B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM

NGUYN TH HNG CHÂU
VẬN DỤNG HỆ THỐNG CHI PHÍ
TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG VÀO CÔNG TÁC
KẾ TOÁN TẠI VIỄN THÔNG BÌNH DƯƠNG

LUN VN THC S KINH T
TP.H Chí Minh - Nm 2011

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
tranh khc lit trên th trng Bu chính -Vin thông, cùng vi vic đi mi v c cu
t chc, đi mi v hot đng luôn đc Tp đoàn Bu chính Vin thông Vit Nam
chú trng và trin khai sâu rng đn các đn v thành viên. Vic đo lng và kim soát
chi phí luôn là mi quan tâm hàng đu. Chính vì vy, vic tìm ra mt phng pháp
khoa hc đ có th đo lng chi phí mt cách đáng tin cy cho mi hot đng, mi quy
trình là mt thách thc đi vi ngành kinh doanh dch v vin thông khi thông tin v
chi phí ca tng hot đng, tng dch v hu nh không có. Vic tính toán chi phí ca
quy trình hot đng, ca tng loi hình dch v s đa đn cách nhìn mi v chi phí đ
thu hút và gi đc khách hàng
Qun tr trên c s hot đng mà nn tng là phng pháp phân b chi phí trên
c s hot đng - ABC, s giúp các nhà qun lý nhn din đc nhng hot đng nào
mang li hiu qu kinh t cho doanh nghip, nhng hot đng nào gây hao tn ngun
lc mt cách vô ích. Nh có phân tích chi phí da trên mi quan h nhân qu gia hot
đng và s hao tn ngun lc, ABC đã cung cp nhng c s đáng tin cy cho vic
phân tích hiu qu hot đng ti đn v, góp phn tích cc vào quá trình đnh hng
đu t ngun lc làm tng li nhun và to ra giá tr gia tng cho doanh nghip.
Mc tiêu đ tài :
Tìm hiu nhng vn đ c s lý lun ca h thng ABC, phân tích thc trng
tình hình phân b chi phí ti Vin thông Bình Dng đ đnh hng cho
vic ng dng lý thuyt ABC vào vic phân b chi phí phc v cho các loi hình dch
v ti Vin thông Bình Dng.
Phm vi nghiên cu :
Lun vn nghiên cu vn dng h thng ABC vào công tác phân b chi phí
phc v ti Vin thông Bình Dng nhm cung cp thông tin giá thành mt cách thích
hp và đáng tin cy đi vi tng loi hình dch v mà đn v cung cp cho khách hàng.
Trong đ tài, lun vn ch
 trình bày cách thc phân b đi vi nhng khon mc
chi phí phc v có phát sinh cao và xác đnh nhng tiêu thc phân b c bn đ t đó
có th áp dng đ phân b cho nhng chi phí khác.
Phng pháp nghiên cu :

1.1.3.1 Môi trng kinh doanh 13
1.1.3.2 So sánh li ích và chi phí 13
1.1.3.3 Qui mô doanh nghip 13
1.2 Vai trò ca k toán chi phí trên c s hot đng đi vi công tác qun tr trong
doanh nghip 14
1.2.1 Cung cp thông tin phc v chc nng hoch đnh 15
1.2.2 Cung cp thông tin phc v chc nng điu hành 16
1.2.3 Cung cp thông tin phc v chc nng kim soát 17
1.2.4 Cung cp thông tin phc v ch
c nng ra quyt đnh 17
1.3 Qui trình ng dng ABC 18
1.3.1 Ghi nhn thông tin ban đu 18
1.3.1.1 Thông tin v các hot đng chu phí 18
1.3.1.2 Các đi tng chu phí 20
1.3.1.3 Phân loi chi phí theo cách ng x ca chi phí 20
1.3.2 La chn tiêu thc phân b 22
1.3.2.1 Tiêu thc phân b chi phí ngun lc 23
1.3.2.2 Tiêu thc phân b chi phí hot đng 23
1.3.3 Phng pháp phân b chi phí trên c s hot đng 27
1.3.3.1 Các bc thc hin 27
1.3.3.2 Quan đim 29
1.3.3.3 Nguyên tc 30
1.3.4 Kim soát chi phí và đánh giá phân b chi phí theo h thng ABC 31
Kt lun chng I 32
CHNG II : TÌNH HÌNH PHÂN B CHI PHÍ PHC V TI VIN THÔNG BÌNH DNG
2.1 Gii thiu tình hình kinh doanh và qun lý ti Vin thông Bình Dng 33
2.1.1 Gii thiu tình hình hot đng 33
2.1.1.1 Quá trình thành lp 33
2.1.1.2 Chc nng nhim v và phng hng phát trin 33
2.1.1.3 Các dch v chính 34

3.2.2.3 T chc ghi nhn thông tin phc v công tác phân b chi phí theo ABC 73
3.2.3 Gii pháp v ng dng công ngh thông tin 76
3.2.3.1 Chng trình nhp liu 76
3.2.3.2 H thng tài khon k toán 77
3.3 Phân b chi phí phc v ti đn v 77
3.3.1 Phân b chi phí khu hao 77
3.3.2 Phân b chi phí nhân công 79
3.3.3 Phân b chi phí ni b 83
Kt lun chng III 83
KT LUN 84
TÀI LIU THAM KHO DANH MC S 
S đ 1.1 : Mô hình phân b chi phí theo ABC
S đ 1.2 : Tp hp và phân b chi phí theo phng pháp truyn thng
S đ 1.3 : Tp hp và phân b chi phí theo ABC
S đ 1.4 : Minh ha đi tng chu phí ca ABC và TCA
S đ 1.5 : Các chc nng qun tr
S đ 1.6 : Minh ha Cp đ hot đng trong ABC
S đ 1.7 : ABC-Dòng chu chuyn ca chi phí t ngun lc đn SP/DV/KH
S đ 2.1 : C cu t chc qun lý ti Vin thông Bình Dng
S đ 2.2 : S đ t chc phòng K toán
S đ 2.3 : So sánh Phng pháp phân b chi phí ti VTBD và phng pháp ABC
DANH MC BNG BIU
Bng 1,1 Phân loi chi phí theo nguyên tc ng x ca chi phí
Bng 2.1 Minh ha v phng pháp phân b chi phí ti Vin thông Bình Dng
Bng 3.1 Minh ha tiêu thc phân b chi phí khu hao vào các loi hình dch v
Bng 3.2 : Minh ha tiêu thc phân b chi phí lng nhân công vào hot đng
Bng 3.3 Minh ha tiêu thc phân b chi phí nhân công vào dch v

nhà máy. Sau đó đc phân b cho sn phm bng vic s dng các tiêu thc đn gin
và d xác đnh nh s gi lao đng trc ti
p. Chi phí sn xut chung đc tp hp và
phân b theo mc trung bình và kim soát chúng bng cách tính toán các khon sai bit
hàng tháng t s cái tng hp ca k toán tài chính.
2

Trong h thng chi phí truyn thng, tng chi phí thng đc phân b cho sn
phm bng cách s dng nhng tiêu thc đo lng hot đng nh s gi lao đng trc
tip. Cách tip cn này gi đnh rng tng chi phí có mi tng quan vi s gi lao
đng trc tip. Chính vì vy, t nhng nm 1960s, đc bit là nhng nm 1980s, khi
vai trò ca lao đ
ng trc tip trong tng chi phí không còn quan trng na và lao đng
trc tip không còn mi quan h tuyn tính vi tng chi phí, khi mt s dòng sn phm
đc hin đi hóa, tit kim lao đng và li nhun thu đc t các sn phm này có xu
hng tng lên thì gi đnh trên là không hp lý, giá thành sn phm b sai lch.
Mt phng pháp tính chi phí mi đc thit k nhm khc phc các nhc
đim ca h thng chi phí truyn thng. ó là h thng tính chi phí theo hot đng.
Khái nim v k toán hot đng đã xut hin t rt sm. Ngay t nhng nm
1930, Eric Kohler - mt kim soát viên, đã xác đnh nhng hot đng ca mt t chc
và gii thiu k toán hot đng. i vi mi hot đng, ông to mt tài kho
n hot
đng. Mt tài khon hot đng là mt tài khon thu nhp hoc chi phí và thay vì xác
đnh chi phí ca mt sn phm, ông xác đnh chi phí ca mt hot đng.
Vào nm 1971, Staubus mô t mt h thng k toán hot đng khác. Ông cng
to mt tài khon cho mi hot đng. Bên trái tài khon, ông ghi chi phí đu vào ca
hot đng. Nhng đu vào này là đu ra ca nhng hot đng tr
c đó trong công ty và
đu ra ca các nhà cung cp bên ngoài. Phía bên phi ca tài khon, Staubus ghi giá tr
đu ra ca hot đng. u ra t nhng hot đng trc đó đc đo bng chi phí tiêu

phng pháp này trong thi gian gn đây.
1.1.2 c đim ca ABC
1.1.2.1 nh ngha
H thng chi phí trên c s hot đng - ABC là phng pháp k toán chi phí
đc s dng đ phân b chi phí ngun lc vào các đi tng chu phí cn c trên mi
quan h nhân qu gia hot đng gây ra chi phí và đi tng tiêu tn hot đng đó.
Chính vì vy, s dng phng pháp phân b chi phí theo ABC s cung cp thông tin
chi phí chính xác và khoa hc hn phng pháp k toán chi phí truyn thng.
4

Trong khi h thng k toán chi phí truyn thng phân b chi phí chung đn sn
phm thông qua các tiêu thc phân b gin đn nh thi gian lao đng trc tip, thi
gian s dng máy, hoc chi phí nguyên vt liu, ABC đa ra mt gii pháp đ to mi
quan h nguyên nhân - kt qu gia nhng khon chi phí đc xem là chi phí chung
trong h thng chi phí truyn thng. Có th thy rng, phng pháp ABC có th bin
m
t chi phí gián tip thành mt chi phí trc tip vi mt đi tng to phí xác đnh.
H thng ABC không phi là mt phát minh mi v phân b chi phí mà chính là
nhn thc mi, tái lp li phng thc ghi nhn và phân b chi phí đ nâng cao hn
na tính hu ích ca thông tin v chi phí cho nhà qun tr. ó chính là s nhn thc,
tp hp, phân b chi phí cho đi tng chu phí theo nguyên nhân gây nên chi phí.
S đ 1.1 : Mô hình phân b chi phí theo ABC
đi tng
tính phí
Tiêu thc
phân b chi phí
ngun lc
Ngun lc s
dng không
hiu qu
Tiêu thc
phân b chi phí
hot đng
Hot đng
không mang
li hiu qu

5

Gii thích mô hình :
- Chi phí ngun lc đc tp hp vào các hot đng bng các tiêu thc phân b
chi phí ngun lc. Các tiêu thc phân b này th hin mi quan h nhân qu
gia các hot đng vi s tiêu tn ngun lc mà các hot đng này gây ra.
- Sau đó chi phí tng hot đng đc phân b vào các đi tng tính phí bng các
tiêu thc phân b chi phí hot đng. Các tiêu thc này phn ánh m
c đ hot
đng đóng góp đ to ra sn phm, dch v hay đi tng chu phí c th.
- ánh giá giá thành sn phm theo nguyên nhân, phân tích nhng ngun lc,
hot đng không hiu qu và tìm cách khc phc.
1.1.2.2 Vai trò
ABC có kh nng phân b chi phí đn sn phm t nhng hot đng kinh t ca
doanh nghip. Ví d, chi phí chun b máy móc có th đc phân b trên c

- Hai bc tp hp chi phí : H thng chi phí truyn th
ng và ABC đu thc hin
tp hp chi phí chung vào sn phm qua hai bc.
H thng chi phí truyn thng - TCA phân b chi phí chung vào sn phm bng
cách tp hp chi phí theo tng trung tâm chi phí, sau đó phân b chi phí tng trung tâm
chi phí này vào sn phm qua nhng tiêu thc phân b đn gin nh : s gi lao đng
trc tip, s gi máy chy, s lng nguyên vt liu tiêu hao.

Cùng vi vic tp hp các chi phí trc tip vào sn phm ging vi TCA, ABC
s dng tiêu thc phân b chi phí ngun lc đ tp hp chi phí vào các hot đng gây
tiêu tn ngun lc ca t chc và s dng tiêu thc phân b chi phí hot đng hp lý
đ phân b chi phí hot đng vào đi tng chu phí. Tuy nhiên, thc t không phi lúc
nào cng có th tp hp tt c chi phí vào các hot đng đc xác đ
nh là gây tiêu tn
ngun lc. Có nhng trng hp không th la chn đc tiêu thc phân b phù hp.
Khi đó, tùy theo mc đích phân b mà nhà qun tr có th phân b da trên c s bt
k hoc xem nh là chi phí thi k.
7

S đ 1.2 : Tp hp và phân b chi phí theo phng pháp truyn thng


I TNG CHU PHÍ (SN PHM, DCH V, KHÁCH HÀNG…)

HOT NG
TIÊU TN NGUN LC

HOT NG
TIÊU TN NGUN LC

C S PHÂN B

C S PHÂN B

C S PHÂN B

C S PHÂN B

HOT NG
TIÊU TN NGUN LC
8

b. im khác nhau
- i tng chu phí
H thng chi phí truyn thng cho rng đi tng chu phí tiêu tn ngun lc ca
doanh nghip trong khi ABC xác đnh các đi tng chu phí tiêu tn hot đng ca
doanh nghip.
S đ 1.4 : Minh ha đi tng chu phí ca ABC và TCA



đc nng lc d tha mà còn xác đnh đc vic thiu nng lc và phân b sai nng
lc. Chính vì vy, ABC s mang li hiu qu hn cho hot đng ca t chc.
Chính vì m rng nhng tiêu thc đo lng, ABC có kh nng phân b chi phí
đn nhiu đi tng chu phí nh sn phm, dch v, khách hàng, kênh phân phi…
trong khi  TCA, các đi tng chu phí ch bó hp  phm vi sn phm, dch v.
- C s phân b và cách phân loi chi phí
Do nn tng lch s ca TCA, c s phân b chi phí ch yu da vào nhng tiêu
thc khi lng nh lao đng trc tip, hoc gi hot đng ca máy… Tuy nhiên, rt
nhiu trng hp c s phân b này là tùy ý (kém thuyt phc) và không có mi liên
h gì đi vi vic s dng ngun lc, làm cho chi phí b méo mó, không đáng tin cy.
Trong ABC, chi phí đc phân b theo mi quan h nhân - qu gia nhng hot
đng (đc thc hin trong quy trình thc t) và đi tng chu chi phí thông qua
nhng tiêu thc phân b. Các tiêu thc phân b này liên quan vi quá trình thc t
đc c tính t cách ng x ca chi phí thc t. Mt trong nhng lý lun mnh m
ng h
phng pháp ABC cho rng ng x chi phí cn phi đc hiu mt cách thu
đáo đ có th thc hin tt h thng ABC. Hai tác gi Ward và Patel ng h quan đim
này khi cho rng “giá tr ln nht ca phng pháp ABC chính là s am hiu v ng x
ca chi phí chung và mi liên h ca nó vi sn phm, dch v, khách hàng và th
trng”.
Vic phân tích và am hiu cu trúc chi phí c
a t chc có ý ngha quan trng trong
vic xác đnh nhng tiêu thc phân b phù hp (cost drivers). Vì các tiêu thc phân b
liên quan đn quá trình hot đng thc t nên tng ng vi mi cp đ hot đng
trong ABC đã phân tích  trên là mi dng tiêu thc phân b tng ng.
ABC phân loi chi phí theo cách ng x ca chi phí thành chi phí c đnh và chi phí
bin đi. Chi phí c đnh là chi phí tn ti liên quan đn s tn ti hot đng ca t
10



giá tr đc cng thêm vào nhng ngun lc đu vào đ chuyn đi thành sn phm và
dch v. Các hot đng trong chui giá tr gm nhng hot đng nh: nghiên cu phát
trin, thit k sn phm, sn xut, marketing, tiêu th, dch v khách hàng và nhng
hot đng phc v nh: k toán, tài chính, pháp lý và qun tr, nhân s (thuê mn, sa
thi, đào to và hu
n luyn), công ngh, k thut (công ngh thông tin, nghiên cu,
phát trin và thit k sn phm), mua hàng… ABC giúp đo lng chi phí tng qui trình
hot đng ca chui cùng vi đo lng v thi gian và cht lng ca quy trình đ
cung cp nhng tham s quan trng đ đánh giá quy trình kinh doanh ni b t đó giúp
nhà qun tr đ ra nhng ci tin v quy trình hot đng ca t
chc. ABC đnh hng
theo quá trình và thu thp thông tin t quá trình. ABC có th xác đnh : “cái gì cn phi
làm” và “làm nh th nào đ phân b ngun lc hiu qu nht”. ABC, vì vy, có th
cung cp cho nhà qun lý kh nng đ đáp ng phù hp nhu cu ngun lc vi ngun
lc có sn mt cách cht ch nht có th và t đó nâng cao nng sut.
- Phm vi và k báo cáo:
TCA báo cáo theo m
c tiêu chung ca toàn doanh nghip, phn ánh toàn b kt qu
hot đng sn xut kinh doanh ca các doanh nghip.
Ngc li, ABC thng phn ánh mt phn hoc mt mt ca hot đng doanh
nghip. Các báo cáo ABC thng đc thit k đc bit cho tng nhà qun tr hoc cho
tng quyt đnh c th. Khi có vn đ nào cn gii quyt thì báo cáo s nhm vào vn
đ đó. Do đó, báo cáo ABC thng gn lin vi tng b phn sn xut, tng ca hàng,
mt hàng…. Báo cáo ca ABC đc lp chung cho toàn doanh nghip là các báo cáo
d toán cho mc tiêu k hoch tng lai ngn hn và dài hn.
Báo cáo theo ABC thng xuyên hn báo cáo theo TCA. Báo cáo theo TCA đc
son tho theo đnh k quy đnh, thng là tháng, quý, nm, còn theo phng pháp
ABC, do nhu cu cung cp thông tin cho vic điu hành và qun tr hot đng s
n xut

13

cáo đc thù đem li s thun li cho các quyt đnh qun lý liên quan đn chi phí hot
đng đc thc hin đ thit k, sn xut, bán hàng, phân phi sn phm, dch v ca
công ty … Do tính đnh hng theo quá trình, ABC tp trung vào chi phí đc tính cho
mt s hot đng quan trng, còn TCA tp trung vào chi phí ca nhng đn v thuc t
chc vì tính cht đnh hng theo cu trúc.
Bng cách t
p trung vào nhng hot đng c th, ABC cung cp thông tin phân b
chi phí nhiu hn, đc bit là khi chi phí đc gây ra bi nhng tiêu thc phân b
không da trên khi lng. Mc dù vy, TCA vn đc s dng đ đáp ng yêu cu
ca báo cáo tài chính thông thng và ABC tip tc đc s dng đ b sung hn là
thay th TCA.
1.1.3 iu kin và kh nng áp dng ABC
1.1.3.1 Môi tr
ng kinh doanh
H thng chi phí trên c s hot đng - ABC có trc nhng nm 60 nhng
không tn ti vì các doanh nghip qun lý theo chuyên môn hóa, môi trng kinh
doanh cha tht s gây áp lc nng n cho doanh nghip. Ngày nay, khi s cnh tranh
din ra khc lit và mnh m, ngun lc ngày càng b gii hn thì vai trò ca k toán
qun tr mà đc bit là k thut phân tích chi phí, xác đnh ngun gc phát sinh chi phí
là nguyên nhân đ nhà qu
n tr dn dt doanh nghip nâng cao nng lc cnh tranh, đt
đc s thng th trong kinh doanh.
1.1.3.2 So sánh li ích và chi phí
H thng ABC có u đim là giúp nhà qun tr xác đnh ngun gc phát sinh
chi phí, nhn dng chi phí hu ích, vô ích. Tuy nhiên, vic ng dng ABC đòi hi phi
thc hin phân tích mt khi lng ln công vic cng đng ngha vi vic gia tng chi
phí. Vn đ
đt ra là chi phí gia tng này phi nh hn hiu qu mang li khi ng dng.

doanh nghip
Thông tin k toán v chi phí giá thành sn phm, dch v, khách hàng là ngun
thông tin ban đu ca quá trình hoch đnh, điu hành, kim tra và ra quyt đnh trong
t chc. Hot đng qun tr nhm đm bo s tn ti và phát trin ca t chc bng s
liên kt không ngng các mt hot đng, các lc lng và các ngun lc ca t chc.
15

Hot đng qun tr bao gm nm chc nng c bn là hoch đnh, điu hành, kim
soát, ci tin và ra quyt đnh.
ABC đã chng minh đc kh nng ng dng thc t vt ra khi nhng cuc
tho lun hc thut đn thun, đáp ng đc áp lc gia tng ca qun lý trong giai
đon hin t
i, khi mà nhu cu chi phí chung cn đc phân b chính xác hn đ phc
v cho các chc nng ca nhà qun tr. ABC đc áp dng đ thc hành k toán, tính
toán chi phí và đu t ngun lc trong doanh nghip. ABC là mt dng qui trình có th
áp dng cho mt tng th cng nh tng phn, giúp xác đnh nhng sn phm, b phn
và hot đng không hiu qu. ABC giúp qun lý chi phí  mc đ s
n phm và mc đ
b phn. ABC còn giúp nhà qun tr đnh giá cho sn phm, dch v vi bt k mc
tiêu phân tích mong mun.
S đ 1.5 : Các chc nng qun tr 1.2.1 Cung cp thông tin phc v chc nng hoch đnh

cho nhân viên và nhng ngi qun lý h giúp tng cá nhân có th nhìn li toàn b qui
trình, đánh giá công vic ca mình. T
đó, khuyn khích nhân viên s dng chi phí có
hiu qu và nhà qun tr có th điu hành hot đng chn chnh nhng yu kém đ s
dng chi phí hiu qu, nâng cao hiu qu hot đng ca t chc.
Vi phng pháp tip cn theo quy trình, ABC nhn bit các hot đng s dng
ngun lc nhng không làm tng thêm giá tr hay chc nng ca sn ph
m và giá tr
đi vi khách hàng (nh các hot đng di chuyn, lu kho, kim tra…), nh đó giúp
nhà qun tr ci tin quy trình hot đng gim chi phí s dng ngun lc đem li s
hu hiu và hiu qu trong hot đng và tng cng nng lc cnh tranh ca doanh
nghip.
i vi nhiu doanh nghip (máy tính, vin thông,…), giá tr đc to ra trong
qui trình ci tin th
m chí còn quan trng hn c giá tr đc to ra bi s u vit trong
qui trình hot đng.
17

1.2.3 Cung cp thông tin phc v chc nng kim soát
Cung cp thông tin phn hi giúp nhà qun tr xác đnh nguyên nhân to ra
nhng đim chênh lch so vi k hoch nhm tp trung chú ý và có hành đng điu
chnh kp thi.
ABC m rng khái nim “ trung tâm chi phí” đc s dng đ tp hp chi phí.
Thay vì tp trung vào các phòng ban hay nhng trung tâm trách nhim, ABC tp trung
vào các hot đng đc thc hin mà nh
ng hot đng này làm tiêu tn ngun lc ca
doanh nghip. Chính vì quan đim này, ABC làm cho chc nng kim soát ca nhà
qun tr tr nên d dàng. Nhà qun tr không nhng có th kim soát đc hot đng
ca tng nhà qun lý, tng đn v cp di mà còn có kh nng kim soát đc tng
chng trình hot đng c th trong quy trình kinh doanh, đánh giá đc hiu qu m