i
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
*** TRNH TH THU NHUNG

GII PHÁP HOÀN THIN K TOÁN THU
GIÁ TR GIA TNG CHO CÁC DOANH
NGHIP TI THÀNH PH H CHÍ MINH
NGHIP TI THÀNH PH H CHÍ MINH Chuyên ngành: K toán
Mã s: 60340301

LUN VN THC S KINH T NGI HNG DN KHOA HC:
PGS.TS Mai Th Hoàng Minh Tp. H Chí Minh – Nm 2014
iii LI CAM OAN

Tôi cam đoan Lun vn thc s kinh t “Gii pháp hoàn thin k toán thu Giá
tr gia tng cho các doanh nghip ti thành ph H Chí Minh” là công trình nghiên
cu ca riêng tôi.
Các kt qu nghiên cu trong lun vn này là trung thc và cha tng đc
công b trong bt k công trình nào khác.

Hc viên


1.1 Tng quan v thu GTGT 7
1.1.1 Khái nim và đc đim ca thu GTGT 7
1.1.1.1 Khái nim thu GTGT 7
1.1.1.2 c đim và vai trò ca thu GTGT 7
1.1.1.3 Phng pháp tính thu GTGT 9
1.1.1.4 u, nhc đim ca thu GTGT 11
1.1.2 Các qui đnh chung ca pháp lut Vit Nam v thu GTGT 12
1.1.3 Kinh nghim quc t khi áp dng thu GTGT 18
1.2 Tng quan v k toán thu GTGT 23
1.2.1 Khái nim k toán thu GTGT 23
1.2.2 Mt s vn đ lý thuyt liên quan đn k toán thu GTGT 24
1.2.2.1 Chng t k toán 24
1.2.2.2 Tài khon k toán 24
1.2.2.3 Phng pháp hch toán k toán 26
1.2.2.4 S sách k toán 28
1.2.2.5 Báo cáo 28
1.3 Mi quan h gia thu GTGT và k toán thu GTGT 29
Chng 2 - Thc trng k toán thu Giá tr Gia Tng
2.1 Thc trng c s pháp lý v k toán thu GTGT 31
v 2.1.1 Mt s ni dung c bn ca Lut thu GTGT 2008 đc sa đi, b sung
trong nm 2013 31
2.1.2 Thc trng c s pháp lý v k toán thu GTGT 36
2.1.2.1 Chng t k toán 36
2.1.2.2 Tài khon k toán 38
2.1.2.3 Phng pháp hch toán k toán 39
2.1.2.4 S sách k toán 44
2.1.2.5 Báo cáo 45
vii DANH MC CÁC CH VIT TT
1. GTGT: Giá tr gia tng
2. TTB: Tiêu th đc bit
3. TNDN: Thu nhp doanh nghip

Bng 1.2: Ngng doanh thu kê khai thu GTGT  mt s nc 19
Bng 2.1: Bng tng hp kt qu kho sát theo bng kho sát dành cho doanh
nghip 48
ix

PHN M U
1. Ý ngha và tính cp thit ca đ tài
Vi bn cht là loi thu tiêu dùng, thu GTGT vi vai trò là loi thu có s thu
đóng góp vào NSNN nhiu nht, và trong giai đon hin nay, thu GTGT ngày càng
đóng vai trò quan trng do đây là loi thu ít bin đng ít thay đi hn so vi thu
Thu nhp doanh nghip hay thu Thu nhp cá nhân. Bên cnh đó, thu GTGT đc
np vào NSNN kp thi (ngay trong k phát sinh giao dch mua bán hàng hóa) nên
to ngun thu đu đn cho NSNN trong bi cnh nhiu Quc gia phi đi mt vi
tình trng s thu v thu gim và chi Ngân sách tng.
Tuy là loi thu ít bin đng hn, nhng trong điu kin hin nay các chính sách
v thu GTGT cng thng xuyên đc thay th, sa đi hoc b sung, vic thng
xuyên thay th, sa đi các vn bn này đã gây ra không ít khó khn, vng mc
cho k toán trong vic lp báo cáo và ghi nhn các nghip v kinh t phát sinh liên
quan đn thu GTGT. Quan tâm ca các doanh nghip đn chính sách thu GTGT
còn đc th hin trong nhng ln tp hun v thu, khi mà phn ln các thc mc
nêu lên ca doanh nghip dành cho các chuyên viên ngành thu đu xoay quanh các
vn đ có liên quan đn thu GTGT nh: các điu kin nào thì đc khu tr thu,
khi không đc khu tr thì ghi nhn vào đâu (chi phí, giá mua, hay phi thu
khác…), điu kin đ đc s dng hóa đn GTGT, lu gi hóa đn chng t trong
doanh nghip nh th nào đ thun tin cho vic kim tra, quyt toán thu sau
này….
Bên cnh đó vic kim soát tt các hóa đn đu vào – đu ra và khâu lp Báo cáo
thu là tin đ quan trng cho vic đnh khon các nghip v kinh t phát sinh, lp
Báo cáo tài chính và gii trình vi c quan thu trong trng hp doanh nghip
nhn đc quyt đnh gii trình, kim tra, thanh tra thu sau này.
Trong nhng nm gn đây, có rt nhiu doanh nghip b c quan thu ra quyt
đnh x pht v vn đ kê khai khu tr và ghi nhn sai các nghip v k toán liên
quan đn thu GTGT gây tht thoát cho Ngân sách Nhà nc. Có rt nhiu nguyên
nhân ca tình trng này, nguyên nhân ch yu là do doanh nghip c ý làm sai

gian gn đây khi mà thu GTGT đang có nhng thay đi ln nh hng c bn đn
hot đng ca doanh nghip và nhng đi tng có liên quan, mt s bài báo đc
3 đ cp nh: “Nhng lu ý thu cho doanh nghip nm 2014” ca Lut s  Th
Thu Hà – Công ty Lut Ân Vit; “Doanh nghip mi thành lp gp khó vì thu
GTGT” ca Minh Tâm đng trên thi báo Kinh t Sài Gòn Online ngày
27/3/2014…
Các nghiên cu v thu GTGT trc đây ch yu đ cp đn khia cnh các chính
sách thu GTGT và nhng thay đi trong chính sách thu GTGT nói chung ch
cha nêu lên đc mi quan h ca thu GTGT và k toán thu GTGT cùng các tác
đng ln nhau gia chúng khi có bt k s thay đi nào trong các nhân t có liên
quan, nên cha có s đnh hng hoc nhng hng dn c th cho k toán v k
toán thu GTGT khi có s thay đi liên quan đn các qui đnh ca pháp lut v thu
GTGT.
Lun vn “Gii pháp hoàn thin k toán thu GTGT cho các doanh nghip ti Tp.
H Chí Minh” mt mt k tha các vn đ lý lun có liên quan đn thu GTGT t
các nghiên cu trên, mt khác lun vn có b sung thêm các vn đ mi v thu
GTGT đang có hiu lc thi hành, nêu lý lun v k toán thu GTGT, rút ra mi
quan h gia thu GTGT và k toán thu GTGT. Bên cnh nghiên cu lý lun, lun
vn đi sâu nghiên cu thu GTGT, k toán thu GTGT và mi quan h gia chúng
trong thc t, t đó kt lun v nhng hn ch ca k toán thu GTGT trong thc t
và các gii pháp nhm hoàn thin k toán thu GTGT cho các doanh nghip ti Tp.
H Chí Minh.
3. Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu chính ca lun vn nhm đ xut các gii pháp hoàn thin k toán thu
GTGT ti các doanh nghip ti Tp. H Chí Minh trong điu kin bin đng ca các
chính sách v thu GTGT. Vì vy, mc tiêu và nhim v c th đc đt ra là:
+ Nghiên cu nhng vn đ lý lun v thu GTGT nhm làm rõ bn cht ca thu

D liu dùng đ thc hin lun vn đc ch yu thu thp trong khong thi
gian t nm 2008 đn tháng 5/2014, bao gm các d liu t các vn bn pháp lut
v thu GTGT, các báo cáo ca Quc hi, Tng cc thng kê. D liu s cp thu
đc thông qua kho sát hn 20 doanh nghip cùng mt s chuyên gia ti Tp. H
Chí Minh trong nm 2014.

5 5. Phng pháp nghiên cu
Lun vn s dng phng pháp nghiên cu đnh tính phc v cho nghiên cu các
vn đ v thu GTGT và k toán thu GTGT, bao gm các bc thc hin nh sau:
+ Nghiên cu các s liu thng kê thông qua thu thp các d liu có sn, tin hành
tng hp, so sánh và đánh giá ni dung liên quan đn các vn đ đc đ cp trong
lun vn.
+ S dng phng pháp suy din và qui np đ lp lun và gii thích cho các lun
đim v thu GTGT và k toán thu GTGT đc nêu ra trong lun vn.
+ Lun vn s dng phng pháp điu tra, phng vn sâu đ nghiên cu và trình
bày các vn đ v thc trng k toán thu GTGT ti các doanh nghip trên đa bàn
Tp. H Chí Minh.
6. óng góp mi ca lun vn
Lun vn nêu lên c s pháp lý toàn din ca k toán thu GTGT, bao gm:
chng t k toán, các tài khon s dng, phng pháp hch toán, s sách k toán và
các báo cáo s dng.
Bên cnh đó là các gii pháp hoàn thin k toán thu GTGT trên c s kho sát ti
các doanh nghip ti Tp. H Chí Minh.
7. Kt cu ca lun vn
Lun vn gm 3 chng vi ni dung chính nh sau:
+ Chng 1: C s lý lun v thu GTGT và k toán thu GTGT
Chng 1 nghiên cu các c s lý lun v thu GTGT và k toán thu GTGT

7 CHNG 1 – C S LÝ LUN V THU GIÁ TR GIA TNG VÀ K
TOÁN THU GIÁ TR GIA TNG
1.1 Tng quan v thu Giá tr gia tng
1.1.1 Khái nim và đc đim ca thu Giá tr gia tng
1.1.1.1 Khái nim thu Giá tr gia tng
Thu GTGT có ngun gc t thu doanh thu và Pháp là nc đu tiên trên th
gii ban hành lut thu GTGT – vào nm 1954. Thu GTGT theo ting Pháp là
Taxe Sur La Valeur Ajou tée (vit tt là TVA), ting anh là Value Added Tax (vit
tt là VAT) khai sinh t nc Pháp, thu GTGT đã đc áp dng rng rãi  nhiu
nc trên th gii. Ngày nay, các quc gia thuc khi Liên Minh Châu Âu, châu
Phi, châu M la tinh và mt s quc gia châu Á trong đó có Vit Nam đã chính thc
áp dng thu GTGT. Các quc gia khác cng đang trong thi k nghiên cu loi
thu này. Tính đn nay đã có khong 130 quc gia áp dng thu GTGT.
 nc ta, lut thu GTGT s 57/1997/L – CTN đã đc thông qua ti k hp th
11, Quc Hi khóa IX ngày 10/5/1997 và có hiu lc thi hành t ngày 01/01/1999.
Theo quy đnh ti lut Thu GTGT thì thu GTGT là thu tính trên giá tr tng
thêm ca hàng hóa, dch v phát sinh trong quá trình t sn xut, lu thông đn tiêu
dùng.

qua mi khâu t sn xut, lu thông đn tiêu dùng. Nu sn phm, hàng hóa chu
thu càng qua nhiu khâu thì s thu Nhà nc thu đc cng tng thêm qua các
khâu nên vic áp dng thu doanh thu dn đn tình trng trùng lp đi vi doanh
thu đã chu thu  công đon trc. iu này s tác đng tiêu cc đn sn xut và
lu thông hàng hóa. Vi u đim ca thu GTGT là Nhà nc ch thu thu đi vi
phn giá tr tng thêm ca sn phm  tng khâu sn xut, lu thông nên s tránh
đc tình trng thu chng lên thu.
Theo nghiên cu và thng kê ca Ngân hàng th gii (WB) và Qu tin t quc
t (IMF) thì phn ln các nc trong đó có c Vit Nam sau khi áp dng thu
GTGT, giá c các loi hàng hóa, dch v đu không thay đi hay ch thay đi vi
mt t l không đáng k và mc sn xut ca doanh nghip, mc tiêu dùng ca dân
chúng không gim hay ch gim mt t l nh trong thi gian đu. Nh vy chúng
9 ta có th nhn thy rng thu GTGT không phi là nhân t gây lm phát, gây tr
ngi cho vic phát trin sn xut và lu thông hàng hóa mà trái li vic áp dng thu
GTGT đã góp phn n đnh giá c, m rng lu thông hàng hóa, góp phn thúc đy
sn xut phát trin và đy mnh xut khu.
i vi qun lý nhà nc v kinh t
Thu nói chung và thu GTGT nói riêng là công c quan trng đ Nhà nc thc
hin chc nng qun lý v mô đi vi nn kinh t. Nn kinh t nc ta là nn kinh t
vn hành theo c ch th trng có s qun lý ca Nhà nc, do đó thu GTGT
đóng vai trò rt quan trng và đc th hin nh sau:
- Thu GTGT là loi thu gián thu có đi tng áp dng rng rãi nên to đc
ngun thu ln và tng đi n đnh cho ngân sách Nhà nc.
- Thu GTGT tính trên giá bán hàng hóa và dch v nên không phi đi sâu xem
xét, phân tích tính hp lý, hp l ca các khon chi phí nên vic t chc qun lý thu
thu tng đi d dàng hn các loi thu trc thu.
- Thu GTGT đi vi các mt hàng xut khu là 0%, đng thi doanh nghip

đáp điu kin khu tr thu GTGT đu vào (Có hóa đn GTGT mua hàng hóa, dch
v hoc chng t np thu GTGT  khâu nhp khu; Có chng t thanh toán không
dùng tin mt đi vi hàng hóa dch v mua vào, tr hàng hóa, dch v mua tng
ln có giá tr di hai mi triu đng,…)
+ Phng pháp tính trc tip trên giá tr gia tng:
c chia ra 2 trng hp nh sau:
- i vi hot đng mua bán, ch tác vàng, bc, đá quý:
S thu GTGT phi np = Giá tr gia tng x thu sut thu GTGT áp dng đi
vi hot đng mua bán, ch tác vàng, bc, đá quý (10%)
Trong đó: giá tr gia tng ca vàng, bc, đá quý đc xác đnh bng giá thanh
toán ca vàng, bc, đá quý bán ra tr giá thanh toán ca vàng, bc, đá quý mua vào
tng ng.
- i vi doanh nghip, hp tác xã đang hot đng có doanh thu hàng nm di
mt t đng (tr trng hp đng ký t nguyn áp dng phng pháp khu tr
thu); Doanh nghip, hp tác xã mi thành lp; H, cá nhân kinh doanh; T chc,
cá nhân nc ngoài kinh doanh ti Vit Nam không theo lut đu t; Các t chc
kinh t khác:
11 S thu GTGT phi np = T l % x Doanh thu
T l % đ tính thu GTGT trên doanh thu đc quy đnh theo tng hot đng
nh sau: Phân phi, cung cp hàng hóa: 1%; Dch v, xây dng không bao thu
nguyên vt liu: 5%; Sn xut, vn ti, dch v có gn vi hàng hóa, xây dng có
bao thu nguyên vt liu: 3%; Hot đng kinh doanh khác: 2%.
Doanh thu đ tính thu GTGT là tng s tin bán hàng hóa, dch v ghi trên hóa
đn bán hàng, bao gm c thu GTGT và các khon ph thu, phí thu thêm mà c s
kinh doanh đc hng.
Trng hp hot đng kinh doanh, h kinh doanh không thc hin hoc thc hin
không đy đ ch đ k toán, hóa đn, chng t theo quy đnh ca pháp lut thì np

thu gia ngi giàu và ngi nghèo, do phi np mc thu sut ging nhau khi
tiêu dùng hàng hóa, dch v.
- Vic kê khai thu GTGT theo phng pháp trc tip đi vi doanh nghip
trong mt s trng hp (doanh nghip mi thành lp, doanh nghip đang hot
đng có doanh thu trong nm di 1 t đng…) đã làm tng chi phí đu vào, gim
kh nng cnh tranh ca doanh nghip nh. Bên cnh đó không khuyn khích h
nhn hóa đn khi mua hàng hóa dch v, gây tht thu thu và tình trng chim dng
thu.
- Lut thu GTGT và các vn bn hng dn thiu tính linh hot, mm do nên
gây khó khn cho ngi np thu khi thc hin.
1.1.2 Các qui đnh chung ca pháp lut Vit Nam v thu Giá tr gia tng
Ngày 05/7/1993, B Tài chính ban hành quyt đnh s 486TC/Q/BTC v vic
thc hin thí đim thu GTGT  mt s doanh nghip quc doanh thuc các ngành
có quá trình chuyn t sn xut đn tiêu dùng thng xuyên tri qua nhiu công
đon (nh sn xut xi mng, sn xut si, dt, sn xut đng), ti thi đim này có
11 doanh nghip quc doanh đng ký thc hin thí đim thu GTGT. Trong thi k
này, thu GTGT đã đc áp dng song hành vi thu doanh thu đang có hiu lc.
n ngày 10/5/1997, Quc hi khóa IX, k hp th 11 đã quyt đnh thông qua
Lut thu GTGT trên c s ci cách mang tính k tha Lut thu doang thu. T khi
ra đi đn nay, Lut thu GTGT đã tri qua nhiu ln điu chnh, sa đi và b sung
13 vào các nm 2000, 2003, 2005, 2013. Lut thu GTGT hin đang có hiu lc là
Lut thu GTGT đc ban hành nm 2008 (hiu lc t 01/01/2009) và đc sa
đi, b sung vào nm 2013. Lut thu GTGT nm 2008 ra đi trên c s thng nht
các vn bn lut v thu GTGT nh: Lut thu GTGT nm 1997, Lut sa đi, b
sung mt s điu ca Lut thu GTGT nm 2003 và điu 2 Lut sa đi, b sung
mt s điu ca Lut thu TTB và Lut thu GTGT nm 2005.
Lut thu GTGT nm 2008 gm 16 điu, quy đnh nhng vn đ chung v thu

chính sách h tr ( nh y t c bn, giáo dc, sn xut nông nghip …) và nhng
dch v mà vic đánh thu GTGT trên thc t không thc hin đc (ví d nh mt
s loi hình dch v tài chính, ngân hàng…)
+ Cn c tính thu
Cn c tính thu GTGT là giá tính thu và thu sut.
+ Giá tính thu
- i vi hàng hoá, dch v do c s sn xut, kinh doanh bán ra là giá bán cha
có thu giá tr gia tng. i vi hàng hóa, dch v chu thu tiêu th đc bit là giá
bán đã có thu tiêu th đc bit nhng cha có thu giá tr gia tng; i vi hàng
hóa chu thu bo v môi trng là giá bán đã có thu Bo v môi trng nhng
cha có thu GTGT; i vi hàng hóa chu thu TTB và thu Bo v môi trng
là giá bán đã có thu TTB và thu Bo v môi trng nhng cha có thu GTGT;
- i vi hàng hóa nhp khu là giá nhp ti ca khu cng vi thu nhp khu
(nu có), cng vi thu tiêu th đc bit (nu có). Giá nhp ti ca khu đc xác
đnh theo quy đnh v giá tính thu hàng nhp khu;
- i vi hàng hóa, dch v dùng đ trao đi, tiêu dùng ni b, biu, tng cho là
giá tính thu giá tr gia tng ca hàng hóa, dch v cùng loi hoc tng đng ti
thi đim phát sinh các hot đng này;
- i vi hot đng cho thuê tài sn là s tin cho thuê cha có thu giá tr gia
tng;
Trng hp thuê máy móc, thit b, phng tin vn ti ca nc ngoài loi
trong nc cha sn xut đc đ cho thuê li, giá tính thu đc tr giá thuê phi
tr cho nc ngoài;
15 - i vi hàng hóa bán theo phng thc tr góp, tr chm là giá tính theo giá
bán tr mt ln cha có thu giá tr gia tng ca hàng hoá đó, không bao gm khon
lãi tr góp, lãi tr chm;
- i vi gia công hàng hoá là giá gia công cha có thu giá tr gia tng;

tng và phng pháp tính trc tip trên giá tr gia tng. (c trình bày c th ti
mc 1.1.1.3 ca lun vn này).
+ Khu tr thu Giá tr gia tng đu vào
V nguyên tc, thu GTGT đu vào ca hàng hóa, dch v dùng cho sn xut kinh
doanh hàng hóa, dch v chu thu GTGT đc khu tr toàn b nu có hóa đn GTGT
mua hàng hóa, dch v hoc chng t np thu GTGT  khâu nhp khu, k c thu
GTGT đu vào không đc bi thng ca hàng hóa dch v chu thu GTGT b tn
tht. Tuy nhiên, có mt s trng hp cn lu ý nh sau:
-  đc xem là thanh toán không dùng tin mt, tài khon ca bên mua và bên
bán trên chng t thanh toán qua ngân hàng chng minh vic chuyn tin phi là tài
khon đã đng ký hoc thông báo vi c quan thu.
- Thu GTGT đu vào ca hàng hóa (k c hàng hóa mua ngoài hoc hàng hóa do
doanh nghip t sn xut) mà doanh nghip s dng đ cho, biu, tng, khuyn mi,
qung cáo di các hình thc, phc v cho sn xut kinh doanh hàng hóa, dch v chu
thu GTGT thì đc khu tr.
- S thu GTGT phi np theo quyt đnh n đnh thu ca c quan Hi quan s
đc khu tr toàn b, tr trng hp b c quan Hi quan x pht v hành vi gian ln,
trn thu.
+ Các trng hp hoàn thu
-
C s kinh doanh np thu giá tr gia tng theo phng pháp khu tr thu
đc hoàn thu giá tr gia tng nu trong ít nht mi hai tháng tính t tháng đu
tiên hoc ít nht sau bn quý tính t quý đu tiên phát sinh s thu GTGT cha
đc khu tr mà vn còn s thu GTGT đu vào cha đc khu tr.
Trng hp c s kinh doanh đã đng ký np thu GTGT thep phng pháp
khu tr có d án đu t mi, đang trong giai đon đu t có s thu GTGT ca
hàng hóa, dch v mua vào s dng cho đu t mà cha đc khu tr và có s
thu còn li t ba trm triu đng tr lên thì đc hoàn thu GTGT.
-
C s kinh doanh trong tháng, quý có hàng hoá, dch v xut khu nu có s