BăGIÁOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.ăHăCHệăMINH

LÊ THANH HOÀI
K TOÁN THU THU NHP
DOANH NGHIP
T

I CÁC CÔNG
TY CăPHNăNIÊMăYTăTIăSă
GIAOăDCHăCHNGăKHOÁNă
THĨNHăPHăHăCHệăMINH-
THCăTRNGăVĨăGIIăPHÁPă
HOĨNăTHIN
LUN VN THC S KINH T


TS.ăPHMăXUÂNăTHĨNH
TP. H Chí Minh ậ Nm 2014
LIăCAMăOAN
Tôi xin cam đoan lun vn “K toán thu thu nhp doanh nghip ti các công ty
c phn niêm yt ti s giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh- Thc trng và
gii pháp hoàn thin” là công trình nghiên cu ca riêng tôi vƠ hoƠn thƠnh di s
hng dn ca ngi hng dn khoa hc. Các thông tin, s liu đc s dng trong
lun vn nƠy lƠ hoƠn toƠn trung thc và hp lý. Lun vn nƠy cha tng đc tác gi
nào công b di bt k hình thc nào.
Tôi xin hoàn toàn chu trách nhim vi li cam đoan trên. Lê Thanh Hoài
MC LC Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc ch vit tt
Danh mc bng biu

1.4.2.Li nhun
k
toán 27
1.4.3.S khác bit gia thu nhp chu thu và li nhun k toán 28
1.5.So sánh k toán thu TNDN theo Chun mc k toán Vit Nam và k toán thu
TNDN theo Chun mc k toán quc t 30
1.5.1.Ging nhau 30
1.5.2.Khác nhau 31 Chngă2:ăTHC TRNG K TOÁN THU THU NHP DOANH NGHIP
TI CÁC CÔNG TY C PHN NIÊM YT TI S GIAO DCH CHNG
KHOÁN THÀNH PH H CHÍ MINH 32
2.1.Các quy đnh pháp lý v k toán thu TNDN giai đon trc khi có Chun mc k
toán thu TNDN 32
2.2.Các quy đnh pháp lý v k toán thu TNDN sau khi có chun mc
k toán s 17 34
2.3.Tình hình thc hin k toán thu TNDN ca mt s công ty niêm yt ti s giao
dch chng khoán thành ph H Chí Minh 35
2.4.ánh giá tình hình thc hin k toán thu TNDN ca mt s công ty niêm yt ti
s giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh 42
2.4.1.Thành qu đt đc 42
2.4.2.Tn ti và nguyên nhân 46
Chngă3:ăHOĨNăTHIN K TOÁN THU THU NHP DOANH NGHIP
TI CÁC CÔNG TY C PHN NIÊM YT TI S GIAO DCH CHNG
KHOÁN THÀNH PH H CHÍ MINH 56
3.1.Nhng yêu cu ca vic hoàn thin k toán thu TNDN 56
3.1.1.m bo tuân th các quy đnh ca pháp lut v thu TNDN 56
3.1.2.Phù hp vi yêu cu ca Chun mc k toán Vit Nam và thông l quc t 56
3.1.3.Phù hp vi ch đ k toán hin hành và thc hin đng b vi các quy đnh

BTC B tài chính
DN Doanh nghip
SXKD Sn xut kinh doanh
TK Tài khon
TNDN Thu nhp doanh nghip
TPHCM Thành ph H Chí Minh
TR Triu đng
VAS 17 Chun mc k toán thu thu nhp doanh nghip
IAS 12 Chun mc k toán quc t v thu thu nhp doanh nghip DANH MC CÁC BNG
Bng 1.1: Bng phân bit s khác nhau gia thu nhp chu thu và li nhun k toán
Bng 1.2: Phân bit s khác nhau gia Chun mc k toán Vit Nam và Chun mc k
toán quc t
Bng 2.1: Bng phơn tích ch đ k toán áp dng
Bng 2.2: Bng phơn tích mc đ quan tơm đn Chun mc k toán thu TNDN (VAS
17)
Bng 2.3: Bng phơn tích các kênh thu thp thông tin
Bng 2.4: Bng phơn tích t l các doanh nghip áp dng VAS 17 và có phát sinh
chênh lch gia li nhun k toán vƠ thu nhp chu thu
Bng 2.5: Bng phơn tích mc đ quan tơm ca doanh nghip đn các quy đnh liên
quan đn thu TNDN
Bng 2.6: Bng phơn tích vic áp dng VAS 17
Bng 2.7: Bng phơn tích vic trình bƠy vƠ công b thông tin liên quan đn thu
TNDN.
Bng 2.8: Bng phơn tích tác dng ca VAS 17
Bng 2.9: Bng phơn tích nhng khó khn khi áp dng VAS 17
Bng 3.1: S chi tit tài khon 243
Bng 3.2: S chi tit tài khon 347

niêm yt. Tuy nhiên, các quy đnh v vic lp và trình bày thông tin trên báo cáo tài
chính trong h thng k toán Vit Nam hin nay vn còn chu s ràng buc bi các
quy đnh theo hng đi tng s dng thông tin ch yu là Nhà nc vi mc tiêu
kim soát. Mt s các quy đnh vn cha đc xác lp mt cách rõ ràng, c th đ có
th đáp ng mt cách đy đ nhu cu thông tin ca các đi tng có nhu cu s dng
thông tin k toán.
C th, vic xác đnh kt qu kinh doanh ca doanh nghip hin nay vn chu
s chi phi ca Lut thu thu nhp doanh nghip. Các doanh nghip vn cha phơn
bit rõ gia vic xác đnh li nhun theo mc tiêu tài chính và vic xác đnh li nhun
theo mc tiêu tính thu hoc có phân bit đc thì cng cha x lỦ đc s khác bit
v li nhun gia thu và k toán.
Thc trng trên đƣ phn nƠo đc gii quyt khi Chun mc k toán thu thu
nhp doanh nghip ra đi. Tuy nhiên, khi các doanh nghip áp dng VAS 17 vào thc
t thì vn gp phi nhng khó khn nh: các thut ng dùng trong Chun mc khó
hiu, chng t dùng trong k toán thu TNDN hoãn li phc tp và khó lp, khó xác
2 đnh thu thu nhp hoãn li, tn nhiu thi gian công sc,… Vì vy, hin nay các
doanh nghip vn cha vn dng hoàn toàn VAS 17 trong công tác k toán thu thu
nhp doanh nghip.
T đó, tôi đƣ tin hành nghiên cu thc trng vic áp dng Chn mc k toán
thu thu nhp doanh nghip vi mc đích tìm ra nhng vng mc, khó khn trong
quá trình thc hin k toán thu thu nhp doanh nghip và đa ra các gii pháp, kin
ngh đ vic áp dng VAS 17 vào công tác k toán thu thu nhp doanh nghip đc
thun li hn vƠ thông tin trình bƠy trên báo cáo tƠi chính hu ích hn cho mi đi
tng có nhu cu s dng thông tin ca doanh nghip. Vì vy, tôi chn đ tƠi: “K
toán thu thu nhp doanh nghip ti các công ty c phn niêm yt ti s giao dch
chng khoán thành ph H Chí Minh - Thc trng và gii pháp hoàn thin” đ nghiên
cu trong lun vn nƠy.

vi đ tƠi “HoƠn thin k toán thu thu nhp doanh nghip ti Vit Nam”
đc thc hin vƠo nm 2011. Trong lun vn, tác gi nghiên cu k
toán thu thu nhp doanh nghip  mt s doanh nghip trên đa bàn
thành ph H Chí Minh và t đó, đa ra các gii pháp, kin ngh đ hoàn
thin k toán thu thu nhp doanh nghip.
 Lun vn thc s kinh t ca tác gi Bùi Th M Ngân vi
đ tƠi “nh hng ca chính sách thu thu nhp doanh nghip đn vic
áp dng ch đ, chun mc k toán Vit Nam trong các công ty niêm yt
ti Vit Nam” đc thc hin vƠo nm 2012. Trong lun vn, tác gi tp
trung nghiên cu nhm đánh giá nh hng ca chính sách thu thu nhp
doanh nghip đn vic áp dng ch đ, chun mc k toán Vit Nam và
t đó, đa ra các gii pháp, kin ngh đ hoàn thin tình trng áp dng
đúng ch đ, chun mc k toán.
 Lun vn thc s kinh t ca tác gi V Minh Ngc vi đ
tƠi “Các gii pháp đ hoàn thin chun mc k toán thu thu nhp doanh
nghip theo hng tip cn chun mc k toán quc t” đc thc hin
vƠo nm 2012. Trong lun vn, tác gi tp trung tìm hiu vƠ đánh giá
tình hình áp dng chun mc k toán thu thu nhp doanh nghip ti
4 Vit Nam và t đó đa ra gii pháp hoàn thin chun mc k toán thu
thu nhp doanh nghip theo hng tip cn chun mc quc t.
 Lun vn thc s kinh t ca tác gi Bùi Th Anh Th vi
đ tƠi “Chun mc k toán thu thu nhp doanh nghip- Thc trng vic
áp dng và gii pháp” đc thc hin vƠo nm 2013. Trong lun vn, tác
gi kho sát tình hình áp dng chun mc k toán thu thu nhp doanh
nghip ti các doanh nghip vƠ đa ra các gii pháp nhm hoàn thin
chun mc k toán thu thu nhp doanh nghip.
 Lun vn thc s kinh t ca tác gi Nguyn Th Mng Th

gi nghiêng v tìm hiu vic trình bày thông tin trên báo cáo tài chính ca các công ty
v thu thu nhp doanh nghip. Vì báo cáo tài chính ca các công ty c phn niêm yt
có nh hng rng rƣi đn nhiu đi tng liên quan nh: c đông, ngơn hƠng, c quan
thu, đn v kim toán,… đc bit là nh hng đn nhƠ đu t vƠ nh hng đn th
trng chng khoán Vit Nam nói chung, th trng chng khoán thành ph H Chí
Minh nói riêng.
Th ba, tác gi nghiên cu tìm nguyên nhân ca nhng bt cp trong công tác
k toán thu thu nhp doanh nghip ti các công ty c phn niêm yt ti s giao dch
chng khoán thành ph H Chí Minh vƠ đa ra gii pháp khc phc. Trong đó, tác gi
chú trng vào vic nhn din các khon chênh lch tm thi làm phát sinh thu thu
nhp hoãn li. Vì ch khi nhn din đc thì k toán mi có th xác đnh, ghi nhn,
hch toán vƠ trình bƠy trên báo cáo tƠi chính đy đ, chính xác v thu thu nhp doanh
nghip.
3. Mc tiêu nghiên cu
H thng hóa nhng lý lun c bn v thu thu nhp doanh nghip và k toán
thu thu nhp doanh nghip.
Phơn tích, đánh giá thc trng k toán thu thu nhp doanh nghip ti các công
ty c phn niêm yt ti s giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh.
Phân tích nhng thun li vƠ khó khn trong quá trình thc hin k toán thu
thu nhp doanh nghip theo Chun mc k toán thu TNDN. T đó, đ xut mt s
6 gii pháp, kin ngh nhm hoàn thin k toán thu thu nhp doanh nghip ti các công
ty c phn niêm yt ti s giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh.
4. iătngănghiênăcuăvƠăphmăviănghiênăcu
iătngănghiênăcu
Lun vn nghiên cu mt s vn đ c s lỦ lun v k toán thu thu nhp
doanh nghip, nghiên cu thc trng v k toán thu thu nhp doanh nghip ti các
công ty c phn niêm yt ti s giao dch chng khoán thƠnh ph H Chí Minh.

công ty c phn niêm yt ti s giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh. T đó,
đa ra gii pháp nhm hoàn thin k toán thu thu nhp doanh nghip ti các công ty
c phn niêm yt ti s giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh.
 xut mt s gii pháp có th thc hin đ hoàn thin k toán thu thu nhp
doanh nghip ti các công ty c phn niêm yt ti s giao dch chng khoán thành ph
H Chí Minh nói riêng và các doanh nghip Vit Nam nói chung.
7. Kt cu ca lunăvn
Ngoài phn m đu và kt lun, danh mc tài liu tham kho và ph lc, lun
vn gm 3 chng:
Chng 1: C s lý lun v k toán thu thu nhp doanh nghip.
Chng 2: Thc trng k toán thu thu nhp doanh nghip ti các công ty c
phn niêm yt ti s giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh.
Chng 3: HoƠn thin k toán thu thu nhp doanh nghip ti các công ty c
phn niêm yt ti s giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh.

8 Chngă1:ăCăSăLụăLUNăVăKăTOÁNăTHUă
THUăNHPăDOANHăNGHIP
1.1 MtăsăvnăđăcăbnăvăthuăTNDN
1.1.1 Khái nim và bn cht thu TNDN
Thu TNDN là loi thu trc thu. i tng ca thu TNDN là thu nhp ca
doanh nghip đc xác đnh trên c s doanh thu sau khi tr đi các chi phí hp lý, hp
l có liên quan đn vic hình thƠnh doanh thu đó.
 các nc, tên gi ca Lut thu TNDN có th khác nhau
1
nh: Thu li
nhun công ty, thu công ty, thu thu nhp công ty, ti Vit Nam, Lut thu TNDN
đc Quc hi khóa IX, k hp th 11 thông qua ngày 10/05/1997 và có hiu lc thi

mi phát sinh trong thc t nh: thu nhp t chuyn nhng d án đu t; thu nhp t
chuyn nhng quyn thm dò, khai thác, ch bin khoáng sn; thu nhp t chuyn
nhng quyn góp vn, quyn tham gia d án đu t.
Mt khác, Lut thu TNDN 2013 cng đƣ loi b hoƠn toƠn khon "hoƠn nhp
d phòng" ra khi thu nhp khác (chuyn vƠo hch toán gim chi phí). Trc đó, ti
Ngh đnh 122/2011/N-CP vƠ Thông t 123/2012/TT-BTC cng đƣ loi tr ra khi
thu nhp khác đi vi 5 khon hoƠn nhp d phòng lƠ: hoƠn nhp d phòng gim giá
hƠng tn kho, d phòng tn tht các khon đu t tƠi chính, d phòng n khó đòi;
HoƠn nhp d phòng bo hƠnh sn phm, hƠng hoá đƣ trích nhng ht thi gian trích
lp không s dng hoc s dng không ht; HoƠn nhp trích lp qu d phòng tin
lng.
NgoƠi ra, Lut thu TNDN 2013 cng đƣ Lut hóa (b sung vƠo din thu nhp
min thu) đi vi 2 ni dung đƣ đc quy đnh ti Thông t 123/2012/TT-BTC hin
hành là:
- Thu nhp t hot đng sn xut, kinh doanh hƠng hoá, dch v ca doanh
nghip có t 30% s lao đng bình quơn trong nm tr lên lƠ ngi khuyt tt, ngi
sau cai nghin, ngi nhim vi rút HIV/AIDS vƠ có s lao đng bình quơn trong nm
t 20 ngi tr lên, không bao gm DN hot đng trong lnh vc tƠi chính, kinh doanh
bt đng sn.
- Thu nhp t chuyn nhng chng ch gim phát thi (CERs) ca DN đc
cp chng ch;
- B sung quy đnh v thu nhp tính thu và chuyn l đi vi hot đng
chuyn nhng bt đng sn và mt s khon thu nhp mi phát sinh:

2

/>nghiep-sua-doi/39432.tctc

10


t nguyn hoc qu mang tính an sinh xƣ hi lƠ khon chi đc tr;
11 B sung giao B TƠi chính hng dn nguyên tc xác đnh chi phí hp lỦ ca
mt s lnh vc đc thù (ngơn hƠng, bo him, chng khoán, x s );
B quy đnh vic DN phi xơy dng đnh mc tiêu hao nguyên vt liu, nhiên
liu, nng lng, hƠng hoá vƠ thông báo vi c quan thu.
Văthuăsut:
- Thu sut ph thông lƠ 22%, áp dng t 01/01/2014; tip tc gim
xung mc 20% t 01/01/2016;
- DN có quy mô nh vƠ va (tng doanh thu nm không quá 20 t
đng) áp dng thu sut 20% t ngƠy 01/07/2013.
- DN đang hng thu sut u đƣi 20% s gim xung còn 17% t
01/01/2016
1.1.3 Vai trò ca thu thu nhp doanh nghip
+ Góp phn khuyn khích đu t:
Lut thu đc xây dng trong bi cnh ci cách kinh t và hi nhp. Yêu cu
quan trng hƠng đu là phi có tác dng nh đòn by, kích thích kinh t phát trin,
không phân bit thành phn kinh t và hình thc đu t. Do đó hình thc thu sut
đc la chn là t l % n đnh không phân bit loi hình, thành phn kinh t, ngành
ngh kinh doanh. Quy đnh min, gim thu khi thành lp mi c s kinh doanh hay
đu t chiu sơu đƣ tác đng ln trong vic khuyn khích đu t.
+ Góp phn tái cu trúc nn kinh t theo ngành ngh và vùng, lãnh th
im đc bit ca thu TNDN là vic áp dng các thu sut u đƣi (có thi
hn) đi vi các ngành ngh, đa bƠn nhƠ nc khuyn khích đu t. NgoƠi ra, còn có
các quy đnh min gim thu cho các c s mi thành lp hay s dng thu nhp sau
thu đ tái đu t. Chính sách u đƣi thông qua thu TNDN góp phn đnh hng cho
đu t, do đó có tác đng đn vic phân b các ngun lc kinh t nói chung, góp phn
c cu li ngành kinh t theo ngành và vùng, lãnh th.

- Công ty c phn có quyn phát hành chng khoán các loi đ huy
đng vn.
1.2.1.2ăPhơnăloiăcôngătyăcăphn
13  Công ty c phn ni b (Private company)
Là công ty c phn ch phát hƠnh c phiu trong s nhng ngi sáng lp ra
công ty, nhơn viên vƠ ngi lao đng trong công ty và các pháp nhân lƠ nhng đn v
sáng lp. ơy lƠ loi c phiu kỦ danh không đc chuyn nhng hoc ch đc
chuyn nhng theo mt s điu kin nht đnh trong ni b công ty. Vic tng vn
ca công ty rt hn ch. Công ty ch đc vay vn t các t chc tín dng hoc tích
ly t trong ni b công ty.
 Công ty c phnăđi chúng (Public company)
Là công ty c phn phát hƠnh c phiu rng rƣi ra công chúng.
Phn ln nhng công ty c phn mi thƠnh lp đƣ bt đu nh nhng công ty
c phn ni b. n khi công ty phát trin, ting tm đƣ lan rng, hi đ điu kin, h
có th phát hƠnh c phiu rng rƣi ra công chúng, tr thƠnh mt công ty c phn đi
chúng.
 Công ty c phn niêmăyt (Listed company)
Các công ty c phn đi chúng tip tc con đng phn đu đ có đ điu kin
đc niêm yt ti s giao dch chng khoán s tr thƠnh công ty niêm yt. Chng
khoán ca h s đc giao dch trên th trng chng khoán tp trung. Chúng có th
tr thƠnh nhng công ty c phn hƠng đu ca đt nc, uy tín, ting tm vƠ đc
hng nhng điu kin thun li trong hot đng sn xut kinh doanh vƠ huy đng
vn.
1.2.2 Cácăđc trngăv công tác k toán ti các công ty c
phn niêm yt ti s giao dch chng khoán
- Ti các công ty c phn niêm yt, hiu qu ca quá trình k toán
gn lin vi vic to ra giá tr cho các c đông. Bi hiu qu hot đng kinh

1.3.2.1ăXácăđnhăthuăTNDNăhinăhƠnh
Thu TNDN hin hành là s thu TNDN phi np (hoc thu hi) tính trên thu
nhp tính thu và thu sut thu TNDN ca nm hin hành.
Vic xác đnh thu nhp tính thu thng da vào li nhun k toán vi các điu
chnh cn thit. Theo quy đnh v thu hin nay, thu nhp tính thu đc xác đnh da
trên t khai quyt toán thu TNDN. Thu nhp tính thu đc tính bng li nhun k
toán và thc hin điu chnh các khon tng, gim thu nhp, chi phí trên báo cáo kt
qu hot đng kinh doanh theo quy đnh ca Lut thu TNDN.
15 1.3.2.2ăGhiănhnăthuăTNDNăhinăhƠnh
Hàng quý, k toán xác đnh và ghi nhn s thu TNDN tm phi np trong quý,
thu TNDN phi np tng quỦ đc tính vào chi phí thu TNDN hin hành ca quý
đó.
Cui nm tƠi chính, k toán phi xác đnh s thu TNDN phi np và ghi nhn
thu TNDN thc t phi np trong nm cho c quan thu. Thu TNDN thc phi np
trong nm đc ghi nhn là chi phí thu TNDN hin hành trong báo cáo kt qu hot
đng kinh doanh ca nm đó.
- Trng hp s thu TNDN tm phi np trong nm ln hn s thu phi np
cho nm đó, thì s chênh lch gia s thu tm phi np ln hn s thu phi np
đc ghi gim chi phí thu TNDN hin hành và ghi gim tr vào s thu TNDN phi
np.
- Trng hp s thu TNDN đƣ tm np trong nm nh hn s thu phi np
cho nm đó thì khon chênh lch do s tm np nh hn s phi np s đc ghi tng
chi phí thu TNDN hin hƠnh vƠ ghi tng s thu TNDN phi np.
- Trng hp phát hin sai sót không trng yu ca các nm trc liên quan đn
khon thu TNDN phi np ca các nm trc, doanh nghip đc hch toán tng
hoc gim s thu TNDN phi np ca các nm trc vào chi phí thu thu nhp hin
hành ca nm phát hin sai sót.

- S thu TNDN còn phi np vƠo Ngơn sách NhƠ nc.
- Trong trng hp cá bit, tài khon 3334 có th có s d bên N
(phn ánh s thu TNDN đƣ np ln hn s thu phi np hoc s thu
TNDN đc xét min gim).
Tài khon 8211: Chi phí thu TNDN hin hành.
Kt cu và ni dung phn ánh:
Bên N:
- Chi phí thu TNDN hin hƠnh phát sinh trong nm.
17 - Thu TNDN hin hành ca các nm trc phi np b sung do
phát hin sai sót không trng yu ca các nm trc đc ghi tng chi phí
thu TNDN hin hành ca nm hin ti.
Bên Có:
- S thu TNDN hin hành thc t phi np trong nm nh hn s thu TNDN
hin hành tm phi np đc gim tr vào chi phí thu TNDN hin hƠnh đƣ ghi nhn
trong nm;
- S thu TNDN phi np đc ghi gim do phát hin sai sót không trng yu
ca các nm trc đc ghi gim chi phí thu TNDN hin hƠnh trong nm hin ti;
- Kt chuyn s chênh lch gia chi phí thu TNDN hin hành phát sinh trong
nm ln hn khon ghi gim chi phí thu TNDN hin hƠnh trong nm vƠo TK 911
“Xác đnh kt qu kinh doanh”
Tài khon 8211 ậ “Chi phí thu TNDN hin hƠnh” không có s d cui k.
 Phngăphápăghiăchépăcácănghipăvăkinhătăchăyu:
(1). HƠng quỦ, khi xác đnh thu TNDN tm thi phi np theo quy đnh ca
Lut thu TNDN, phn ánh s thu TNDN tm phi np cho Ngân sách NhƠ nc vào
chi phí thu TNDN hin hành, ghi:

N TK 8211-Chi phí thu TNDN hin hành