CÔNG BẰNG TRONG
CHĂM SÓC SỨC KHỎE
Nguyễn Thanh Hương
Trường Đại học Y tế công cộng
Mục tiêu

Trình bày được khái niệm công bằng,
công bằng sức khỏe

Phân biệt được công bằng và bình đẳng

Mô tả được tiêu chí của công bằng trong
chăm sóc sức khỏe
Nguyên tắc đạo đức cơ bản

Tôn trọng người bệnh

Làm việc thiện: làm việc tốt và làm điều
không nguy hại

Công bằng
Công bằng
Chủ trương chung của y tế Việt Nam
Công bằng – Hiệu quả - Phát triển

Nghị quyết 46 của Bộ Chính trị: Đổi mới hệ thống y tế theo
hướng: công bằng, hiệu quả và phát triển nhằm tạo cơ hội thuận
lợi cho mọi người dân được bảo vệ và nâng cao SK với chất lượng
ngày càng cao, phù hợp với sự phát triển kinh tế của đất nước.

Quy hoạch tổng thể phát triển ngành Y tế của Chính phủ

•
Khác biệt
đáng kể
giữa các
khu vực
Tử vong trẻ dưới 1 tuổi, 2001 – 2011 (Nguồn: Tổng cục thống kê)
Chỉ số: Chăm sóc trước sinh (ANC)
8

40.9
56.3
60.3
46.3
76.9
86.7
99.4
99.5
100.0
100.0
100.0
30 50 70 90
Lai Chau
Son La
Lao Cai
Dien Bien
Gia Lai
Entire country
Long An
Hai Duong
Thai Binh

live birth)
Dân tộc
Kinh/Hoa 20 25 10 12
Dân tộc thiểu số 27 35 30 39
Tỷ lệ chết trẻ dưới 5 tuổi trên
toàn quốc
27 16
Một số câu hỏi quan trọng
Thảo luận nhóm trả lời 3 câu hỏi đầu (10 phút)
1. Thế nào là bình đẳng (equality) và công bằng
(equity)? Ví dụ?
2. Sự khác nhau giữa công bằng và bình đẳng là gì?
3. Thế nào là công bằng sức khỏe (CBSK) và tại sao cần
CBSK?
4. Một số phương pháp đo lường CBSK là gì?
5. Tình hình CBSK của Việt Nam đang như thế nào?
6. Các cách tiếp cận và nguyên tắc để cải thiện CBSK
Bình đẳng

Đối xử như nhau không phân biệt giàu nghèo,
dân tộc, giới tính, trình độ… về mọi phương
diện (chăm sóc sức khỏe, học tập…)

Bình đẳng đồng nghĩa với cào bằng
Công bằng

Đối xử theo “nhu cầu”: ai có nhu cầu nhiều hơn được
chăm sóc nhiều hơn.

Công bằng trong CSSK gắn liền với “nhu cầu” không


Do đó, Công bằng sức khỏe chỉ có giá trị khi thực sự
mang lại sự công bằng về tình trạng sức khỏe.
Định nghĩa công bằng sức khỏe

“Công bằng sức khỏe là tình trạng không
còn sự khác biệt (chỉ bao gồm những khác
biệt có thể phòng tránh được hoặc chịu
sự tác động của chính sách) về sức
khỏe và các yếu tố ảnh hưởng đến sức
khỏe giữa các nhóm khác nhau trong xã
hội”

(Braveman, 2006)
Công bằng sức khỏe: điều cần nhớ

Là một loại hình công bằng xã hội.

Nhưng khác các công bằng xã hội khác.

Nhạy cảm hơn:

Nhu cầu có ở mọi người, có tính phổ biến nhất trong xã hội.

Đòi hỏi tính chia sẻ cao nhất: người giàu - người nghèo, người trẻ - người già,
trẻ em, người khoẻ - người yếu.

Tiêu chí chọn đối tượng ưu tiên không giống và dễ xác định như các
dịch vụ xã hội khác.


•
Các dân tộc
•
…

Viện phí là:
- Tiền người ốm tự trả
- “Cạm bẫy của nghèo đói”
- Làm cho người nghèo sẽ nghèo hơn

Chí phí trong BV
Chi phí ngoài BV Bán tài sản
và gia súc
Tiền
Nghèo
hơn
Mắc bệnh khác
?
??
??
Mắc bệnh
Lấy tiền ở đâu để
đến bệnh viện?
Đến bệnh viện
Trả viện phí
Vòng luẩn quẩn của nghèo đói
“Bẫy nghèo đói của y tế”