B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH ĨOăNHT MINH


Nm

2013

PGS.ăTS.ăBỐIăVNăDNG
TP.

H

Chí

Minh

–

Nm

2013LIăCAMăOAN

“Nhn dng các yu t nh hng đn s thành công ca quá trình t chc công
tác k toán trong điu kin ng dng Công ngh thông tin ti các DN ch bin g trên
đa bàn tnh Bình nh” là công trình nghiên cu khoa hc, đc lp ca tôi. ây là đ
tài lun vn Thc s kinh t, chuyên ngành K toán – Kim toán. Lun vn này cha
đc ai công b di bt k hình thc nào. Tác gi


LIăCAMăOAN
MC LC
DANH MC T VIT TT
DANH MC HÌNH
DANH MC BNG BIU
PHN M U 1
1
3
3
3
3.
4
5
5
5
7
1.1 Các nghiên cu v các yu t đánhăgiáăs thành công ca vic t chc h
thng thông tin k toán. 7
1.2 Các nghiên cu v các yu t nhăhng s thành công ca vic t chc h
thng thông tin k toán. 9
16
2.1
16
2.1.1 Tng quan v t chc công tác k toán trong điu kin ng dng CNTT 16
2.1.2 Quy trình t chc công tác k toán trong điu kin ng dng CNTT 17
2.1.3 Ni dung công tác t chc k toán trong điu kin ng dng CNTT 18
2.2ăăMôăhìnhăcácăyuătăđánhăgiáăsăthƠnhăcôngăcaăquáătrìnhătăchcăAISă
trongăđiuăkinăngădngăCNTT 29
34
43
DANH MC T VIT TT

AIS
H thng thông tin k toán (Accounting Information System)
BCTC
Báo cáo tài chính
CNTT
Công ngh thông tin
DN
Doanh nghip
IS
H thng thông tin (Information system)
IT
Công ngh thông tin (Information technology)
PMKT
Phn mm k toán DANHăMCăHỊNH

Hình 1.1 Các yu t tim nng nh hng s thành công ca IS 14
Hình 2.1 Mô hình đánh giá s thành công (da theo mô hình Mô hình cp nhp s
thành công ca IS theo McLean & DeLone, 2003) 34
Hình 2.2 Mô hình nghiên cu 41
44 DANHăMCăBNGăBIU

quan trng hn na, vai trò ngi k toán không ch là thc hin công vic ghi chép,
lp báo cáo nh trc kia mà còn tham gia vào các đi d án đ phân tích, thit k và
đánh giá mt h thng thông tin k toán.
Bình nh là đa phng nm  duyên hi min Trung, có v trí đa lý thun li,
giao thông tng đi hoàn thin, tài nguyên phong phú, li nm trong Vùng kinh t
trng đim min Trung. ây là nhng li th đ Bình nh thúc đy phát trin công
nghip nói chung trong đó có ngành ch bin g nói riêng. Bình nh là mt trong
bn trung tâm ch bin g xut khu ln ca Vit Nam.
-2-

So vi các doanh nghip sn xut khác thì đc đim ca các DN ch bin g là
hot đng không liên tc, thng tp trung sn xut khi có đn hàng, mang tính thi
v. Vì vy, công vic k toán nhiu khi phát sinh rt nhiu trong mt giai đon nht
đnh, cn mt h thng x lý nhanh chóng, kp thi đ phc v tt vic sn xut, kinh
doanh.
Hn na, trong giai đon hin nay, khi mà s cnh tranh din ra gay gt thì
thông tin k toán mà các nhà qun tr doanh nghip cn không ch gói gn trong phm
vi báo cáo tài chính, mà quan trng hn h cn các thông tin k toán qun tr đ có th
d báo tình hình sn xut kinh doanh, xem xét tim lc ca doanh nghip so vi các
đi th cnh tranh cùng ngành…. Nhm giúp đa ra các quyt đnh kinh doanh chính
xác. Vì vy, vic ng dng CNTT vào công tác k toán đ có đc các thông tin đa
chiu, kp thi gn nh là yêu cu bt buc.
Theo kt qu nghiên cu ca Lê Xuân Nguyên (2011), ti Bình nh s lng
các DN ch bin g nm 2007 là 79 doanh nghip và c s, vi s vn di 10 t
đng (chim 35%). Sau 5 nm, s lng tng lên 171 DN và c s, trung bình hàng
nm tng 21,3%/nm. Trong đó, quy mô v ngun vn di 10 t đng có 86 đn v
(chim 50%), các DN có qui mô ngun vn trên 200 t đng ch chim 5,2%, tng
ng vi 9 đn v. Nh vy, đa phn các DN ch bin g Bình nh có quy mô nh và
va, các DN có ngun lc tài chính mnh rt ít.
V ngun nhân lc, s lao đng ca ngành ch bin g Bình nh bình quân giai

a.

Tìm hiu và đánh giá các yu t nh hng đn s thành công ca quá trình t
chc công tác k toán trong điu kin ng dng Công ngh thông tin ti các DN ch
bin g trên đa bàn tnh Bình nh. Giúp cho các doanh nghip ch bin g ti Bình
nh tin hc hóa công tác k toán đc thành công, giúp cho các nhà cung cp phn
mm k toán thc hin tt công vic ca mình và cui cùng là giúp các nhà ging dy
t chc công tác k toán có th gn kt bài ging lý thuyt và thc t ti các doanh
nghip.
b.

Liên quan ti đ tài, 3 mc tiêu đt ra cn gii quyt đó là:
Tìm hiu lý thuyt, các công trình nghiên cu liên quan trong và ngoài nc
trc đây v quá trình t chc công tác k toán trong điu kin ng dng công ngh
thông tin, các yu t đánh giá s thành công và các yu t nh hng đn s thành
công ca quá trình này.
-4-

Nhn dng ra các yu t nh hng s thành công ca quá trình t chc công
tác k toán trong điu kin ng dng CNTT ti các DN ch bin g Bình nh.
 ra các kin ngh đ giúp các DN ch bin g trên đa bàn tnh Bình nh
có th t chc thành công công tác k toán trong điu kin ng dng Công ngh thông
tin vi chi phí thp nht.
3.
(1) Liu các nhóm ngi kho sát khác nhau có quan đim khác nhau v các yu
t nh hng s thành công ca quá trình t chc công tác k toán trong điu kin tin
hc hóa hay không?
(2) Nhng nhóm yu t nào nh hng s thành công ca quá trình t chc
công tác k toán trong điu kin tin hc hóa ti các DN ch bin g Bình nh? Mc
đ xp hng nh hng ca các yu t này ti s thành công ca vic t chc?

công tác k toán trong điu kin ng dng Công ngh thông tin.
Phm vi nghiên cu: ti các doanh nghip ch bin g trên đa bàn tnh Bình
nh t
g 11 nm 2013.
5.
Lun vn s dng phng pháp so sánh các lý thuyt nn kt hp vi phng
pháp nghiên cu đnh lng.
- Phng pháp so sánh các lý thuyt nn v vic t chc công tác k toán
trong điu kin ng dng CNTT, da vào các nghiên cu trong và ngoài nc trc
đây đ tìm ra các yu t đo lng s thành công và các yu t nh hng ti s thành
công ca quá trình t chc này.
- Phng pháp nghiên cu đnh lng đc s dng đ kim đnh các yu t
nh hng ti vic t chc công tác k toán k toán trong điu kin ng dng công
ngh thông tin ti các DN ch bin g trên đa bàn tnh Bình nh, và xp hng tm
quan trng ca các yu t.
6.

:
Chngă1. T
v các yu t đánh giá và nh
hng s thành công ca vic t chc công tác k toán.
Chngă2. quy trình và ni dung t chc k toán
trong điu kin ng dng CNTT,

Chngă3.

-6-

Chngă4.ă


H thng hoch đnh ngun lc doanh nghip (ERP) là mt h thng phn mm
qun lý doanh nghip bao gm nhiu ng dng tích hp. S khác bit gia vic ng
dng ERP so vi cách áp dng nhiu Phn Mm qun lý ri rc khác (nh Phn Mm
k toán, qun lý nhân s, qun lý bo hành ) là tính tích hp. ERP ch là mt Phn
Mm duy nht và các module ca nó thc hin các chc nng tng t nh các Phn
Mm qun lý ri rc, nhng các module này còn làm đc nhiu hn th trong môi
trng tích hp.Vic ng dng ERP hin nay không còn ch là vic ca các doanh
nghip, tp đoàn ln na mà đã có rt nhiu nhà cung cp phn mm gii thiu các
sn phm ERP dùng cho các doanh nghip va và nh. Vic t chc ng dng ERP
cho h thng thông tin qun lý doanh nghip là phc tp và khó khn hn nhiu so vi
vic t chc h thng thông tin k toán (AIS) trong điu kin ng dng phn mm k
toán. Tuy nhiên, xét v bn cht thì ng dng ERP là vic tin hc hóa công tác qun lý
DN, là t chc h thông thông tin qun lý DN trong điu kin ng dng CNTT nên
nhng yu t đánh giá và phn ánh s thành công ca quá trình t chc này có nhiu
nét tng đng và có th áp dng đ xem xét cho quá trình t chc AIS trong điu
kin ng dng CNTT.
Chính vì nhng lý do trên mà ngoài vic tìm hiu các nghiên cu v s thành
công và các yu t nh hng s thành công ca quá trình t chc AIS trong điu kin
ng dng CNTT, đ tài còn tìm hiu nhng nghiên cu s thành công và các yu t
nh hng s thành công ca vic t chc h thng thông tin và ERP.
1.1ăăăCácănghiênăcuăvăcácăyuătăđánhăgiáăsăthƠnhăcôngăcaăvicătăchcă
hăthngăthôngătinăkătoán.
Mt s lng ln các cuc nghiên cu đã đc tin hành trong sut nhiu nm
qua đ c gng xác đnh các nhân t nh hng s thành công ca vic t chc h
thng thông tin. Tuy nhiên, nhân t ph thuc trong nhng cuc nghiên cu này – s
-8-

thành công ca h thng thông tin – rt khó đ xác đnh đc. Các nhà nghiên cu
khác nhau đã chú ý vào các khía cnh thành công khác nhau, dn đn các yu t th
hin s thành công trong các nghiên cu cng khác nhau.


1.2 Các nghiên cu v các yu t nhăhng s thành công ca vic t chc
h thng thông tin k toán.
Theo giáo trình T chc công tác k toán doanh nghip, i hc kinh t TP.
HCM 2012 thì các nhân t chi phi đn t chc công tác k toán trong điu kin tin
hc hóa bao gm 5 nhân t:
- Môi trng kinh doanh: bao gm môi trng pháp lý và môi trng kinh t xã
hi.
- Nhu cu thông tin k toán: các thông tin k toán tài chính và các thông tin k
toán qun tr.
- Yêu cu qun lý doanh nghip.
- Yêu cu kim soát trong doanh nghip.
- Công ngh thông tin và nhn thc v vai trò ca CNTT trong qun lý.
Nghiên cu “Các yu t thành công then cht cho vic thc hin và nâng cp h
thng ERP” ca FIONA FUI-HOON NAH và SANTIAGO DELGADO (2006) đã lit
kê ra 7 yu t nh hng thành công quan trng:
1. K hoch kinh doanh và tm nhìn cho DN
2. S thay đi phong cách qun lý
3. Truyn thông
4. Thành phn đi ERP, các k nng và s b tr cho nhau.
5. S h tr ca nhà qun lý và thành công
6. Qun lý d án
7. Phân tích h thng, la chn và thc hin các bin pháp k thut.
Nghiên cu này áp dng mô hình 4 giai đon trong t chc mt h thng ca
Markus và Tanis (2000), sau đó tin hành so sánh tm quan trng ca nhng yu t
thành công then cht thông qua các giai đon thc hin và nâng cp ERP. "K hoch
kinh doanh và tm nhìn cho DN" và "S h tr ca nhà qun lý và thành công" đóng
vai trò then cht trong giai đon phân tích. “Thành phn đi ERP, các k nng và s
b tr cho nhau", "Qun lý d án" và "Phân tích h thng, la chn và thc hin các
bin pháp k thut” đóng vai trò hàng đu trong giai đon thit k. “S thay đi phong

 dn đn hiu qu MAS cao hn.
Nghiên cu “
” ca Zainal Arifin
Hasibuan và Gede Rasben Dantes (2012)
a các yu t thành
công quan tr
u
đ n t tng quan tài liu. 
-11-

 th là: chun b d án, la chn công ngh, lp d án,
thc hin/phát trin và trin khai d án.
 gii quyt các mc tiêu nghiên c t bng câu hi kho sát
đc xem nh là phng pháp nghiên cu thích hp nht. Nó đc gi đn 74 công ty
đã trin khai thc hin h th
t 1 nm. Ng
nhân viên qu i dùng liên quan đn vic phát
trin và s dng h thng ERP. Cuc kho sát đã nhn đc 248 phn hi t
c gi đn các công ty. 
t phân tích đnh lng đc
áp dng đ xác đ

ERP. S thành công c  đc đo lng thông qua
5 ch s
t l t lng thông tin, cht lng dch v, tác đng
chin thut và tác đ
 a KSFs trong tng giai đon
c
 th y rng giao ti n trng
nht trong giai đon chun b d

thc hin h thng thông tin.
Yu t qun lý và yu t môi trng có tác đng tích cc đn yu t ngi
dùng liên quan.
Nghiên cu “Các nhân t tác đng đn s thành công trong vic thc hin h
thng: Không ch là yu t công ngh” ca Paula J. Vaughan (2000) đã ch ra rng
công ngh không phi là yu t quyt đnh khi t chc mt h thng mà còn nhiu yu
t quan trng khác cn phi xem xét khi trin khai thc hin h thng:
-13-

S tng tác ca yu t công ngh và qui mô t chc
S tham gia ca ngi s dng và các đi tng liên quan
Vic ng h d án ca nhà qun lý, các nhân viên trong công ty
Cam kt theo đui d án
K hoch
Ri ro d án
Nghiên cu “Các yu t thành công ch yu trong quá trình thc hin h thng
ERP quc t: ểng tip cn theo các tình hung nghiên cu thc t” ca ROBERT
PLANT và LESLIE WILLCOCKS (2007) đã tin hành kim nghim trong thc t ti 2
công ty A, B hai nghiên cu ca Somers & Nelson (2001) và Akkermans & Van
Helden (2002) v quá trình thc hin h thng ERP quc t, nhn thc ca các nhà
qun lý d án đi vi 22 yu t thành công quan trng nh hng đn kt qu ca vic
trin khai ERP. Bài vit cng tin hành kim tra nhn thc v các yu t thành công
quan trng  các giai đon phát trin d án khác nhau ti mi công ty và thy rng có
mt s khác nhau đáng k  nhiu yu t.
Nghiên cu “Xác đnh và kim soát các nhân t nể ểng cht lng thông tin
k toán trong môỄ trng ng dng h thng hocể đnh ngun lc DN (ERP) ti các
DN Vit Nam” ca NGUYN BÍCH LIÊN (2012) đã da vào mô hình h thng hot
đng đ nhn din ra 12 nhân t nh hng cht lng thông tin k toán k toán trong
môi trng ERP ti các DN Vit Nam gm:
Thành phn nhân t 1. Tm nhìn, cam kt và h tr ca Ban qun lý cp cao
Hình 1.1ăCácăyuătătimănngănhăhngăsăthƠnhăcôngăcaăIS
S thành công ca
h thng thông tin
Các yu t
liên quan đn
nhim v
Các yu t k
thut
Các yu t
ngi dùng
Các yu t
cu trúc
Ngi
s dng
Nhà
qun lý
S ng h
S h tr
S tham gia

đc s dng đ xem xét cho s thành công ca quá trình t chc AIS trong điu kin
ng dng CNTT.
Tuy nhiên, điu này mi ch là s phng đoán qua lý thuyt. Còn s tht các yu
t đánh giá và nh hng s thành công ca t chc h thông thông tin (IS) và ng
dng ERP cho công tác qun lý doanh nghip có th đc xem xét cho s thành công
ca quá trình t chc AIS trong điu kin ng dng CNTT hay không thì vn là mt
khong trng mà cha có nghiên cu nào tìm hiu. Vì vy, tác gi đã quyt đnh tìm
hiu vn đ này trong thc trng ti các DN Vit Nam mà c th là ti các DN ch
bin g Bình nh.
TịMăTTăCHNGă1
Chng này trình bày khái quát các nghiên cu v các yu t đánh giá và nh hng
s thành công ca quá trình t chc h thng thông tin k toán. Các nghiên cu này đa
phn ch mi tìm hiu v s thành công ca quá trình t chc IS hoc ERP mà cha
có nghiên cu nào tìm hiu s thành công ca quá trình t chc AIS, mc dù 3 h
thng này có nhng nét tng đng nht đnh nhng cn phi kim chng điu này
trong thc t. iu này đã to ra hng nghiên cu cho đ tài. Chng tip theo s
trình bày các c s lý thuyt liên quan đn t chc h thng thông tin k toán và s
thành công ca nó. -16-
tng quan các nghiên cu trc đây v s thành công ca vic t
chc công tác k toán trong điu kin ng dng CNTT và các yu t nh hng đn
s thành công ca quá trình này.
Chng này s trình bày c s lý thuyt ca nghiên cu bao gm khái nim, quy
trình, ni dung t chc công tác k toán trong điu kin ng dng CNTT. Trên c s
đó kt hp vi vic tng quan tài liu chng 1, tác gi s nhn din ra các yu t

a. Mc tiêu
- Xây dng h thng k toán đáp ng đc vic t chc ghi nhn, x lý và
cung cp thông tin phù hp cho tng đi tng s dng thông tin.
- Công tác k toán đáp ng các yêu cu qun lý ca DN.
- Công tác k toán phù hp vi đc thù hot đng kinh doanh ca DN.
- ng dng tin b công ngh thông tin trong công tác k toán ca DN.
b. Yêu cu
T chc công tác k toán ca mt DN trong điu kin tin hc hóa cn đáp ng
các yêu cu sau: Tính kim soát, tính hiu qu, tính phù hp, tính linh hot.
2.1.2 Quy trình t chc công tác k toán trong điu kin ng dng công ngh
thông tin
Trong tài liu H thng thông tin k toán tp 3 ca i hc kinh t TP. HCM
có vit T chc công tác k toán trong điu kin ng dng công ngh thông tin có
th đc thc hin theo 2 phng pháp: tuân th các giai đon chun mc hoc theo
mu th nghim.
2.1.2.1 Phát trin theo các gỄaỄ đon chun mc
Chia quy trình t chc thành các giai đon chun mc gm giai đon phân
tích, thit k, thc hin, vn hành h thng và tin hành theo tng giai đon .
- Phân tích h thng: là quá trình kho sát h thng thông tin hin hành và môi
trng ca nó đ xác đnh các kh nng ci tin, các gii pháp cho h thng mi và
kh nng thc hin các gii pháp đó. Giai đon này gm các công vic: Khi đu d
án, Kho sát s b, ánh giá kh thi.
- Thit k h thng: trong quá trình thit k h thng, đi thit k s chuyn
nhng mô t đc to ra trong quá trình phân tích thành nhng phng thc có th
thc hin đc. Bao gm: thit k s b sau đó thit k chi tit yêu cu ca h thng
và cui cùng da vào đó đ đánh giá và la chn phn mm k toán phù hp.
-18-

- Thc hin h thng: là giai đon h thng đc to ra và chun b đa vào s
dng, gm các công vic theo trình t sau: k hoch thc hin và chuyn đi  cài

- i tng s dng thông tin k toán trong DN: cn phân cp qun lý, tng
ng các thông tin k toán mà cp qun lý đó cn đ ra quyt đnh thì s có các báo
cáo k toán qun tr tng ng.
Có 2 cách tip cn khi xác đnh nhu cu thông tin k toán qun tr:
- Tip cnătheoăquanăđim k toán cung cp tt c nhng gì có th có: da
trên đc đim hot đng ca DN và nhng hiu bit k toán ca bn thân, ngi làm
công tác t chc s trình bày toàn b thông tin có th đc cung cp mà không cn
quan tâm đn vic nhng thông tin đó có tht s cn thit và hu ích hay không.
- Tip cnătheoăquanăđim cung cp nhngăthôngătinăngi s dng cn
có: vi cách tip cn này, ngi làm công tác t chc phi cn c vào đc đim hot
đng ca DN, xác đnh các đi tng cn s dng thông tin, phân tích các hot đng,
các quyt đnh cn đc đa ra ng vi mi đi tng đ t đó xác đnh các thông
tin cn cung cp cho mi đi tng. Cách tip cn này s giúp cho vic phân tích yêu
cu thông tin phù hp, đy đ và chính xác hn, nhng đòi hi ngi làm công tác t
chc phi có kinh nghim và hiu bit sâu rng v hot đng ca DN, v nhng đi
tng s dng thông tin và v các nh hng ca thông tin vi vic đa ra quyt
đnh.
2.1.3.2 T chc, thu thp d liu đu vào
Quá trình t chc d liu đu vào cho h thng k toán chính là vic xác đnh
các ni dung d liu, t chc thu thp và t chc ghi nhn các ni dung liên quan đn
các hot đng sn xut kinh doanh ca DN vào h thng k toán.
a. T chc d liu cểo các đỄ tng k toán
Các hot đng nu xét v khía cnh x lý cung cp thông tin k toán thì k toán
phi thu thp d liu và phn ánh các đi tng k toán. i tng k toán đc xác
đnh da trên c s các yêu cu thông tin mà k toán phi cung cp và yêu cu qun
lý ca DN. Ví d: đ có thông tin đánh giá v tình hình và kh nng thanh toán ca
khách hàng DN, cn theo dõi, ghi chép và cung cp thông tin v n phi thu. Nh
vy, n phi thu là đi tng k toán.
Tùy theo yêu cu qun lý ca DN, các đi tng k toán có th đc theo dõi
theo các đi tng qun lý chi tit liên quan. Ví d: n phi thu có th đc theo dõi