B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
INH NGUYN THÙY TRANG  PHN
NIÊM YT TI VIT NAM
LUN VN THC S KINH T

TP. H Chí Minh - Nm 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
INH NGUYN THÙY TRANG  PHN
NIÊM YT TI VIT NAM
Chuyên ngành: K toán
Mã s: 60340301

M đu 1
CHNG 1:
5
1.1. Khái quát
5
1.1.1.
5
1.1.1.1.
5
1.1.1.2.
6
1.1.1.3.
7
1.1.2.
7
1.1.2.1.
7
1.1.2.2.
8
1.1.2.3.
9
1.1.2.4.
10
1.2.
11
1.2.1.
11
1.2.2.
11
1.2.2.1.

1.2.4.3. Bài hc kinh nghim cho Vit Nam 30
Kt lun chng 1 32
CHNG 2:

 PHN NIÊM YT TI VIT NAM 33
2.1.

33
2.2.
36
2.2.1 Phân loi 36
2.2.2 37
2.2.2.1 Ghi nhn các khon đu t tài chính 37
2.2.2.2 Ghi nhn trái phiu phát hành 38
2.2.2.3 C phiu thng và c phiu u đãi, c phiu qu 39
2.2.3
39
2.2.3.1 Trình bày 39
2.2.3.2 Công b 41
2.3.

43
2.3.1 Mc tiêu, đi tng và phng pháp thc hin 43
2.3.2 Kt qu đi chiu 43 2.3.2.1 Các đnh ngha và phân loi công c tài chính 43
2.3.2.2 Phân loi tài sn tài chính và n tài chính 44
2.3.2.3 Ghi nhn và đo lng 45
2.3.2.4 Trình bày và công b 47

75
3.3.2.

82
3.3.
82
3.3.1.
82
3.3.2.
83 3.3.3. n đnh th trng tài chính 84
Kt lun chng 3 85
Kt lun 86
Tài liu tham kho 87
Ph lc 1 90
Ph lc 2 93
Ph lc 3 103
Ph lc 4 107
Ph lc 5 111
Ph lc 6 112 i

DANH MC CÁC T VIT TT
Ch vit tt
Tên đy đ
ADB

210/2009/TT-BTC đi chiu vi IFRS 9.
Bng 2.2: Ghi nhn và đo lng tài sn tài chính và n tài chính trong ch đ,
chun mc k toán Vit Nam đi chiu vi IFRS 9
Bng 2.3: Trình bày và công b tài sn tài chính và n tài chính trong thông
t 210/2009/TT-BTC đi chiu vi

1

M U
1.

kinh t k hoch hoá sang nn kinh t th trng. Xu th phát trin kinh t ngày
càng mnh m đã làm sc bt cho th trng tài chính phát trin mt cách nhanh
chóng. S phát tri

-

vi mong mun đa ra
mt s nhn xét đánh giá, đng thi gi Ủ
tì .
2.

- Các nghiên cu nc ngoƠi
Phân loi li các công c tài chính trong cuc khng hong tài chính- Bng
chng thc nghim t ngành ngân hàng châu Âu (2010) - Khaled Kholmy, Jürgen
Ernstberger: nghiên cu xem xét các yu t quyt đnh nh hng đn vic các
ngân hàng phân loi li các công c tài chính t loi công c tài chính đo lng theo
giá tr hp lỦ sang công c tài chính đo lng theo nguyên giá phân b (ngân hàng
2



k toán quc t; kho sát thc t 253 BCTC ca các công ty niêm yt đ tìm ra
nguyên nhân và gii pháp khc phc nhng hn ch còn tn ti. Tuy nhiên lun vn
ch mi thc hin kho sát thc t các công ty có thuyt minh thông tin v công c
tài chính hay không, cha kho sát các vn đ khác v công c tài chính nh phân
loi, ghi nhn, đo lng, mc đ trình bày và công b.
3. Mc tiêu nghiên cu
3.1. Mc tiêu chung
t vic đo lng, ghi nhn đn trình bày và công b thông tin trên báo cáo tài chính
(BCTC).
3.2. M

-

-

-

-

4.
nghiên cu
-

o

o
nay theo kho sát.
-
quyt v hch toán và x lỦ s liu mà ch đ cp đn cách trình bày và công b
5

CHNG 1:
V
K toán công c tài chính đóng vai trò khá quan trng trong vic cung cp
nhng thông tin hu ích giúp cho ngi s dng thông tin trên BCTC đ có th
đánh giá đc v trí ca công c tài chính trong tình hình tài chính cng nh kt qu
kinh doanh ca đn v, nhn đnh đc nhng ri ro gn vi nhng công c tài
chính đó.
 có đc cái nhìn tng th v k toán công c tài chính trên th gii đ
làm c s cho vic nhn xét, đánh giá thc trng k toán công c tài chính ti Vit
Nam s đc trình bày trong chng 2, trong chng này tôi s trình bày khái quát
các ni dung liên quan đn công c tài chính và các quy đnh hin hành v k toán
công c tài chính trên th gii.
1.1. Khát quát

1.1.1.

1.1.1.1.

Th trng tài chính là ni din ra hot đng trao đi và mua bán quyn s
dng nhng khon các ngun tài chính thông qua các phng thc giao dch và
nhng công c tài chính nht đnh.
1

Th trng tài chính là tng hòa các mi quan h v cung cu vn đc to
thành bi ba yu t c bn:
- i tng ca th trng tài chính là nhng ngun cung và cu vn ca các

chính đã đc phát hành t trc  th trng s cp. Vic mua bán các công c tài
chính trên th trng th cp không làm tng vn cho các công ty phát hành nhng
li làm tng “tính lng” cho các công c tài chính khin cho các công ty phát hành
d dàng bán chúng hn  th trng s cp.
c. Cn c phng thc t chc vƠ giao dch
- Th trng OTC : là th trng trong đó các nhà buôn li các đa đim khác
nhau có mt danh mc chng khoán và đng ra sn sàng mua bán chng khoán theo
kiu mua bán thng cho bt k ai đn vi h và có Ủ đnh chp nhn giá ca h.
- Th trng tp trung: Là th trng trong đó ngi mua và ngi bán gp
nhau ti mt v trí trung tâm (s giao dch) đ tin hành buôn bán.
d. Cn c phng thc huy đng vn
- Th trng n: Là th trng tín dng phn ánh bi các khon vay có hoc
không có th chp bng mt hp đng tín dng c th gia ngi đi vay và ngi
7

cho vay, hoc vi các hình thc vay khác nh ngi vay phát hành trái phiu và
ngi cho vay là ngi mua trái phiu, trong đó ngi vay phi hoàn tr c vn và
lãi cho ngi cho vay khi đn hn.
- Th trng c phiu: là th trng  đó các doanh nghip có th huy đng
ngun vn nhàn ri thông qua phát hành c phiu.
1.1.1.3.

- Dn ngun tài chính t nhng ch th có kh nng cung ng ngun tài chính
đn nhng ch th cn ngun tài chính.
- Cung cp kh nng thanh khon cho các chng khoán: Th trng tài chính
cung cp phng thc chuyn đi các loi công c tài chính thành tin nh đó
chúng đc trao đi, mua bán mt cách d dàng.
- Chc nng tit kim: Thông qua th trng tài chính, ngi tit kim có th
kim đc thu nhp di hình thc tin lãi, c tc, tin li ca vn…
- Th trng tài chính to điu kin thun li cho vic thc hin các chính sách

vic cp nht thông tin.
- Nhy cm vi th trng, d b các ch th tham gia th trng li dng đ
thc hin các giao dch bán khng nhm kim li.
- Doanh nghip nm gi luôn phi đi mt vi nhiu ri ro nh ri ro v tính
thanh khon, ri ro tín dng, ri ro v thay đi lãi sut hay t giá trên th trng …
- Ngoài vic s dng nh công c phòng nga ri ro, doanh nghip có th xem
các công c tài chính nh là c hi đ đu t, kinh doanh kim li. Do đó, vic xác
đnh mc tiêu nm gi các công c tài chính là ht sc quan trng, nh hng
không nh đn tình hình tài chính hin ti và tng lai ca doanh nghip. (Nguyn
Th Thu Hin, 2010)
1.1.2.2.

Quá trình hình thành và phát trin đc chia thành 3 giai đon chính:
-
(t 3.500 nm trc công nguyên đn cui th k
XIX): Trong thi k đu các công c tài chính s khai nh chng th và cho vay
đc hình thành. Sau đó, các công c tài chính c bn khác cng ra đi và phát trin
nhm mc đích to lp các phng thc giao dch thun li cho vic tìm và s dng
vn nh công c vn và trái phiu, chng khoán chuyn đi…
9

-
th k XX đn 1970): Các công c tài chính đã
đc hình thành t giai đon trc cng không ngng phát trin trong giai đon
này. Bên cnh đó, nhiu loi công c tài chính mi tip tc hình thành b sung thêm
vào th trng.
-
(t 1970 đn ngày nay): Th trng tài chính phát trin
và liên tc xut hin nhiu công c tài chính hin đi giúp vic huy đng vn tt
hn, đáp ng nhu cu s dng vn ngày càng tng.


a.

- S dng công c tài chính có th giúp các doanh nghip huy đng đc
ngun vn nhàn ri nhm đáp ng nhu cu vn phc v cho các quyt đnh đu t
ca doanh nghip.
- Vic s dng công c tài chính giúp doanh nghip phòng tránh đc các ri
ro do bin đng ca th trng t đó giúp doanh nghip ch đng trong vic hoch
đnh chính sách tài chính, bo toàn đc li nhun.
- i vi các doanh nghip nhp khu, công c tài chính có th giúp doanh
nghip ch đng đc ngun ngoi t đ thanh toán tin hàng tránh tình trng thiu
ht ngoi t, hoc phi mua ngoi t vi t giá cao khi đn hn thanh toán.
- S dng công c tài chính đ kinh doanh kim li nh chênh lch giá.
- a dng hóa công c tài chính giúp nhà đu t có nhiu c hi đu t hn.
b.

- Các ngân hàng thng mi có th s dng công c tài chính vào vic kim
soát ngun vn kh dng cng nh điu tit lng ngoi t ti ngân hàng nhm
phc v cho hot đng kinh doanh ca mình.
- Vic phát hành và mua bán li công c tài chính đem li thu nhp đáng k
cho các ngân hàng thông qua các khon phí hay chênh lch giá, t giá khi giao dch.
- Công c tài chính đa dng đã giúp các ngân hàng nâng cao nng lc kinh
doanh ca mình, tng kh nng cnh tranh trong vic thu hút vn và cho vay.
c.
Th trng công c tài chính góp phn thúc đy phát trin h thng tài chính
và phát trin nn kinh t thông qua vai trò làm cu ni gia tit kim và đu t, kích
11

thích đu t; chuyn giao và phân tán ri ro; giúp h thng thanh toán đc vn
hành thông sut.


Tuy nhiên các công c trên th trng tài chính đã phát trin và ngày càng tr
nên phc tp, không ch còn là đu t tài chính dn đn nhng khó khn trong vic
ghi nhn, đo lng, trình bày và công b thông tin trên BCTC ca các doanh
nghip. Trc s phc tp ca toàn b vn đ IASC quyt đnh ban hành chun
mc v công c tài chính.
ca T chc Hp tác và Phát trin Kinh t (OECD) v vn đ này.
là
d tho –
Daft Statement of Principle (DSOP)
vào tháng 3 nm
vic đ đo lng
90.
9/1991,
kinh doanh và D
tho đc sa đi liên tc và hoàn thin thành IAS 32 “ Công c tài chính: Công b
và Trình bày”. n 1/1/1996, IAS chính thc có hiu lc.
Tháng 6/1998, IASC li tip tc đa ra d tho ly Ủ kin E62 “Công c tài
chính: ghi nhn và đo lng”. D tho đc sa đi và hoàn thin thành IAS 39
“Công c tài chính: ghi nhn và đo lng” và đn tháng 12 nm 1998, IAS 39 chính
thc đc ban hành và chính thc có hiu lc vào ngày 1/1/2001. Khi đó, IAS 32
(phiên bn 1998) cng đc sa đi cho phù hp vi IAS 39. Tháng 4 nm 2000,
IAS 25 b thu hi.
1.2.2.2.

trc đó
17/12/2003, n
mt li tip tc ban hành li
mi
(có hiu lc t ngày 1/1/2005).

tài sn tài chính đc áp dng bt đu ngày 1 tháng 1 nm 2015.
Tính ti tháng 6/2013, IASB đã thc hin đc giai đon 1 ca d án. IASB
d kin khi c 3 giai đon hoàn tt, IFRS 9 s thay th hoàn toàn IAS 39.
14

Tuy nhiên vic đo lng công c tài chính theo giá tr hp lỦ còn nhiu
vng mc, và khó áp dng vào thc t.  h tr cho vic đo lng công c tài
chính theo giá tr hp lỦ, vào ngày 12/5/2011, IASB đã chính thc ban hành IFRS
13 “o lng giá tr hp lỦ”.
1.2.3.
IFRS 7; IFRS 9; IFRS 13)
1.2.3.1.

Chun mc k toán quc t IAS 32 đã đa ra mt s khái nim liên quan đn
công c tài chính nh sau:
Công c tƠi chính là bt k hp đ
. Trong đó:
- TƠi sn tƠi chính

(a) Tin;
(b) Công c vn ca đn v khác (nh c phiu ph thông, c phiu u đãi ca
đn v khác mà đn v đang nm gi)
(c) Q
nhn tin hoc tài sn tài chính khác t mt đn v
khác, hoc phi
hon phi
thu, cho vay, đu t vào trái phiu)
(d)
s hoc có th nhn đc mt lng
bin đi các công c vn ca mình; hoc

IFRS 9: Thit lp các nguyên tc cho các BCTC s trình bày thông tin liên
quan và hu ích v tài sn tài chính và n tài chính giúp ngi s dng BCTC trong
vic đánh giá v s lng, thi gian và s không chc chn v dòng tin trong
tng lai ca đn v.
IFRS 13: nh ngha giá tr hp lỦ, đa ra mt khuôn mu lỦ thuyt đ đo
lng giá tr hp lỦ, đa ra yêu cu công b v giá tr hp lỦ.
b. Phm vi áp dng

16

- Li ích trong các công ty con, công ty liên doanh, liên kt đc hch toán
theo IAS 27 “BCTC riêng”, IAS 28 “u t vào công ty liên ” hoc IFRS 11
“Tha thun hp tác” và IFRS 12 “Thuyt minh v li ích trong các đn v khác”.
Tr mt s trng hp, IAS 27, IAS 28, IFRS 11 hoc IFRS 12
theo các chun mc này.
- Quyn và ngha v đi vi các hot đng thuê đc hch toán theo IAS 17
“Tài sn cho thuê”
-
Li ích ca nhân viên”
- Quyn và ngha v phát sinh t hp đng bo him đc hch toán theo quy
đnh ti IFRS 4 “Hp đng bo him” (tr các hp đng đc phát hành bi công ty
bo him mà không phi là hp đng bo him)
- Hp đng liên quan đn hp nht kinh doanh.
- Nhng cam kt vay mà không th thc hin bng tin hoc các tài sn tài
chính khác, tr trng hp khon cam kt vay đc xác đnh giá tr theo giá tr hp
lỦ thông qua lãi hoc l.
- Công c tài chính tuân theo IFRS 2 “Thanh toán trên c s c phiu”
1.2.3.3.

Theo IFRS 9, vic phân li này đc thc hin ti thi đim ghi nhn ban