B GIÁO DCăVẨăẨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH

VÕ NHT ANH HOÀN THIN H THNG K TOÁN TRÁCH
NHIM TI CÔNG TY C PHNăDC TW
MEDIPHARCO ậ TENAMYD

LUNăVNăTHCăSăKINHăT TP. H CHÍ MINH ậ NMă2013

B GIÁO DCăVẨăẨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH


LI M U 1
CHNGă1:ăTNG QUAN V K TOÁN TRÁCH NHIM 4
1.1 Khái nim và vai trò ca k toán trách nhim 4
1.1.1 Khái nim v k toán trách nhim 4
1.1.2 Vai trò ca k toán trách nhim 4
1.1.2.1 K toán trách nhim cung cp thông tin cho vic thc hin chc nng
t chc và điu hành ca doanh nghip 5
1.1.2.2 K toán trách nhim cung cp thông tin cho vic thc hin chc nng
kim soát doanh nghip 5
1.1.2.3 K toán trách nhim khuyn khích nhà qun lỦ hng đn mc tiêu
chung ca t chc 6
1.2 Phân cp qun lý 6
1.2.1 Phân cp qun lý 6
1.2.2 u đim ca phân cp qun lý 7
1.2.3 Nhc đim ca phân cp qun lý 8
1. 3 Ni dung ca k toán trách nhim 8
1.3.1 Các trung tâm trách nhim 8
1.3.2 Các ch tiêu đánh giá thành qu ca trung tâm trách nhim 11
1.3.3 Báo cáo thành qu ca trung tâm trách nhim 17
1.4 Mt s ni dung liênăquanăđn k toán trách nhim 21
1.2.1 H thng d toán ngân sách 21
1.2.2 Phân b chi phí 22
1.2.3 nh giá sn phm chuyn giao 23
1.2.4 Phân tích bin đng chi phí 24
Kt lunăchngă1 25

CHNGă2:ăTHC TRNG H THNG K TOÁN TRÁCH NHIM TI
CÔNG TY C PHNăDC TW MEDIPHARCO ậ TENAMYD 26
2.1 Tình hình t chc qun lý sn xut kinh doanh và t chc công tác k toán
ti công ty c phnăDc TW Medipharco ậ Tenamyd 26

3.1.2 Phù hp vi yêu cu và trình đ qun lý ca công ty 56
3.1.3 m bo tính thng nht vi h thng báo cáo chung ca công ty 56
3.1.4 Tính phù hp và hài hòa gia li ích và chi phí 57
3.1.5 áp ng các yêu cu đn gin, d hiu, d thc hin và cung cp thông tin
hu ích cho các nhà qun tr 57
3.2 Hoàn thin h thng k toán trách nhim ti công ty c phnăDc TW
Medipharco ậ Tenamyd 58
3.2.1 T chc li s phân cp qun lý ti công ty c phn Dc TW Medipharco
- Tenamyd 58
3.2.2 T chc các trung tâm trách nhim ti công ty c phn Dc TW
Medipharco - Tenamyd 61
3.2.3 Hoàn thin các ch tiêu đánh giá kt qu, hiu qu hot đng kinh doanh
ca tng b phn công ty c phn Dc TW Medipharco – Tenamyd 62
3.2.3.1 Ch tiêu đánh giá thành qu ca trung tâm chi phí 62
3.2.3.2 Ch tiêu đánh giá thành qu ca trung tâm doanh thu 63
3.2.3.3 Các ch tiêu đánh trách nhim trung tâm li nhun 64
3.2.3.4 Các ch tiêu đánh giá thành qu ca trung tâm đu t 65
3.2.4 Hoàn thin h thng báo cáo đánh giá trách nhim 67
3.2.4.1 Báo cáo trách nhim ca trung tâm chi phí 67
3.2.4.2 Báo cáo trách nhim ca trung tâm doanh thu 70
3.2.4.3 Báo cáo trách nhim ca trung tâm li nhun 71
3.2.4.4 Báo cáo trách nhim ca trung tâm đu t 72
Kt lunăchngă3 74
KT LUN 75
TÀI LIU THAM KHO
DANH MC CÁC KÝ HIU, CÁC CH VIT TT

UBND : y ban nhân dân
Xng SX : Xng sn xut
Phòng QC : Phòng kim tra cht lng

Bng 3.3: Báo cáo phân tích bin đng chi phí Nguyên vt liu trc tip 68
Bng 3.4: Báo cáo phân tích bin đng chi phí Nhân công trc tip 68
Bng 3.5: Báo cáo phân tích bin đng chi phí Sn xut chung 69
Bng 3.6: Báo cáo đánh giá thành qu ca các trung tâm chi phí sn xut 69
Bng 3.7: Báo cáo đánh giá thành qu trung tâm chi phí d toán không đnh mc
đc 69
Bng 3.8: Báo cáo đánh giá thành qu ca trung tâm doanh thu 70
Bng 3.9: Báo cáo đánh giá thành qu ca trung tâm li nhun 71
Bng 3.10: Báo cáo li nhun ca tng sn phm 71
Bng 3.11: Báo cáo thành qu ca trung tâm đu t 72
Bng 3.12: Báo cáo thành qu ca trung tâm đu t theo tng sn phm 72
DANH MC HÌNH V VÀ Să

S đ 2.1: B máy qun lý công ty c phn Dc TW Medipharco-Tenamyd 29
S đ 2.2: Mng li kinh doanh ca công ty 32
S đ 2.3: Trình t ghi s theo hình thc Chng t ghi s 35
S đ 2.4: Trình t phn mm k toán máy 35
S đ 2.5: T chc b máy k toán ca công ty c phn Dc TW Medipharco -
Tenamyd 36
S đ 3.1: B máy qun lý Công ty c phn Dc TW Medipharco-Tenamyd 59
S đ 3.2: T chc trung tâm trách nhim 61 1
LI M U

1. Tính thit thc caăđ tài
K toán trách nhim là h thng thu thp, x lý và truyn đt thông tin có th
kim soát theo phm vi trách nhim ca tng nhà qun tr nhm đt đc mc tiêu
chung ca t chc.

 Thi gian: S liu nm 2011 - 2012
4. óng góp ca đ tài
ánh giá thc trng h thng k toán trách nhim ti công ty c phn Dc TW
Medipharco – Tenamyd. T đó, đa ra gii pháp góp phn hoàn thin h thng k
toán trách nhim ti công ty.
5. Phng pháp nghiên cu
  tài s dng quanăđim nghiên cu ca ch nghaăduyăvt lch s
 Phng pháp nghiên cu đnh tính: là mt phng pháp tip cn nhm tìm
cách mô t, phân tích đc đim vn hóa, hành vi ca con ngi, nhóm ngi t
quan đim ca nhà nghiên cu. Nghiên cu đnh tính cung cp thông tin toàn
din v các đc đim ca môi trng xã hi ni nghiên cu đc tin hành. i
sng xã hi đc nhìn nhn nh mt chui các s kin liên kt cht ch vi
nhau mà cn đc mô t mt cách đy đ đ phn ánh đc cuc sng thc t
hàng ngày.
- Phngăphápăthuăthp s liu: bao gm phng pháp nghiên cu tài liu,
phng pháp quan sát
- Phngăphápăphơnătíchăs liu: bao gm phng pháp thng kê mô t,
phng pháp so sánh, phân tích, tng hp
6. Kt cu ca lun vn
Lun vn gm 3 chng:
Chng 1: Tng quan v k toán trách nhim
3
Chng 2: Thc trng h thng k toán trách nhim ti công ty c phn Dc TW
Medipharco – Tenamyd
Chng 3: Các gii pháp đ hoàn thin h thng k toán trách nhim ti công ty c
phn Dc TW Medipharco – Tenamyd
Gii thiu chung v nhng công trình nghiên cu liên quan:
Nhiu tác gi trong và ngoài nc đư xut bn các giáo trình, tài liu v k toán
trách nhim. Trong nhng công trình này, các tác gi đ cp sâu đn nhng ni
dung nh khái nim k toán trách nhim, Ủ ngha và vai trò ca k toán trách nhim,

Thông tin có th kim soát ca b phn là nhng thông tin v doanh thu, chi
phí, vn đu tầmà nhà qun tr ca b phn đó có th đa ra các quyt đnh tác
đng lên nó.
Thông tin có th kim soát c th đi vi tng nhà qun tr ph thuc vào trách
nhim qun lý ca nhà qun tr đó.
Mc tiêu ca k toán trách nhim là đánh giá trách nhim qun lý da vào
kt qu hot đng ca tng b phn trong vic thc hin mc tiêu chung ca toàn
doanh nghip. Do đó, k toán trách nhim trong doanh nghip liên quan đn các
khái nim và các công c đ đo lng s thc hin ca các cá nhân và các b
phn trong doanh nghip nhm hng đn mc tiêu chung.
Tóm li, k toán trách nhim là mt ni dung c bn ca k toán qun tr và
là mt quá trình tp hp và báo cáo các thông tin, đc dùng đ kim tra các quá
trình hot đng và đánh giá tình hình thc hin nhim v  tng b phn trong
mt t chc. K toán trách nhim trong doanh nghip là mt h thng thông tin
chính thc v mt tài chính trong phm vi h thng kim soát ca Ban qun lý mt
đn v. Các h thng này s dng c các thông tin tài chính và c thông tin phi tài
chính.
1.1.2 Vai trò ca k toán trách nhim
K toán trách nhim là mt b phn ca k toán qun tr vi chc nng cung
cp các thông tin nhm phc v cho vic thc hin các chc nng qun lý. Thông
5
qua hot đng ca mình, k toán trách nhim th hin vai trò ca nó trong vic thc
hin chc nng ca nhà qun tr:
K toán trách nhim giúp xác đnh s đóng góp ca tng đn v, b phn vào
li ích ca toàn b t chc, cung cp c s cho vic đánh giá cht lng v kt qu
hot đng ca nhng nhà qun lý b phn
S dng đ đo lng kt qu hot đng ca các nhà qun lý và do đó, nó nh
hng đn cách thc thc hin hành vi ca các nhà qun lý này.
Thúc đy các nhà qun lý b phn điu hành b phn ca mình theo phng
cách phù hp vi nhng mc tiêu c bn ca toàn b t chc

Da vào các tiêu chí đánh giá cùng báo cáo kt qu hot đng b phn, các
nhà qun tr cp cao đc cung cp nhng thông tin thích hp trong vic đo
lng kt qu hot đng ca các trung tâm trách nhim và đng thi đánh giá
đc nng lc ca các nhà qun lý b phn c s, do đó kp thi khích l h qun
tr hot đng ca b phn mình phù hp vi mc tiêu ca toàn công ty.
Mc tiêu chin lc ca doanh nghip đc gn lin vi các trung tâm trách
nhim. Khi k toán trách nhim có th kim soát tài chính và qun lý thì nhà qun lý
s điu chnh hot đng hng đn các mc tiêu chung.
1.2 Phân cp qun lý
Các nhà qun lý nhn thy rng h thng k toán trách nhim ch phát huy tác
dng và hot đng có hiu qu nht trong nhng t chc thc hin s phân cp
trong qun lý.
T chc đc hiu là mt nhóm ngi liên kt vi nhau đ cùng thc hin mt
mc tiêu hay nhiu mc tiêu chung nào đó.
Phân quyn là vic phân chia mt phn quyn lc ra quyt đnh cho cp di.
S phân cp qun lý xy ra khi các nhà qun lý ca các đn v và các b phn trong
t chc đc trao quyn t do trong vic ra quyt đnh.
1.2.1. Phân cp qun lý
Hu ht các t chc có quy mô ln đu thc hin phân cp qun lý.
7
Phân cp qun lý là vic ngi qun lý giao nhim v và giao quyn ra quyt
đnh cho cp qun lý thp hn trong quá trình hot đng ca doanh nghip, đng
thi xác đnh trách nhim đi vi tng cp đc phân quyn. Cp thp hn đó ch
ra quyt đnh trong phm vi trách nhim ca h. Tùy theo tng doanh nghip, mc
đ phân chia có th khác nhau, gm nhiu cp đ hay ch mt cp và vic giao
quyn quyt đnh có th nhiu hay ít.
Mi cp đ s có ngi qun lý riêng và có th thuc mt trong các trung tâm
t thp lên cao nh: trung tâm chi phí, trung tâm doanh thu, trung tâm li nhun và
trung tâm đu t. Ngi qun lý s điu phi các ngun lc và hot đng trong
trung tâm mình đ thc hin các ch tiêu do cp trên giao.

Trung tâm trách nhim là mt b phn trong mt t chc mà các nhà qun tr
ca nó chu trách nhim đi vi thành qu hot đng ca chính b phn do mình
ph trách.
Trong k toán trách nhim, trung tâm trách nhim đc phân loi thành 4 trung
tâm: trung tâm chi phí, trung tâm doanh thu, trung tâm li nhun, trung tâm đu t.
Có 4 loi trung tâm trách nhim:
Trung tâm chi phí: là mt b phn mà các nhà qun tr ca nó ch đc quyn
ra quyt đnh đi vi chi phí phát sinh trong b phn đó (ví d: mt phân xng sn
xut trong mt công ty là mt trung tâm chi phí), không có quyn hn đi vi các
thu nhp, li nhun kinh doanh và vn đu t. Tùy theo tính cht ca chi phí và kt
qu làm ra mà ngi ta chia trung tâm chi phí thành trung tâm chi phí đnh mc
đc (Standard cost center) và trung tâm chi phí không đnh mc đc
(Discretionary Expense center).
 Trung tâm chi phí đnh mc (Standard cost center): là trung tâm có chi phí
đu vào đc xác đnh tng ng vi đu ra là các sn phm, dch v. Ví d: Mt
phân xng sn xut là trung tâm chi phí tiêu chun vì giá thành mi đn v sn
phm to ra có th xác đnh thông qua đnh mc chi phí vt liu trc tip, đnh mc
nhân công trc tip và đnh mc chi phí sn xut chung.
9
Chi phí đnh mc đc xác đnh đ tính mc hiu qu ca công vic, bng cách
xác đnh t s gia đu vào và đu ra. Ngoài ra, ta còn đánh giá kt qu thc hin
công vic vi d toán và xem xét chúng theo thi gian thc hin và cht lng sn
phm, dch v.
 trung tâm chi phí đnh mc yu t chi phí và các mc hao phí v ngun lc
s dng đ sn xut mt đn v sn phm đu đc xây dng đnh mc c th. Ch
tiêu chi phí tính cho mt đn v là yu t c bn đ xác đnh tng chi phí tiêu
chun. Nhà qun tr trung tâm chi phí đnh mc có trách nhim kim soát chi phí
thc t phát sinh đ vn đm bo k hoch chi phí cho tng đn v sn phm và tính
cho toàn b.
 Trung tâm chi phí không đnh mc đc (Discretionary Expense center): là

đnh v chi phí và doanh thu nh: sn xut sn phm nào, sn xut ra sao, cht
lng và giá c, phân phi nh th nàoầ c xp vào loi trung tâm li nhun là
các công ty sn xut kinh doanh thuc Tng công ty. (ví d: mt nhà hàng ca mt
khách sn là mt trung tâm li nhun).
Do li nhun bng doanh thu tr chi phí, nên các nhà qun tr ca trung tâm li
nhun có trách nhim v c doanh thu và chi phí phát sinh  b phn đó.
Thành qu ca các trung tâm li nhun thng đc đánh giá bng vic so sánh
các d liu trên báo cáo kt qu kinh doanh thc t vi các d liu trên báo cáo kt
qu kinh doanh d toán.
Trungătơmăđuăt: là mt b phn mà các nhà qun tr ca nó đc quyn ra
quyt đnh đi vi chi phí, doanh thu, li nhun và vn đu t ca đn v đó. ây là
trung tâm cao nht ca t chc doanh nghip. (Ví d: Hi đng qun tr ca Tng
công ty)
Thành qu ca các trung tâm đu t thng đc đánh giá bng vic s dng
các thc đo: T l hoàn vn đu t (ROI), li nhun còn li (RI).
Trên thc t, vic phân bit rõ ràng loi trung tâm trách nhim cho các b
phn, đn v trong mt doanh nghip ch mang tính tng đi, ph thuc vào s
phân cp qun lý và ph thuc vào quan đim ca nhà qun tr cp cao nht. Ví
11
d: phòng kinh doanh có th xp vào loi trung tâm chi phí d toán vì nhà qun tr
b phn cng phi d toán chi phí hot đng ca phòng, cng phi kim soát chi
phí phát sinh,ầ. Do vy, đ có th phân loi các b phn, đn v trong doanh nghip
vào các loi trung tâm trách nhim hp lý nht thì nên cn c vào nhim v chính
ca b phn, đn v đó.
1.3.2 Các ch tiêuăđánhăgiáăthành qu ca trung tâm trách nhim
 đo lng, đánh giá các trung tâm trách nhim, có 2 loi ch tiêu c bn là ch
tiêu kt qu và ch tiêu hiu qu.
Ch tiêu kt qu là mc đ các trung tâm trách nhim thc hin các nhim v đ
ra, là s tuyt đi.
i vi ch tiêu hiu qu, là t l so sánh gia tng đu ra và tng đu vào ca

sn xut.
V mt kt qu, thành qu ca trung tâm chi phí d toán có th đánh giá da
trên mc đ hoàn thành k hoch ca trung tâm.
b. Ch tiêuăđánhăgiáăthƠnhăqu ca trung tâm doanh thu
V mt kt qu, thành qu ca trung tâm doanh thu đc đánh giá thông qua
tình hình thc hin d toán tiêu th, trên d liu đó phân tích chênh lch doanh thu
do nh hng bi các nhân t liên quan nh đn giá, s lng sn phm tiêu th và
kt cu sn phm tiêu th.
Kt qu trung tâm doanh thu:
 Sn lng sn phm tiêu th trong k
 Doanh thu bán hàng thc t trong k
ánh giá thành qu ca trung tâm doanh thu da trên phân tích s chênh lch
gia doanh thu bán hàng trong k so vi ch tiêu k hoch đ ra.
Mc chênh lch doanh thu = Doanh thu thc t - Doanh thu d toán
V mt hiu qu, do đu ra ca các trung tâm doanh thu đc lng hóa bng
tin nhng đu vào thì không, vì trung tâm doanh thu không chu trách nhim v giá
thành hay giá vn sn phm hàng hóa, trong khi đó chi phí phát sinh ti trung tâm
doanh thu không th so sánh đc vi doanh thu ca trung tâm. Vì th, đ đánh giá
13
đc hiu qu ca trung tâm này hay đánh giá thành qu qun lý ca các nhà qun
tr ti trung tâm doanh thu thì phi xét đn tình hình thc hin d toán ca trung tâm
này trên c s so sánh chi phí hot đng thc t vi chi phí d toán đư lp.
c. Ch tiêuăđánhăgiáăthƠnhăqu ca trung tâm li nhun
V mt kt qu, thành qu ca trung tâm li nhun đc đánh giá thông qua
tình hình thc hin d toán li nhun, so sánh vi li nhun đt đc thc t so vi
li nhun c tính theo d toán. Qua đó, phân tích khon chênh lch li nhun do
nh hng bi các nhân t liên quan.
Kt qu ca trung tâm li nhun:
 Li nhun đt đc trong k
 Li nhun tính trên đn v sn phm

T l hoàn vn đu t đc tính toán da vào li nhun hot đng và tài sn
đc đu t đ thu đc li nhun đó. Tài sn đc đu t còn đc gi là tài sn hot đng bình quân bao gm các
khon nh tin mt, các khon phi thu, các khon tn kho, tài sn c đnh và
các tài sn khác s dng trong quá trình sn xut kinh doanh. Tài sn đc
đu t không bao gm các tài sn thuc hot đng đu t tài chính nh các
khon đu t ngn hn (đu t chng khoán,ầ), đu t dài hn (góp vn liên
doanh,ầ), giá tr đt đai đ xây dng nhà xng trong tng lai, giá tr tài sn thuê
ngoài,ầ
Tài sn hot đng bình quân trong điu kin bình thng đc tính bình quân
gia đu nm và cui nm. Nu có bin đng ln v tài sn trong nm thì phi
tính bình quân theo tng tháng trong nm thì mi đ tính đi din cho lu lng
tài sn tham gia hot đng.
Li nhun hot đng đ xác đnh ROI nói trên là li nhun trc thu và lãi
vay (EBIT). ây là li nhun do s dng tài sn đc đu t mang li mà
không phân bit ngun tài tr các tài sn đó (không bao gm li nhun t các
ROI =
Li nhun hotăđng
Vnăđuăt
15
hot đng đu t tài chính, li nhun khác).
Li nhun hot đng trên doanh thu b qua chi phí lãi sut và thu mà cp
qun lý hin ti có th không kim soát, do vy biu th nhng du hiu rõ
ràng v hiu sut hot đng ca cp qun lý.  tính toán li nhun hot đng
trên doanh thu, công thc sau thng đc s dng:

và tài sn ca các nhà qun tr  trung tâm đu t.
Li nhun hot đng trên
doanh thu
=
EBIT
Doanh thu thun
16
T sut li nhun trên doanh thu và s vòng quay ca tài sn giúp gii thích s
bin đng ca ROI ca mt trung tâm đu t và s khác nhau ca ROI gia
các trung tâm đu t.
Nhc đim ca ROI
Mc dù ch tiêu t l hoàn vn đu t (ROI) đc các nhà qun tr s dng
rng rãi đ đánh giá thành qun qun lý ca các trung tâm đu t, tuy nhiên nó
vn còn mt s hn ch sau:
 ROI có khuynh hng chú trng đn quá trình sinh li ngn hn hn là quá
trình sinh li dài hn, do vy nhà qun tr nu ch quan tâm đn ROI có th
b qua nhiu c hi đu t mi mà kt qu ca chúng ch có th th hin
trong tng lai dài thay vì mt hai k sp đn, làm cn tr vic hng
đn mc tiêu chung ca doanh nghip.
 ROI không phù hp vi mô hình vn đng ca các dòng tin nên b hn ch
khi s dng đ đánh giá thành qu qun lý ca trung tâm đu t.
 ROI có th không hoàn toàn chu s điu hành ca nhà qun tr trung tâm
đu t vì tài sn ca nó có th đc quyt đnh bi các nhà qun tr cp trên.
 Nu các nhà qun tr đc đánh giá bng ROI thì h s tìm mi cách đ
tng ROI. iu này th s không phù hp vi chin lc ca toàn doanh
nghip, chng hn nh vic ct gim chi phí nghiên cu phát trin.
Vì vy, ROI cha phi là mt thc đo toàn din v hot đng ca trung tâm
đu t.  khc phc nhc đim ca ROI, các nhà qun tr có th s dng
thc đo thành qu khác là li nhun còn li (RI).
b. Li nhun còn li (RI - Residual Income )