự nghiệp của toàn xã hội… Phải coi đầu tư cho giáo dục là
một trong những hướng chính của đầu tư phát triển… Phải coi đầu tư cho phát
triển là một trong những hướng chính, tạo điều kiện cho giáo dục đi trước và
phục vụ đắc lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Huy động toàn xã hội làm giáo
dục, động viên các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân
15
dưới sự quản lý của của Nhà nước.” Hội nghị khẳng định:“Giáo dục - đào tạo là
sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân”. [8; 61]
Ngày 21/ 8/1997 Chính phủ đã có Nghị quyết 90/NQ - CP về XHHGD, y tế
và văn hóa. Theo Nghị quyết này ở nước ta phải tạo ra một phong trào sâu rộng

giáo dục, phối hợp với nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục, xây dựng môi
trường giáo dục lành mạnh và an toàn”.[ 27;14]
Tổng kết 20 năm thực hiện đường lối đổi mới, Đại hội Đảng toàn quốc lần
thứ X ngày 19/4/2006 khẳng định: GD&ĐT cùng với khoa học và công nghệ là
quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực thúc đẩy CNH - HĐH đất nước.
Nâng cao CLGD toàn diện, thực hiện “chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa”,
chấn hưng nền giáo dục Việt Nam. Đề cao trách nhiệm của gia đình, nhà trường
và xã hội Phát triển giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông. Thực hiện
XHHGD. Huy động nguồn lực vật chất và trí tuệ của xã hội tham gia chăm lo sự
nghiệp giáo dục. Phối hợp chặt chẽ giữa ngành giáo dục với các ban ngành, các tổ
chức chính trị - xã hội, xã hội - nghề nghiệp để mở mang giáo dục, tạo điều kiện
học tập cho mọi thành viên trong xã hội.
Hệ thống quan điểm của Đảng và các chính sách Nhà nước ta về XHHGD
thực chất là khẳng định tư tưởng chiến lược của Đảng trong quá trình phát triển
GD-T. Quá trình đó đã chứng minh rằng, XHHGD không phải là giải pháp tình
thế khi nền kinh tế đất nước còn khó khăn, điều kiện đầu tư cho giáo dục còn
hạn hẹp, mà là một chủ trương chiến lược lâu dài, xuyên suốt toàn bộ quá trình
phát triển giáo dục, ngay cả đến khi nước ta phát triển thành một nước công
nghiệp, có thu nhập quốc dân cao gấp nhiều lần so với hiện nay.
1.4. Công tác XHHGD đối với THCS trong sự nghiệp giáo dục đào tạo
1.4.1. Phương thức XHHGD đối với giáo dục THCS
XHHGD THCS là một phương thức để thực hiện tốt các mục tiêu GD
THCS, góp phần hình thành và phát triển nhân cách con người Việt Nam, đáp
ứng yêu cầu CNH - HĐH đất nước. Để làm được điều này, XHHGD THCS phải
huy động được toàn thể xã hội tham gia vào quá trình giáo dục dưới sự quản lý
thống nhất của nhà nước. Việc giáo dục học sinh THCS là nhiệm vụ chung của
ngành GD, của cả gia đình và cộng đồng. GDTHCS phải đáp ứng nhu cầu xã
hội, cộng đồng, đảm bảo mọi học sinh đều được tham gia học tập ở các loại hình
giáo dục khác nhau.
17

18
lực lượng tham gia vào XHHGD THCS có nhiều điều kiện thuận lợi, nhất là việc
thực hiện đa dạng hóa các loại hình, đa phương hóa các nguồn lực.
GDTHCS phát triển phụ thuộc vào sự quan tâm của cấp uỷ Đảng, chính
quyền địa phương và nhận thức của nhân dân. Chính vì vậy để thực hiện có hiệu
quả XHHGD THCS cần quán triệt các vấn đề sau: Cộng đồng hóa trách nhiệm,
đa dạng hóa các loại hình GDTHCS; đa phương hóa thu hút các nguồn lực cho
GDTHCS; thể chế hóa thành các quy định, chế tài về nghĩa vụ, trách nhiệm của
các LLXH đối với việc tham gia GDTHCS.
1.4.3. Vai trò xã hội hóa giáo dục đối với trung học cơ sở
1.4.3.1. Xã hội hóa giáo dục trung học cơ sở góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục
XHHGD chính là nhằm mục tiêu: Mọi người làm giáo dục, giáo dục cho
mọi người, từ đó tạo ra một XHHT, góp phần nâng cao dân trí. Từ nền tảng dân
trí này mới có thể đẩy mạnh công tác đào tạo nguồn nhân lực quý giá cho đất
nước và địa phương. Trên nền tảng dân trí, nguồn nhân lực để phát hiện và bồi
dưỡng nhân tài cho đất nước, không thể có được nguồn nhân lực chất lượng cao,
đủ sức đảm đương các nhiệm vụ CNH- HĐH đất nước vào thời điểm năm 2020,
nếu như ngày hôm nay thiếu sự quan tâm lứa tuổi THCS . Con đường có hiệu
quả là “Thiết chế nhà trường” mà ở nước ta độ tuổi này thuộc vào hệ thống
GDTHCS .
XHHGD THCS huy động được các nguồn lực cho GDTHCS phát triển.
Việc huy động các lực lượng XH tham gia vào giáo dục góp phần tạo nên những
chuyển biến căn bản về chất lượng giáo dục. Thông qua XHHGD THCS mà
cộng đồng có thể tham gia vào việc cụ thể hóa mục tiêu giáo dục cho phù hợp
với yêu cầu của địa phương và cộng đồng. Các lực lượng XH có thể tham gia
vào việc cải tiến nội dung và phương pháp giáo dục, tham gia xây dựng môi
trường giáo dục trong sạch, lành mạnh, tham gia trực tiếp vào việc giáo dục học
sinh THCS. Chính XHHGD THCS đã tạo nên những điều kiện vật chất để nâng
cao chất lượng giáo dục THCS, hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ

trò của Nhà nước. Trái lại, Nhà nước phải tăng cường đầu tư ngân sách cũng
như tăng cường quản lý Nhà nước đối với giáo dục.
20
1.4.3.3. Xã hội hóa giáo dục trung học cơ sở sẽ góp phần nâng cao hiệu quả
quản lý Nhà nước, phát huy truyền thống giáo dục của dân tộc
Mọi chủ trương đường lối, văn bản pháp quy chỉ trở thành hiện thực khi
được quần chúng nhận thức đúng đắn và thực hiện đầy đủ. Từ chủ trương
“Chăm lo phát triển giáo dục trung học cơ sở, mở rộng các loại hình trường,
lớp trên mọi địa bàn dân cư…” đến những nhiệm vụ cụ thể được đề ra trong
chiến lược phát triển giáo dục 2001 - 2020, "Về việc đa dạng hóa các loại hình
trường công lập, dân lập, tư thục theo quy mô khác nhau để khai thác nguồn
lực, phát triển các hình thức tuyên truyền phổ biến các hoạt động giáo dục cho
toàn xã hội, đáp ứng nhu cầu giáo dục cho nhân dân; phải được nhân dân hiểu,
đồng tình, ủng hộ và tích cực tham gia thì các chủ trương, mục tiêu, nhiệm vụ
mới được thực hiện, công tác quản lý nhà nước mới thực sự có hiệu lực và hiệu
quả” [13].
XHHGD nói chung và XHHGD THCS nói riêng là chủ trương phù hợp với
truyền thống dân tộc và nguyện vọng của nhân dân. XHHGD THCS là điều
kiện phát huy truyền thống dân tộc, tạo ra sự chỉ đạo hành động thống nhất toàn
xã hội, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.
Tóm lại thực hiện XHHGD THCS sẽ góp phần khắc phục được những khó
khăn, giải quyết những mâu thuẫn cơ bản trong quá trình phát triển GDTHCS.
Qua đó càng thấy rõ vai trò, tầm quan trọng của việc thực hiện XHHGD THCS
trong giai đoạn hiện nay.
1.4.3.4. Xã hội hóa giáo dục trung học cơ sở sẽ tạo ra sự công bằng, dân chủ
trong hưởng thụ và trách nhiệm xây dựng phát triển giáo dục
Thực hiện tốt XHHGD THCS có ý nghĩa là xây dựng được cộng đồng trách
nhiệm của mọi LLXH. Như vậy XHHGD THCS là phương thức quan trọng để
thực hiện công bằng xã hội trong phát triển GDTHCS. Công bằng xã hội thể
hiện ở việc đa dạng hóa các hình thức học tập, các loại hình trường, lớp mở rộng

nhất về giáo dục
Trường học là cơ quan chuyên trách việc đào tạo con người mới của xã hội.
Tất nhiên, con người từ khi sinh ra và lớn lên, được giáo dục ở mọi nơi, mọi lúc,
từ trong gia đình cho đến tất cả các cơ sở giáo dục, văn hóa, kinh tế, các tổ chức
quần chúng, ở các khu phố, thôn xóm Song, trường học được tổ chức và hoạt
động theo một mục đích xác định, với một mội dung giáo dục được chọn lọc và
22
xắp xếp hệ thống, với những phương pháp giáo dục có cơ sở khoa học và đã
được kiểm nghiệm trong thực tiễn, với những nhà sư phạm đã được trang bị đầy
đủ về kiến thức khoa học và trau rồi về mặt phẩm chất đạo đức, với những
phương tiện và điều kiện giáo dục ngày một hoàn thiện, với một quá trình đào
tạo được tổ chức liên tục trong một thời gian dài khoảng 10 - 15 năm, có vị trí
và tác dụng quan trọng hơn cả, to lớn hơn cả.
Nhà trường giáo dục kiến thức phổ thông làm cơ sở cho hình thành kiến
thức, kỹ năng, dạy học sinh học cách học; đồng thời đem lại kiến thức cho mọi
người, trước hết là cho thế hệ trẻ, sau nữa là cho mọi người dân, cho xã hội.
Một trong những nguyên lí giáo dục của nhà trường là kết hợp giáo dục với
lao động sản xuất. Sự kết hợp này được thực hiện trong mọi hoạt động giáo dục,
trong tất cả các môn học, trong tất cả các mặt giáo dục nhằm hình thành ở người
học một nhân cách người lao động XHCN.
Trong thời kì văn minh công nghiệp và hậu công nghiệp (văn minh tin học)
với xu hướng toàn cầu hóa nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội, sự phát triển
các hình thái KT - XH diễn ra liên tục với tốc độ ngày càng nhanh, công nghệ
thông tin phát triển mạnh mẽ khi kinh tế tri thức xuất hiện (khoa học trở thành
lực lượng sản xuất trực tiếp). Hơn lúc nào hết nhà trường phục vụ xã hội, lúc
này giáo dục không chỉ coi là phúc lợi đơn thuần, mà còn được coi là cơ sở hạ
tầng, là nhân tố hàng đầu đối với sự phát triển KT - XH của một quốc gia. Lúc
này trí tuệ được coi là lợi thế cạnh tranh trong quan hệ kinh tế, việc học tập trở
thành xu hướng chủ đạo trong đời sống xã hội. Vì những lí do trên giáo dục nhà
trường phải thực hiện được mục tiêu dân trí, nhân lực, nhân tài. Giáo dục trong

dục trong nhà trường đảm bảo tính cơ bản, toàn diện, thiết thực, hiện đại và có
hệ thống; coi trọng giáo dục tư tưởng và ý thức công dân; kế thừa phát huy
truyền thống tốt đẹp, bản sắc văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân
loại.
Nhà trường có trách nhiệm chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để thực
hiện mục tiêu, nguyên lý giáo dục [ 27; 69]. Đồng thời nhà trường phải coi mình
như là đối tượng của XHHGD và là trung tâm của XHHGD địa phương. Do vậy
muốn thực hiện XHHGD thành công nhà trường phải là một bộ phận của địa
phương và cộng đồng, các hoạt động của nhà trường phải phục vụ mục tiêu KT -
XH của địa phương. Từng nhà trường phải là một bộ phận của cộng đồng và phát
24
huy tốt chức năng của mình, từ phương hướng đến mục tiêu hành động cụ thể của
nhà trường đều có sự tham gia đóng góp của địa phương, biến những yêu cầu của
ngành thành những nhu cầu và mục tiêu của địa phương trong đó phản ánh đáp
ứng yêu cầu địa phương.
Trong quá trình thực hiện XHHGD ở địa phương, các tổ chức quan tâm làm
công tác giáo dục cùng nhà trường ngược lại nhà trường cũng phải thực hiện
những chức năng xã hội của mình: Chức năng kinh tế sản xuất, chính trị, văn
hóa - xã hội theo hướng đã được địa phương đề ra. Trong thực tế xã hội không
chỉ riêng công tác giáo dục là thực hiện XHH mà nhiều hoạt đông khác như y tế,
văn hóa, thể dục thể thao, các vấn đề chính sách xã hội đều giải quyết theo tinh
thần XHH. Trong các công việc XHH đó nhà trường không thể đứng ngoài mà
phải thực sự tham gia vào cuộc. Trong quá trình thực hiện XHHGD nhà trường,
ngành giáo dục muốn duy trì, phát triển các hoạt động từ phối hợp đến kết hợp,
hợp tác, phải đảm bảo nguyên tắc “bình đẳng”, nguyên tắc “lợi ích”.
Nhà trường là một thiết chế giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân do
Nhà nước quản lí, là cơ quan chuyên trách giáo dục có tính chuyên môn cao. Do
vậy, trước hết nhà trường phải đem lại cho địa phương một trữ lượng văn hóa
cần thiết, nâng cao mặt bằng dân trí, đào tạo nguồn nhân lực là trung tâm văn
hóa giáo dục của địa phương, phát hiện và bồi dưỡng nhân tài, tham gia tích cực