B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
 HUNH TH KIM NGC
XÁC LP TIểU CHệ ÁNH GIÁ TÍNH HU HIU VÀ NHNG GII
PHÁP CÓ TệNH NH HNG  NÂNG CAO TÍNH HU HIU CA
H THNG THÔNG TIN K TOÁN TI CÁC DOANH NGHIP NH VÀ
VA- NGHIÊN CU TRểN A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH LUN VN THC S KINH T

Tp. H Chí Minh - Nm 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH



HUNH TH KIM NGC XÁC LP TIểU CHệ ÁNH GIÁ TÍNH HU HIU VÀ NHNG GII
PHÁP CÓ TệNH NH HNG  NÂNG CAO TÍNH HU HIU CA

Danh mc vit tt
Danh mc bng biu
Phn I. M U 1
Phn II. NI DUNG 10
Chng 1. H THNG THÔNG TIN K TOÁN VÀ TÍNH HU
HIU CA H THNG THÔNG TIN K TOÁN TRONG DOANH
NGHIP 10
1.1 H THNG THÔNG TIN K TOÁN 10
1.1.1 Khái nim … .10
1.1.2 Vai trò và chc nng ca h thng thông tin k toán …11
1.1.2.1 Vai trò 11
1.1.2.2 Chc nng 12
1.2 TÍNH HU HIU CA H THNG THÔNG TIN K TOÁN 13
1.2.1 Khái nim v tính hu hiu ca h thng thông tin k toán 13
1.2.2 Các nghiên cu v tính hu hiu ca h thng thông tin k toán 15
1.2.3 Mi liên h gia thc hin chc nng k toán và tính hu hiu ca h
thng thông tin k toán 18
1.2.3.1 Chc nng thu thp, x lý chuyn đi d liu, lu tr, báo
cáo các s kin tài chính và h tr hot đng qun lý 19
1.2.3.2 H tr quá trình ra quyt đnh bng cách cung cp d liu
hu ích. 21
1.2.3.3 Cung cp mt h thng kim soát thích hp. 23
1.3 KT LUN 25
Chng 2. ÁNH GIÁ TệNH HU HIU CA H THNG THÔNG
TIN K TOÁN TI CÁC DOANH NGHIP NH VÀ VA TRÊN
A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH 26
2.1 C IM H THNG THÔNG TIN K TOÁN TI CÁC DOANH
NGHIP NH VÀ VA 26
2.1.1 Mt s vn đ chung ca doanh nghip nh và va 26
2.1.2 c đim ca h thng thông tin k toán ti các doanh nghip

3.2.1 Gii pháp hoàn thin h thng thông tin k toán 53
3.2.1.1 S dng ngun lc nhân s qun lý và k toán 53
3.2.1.2 Hoàn thin các th tc và hng dn 54
3.2.1.3 Thit lp ni dung thông tin phc v cho hot đng và
qun lý 56
3.2.2 ng dng công ngh thông tin 58
3.2.3 H thng kim soát ni b 60
3.3 KIN NGH 60
3.3.1 i vi c quan qun lý nhà nc 60
3.2.2 i vi bn thân doanh nghip 61
3.4 KT LUN 61
Phn III. KT LUN CHUNG CA LUN VN 62
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
Ph lc 1 “ Câu hi kho sát các tiêu chí đánh giá tính hu hiu ca
HTTTKT ti các doanh nghip nh và va trên đa bàn Thành ph
H Chí Minh” i
ph lc 2 “Kt qu x lý đánh giá đ tin cy thang đo và d liu” vii
ph lc 3: “Kt qu kim đnh giá tr thang đo” xv
ph lc 4 “Kt qu phân tích Kruskal – Wallis các bin có s khác
bit gia các nhóm đi tng kho sát có đc tính khác nhau ” xxvii
ph lc 5. “Kt qu x lý one way –ANOVA các bin có s khác
bit gia các nhóm đi tng kho sát có đc tính khác nhau” xxxiii
ph lc s 6 “Trung bình thành phn tiêu chí” xlvii

Bng 2.3. Kt qu kim đnh khác bit quan đim gia các đi tng có đc tính
trình đ vn hóa khác nhau đc kho sát 1 PHN I. M U
TÍNH CP THIT CA  TÀI
H thng thông tin k toán là mt h thng vi nhng chc nng vn hành
nh thu thp d liu, x lý, phân loi và báo cáo các s kin tài chính vi mc tiêu
cung cp thông tin liên quan cho mc đích lu tr s liu, hng ti ch đo và ra
quyt đnh (Boockholdt, 1999).
Vic thc hin h thng thông tin k toán là mt d án đu t quan trng và
khá tn kém cho hu ht các doanh nghip.  có đc nhng thông tin hu ích,
phù hp vi yêu cu qun lý, cn có mt h thng thông tin k toán mnh m và
hu hiu. Theo kt qu nghiên cu ca Flynn (1992) đc trích trong Raupeliene et
al.(2003) đã phát hin ra rng ch có 20% h thng thông tin đã đc s dng thành
công, trong khi các h thng thông tin k toán khác nh hng trung lp hay tiêu
cc. Nhng lp lun này cho thy tm quan trng cho đánh giá tính hu hiu ca h
thng thông tin k toán.
Tính hu hiu ca h thng thông tin k toán t lâu đã là đ tài ca nhiu
nghiên cu (Chong 1996, Chenhall and Moriss 1986, Kim 1988, Mia and Chenhall
1994, Raupeliene 2003, Sajady et al. 2008, Kouser et al. 2011, Dehghanzade et al.

Tng cc Thng kê nm 2011, khu vc kinh t nhà nc là khu vc ln nht, chim
33,03% GDP thc t ca Vit Nam, tip theo ln lt là kinh t cá th (31,21 %),
kinh t có vn đu t nc ngoài (18,97 %), kinh t t bn t nhân (11,57 %), kinh
t tp th (5,22%). Nhng tc đ tng ln nht là khu vc kinh t cá th (7,54%),
tip theo ln lc là kinh t t nhân (6,98%), kinh t có vn đu t nc ngoài
(6,30%), kinh t nhà nc (4,46%), cui cùng là kinh t tp th (2,89%). iu này
chng t b phn kinh t cá th, t nhân ngày càng phát trin và cn đc quan tâm
phát trin nhiu hn.
 mi nn kinh t quc gia hay lãnh th, các doanh nghip nh và va có th
gi nhng vai trò vi mc đ khác nhau, song nhìn chung có mt s vai trò tng
đng nh sau:
3 Gi vai trò quan trng trong nn kinh t: các doanh nghip nh và va
thng chim t trng ln, thm chí áp đo trong tng s doanh nghip (
Vit Nam ch xét các doanh nghip có đng ký thì t l này là trên 95%). Vì
th, đóng góp ca h vào tng sn lng và to vic làm là rt đáng k.
Gi vai trò n đnh nn kinh t:  phn ln các nn kinh t, các doanh
nghip nh và va là nhng nhà thu ph cho các doanh nghip ln. S
điu chnh hp đng thu ph ti các thi đim cho phép nn kinh t có
đc s n đnh. Vì th, doanh nghip nh và va đc ví là thanh gim
sc cho nn kinh t.
Làm cho nn kinh t nng đng: vì doanh nghip nh và va có quy mô
nh, nên d điu chnh (xét v mt lý thuyt) hot đng.
To nên ngành công nghip và dch v ph tr quan trng: doanh nghip
nh và va thng chuyên môn hóa vào sn xut mt vài chi tit đc dùng
đ lp ráp thành mt sn phm hoàn chnh.
Là tr ct ca kinh t đa phng: nu nh doanh nghip ln thng đt c
s  nhng trung tâm kinh t ca đt nc, thì doanh nghip nh và va li

MC TIÊU CA LUN VN
Mc tiêu tng quát
ánh giá tính hu hiu ca h thng thông tin k toán đ đa ra các gii
pháp nâng cao tính hu hiu ca h thng thông tin k toán ti các doanh nghip
nh và va.
Mc tiêu c th
Xác lp các tiêu chí đánh giá tính hu hiu ca h thng thông tin k
toán ti các doanh nghip nh và va.
a ra các gii pháp có tính đnh hng đ nâng cao tính hu hiu
ca h thng thông tin k toán ti các doanh nghip nh và va.
5  đt đc mc tiêu đ ra, lun vn cn gii quyt 3 vn đ chính, đó là: 1)
Th nào là tính hu hiu ca HTTTKT, mc tiêu ca phn này là tìm ra các thang
đo tính hu hiu ca HTTTKT. 2) ánh giá tính hu hiu ca HTTTKT ti các
doanh nghip nh và va , mc đích ca phn này là tìm ra các tiêu chí đánh giá các
tiêu chí v tính hu hiu ca HTTTKT ti các doanh nghip nh và va. 3)  xut
gii pháp nâng cao tính hu hiu ca h thng thông tin k toán, mc đích ca phn
này là t nhng tiêu chí đã đc nhn din  trên, đ xut nhng gii pháp cn thit
đ nâng cao tính hu hiu ca HTTTKT ti các doanh nghip nh và va.
Gii quyt vn đ 1) tính hu hiu ca h thng thông tin k toán, tác
gi s dng phng pháp tng kt các quan đim ca các nhà nghiên
cu v hu hiu ca HTTTKT.
Gii quyt vn đ 2) đánh giá tính hu hiu ca HTTTKT. Bc 1:
lun vn s dng phng pháp nghiên cu suy din- đnh tính. Do
hin nay các nghiên cu xác đnh trc tip các tính cht cu thành nên
tính hu hiu ca h HTTKT hu nh không có, nghiên cu ca nc
ngoài li không sát vi thc tin Vit Nam, nên lun vn phi dùng
vic suy din đ nhn dng các nhân t tính cht ca tính hu hiu ca

din đc cho các loi hình doanh nghip trong nn kinh t và các doanh nghip
nh và va đóng góp rt ln cho nn kinh t ca Vit Nam.
i tng nghiên cu: là các nhà qun lý, giám đc tài chính, k toán, kim
toán doanh nghip. ây là các đi tng tham gia trc tip vào qun lý quyt đnh
t chc HTTTKT, s dng HTTTKT đ to thông tin, khai thác thông tin.
PHNG PHÁP NGHIểN CU
 đt mc tiêu đ ra, lun vn s dng phng pháp nghiên cu kt hp
gia đnh lng và đnh tính. nh tính là phng pháp lun vn s dng đ nghiên
cu ra các ch tiêu đánh giá tính hu hiu ca h thng thông tin k toán. Tip theo
lun vn dùng phng pháp đnh lng đ khng đnh kt qu đnh tính kt lun các
7 tiêu chí đánh giá tính hu hiu ca h thng thông tin k toán phù hp vi các
doanh nghip nh và va.
Nghiên cu đnh tính và kt qu:
Nh đã gii thiu, có rt nhiu quan đim và nghiên cu khác nhau v tính
hu hiu ca h thng thông tin k toán. Tuy nhiên hin nay có rt ít nghiên cu
tng hp kt qu này thành khung lý thuyt hoàn chnh, có cái nhìn tng quan đ
đa ra các tiêu chí đánh giá tính hu hiu ca h thng thông tin k toán. Nghiên
cu đnh tính s thc hin bc khám phá các tiêu chí đánh giá tính hu hiu ca h
thng thông tin k toán nói chung và tính hu hiu ca h thng thông tin k toán
phù hp vi loi hình doanh nghip nh và va.
Nghiên cu đnh lng và kt qu:
Nghiên cu đnh lng nhm mc đích đo lng, xác đnh tng nhóm tiêu
chí c th, đánh giá mc đ quan trng ca tiêu chí đánh giá tính hu hiu ca h
thng thông tin k toán đi vi các doanh nghip nh và va trên đa bàn Thành
ph H Chí Minh.
Chn mu
Lun vn s dng phng pháp chn mu thun tin (Nguyn ình Th,

Gi thuyt:
Mi liên h gia đánh giá tính hu hiu ca h thng thông tin k toán và các đc
đim ca ngi tr li: Lnh vc ngh nghip, v trí và kinh nghim làm vic; Quy
mô hot đng sn xut kinh doanh.
- Ho: Trung bình ca các tng th bng nhau (ngha là không có s khác
bit v quan đim v tiêu chí đánh giá gia các nhóm tng th)
- H1: Có ít nht mt cp có trung bình tng th khác nhau (ngha là có s
khác bit v quan đim tiêu chí đánh giá gia các nhóm tng th).
9 Phân tích kt qu kho sát
Lun vn s dng SPSS 18.0 đ x lý ln lc theo các bc:
Bc 1: ánh giá đ tin cy và kim đnh giá tr ca thang đo và d liu (s dng
Cronbach’s Alpha và EFA).
Bc 2: S dng phân tích Kruskal – Wallis kt hp vi phân tích phng sai mt
yu t ANOVA đ tr li cho câu hi th 3 ca câu hi nghiên cu.
Bc 3: S dng thng kê mô t đánh giá trung bình các thành phn tiêu chí nhm
tng quát các tiêu chí đánh giá tính hu hiu ca h thng thông tin k toán.
KT CU CA LUN VN
Lun vn đc kt cu thành các ni dung sau:
Phn I m đu: gii thiu lý do chn đ tài, mc tiêu nghiên cu, câu hi
nghiên cu, phng pháp nghiên cu và kt cu đ tài.
Phn II ni dung:
Chng 1: H thng thông tin k toán và tính hu hiu ca h thng thông
tin k toán.
Chng 2: ánh giá tính hu hiu ca h thng thông tin k toán ti các
doanh nghip nh và va trên đa bàn Thành ph H Chí Minh
Chng 3: Các gii pháp nâng cao tính hu hiu ca h thng thông tin k
toán ti các doanh nghip nh và va.

bao gm sáu thành phn sau:
11 - Con ngi là ngi điu hành h thng và thc hin nhng chc nng
khác nhau trong h thng.
- Các th tc và hng dn, bao gm c th công và máy tính, liên quan ti
thu thp, x lý và lu tr d liu v hot đng ca t chc.
- D liu v t chc và quá trình kinh doanh ca t chc.
- Phn mm đc s dng đ x lý d liu ca t chc.
- C s h tng thông tin k thut, bao gm máy tính, thit b ngoi vi, và
thit b liên kt mng đc s dng đ thu thp, lu tr, x lý và chuyn
đi d liu thành thông tin.
- H thng kim soát ni b và bin pháp bo v đ bo v an toàn d liu
trong HTTTKT.
1.1.2 Vai trò và chc nng ca h thng thông tin k toán
1.1.2.1 Vai trò:
Mc tiêu ca hu ht các t chc là cung cp giá tr cho khách hàng ca h.
Chui giá tr ca mt t chc bao gm 5 hot đng chính cung cp giá tr trc tip
đn khách hàng. ó là: (1) Inbound logistic, (2) Hot đng sn xut kinh doanh, (3)
Outbound logistic, (4) Tip th và bán hàng, (5) Dch v hu mãi. Vai trò ca
HTTTKT nh là mt hot đng h tr, HTTTKT đóng góp giá tr bng cách cung
cp thông tin chính xác và kp thi vì vy 5 hot đng chính ca chui giá tr có th
đc thc hin hu hiu và hiu qu hn (Romney et al., 2006). HTTTKT thit k
tt có th cng vào giá tr ca t chc thông qua:
- Góp phn ci thin cht lng và gim chi phí ca sn phm hoc dch
v: HTTTKT có th giám sát các b phn vì th ngi qun lý b phn
đc thông báo ngay lp tc khi hot đng b xung dc vt ra khi gii
hn cht lng chp nhp đc. Nó giúp duy trì cht lng sn phm, nó
cng làm gim s nguyên liu lãng phí và chi phí ca vic tái to li .

quyt đnh qun tr.
13 Theo Romney et al. (2006) HTTTKT có ba chc nng. Hai chc nng đu
tiên đc đnh ngha tng t nh Jelinas et al. (2005): Thu thp và lu tr d liu
v hot đng, ngun lc và nhân s ca t chc. Chuyn đi d liu thành hu ích
cho ngi s dng đ ra quyt đnh qun lý nh: hoch đnh, điu hành, kim soát,
đánh giá hot đng ngun lc và nhân s. Romney et al. (2006) đã b sung vào
chc nng th ba ca h thng đó là: cung cp kim soát thích hp đ bo v tài sn
ca t chc, bao gm: d liu, đ đm bo nhng tài sn và d liu sn có khi cn
và d liu chính xác và đáng tin cy. Thông tin và h thng thông tin cn phi đc
bo v tránh khi mt mát, gim giá tr, và b đánh cp. HTTTKT phi đáng tin cy.
Tóm li mt HTTTKT thc hin các chc nng sau:
- Thu thp, x lý chuyn đi d liu, lu tr và báo cáo các s kin tài
chính.
- H tr hot đng qun lý, ra quyt đnh bng cách cung cp d liu hu
ích.
- Cung cp mt h thng kim soát thích hp.
1.2 TÍNH HU HIU CA H THNG THÔNG TIN K TOÁN
1.2.1 Khái nim v tính hu hiu ca h thng thông tin k toán
Hin nay không có khung lý thuyt hoàn chnh và nghiên cu nào đa đnh
ngha chính xác tính hu hiu ca HTTKT.
Có rt nhiu quan đim và tiêu chun khác nhau v tính hu hiu ca
HTTTKT. Chng hn, theo Otley (1980) HTTTK đc xem là hu hiu khi thông
tin cung cp bi chúng phc v cho nhng yêu cu nhiu hn ngi s dng h
thng yêu cu; hoc HTTTKT hu hiu khi h thng cung cp nhng thông tin tim
nng nh hng đn quá trình ra quyt đnh (Ivest et al., 1983). Mt vài nghiên cu
k toán ch ra rng hu hiu ca HTTTKT ph thuc vào cht lng đu ra ca h
thng thông tin cái mà có th thõa mãn đc yêu cu ca ngi s dng (Cameron

- Tng thêm cht lng ra quyt đnh.
2
Cung cp thông tin nhiu hn,
thõa mãn nhu cu ca ngi s
dng.
- Cung cp thông tin nhiu hn ngi s
dng yêu cu.
- Ni dung thông tin chính xác, đnh
dng, d s dng, và kp thi.
15 3
Da vào s nhn thc v cht
lng thông tin.
- Cht lng thông tin da vào đ tin
cy, hình thc báo cáo, kp thi và phù
hp cho vic ra quyt đnh.
- Thông tin thõa mãn yêu cu
4
Ci thin cht lng hot đng
- Tng li ích kinh t cho t chc
Ngun: tác gi tng hp
Các quan đim v tính hu hiu ca HTTTKT có s khác nhau và ch nhìn
nhn tính hu hiu ca HTTTKT  khía cnh ca nhà nghiên cu xem xét cha có
quan đim nào khái quát đc tt c các đc tính ca mt HTTTKT hu hiu mt
cách toàn din. Vì th đ có mt cái nhìn đy đ hn tác gi tng hp các quan
đim ca các nhà nghiên cu trc đâyv tính hu hiu ca HTTTKT: mt
HTTTKT hu hiu khi nó cung cp thông tin tin cy, kp thi, phù hp vic ra
quyt đnh, thõa mãn cho ngi s dng tùy thuc vào quan đim ca ngi s

dng đ đánh giá các đc đim ca HTTTKT, xác đnh đc thi gian s dng , tin
bc và các đo lng đnh lng khác; mô hình đnh tính – dùng đ đánh giá các đc
đim, xác đnh bng đim s đánh giá ca chuyên gia. C th, đ đánh giá đim ca
kinh t và nht là các ch s k thut là s dng phng pháp quan sát trc tip và
các phng pháp tính toán. Các ch s xác đnh bng đo lng đnh lng nh tin
bc, thi gian, dung lng và khác.  đánh giá đim ca các ch s khác v xã hi
hc, s dng đánh giá ca chuyên gia và so sánh các phng pháp đo lng đnh
tính.  đánh giá tm quan trng ca các ch s là s dng phng pháp đánh giá
ca chuyên gia.  đánh giá tính khách quan ý kin ca các chuyên gia, nghiên cu
tính toán trung bình ca h s phù hp. Sau đó nhà nghiên cu thc hin phng
pháp phân tích đa tiêu chí đ tính ch s chung ca tính hu hiu ca HTTTKT bng
cách trn các ch s đnh lng và đnh tính, đ loi b tính ch quan ca chuyên
gia. T đó nghiên cu chuyên kho đã đa ra đc kt lun sau: (1) Hu hiu ca
HTTTKT có th đc coi là s dng thành công ca h thng, đm bo nhu cu ca
ngi s dng, (2) Phân tích đ tính toán mt ch s chung ca tính hu hiu ca

Trích đoạn ng d ng công ngh thông tin

---