B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MÍNH
………  ……… PHAN TH PHMXÂY DNG QUY TRÌNH KIM TOÁN
NI B TI TNGăCÔNGăTYăIN LC
TP.H CHÍ MINH
LUNăVNăTHCăSăKINHăT TP. H Chí Minh ậ Nm 2011
B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MÍNH
………  ……… PHAN TH PHMXÂY DNG QUY TRÌNH KIM TOÁN
NI B TI TNGăCÔNGăTYăIN LC
TP.H CHÍ MINH

Chuyên nghành: K toán ậ Kim toán

Statements on Internal
Auditing Standards
KTNB
Kim toán ni b

EVN
Tp đoàn in lc Vit Nam

EVN
HCMC
Tng Công ty in lc TP.H Chí
Minh DANH MC CÁC BNG BIU,ăSă
S bng
Tên bng
Trang
Bng 2.1
Bng s liu vn ch s hu, tài sn c đnh và giá tr đu
t xây dng
34
Bng 2.2
Bng s liu v sn lng đin thng phm và doanh thu
bán đin
34
Bng 3.1
Bng phân tích so sánh s liu đ xác đnh mc tiêu kim
toán
50

1.3.2. Các giai đon ca quy trình kim toán ni b 24
Tóm tt lý lun c bn v xây dng quy trình kim toán ni b 31
CHNG 2: THC TRNG V HOTăNG KIM TRA, KIM TOÁN NI
B TI TNGăCÔNGăTYăIN LC TP.H CHÍ MINH 33
2.1. Tng quan v Tng Công ty in lc TP.H Chí Minh 33
2.1.1. Lch s hình thành và phát trin Tng Công ty in lc TP.H Chí Minh
33
2.1.2. C cu t chc 35
2.1.3. Quyn và ngha v ca Tng Công ty in lc TP.H Chí Minh 38
2.2. Thc trng v công tác kim tra, kim toán ni b ti Tng Công Ty in
Lc TP.H Chí Minh 40
2.2.1. Mt s tn ti trong công tác kim tra ca các ban chc nng đi vi các
đn v thành viên trong thi gian qua 40
2.2.2. S thành lp và thc trng v công tác kim toán ca phòng kim toán
ni b 42
2.3. Kho sát nhm xác đnh mc tiêu và đi tng kim toán 49
2.3.1. Kho sát mong đi ca Ban Giám c, các trng phó phòng ban, nhân
viên Phòng tài chính k toán ti đn v đ xác đnh mc tiêu kim toán 50
2.3.2. Kho sát và đánh giá ri ro đ xác đnh đi tng kim toán ch yu
trong giai đon t nm 2012 đn nm 2015 58
CHNG 3: XÂY DNG QUY TRÌNH KIM TOÁN NI B TI TNG
CÔNG TY IN LC TP.H CHÍ MINH 62
3.1. Yêu cu phi xây dng quy trình kim toán ni b ti Tng Công ty in
lc TP.H Chí Minh 62
3.2. Xây dng quy trình kim toán ni b ti Tng Công ty in lc TP.H Chí
Minh 64
3.2.1. Quy trình kim toán ni b tóm lc 64
3.2.2. Quy trình kim toán ni b chi tit 66
3.3. Các gii pháp cn thit đ thc hin quy trình kim toán ni b 85
2
2. Mc tiêu nghiên cu
Vic nghiên cu đ tài nhm tìm hiu c s khoa hc đ xây dng quy trình
kim toán ni b ti mt t chc, cng nh tìm hiu v thc trng hot đng kim
tra kim toán ni b ti Tng Công ty in lc TP.H Chí Minh đ xác đnh nhng
nhc đim trong công tác kim tra thông thng ca các Ban chc nng đi vi
các đn v thành viên và nhng khó khn ca hot đng kim toán ni b khi thc
hin kim toán bc đu không có quy trình kim toán ni b. ng thi tìm hiu
đc thc t b phn qun lý hng đn nhng mc tiêu ca t chc, cách h nhìn
nhn ri ro; nhân viên làm công tác k toán h hình dung v đnh hng ca t chc
th nào và xác đnh đc ri ro trong tng khía cnh, tng vn đ nh hng đn
thc hin mc tiêu chung ca Tng Công ty t đó đnh hng mc tiêu công vic
ca b phn kim toán ni b. Và cui cùng là xây dng đc quy trình kim toán
ni b trên c s đã đa ra đc các lý lun khoa hc và tìm hiu thc tin.
3. iătng và phm vi nghiên cu caăđ tài
- i tng nghiên cu ca đ tài là quy trình kim toán ni b.
-  tài ch thc hin nghiên cu ti Tng Công ty in lc TP.H Chí Minh
4. Phngăphápănghiênăcu
 tài đc nghiên cu trên c s s dng phng pháp duy vt bin chng,
các vn đ đc nghiên cu trong mi quan h vn đng và phát trin, xác đnh quá
kh, thc ti và hng đn tng lai.  tài cng đc s dng phng pháp tng
hp, phân tích và phng pháp kho sát, phân tích đnh lng thng kê mô t đ
làm sáng t đc các vn đ cn nghiên cu.
Thông tin nghiên cu:
- Thông tin th cp: thông tin t báo chí, tp chí chuyên ngành k toán – kim
toán, kinh t hc; intenet, thông tin ni b ca Tp đoàn và Tng Công ty, các

1.1.1. BnăchtăvƠăđnhănghaăkimătoánăniăb
Khi đn v có quy mô hot đng ngày càng ln, s lng nghip v ngày càng
nhiu, mc đ phc tp ca các nghip v ngày càng cao thì nhà qun lý khó có th
mt mình đm nhim tt c các công vic. Các công vic bao gm: t vic lp k
hoch đó là vic thit lp các mc tiêu và phát tho các phng pháp s dng các
ngun lc (vn, máy móc thit b, con ngi, công ngh); đn vic t chc thc
hin nh: thit k các chính sách, các th tc, kim soát đ hot đng; cui cùng là
vic ch đo nh: xét duyt, hng dn, kim tra, giám sát và đánh giá các hot
đng. Do đó, nhà qun lý s phi lp ra mt b phn chuyên thc hin công vic
kim tra và đánh giá s tuân th các chính sách và th tc kim soát. B phn
chuyên môn đó chính là b phn kim toán ni b.
T phân tích trên cho thy bn cht ca kim toán ni b là mt b phn đc
lp trong đn v có chc nng kim tra, đánh giá và đ xut nhng ci tin nhm đt
đc mc tiêu ca đn v.
nh ngha kim toán ni b đc Hip hi kim toán viên ni b (IIA –
Institute Of Internal Auditors) thông qua vào tháng 6 nm 1999 là đnh ngha đc
s dng ph bin trong nhiu tài liu cho ti hin nay. Kim toán ni b đc đnh
ngha nh sau: “Kim toán ni b là hot đng đm bo và t vn mang tính đc
lp, khách quan, nó đc thit lp nhm tng thêm giá tr và ci thin cho các hot
đng ca t chc. Kim toán ni b giúp cho t chc hoàn thành mc tiêu thông

5
qua vic đa ra mt cách tip cn có h thng và k cng nhm đánh giá và ci
thin tính hu hiu trong vic qun lý ri ro, kim soát và các quá trình qun tr.”
1.1.2. LchăsăhìnhăthƠnhăvƠăsăphátătrinăcaăkimătoánăniăb
1.1.2.1. LchăsăhìnhăthƠnh
Kim toán ni b đã hình thành t nhiu th k trc xut phát t yêu cu
qun lý. Tuy nhiên, mãi đn nm 1941 kim toán ni b mi thc s đc công
nhn nh mt ngh nghip chính thc.
Nm 1941, Hip hi kim toán viên ni b (IIA) đc thành lp  NewYork

xem xét và kim tra tính đúng đn, đy đ và đáng tin cy ca thông tin k toán tài
chính; xác đnh mc đ tuân th ca các hot đng so vi các quy đnh đã ban hành;
đánh giá hiu qu trong vic s dng tài sn, xác đnh tính hp lý v các d liu k
toán và d liu khác ca doanh nghip; đánh giá tính hiu qu ca các b phn
trong vic thc hành trách nhim đc giao.
Nm 1972, IIA bt đu t chc thi và cp chng ch kim toán viên ni b
(Certified Internal Auditor – CIA). Ngi d thi phi tri qua k thi trong 2 ngày
vi 3 ni dung:
- “Lý thuyt và thc hành kim toán ni b
- Qun tr, các phng pháp đnh lng và h thng thông tin.
- K toán, tài chính và kinh t hc.
 đc cp CIA, các ng viên phi vt qua k thi và phi có kinh nghim ít
nht hai nm trong lnh vc kim toán ni b hoc tng đng” (V Hu c và
cng s, 1999, trang 6).
Ti Hoa K, tm quan trng ca kim toán ni b càng đc nâng cao khi s
kin vào nm 1972 Quc hi Hoa k thông qua đo lut chng tham nhng  nc
ngoài (Foreign Corrupt Practices Act – FCPA). “Các điu khon ca FCPA bao
gm: chng tham nhng và thc hin minh bch thông tin, s sách, tài liu. i
tng điu chnh ca FCPA bao gm: công dân và doanh nghip Hoa K, cá nhân

7
lu trú có th xanh, bt k công ty nào hot đng theo pháp lut Hoa K hoc có đa
ch kinh doanh chính nm  Hoa K” (Lê ình Phng Uyên, 2006, trang 12).
nh hng ca lut pháp đã phn nào thúc đy hot đng kim toán ni b 
Hoa K phát trin thêm mt bc. Báo cáo ti Hi tho v kim toán ni b ti Hoa
k vào nm 1968 thì “thi gian hot đng ca b phn kim toán ni b phân phi
cho các hot đng kim toán nh sau: cho hot đng kim toán báo cáo tài chính là
20%; cho kim toán các hot đng và các lnh vc khác là 80%; nm 1974, thi
gian thc hin kim toán báo cáo tài chính ca kim toán ni b ch còn 2%. n
nm 1983, điu tra ca IIA đi vi các doanh nghip ca Hoa K xác đnh kim

vai trò ca kim toán ni b ngày càng nâng cao. Kim toán ni b có thêm vai trò
quan trng trong vic kim tra và đánh giá tính hu hiu ca h thng kim soát ni
b.
Ngày 30/07/2002 Quc hi Hoa K ban hành lut Sarbanes-Oxley hay còn gi
là đo lut SOX đ phn ng li hàng lot các v bê bi v tài chính ca nhng
công ty hàng đu  M.
Theo đo lut SOX, các CEO và CFO đu phi ký vào và cam kt đm bo v
tính chính xác trong các báo cáo tài chính mà công ty công b trc công chúng đu
t. Các báo cáo này phi đm bo th hin tính trung thc nht các kt qu hot
đng ca công ty.
T đó công vic ca kim toán ni b đc m rng thêm bao gm c vic
phân tích và đánh giá h thng kim soát ni b, cng nh kim tra các thông tin k
toán gia k và thông tin khác không đc xem xét bi kim toán viên đc lp khi
thc hin báo cáo tài chính nm.
Các nhà qun lý nhn thy rng các báo cáo v hiu qu hot đng, vic s
dng và bo v tài sn, vic s dng hu hiu và hiu qu các ngun lc và hoàn
thành các mc tiêu ca các chng trình hay hot đng cng cn phi đáng tin cy
đ làm c s ra quyt đnh (Lê ình Phng Uyên, 2010).

9
Nm 2003, IIA đnh ngha vai trò ca kim toán ni b trong vic cng thêm
giá tr cho mt t chc nh sau:
Các t chc tn ti và to ra giá tr cho ch, cho nhng c đông và cho khách
hàng ca mình. iu này cung cp nguyên nhân cho s tn ti ca các t chc. Giá
tr đc cung cp qua s phát trin ca hàng hóa, dch v và vic s dng các ngun
lc cho vic tiêu th sn phm và dch v. Trong quá trình thu thp d liu đ nhn
dng và đánh giá ri ro, nhng kim toán viên phát trin rt đáng k s hiu bit sâu
sc v các hot đng và các c hi cho vic ci thin cái có th là li nhun vô cùng
ca các doanh nghip. Thông tin có giá tr này có th di dng t vn, li khuyên,
truyn đt bng vn bn hay thông qua tt c nhng sn phm khác mà nhng sn

không. Trên c s đó, đa ra các kin ngh hoc t vn giúp Hi đng qun tr và
các bên có liên quan ci thin quy trình qun tr ca t chc (B môn kim toán,
2009).
1.1.4. Chcănng,ănhimăvăvƠăquynăhnăcaăkimătoánăniăb
1.1.4.1. Chcănngăcaăkimătoánăniăb
Kim toán ni b trong đn v thc hin đy đ 4 chc nng:
- Kim tra: Kim tra tính tuân th ca h thng qun lý đi vi chính sách, ch đ
ca nhà nc, ca đn v đc kim toán.
- Xác nhn: Xác nhn tính đy đ, trung thc và hp lý ca các s liu, tài liu
kim toán, các báo cáo tài chính và các tài liu báo cáo khác ca đn v đc
kim toán.
- ánhăgiá: Trên c s kt qu kim toán, đa ra nhng kt lun, đánh giá vic
tuân th pháp lut, chính sách, ch đ, hiu qu hot đng ca đn v đc kim
toán.
- Thamămu,ătăvn: Tham mu, t vn cho Lãnh đo doanh nghip trong công
tác qun lý nhm khc phc nhng tn ti và đ xut nhng bin pháp nâng cao
cht lng, hiu qu ca qun lý kinh t, tài chính và h thng kim soát ni b
(ng Thái Hùng, 2010).

11
1.1.4.2. Nhimăvăcaăkimătoánăniăb
 nc ta, điu 6 quy ch kim toán ni b áp dng đi vi doanh nghip nhà
nc ban hành kèm theo quyt đnh s 832TC/Q/CKT ngày 28/10/1997 xác
đnh kim toán ni b có các nhim v sau:
- Kim tra tính phù hp, hiu lc và hiu qu ca h thng kim soát ni b;
- Kim tra và xác nhn cht lng, đ tin cy ca thông tin kinh t, tài chính ca
báo cáo tài chính, báo cáo k toán qun tr trc khi trình ký duyt;
- Kim tra s tuân th các nguyên tc hot đng, qun lý kinh doanh, đc bit là s
tuân th pháp lut, chính sách, ch đ tài chính, k toán, chính sách, ngh quyt,
quyt đnh ca Hi đng qun tr, ca Ban giám đc doanh nghip;

ngh c quan chc nng ca Nhà nc xem xét li quyt đnh ca (Tng) Giám
đc v bãi nhim kim toán viên.
1.1.5. Tăchcăcôngătácăkimătoánăniăbătrongăđnăv
1.1.5.1. NguyênătcăvƠătiêuăchunătăchcăbămáyăkimătoánăniăbătrongăđnăv
a. Nguyên tc t chc b máy kim toán ni b
Vic thit lp b máy và ni dung hot đng ca kim toán ni b phi tuân
th các nguyên tc sau:
- Kim toán ni b phi trc thuc cp lãnh đo cao nht ca doanh nghip và đc
lp cao v chuyên môn vi các b phn khác trong đn v;
- Phù hp vi đc đim t chc và hot đng ca Doanh nghip;
- K tha t chc b máy và hot đng kim toán ni b ca Tng Công ty Nhà
Nc;
- Hiu qu trong t chc hot đng kim toán ni b (ng Thái Hùng, 2010).
b. Tiêu chun t chc b máy kim toán ni b
 t chc b máy kim toán ni b ti mt doanh nghip có hiu qu ta cn
phi xem xét nhiu yu t, trong đó đáng chú ý là các yu t v qui mô, phm vi
hot đng và phân cp qun lý ca đn v.

13
- Tiêu chun v qui mô: ây là tiêu chun tiên quyt đ t chc b phn kim
toán ni b trong doanh nghip. Trong thc t có rt ít doanh nghip va và nh
có t chc b phn kim toán ni b. Qui mô ca mt doanh nghip đc xem
xét trên các mt nh: doanh thu, tng giá tr tài sn, s vn hot đng hay s
lng nhân viên. Doanh nghip có quy mô ln thì tính phc tp ca nghip v
cao do đó s lng nhân viên kim toán ni b cng phi tng theo. Tuy nhiên
vic xác đnh mt các chính xác là b máy kim toán ni b cn bao nhiêu nhân
viên thì còn ph thuc vào các yêu cu khác nhau nh: quy đnh pháp lý ca nhà
nc, cht lng kim toán viên, mô hình t chc hot đng.
- Tiêu chun v phm vi hotăđng: Phm vi hot đng hay s chia ct v mt
đa lý cng là mt tiêu chun đ thit lp b máy kim toán ni b ca đn v.

phn kim toán ni b và do đó đm bo tính đc lp ca kim toán ni b đi vi
toàn b hot đng ca công ty. Ph lc 1 trình bày v cách t chc ca mô hình này.
b. Mô hình thc t
Trên thc t, các thành viên ca y ban kim toán thng không chuyên trách,
h còn có nhng công vic khác. H thng ch hp mt vài ln trong nm. Vì vy,
s qun lý trc tip b phn kim toán ni b trong điu kin này s rt khó khn.
Do đó, trong thc t b phn kim toán ni b thng đc t chc di s điu
hành ca Tng Giám đc. y ban kim toán s chu trách nhim v vic phê chun
quyt đnh b nhim hay bãi nhim trng b phn kim toán ni b, phê duyt các
k hoch làm vic, k hoch nhân s, ngân sách ca b phn kim toán ni b. Kt
qu công vic kim toán ni b s đc y ban kim toán xem xét cùng vi Tng
Giám đc. Ph lc 1 trình bày v cách t chc mô hình này.
Theo điu 16 Quy ch kim toán ni b áp dng cho các doanh nghip nhà
nc  nc ta, b phn kim toán ni b đc t chc trc thuc Tng Giám đc
đn v (V Hu c và cng s, 1999).

15
“ các nc phát trin, b phn kim toán ni b thng đc t chc di
hình thc là mt b phn hoc mt phòng trc thuc ban giám đc” (Phan Trung
Kiên, 2008, trang 50).
1.2. Hăthngăkimăsoátăniăbă- điătngăđăkimătra,ăđánhăgiáăcaăkimă
toánăniăb
1.2.1. nhănghaăkimăsoátăniăb
nh ngha kim soát ni b đc COSO (Committee Of Sponsoring
Organization) đa ra vào nm 1992 và đc chp nhn khá rng rãi đó là: “Kim
soát ni b là mt quá trình do ngi qun lý, hi đng qun tr và các nhân viên
ca đn v chi phi, nó đc thit lp đ cung cp mt s s bo đm hp lý nhm
thc hin ba mc tiêu di đây:
- Báo cáo tài chính đáng tin cy
- Các lut l và quy đnh đc tuân th

lên cp trên và điu chnh li khi cn thit.
Trong môi trng kim soát, nhà qun lý đánh giá ri ro đe da đn vic đt
đc các mc tiêu c th. Hot đng kim soát đc tin hành đm bo rng các ch
th ca nhà qun lý nhm đi phó vi ri ro đc thc hin trong thc t. Trong khi
đó, các thông tin thích hp cn phi đc thu thp và quá trình trao đi thông tin
din ra thông sut trong toàn b t chc. Quá trình trên s đc giám sát và điu
chnh khi cn thit.
Các b phn hp thành này ca h thng kim soát ni b có tính linh hot
cao. Ví d: đánh giá ri ro không ch nh hng đn các hot đng kim soát mà
còn có th ch ra nhu cu xem xét li thông tin và truyn thông hoc hot đng giám
sát trong t chc. Vì vy kim soát ni b không đn gin là mt quá trình mà mi
b phn ch nh hng đn b phn k tip, mà thc t là mt quá trình tng tác
nhiu chiu trong đó hu nh bt c b phn nào cng có th nh hng đn b
phn khác. Do đó mc dù mi doanh nghip đu cn có các b phn nói trên nhng

17
h thng kim soát ni b ca h li rt khác nhau tùy theo ngành ngh, quy mô,
vn hóa và phong cách qun lý.
1.2.3. Nhngănhơnătăđeădaăsăhuăhiuăcaăhăthngăkimăsoátăniăb
 hoàn thin h thng kim soát ni b trong đn v mình, trc ht cn nhn
thc đc các nhân t đe da s hu hiu ca h thng kim soát ni b và kp thi
có nhng bin pháp thích hp. Có nhiu nhân t, chúng ta ch xem xét mt s nhân
t quan trng là:
- Ngi qun lý lm quyn: Trong mt s trng hp ly lý do mi quan h gia
chi phí - li ích và tính hiu qu ca công vic, khi thc hin mt nghip v công
vic c th nào đó ngi qun lý ch quan, tùy tin b qua các quy đnh kim
soát. iu này có th dn đn nhiu ri ro khó có th kim soát đc, và làm cho
môi trng kim soát tr nên yu kém. Do đó, cn phi giám sát cht ch, hu
hiu nhng trng hp này và gii hn nó trong nhng tình hung cn thit.Cn
đa ra quan đim rng đn v không khuyn khích vic b qua các th tc kim

sách ca đn v cng giúp cho các th tc kim soát có bn cht hn.
- S mâu thun quyn li: s mâu thun quyn li ca mt nhân viên s xy ra
khi mt li ích khác nh hng đn h ngoài li ích ca h gn vi t chc. Khi
đó lòng trung thành ca nhân viên đi vi t chc s b chi phi, h s la chn
nhng hành đng gây tn hi đn t chc. Hoc là vic qun lý theo kiu gia
đình cng là mt nguyên nhân dn đn mâu thun quyn li. Ngi nhân viên có
th đt quyn li ca ngi thân lên trên quyn li ca t chc.
Có rt nhiu dng mâu thun quyn li có th xy ra. Khi mt nhân viên phi
trung thành cùng mt lúc vi hai quyn li khác nhau thì mâu thun quyn li s
tn ti. Sau đây là mt s bin pháp đ hn ch ri ro khi xy ra mâu thun quyn
li:
 Xem xét kh nng mâu thun quyn li đi vi tng nhân viên trong đn v và
yêu cu h ký mt bn khai v các mâu thun quyn li có th có.

19
 a ra quy đnh v đo đc đ hng dn cách gii quyt khi có mâu thun
quyn li.
 Hn ch vic qun lý kiu gia đình tr trong đn v (V Hu c và cng s,
1999).
1.2.4. Phát trină môiă trngă kimă soátă ậ mtă phngă phápă hoƠnă thină hă
thngăkimăsoátăniăb
Môi trng kim soát là mt b phn quan trng có nh hng rt ln đn s
hu hiu ca h thng kim soát ni b.  hoàn thin h thng kim soát ni b
cn phát trin mt môi trng kim soát vng mnh. Phát trin môi trng kim
soát cn s dng tng hp nh hng ca các nhân t nh: Trit lý qun lý và
phong cách điu hành; c cu t chc; phng pháp y quyn; s tham gia ca hi
đng qun tr và Ban kim soát; trình đ và phm cht ca đi ng cán b nhân
viên; chính sách nhân s; s trung thc và các giá tr đo đc.
- Trit lý qunălýăvƠăphongăcáchăđiu hành ca các nhà qun lý cao cp có nh
hng rt ln đn môi trng kim soát ca t chc, bao gm nhng vn đ nh