B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T Tp.HCM NGUYN TH PHÚC LOAN NG DNG K TOÁN QUN TR TI CÁC
DOANH NGHIP X VÀ KINH DOANH G
TRÒN TNH PHÚ YÊN
LUN VN THC S KINH T LI CM N
Trong quá trình tin hành và hoàn thin lun vn “ng dng k toán qun tr
ti các doanh nghip x và kinh doanh g tròn tnh Phú Yên” .Tôi xin chân thành
gi li cm n đn TS. Hunh Li đã tn tình hng dn cho tôi t nhng bc đi
ban đu và to mi điu kin đ cho tôi hoàn thin lun vn. Nhng ch bo ca thy
nh là mt hành trang quý báu trên con đng hc tp ca tôi sau này.
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan: Lun vn “ng dng k toán qun tr ti các doanh
nghip x và kinh doanh g tròn tnh Phú Yên” là công trình nghiên cu ca riêng
tôi. Kt qu nghiên cu trong lun vn này cha đc công b ti bt k công trình
nào. Các tài liu, t liu đc s dng trong lun vn có ngun dn rõ ràng.
DOANH NGHIP X VÀ KINH DOANH G TRÒN TNH PHÚ YÊN 28
2.1. Tng quan v các doanh nghip x và kinh doanh g tròn tnh Phú Yên 28
2.1.1. Gii thiu chung v các doanh nghip x và kinh doanh g tròn tnh Phú
Yên 28
2.1.2. Tng quan v đc đim kinh t - k thut - tài chính - qun lý ca các
doanh nghip x và kinh doanh g tròn tnh Phú Yên 29
2.2. Thc trng k toán, k toán qun tr các doanh nghip x và kinh doanh g tròn
tnh Phú Yên 32
2.2.1. Gii thiu chung v công tác k toán và nhng yu t chi phi đn công
tác k toán ti doanh nghip 32
2.2.2. Thc trng k toán và k toán qun tr ca các doanh nghip x và kinh
doanh g tròn tnh Phú Yên 32
2.3. ánh giá thc trng k toán, k toán qun tr - nhng thành qu, hn ch,
nguyên nhân cn chú ý cho ng dng k toán qun tr trong các doanh nghip x và
kinh doanh g tròn tnh Phú Yên 37
2.3.1. Nhng thành qu và tim nng k toán qun tr trong các doanh nghip x
và kinh doanh g tròn tnh Phú Yên 37
2.3.2. Nhng hn ch và nguyên nhân cn chú ý v k toán qun tr trong các
doanh nghip x và kinh doanh g tròn tnh Phú Yên 38
Kt lun chng 2 45
CHNG 3: NG DNG K TOÁN QUN TR TRONG CÁC DOANH
NGHIP X VÀ KINH DOANH G TRÒN TNH PHÚ YÊN 46
3.1. Quan đim ng dng k toán qun tr trong các doanh nghip x và kinh doanh
g tròn tnh Phú Yên 46
3.2. Các ni dung k toán qun tr đ xut ng dng các doanh nghip x và kinh
doanh g tròn tnh Phú Yên 47
3.3. T chc vn hành v nghip v các ni dung k toán qun tr trong các doanh
nghip x và kinh doanh g tròn tnh Phú Yên 49
3.3.1. T chc vn hành nghip v đnh giá bán 49
DANH MC CÁC KÝ HIU
CVP: chi phí – khi lng – li nhun
CPBH&CPQLDN: chi phí bán hàng và chi phí qun lý doanh nghip
BHYT: bo him y t
BHXH: bo him xã hi
KPC: kinh phí công đoàn
BHTN: bo him tht nghip
Báo cáo phân tích hot đng 53
8 Bng 3.5
D toán 55
9 Bng 3.6
Báo cáo phân tích bin đng hot đng 57
10
Bng 3.7
Báo cáo thành qu hot đng 60
11
Bng 3.8
Báo cáo sn xut và tính giá thành sn phm 62
DANH MC CÁC S
TT Ký hiu Ni dung Trang
1 S đ 1.1 Các chc nng k toán qun tr 10
2 S đ 3.1
Mô hình t chc b máy k toán doanh
nghip
64
quan trng v kinh t cho tnh.
Các doanh nghip ch bin và kinh doanh g tnh Phú Yên có quy mô va
và nh. Ngun nguyên liu ca các doanh nghip ch bin và kinh doanh g trên đa
bàn tnh ch yu t g tròn t các nhà cung cp trong nc nh Gia Lai, Kom Tum,
nhp khu t nc ngoài nh Lào, Campuchia, Indonesia và sn phm ca doanh
nghip đc bán ch yu cho các cá nhân, đn v trong tnh đóng tàu thuyn đánh
bt và mt s đa phng khác ngoài tnh nh Thành ph H Chi Minh, Khánh
Hòa, Qung Ngãi, ng Nai, Bình Dng….
Nhng nm gn đây
ngành x và kinh doanh g tròn ti tnh Phú Yên nói riêng có
nhng bc tng trng tt do có ngun g phong phú, cht lng tt, giá r n
hng nng lc
cnh tranh còn thp. Trong bng xp hng v Ch s nng lc cnh tranh cp tnh
(PCI) ca Vit Nam nm 2012, tnh Phú Yên xp v trí th 52/63 tnh,thành, tt 2
bc so vi nm 2011. Mt khác, nm 2012, B nông nghip và phát trin nông thôn
ban hành thông t s 01/2012/TT/BNNPTNT (Quy đnh h s lâm sn hp pháp và
kim tra ngun gc lâm sn). Thông t này áp dng đi vi t chc, cng đng dân
c, h gia đình, cá nhân trong nc và t chc, cá nhân nc ngoài có hot đng
khai thác, vn chuyn, ch bin, kinh doanh, ct gi lâm sn trên lãnh th nc
Cng hoà xã hi ch ngha Vit Nam. T đó đã buc các doanh nghip x và kinh
doanh g tròn trên đa bàn tnh Phú Yên phi tip cn, đng đu vi nhng vn đ
ht sc mi m, nghiêm ngt v qun tr, kinh doanh, cnh tranh trong khai thác,
ch bin g tròn.
Trc áp lc đi mi qun lý trong thi bui khng hong kinh t toàn cu,
vi h thng k toán truyn thng – ch có k toán tài chính, các doanh nghip x và
kinh doanh g tròn trên đa bàn tnh bc l nhiu yu kém, lung túng trong công tác
ch bin, kinh doanh, cnh tranh vì rt thiu và đôi khi không phù hp v thông tin
cn thit cho qun tr doanh nghip, ni bt là thông tin k toán qun tr.
3
qun tr ra đi trên th gii và Vit Nam đ ngày càng hoàn thin, phát trin v lý
thuyt và chuyn hóa lý thuyt vào thc tin doanh nghip.
Trên th gii, mt s công trình nghiên cu v k toán qun tr ni bt ca
H.Thomas Johnson, Robert S.Kaplan (1987); Ronald W.Hilton (1994); Michel
Lebas (1994); Michael W. Maher, Clyde P. Stickney và Roman.Weil (1997); Robert
S.Kaplan, Anthony A.Atkinson (1998); Anthony A.Atkinson, Rajiv D.Banker,
Robert S.kaplan, S.mark Young (2001); Simon Dekker (2001); Charles T.Horngren,
Alnoor Bhimani, Srikant M.Datar, George Foster (2002); Ray H.Garirison và Eric
W.Noreen (2003); Akira Nishimura (2003); Ray H.Garirison và Eric W.Noreen
(2005) ; ca Timothy Doupnik, Hector Perera (2006)…
Vit Nam, mt s công trình nghiên cu v k toán qun tr tác gi đã tip
cn nh : PGS.TS Phm Vn Dc (1998), Hng dn t chc k toán qun tr;
PGS.TS ng Vn Thanh và oàn Vn Tiên (1998), K toán qun tr doanh
nghip; TS. Hunh Li (2008), Xây dng k toán qun tr trong doanh nghip sn
xut kinh doanh Vit Nam, ….
Mi công trình nghiên cu đi vào gii quyt nhng vn đ lý lun, thc tin
theo nhng góc nhìn, tip cn khác nhau v k toán qun tr và làm ni bt lên tính
cht đc thù, cá bit ca nghiên cu ng dng ca k toán qun tr vào doanh
nghip. Vì vy, vi khá nhiu công trình nghiên cu ng dng k toán qun tr đã
làm sáng t, phong phú v phng pháp tip cn, nghiên cu ng dng k toán
qun tr. ây chính là vn đ tác gi s k tha đ tip cn nghiên cu lý thuyt,
thc tin và xác lp vic ng dng k toán qun tr vào đc thù ca hot đng, kinh
doanh, qun lý ca các doanh nghip x và kinh doanh g tròn tnh Phú Yên.
Mc tiêu nghiên cu ca lun vn
Mc tiêu ca lun vn là nghiên cu ng dng k toán qun tr vào các doanh
nghip x và kinh doanh g tròn tnh Phú Yên đ nhm thit lp mt công c k
toán cung cp thông tin qun tr thích hp cho nhng nhà qun tr doanh nghip.
5
i tng và phm vi nghiên cu ca lun vn
xut quan đim, ni dung, quy trình
và các gii pháp h tr ng dng k
toán qun tr vào các doanh nghip x
và kinh doanh g tròn trên đa bàn tnh
Phú Yên.
Tng hp, chn lc lý lun; so
sánh lý lun vi thc t; tham kho ý
kin các nhà chuyên môn; phân tích,
chn lc và quy np nhng đ xut, gii
pháp h tr ng dng vào doanh nghip. 6
Kt cu ca lun vn
Ngoài phn m đu, kt lun đ tài gm 3 chng,
- Chng 1, lý lun chung v k toán qun tr và ng dng k toán qun tr
trong doanh nghip.
- Chng 2, Tng quan v các doanh nghip x và kinh doanh g tròn tnh
Phú Yên và thc trng k toán, k toán qun tr ti các doanh nghip.
- Chng 3, T chc, xây dng k toán qun tr trong các doanh nghip x và
kinh doanh g tròn tnh Phú Yên.
Tính mi cùng d tính đóng góp và nhng hn ch ca lun vn
- Tính mi và d tính đóng góp : Tng hp nhng vn đ lý lun k toán qun
tr phù hp vi ng dng k toán qun tr trong doanh nghip và xây dng
quan đim, mô hình, ni dung, phng pháp h tr ng dng k toán qun tr
c th vào các doanh nghip x và kinh doanh g tròn tnh Phú Yên.
- Nhng hn ch đ tài : Do gii hn v thi gian, nng lc, tác gi ch dng li
nghiên cu và quy np nhng đ xut, gii pháp nên lun vn, c th là nhng
8
T.Horngren, Alnoor Bhimani, Srikant M.Datar, George Foster (2002), Management
and cost Accounting, second edition, Frentice Hall Europe.
Theo nhóm tác gi Jan R.Williams, Susan F.Haka, Mark S.Bettner, “K toán
qun tr là trình bày, gii thích nhng thông tin k toán vi đnh hng ch yu
phc v cho nhu cu thông tin ca nhng nhà qun tr trong ni b doanh nghip
điu hành hot đng sn xut kinh doanh.” - Jan R.Williams, Susan F.Haka, Mark
S.Bettner (2005), Finacial & Managerial Accounting the basic for business
decisions, Mc.Graw-Hill Companies.
Theo Kim Langfield-Smith, Helen Thorne, and Ronald Hilton “K toán qun
tr là quy trình và k thut tp trung vào vic s dng có kt qu, hiu qu ngun
lc kinh t ca t chc đ h tr cho nhà qun tr trong công vic thúc đy to nên
giá tr cho khách hàng và cho c đông.” - Kim Langfield-Smith, Helen Thorne, and
Ronald Hilton (2012), Management Accounting – Information for creating and
managing value, the McGraw-Hill Companies,
Theo Lut K toán Vit Nam, “K toán qun tr là vic thu thp, x lý, phân
tích và cung cp thông tin kinh t, tài chính theo yêu cu qun tr và quyt đnh kinh
t, tài chính trong ni b đn v k toán” - Lut K toán Vit Nam nm 2003
Tóm li, k toán qun tr đc đnh ngha theo nhng quan đim, góc tip
cn khác nhau, tuy nhiên, k toán qun tr v c bn gn lin vi :
- Quy trình k thut, nguyên tc chuyên môn ca k toán qun tr;
- Ni dung, phm vi, trng tâm ca thông tin k toán qun tr;
- i tng s dng thông tin ca k toán qun tr;
- Mc đích, ý ngha ca k toán qun tr .
9
1.1.2. Chc nng k toán qun tr
Chc nng lp k hoch: Mt t chc cn phi lp k hoch cho các mc
chia các chc nng k toán qun tr ch mang tính cht tng đi, da vào trng tâm
ca tng chc nng trong liên kt, đnh hng thit lp thông tin cung cp cho các
mc tiêu qun tr doanh nghip ca nhng nhà qun tr. Chc nng k toán qun tr
và mi quan h ca chc nng k toán qun tr vi chc nng qun tr đc th hin
qua s đ sau :
S đ 1.1: Các chc nng k toán qun tr
Ra quyt đnh
Hoch đnh
T chc thc
Kim tra, đánh giá
Thông tin
chng minh quyt đnh
Thông tin
d toán
Thông tin
doanh nghip. Và chính nhng đc đim và s kt ni đó là nhng vn đ c s
lun cn phi đm bo, tuân th và khai thác khi ng dng k toán qun tr vào
doanh nghip. C th nhng đc đim khác bit gia k toán qun tr vi k toán tài
to nên s hoàn thin ca h thng thông tin k toán đ đm bo thông tin cho
nhng đi tng s dng khác nhau đc th hin qua bng so sánh sau.
12
Bng 1 – S khác bit gia k toán qun tr vi k toán tài chính
K TOÁN QUN TR K TOÁN TÀI CHÍNH
i tng s dng
thông tin
Ch yu các nhà qun tr bên
trong doanh nghip
Ch yu nhng đi tng
bên ngoài doanh nghip
c đim thông tin
Hng v tng lai Phn ánh quá kh
Linh hot, kp thi, phù hp,
d hiu cho nhu cu thông tin
ca nhà qun tr trong ni b
doanh nghip.
m bo nhng nguyên tc
k toán chung trong công
b thông tin cho các đi
tng s dng bên ngoài
o lng linh hot bng
nhng tiêu chun đnh tính,
đnh lng
o lng ch yu bng tiêu
Vai trò ca k toán qun tr đc th hin tng ng vi chc nng ca k
toán qun tr và là s th hin, phát huy, kt ni gia chc nng vi đc đim k
toán qun tr trong doanh nghip.
Vi vai trò hoch đnh, k toán qun tr cung cp thông tin tình hình tài chính,
tình hình hot đng ca đn v, ca đi th cnh tranh, điu kin th trng, th hiu
khách hàng và sáng kin k thut Thông tin do k toán qun tr cung cp rt quan
trng trong vic truyn đt, hng dn nhà qun tr xây dng k hoch ngn, k
hoch dài hn, chin lc kinh doanh, cnh tranh.
Vi vai trò t chc, điu hành, k toán qun tr cung cp thông tin cho vic
xây dng và phát trin mt c cu ngun lc kinh t hp lý trong doanh nghip và
nhng thông tin phát sinh hng ngày trong doanh nghip. Thông tin do k toán qun
tr cung cp phi có tác dng phn hi v hiu qu và cht lng ca các hot đông
đã và đang đc thc hin đ giúp nhà qun tr có th kp thi điu chnh và t chc
li hot đng ca doanh nghip.
Vi vai trò kim soát, k toán qun tr cung cp thông tin v tình hình thc
t, thông tin chênh lch gia thc t vi d toán ca tng b phn trong doanh
nghip, giúp cho nhà qun tr kim soát đc vic thc hin các ch tiêu d toán và
đa ra bin pháp nhm nâng cao hiu qu hot đng trong tng lai.
14
Vi vai trò ra quyt đnh, k toán qun tr thu thp, x lý và cung cp các
thông tin liên quan đn các phng án kinh doanh nhm giúp cho nhà qun tr la
chn phng án ti u nht. i vi các quyt đnh có tính chin lc, thông tin do
k toán qun tr cung cp phi h tr cho các nhà qun tr xác đnh các mc tiêu ca
t chc và đánh giá các mc tiêu đó có th thc hin đc trên thc t hay không.
i vi các quyt đnh tác nghip, k toán qun tr cung cp nhng thông tin đ
giúp nhà qun tr ra quyt đnh v s dng các ngun lc ca t chc và giám sát
các ngun lc đó đã và đang đc s dng nh th nào.
Vai trò ca k toán qun tr đc th hin khác nhau mi cp đ qun tr
trong t chc, trong doanh nghip.
hot đng sn xut kinh doanh ca doanh nghip. Phn này th hai này to nên
nhng chi tit, cu trúc thông tin c th ca ni dung k toán qun tr. ó là, thông
tin đnh hng hot đng sn xut kinh doanh, nh d toán giá bán, d toán doanh
thu, d toán thu tin bán hàng, d toán sn xut, d toán chi phí và cung ng
nguyên liu, vt liu trc tip, d toán thanh toán tin mua nguyên liu, vt liu trc
tip, d toán chi phí và cung ng nhân công trc tip, d toán thanh toán lng và
khon trích theo lng nhân công trc tip, d toán chi phí sn xut chung, d toán
chi phí bán hàng, d toán chi phí qun tr doanh nghip, d toán kt qu kinh doanh,
d toán thu chi tin, d toán tài sn và ngun vn, d toán vn đu t dài hn;
thông tin kt qu hot đng sn xut kinh doanh, nh thông tin chi phí sn xut và
giá thành sn phm, thông tin kt qu hot đng sn xut, thông tin kt qu hot
đng tiêu th, thông tin kt qu hot đng kinh doanh, thông tin kt qu s dng
vn đu t dài hn, thông tin kt qu ngun lc kinh t s dng, thông tin tình hình
cân đi ngun lc kinh t; thông tin kim soát và đánh giá hot đng sn xut kinh
doanh, nh thông tin v bin đng kt qu và nguyên nhân ca hot đng sn xut,
thông tin bin đng kt qu và nguyên nhân ca hot đng tiêu th, thông tin bin
đng kt qu và nguyên nhân ca hot đng kinh doanh, thông tin bin đng kt qu